از مجموعهٔ گنجینههای سیره (مجموعه کامل شد)
· درس 28 از 58
گنجینه بیوگرافی | شیخ عثمان الخمیس | قسمت (28) | عمره حدیبیه
صوت ترجمهشده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش میشود. متن زیر بهطور کامل ترجمه شده است.
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:03
گنجینههای سیره
0:06
موقفی ایمانی
0:14
باقی مانده که بدانیم برخی از مؤمنان
0:17
همچون ابوایوب انصاری رضیاللهعنه
0:20
همسرش به او گفت
0:22
ای ابا ایوب
0:24
آیا شنیدی که مردم درباره عایشه چه گفتهاند؟
0:28
او رو به همسرش کرد و گفت
0:30
ای ام ایوب
0:32
آیا تو هم چنین کاری میکنی؟
0:35
گفت: نه، من چنین نمیکنم
0:37
گفت:
0:39
به الله سوگند عایشه از تو بهتر است
0:42
و درباره آن دو، این سخن الهی نازل شد
0:45
«چرا وقتی آن را شنیدید، مردان و زنان مؤمن درباره خودشان گمان خیر نبردند؟»
0:48
«و مؤمنات به خودشان خیر گمان نبردند»
0:52
پس او امالمؤمنین است
0:54
و همسر پیامبر (ﷺ) است
0:57
که الله تبارک و تعالی درباره او فرموده است
1:00
در کتابش، درباره او و درباره عایشه
1:02
«زنان پاک برای مردان پاک و مردان پاک برای زنان پاکاند»
1:05
«و مردان پاک برای زنان پاکاند»
1:07
الله او را برای رسولش صلیاللهعلیهوسلم برگزید
1:11
آیا تو چنین میکنی؟
1:13
نه، به الله سوگند که هرگز چنین نمیکنم
1:28
و پس از همه اینها
1:30
کسی که اکنون درباره عایشه سخن بگوید
1:33
پس از آنکه الله تبارک و تعالی او را تبرئه کرده است
1:36
و او را به زنا متهم کند
1:38
بیشک کافر است
1:40
از ملت اسلام خارج است
1:43
زیرا تکذیبکننده الله جل و علا است
1:47
بلکه بنا بر قول صحیح از اقوال اهل علم
1:50
هر کس هر همسری
1:52
از همسران پیامبر صلیاللهعلیهوسلم را
1:55
به زنا متهم کند
1:56
او کافر است
1:58
زیرا تکذیبکننده سخن الله تبارک و تعالی است
2:03
و پاکیزهها برای پاکان است، و پاکان برای پاکیزهها.
2:21
پیامبر صلیاللهعلیهوسلم در خواب دید
2:24
در حالی که در مدینه بود
2:27
که او و یارانش وارد مسجد الحرام شدند
2:30
و طواف کردند و عمره به جا آوردند
2:33
برخی سر تراشیدند و برخی کوتاه کردند
2:36
پیامبر صلیاللهعلیهوسلم
2:39
یارانش را از این امر آگاه کرد
2:41
پس آنان شادی بسیار کردند
2:43
و این به سبب اشتیاقشان به خانه الله تبارک و تعالی بود
2:48
پس صحابه را به آماده شدن فرمان داد
2:50
و آماده شدند تا همراه پیامبر صلیاللهعلیهوسلم بیرون روند
2:55
و پیامبر صلیاللهعلیهوسلم
2:58
عرب و کسانی را که پیرامونش از بادیهنشینان بودند، فراخواند
3:00
تا همراهش بیرون آیند
3:02
ولی بسیاری از اعراب کندی کردند
3:05
و عبدالله ابن ام مکتوم را بر مدینه جانشین کرد
3:08
و چنانکه مشهور است از آن بیرون رفت
3:11
در روز دوشنبه
3:12
در آغاز ذیالقعده
3:14
در سال ششم هجرت
3:17
و در آن سفر، ام سلمه را از میان همسرانش برگزیده بود
3:19
و او صلیاللهعلیهوسلم
3:22
هیچ سلاحی با خود برنداشت
3:25
جز سلاح مسافر
3:28
زیرا خروج او صلیاللهعلیهوسلم برای جنگ نبود
3:32
بلکه برای عمره بیرون رفته بود
3:34
و پیامبر صلیاللهعلیهوسلم به حدیبیه رسید
3:38
و حدیبیه در غرب مکه واقع است
3:41
در فاصله ۲۲ کیلومتری بر جاده به سوی جده
3:46
و امروز نامش تغییر یافته است
3:48
و به منطقه شماسی تبدیل شده است
3:50
و اهل علم اختلاف کردهاند
3:52
که آیا حدیبیه از حل است یا از حرم
3:54
و برخی بر آن رفتهاند که حدیبیه میان حل و حرم جمع است
3:59
و این قول امام شافعی رحمهالله است
4:02
امام بخاری در صحیح خود روایت کرده است
4:05
از عروة ابن زبیر
4:07
از مسور ابن مخرمه و مروان
4:10
که هر یک از آن دو سخن دیگری را تصدیق میکرد
4:14
گفت:
4:15
رسول الله صلیاللهعلیهوسلم در زمان حدیبیه بیرون آمد
4:18
در زمان حدیبیه
4:20
تا آنکه در بخشی از راه بودند
4:23
پیامبر صلیاللهعلیهوسلم فرمود
4:26
خالد ابن ولید در غمیم است
4:29
با سوارهنظامی از قریش که پیشتاز است
4:32
پس از سمت راست راه بروید
4:34
راوی میگوید
4:36
به الله سوگند خالد از حضور آنان آگاه نشد
4:39
تا آنکه ناگهان به گرد و غبار سپاه رسید
4:42
اهل مکه که از دور غبار را دیدند، غافلگیر شدند
4:46
پس هر که توانست شتابان به سوی قریش رفت تا آنان را آگاه کند
4:50
و پیامبر صلیاللهعلیهوسلم حرکت کرد
4:54
تا آنکه به گردنهای رسید که از آن بر آنان فرود میآمد
4:58
شتر او زانو زد
5:01
مردم گفتند:
5:03
حل حل
5:04
و این کلمهای است که برای شتر گفته میشود وقتی بخواهند راه برود
5:09
پس شتر سرسختی کرد
5:11
پس گفتند:
5:12
قصواء (ناقهی پیامبر) از حرکت ایستاد
5:14
و قصواء همان شتر پیامبر (ﷺ) است
5:18
و از عادت او این بود که به چهارپایان خود نام مینهاد
5:22
و این سنتی است که در این زمانه از بسیاری از مردم پنهان مانده است
5:26
و آن این است که انسان به چهارپای خود و برخی از وسایل مورد نیازش نام بگذارد
5:31
پس پیامبر (ﷺ) فرمود:
5:34
قصواء از حرکت نایستاد
5:36
و این کار از سر خوی ناراستی آن (شتر) نبود
5:39
بلکه کسی که فیل را بازداشت، او را بازداشت
5:42
و بازدارندهٔ فیل
5:43
همان است که ابرهه قصد ویران کردن کعبه را داشت
5:47
و او فیلان را همراه خود آورده بود
5:50
و در میان فیلان، فیلی بزرگ بود که به آن «محمود» میگفتند و سرپرست فیلان بود
5:55
پس چون میخواستند او را به راه مکه ببرند
5:58
از پذیرش سر باز میزد و میخوابید
6:01
و چون میخواستند او را به راهی غیر آن ببرند
6:04
به سرعت برمیخاست
6:06
پس پیامبر (ﷺ) فرمود:
6:09
بلکه همان کسی که فیل را بازداشت، قصواء را بازداشت
6:12
و این لطف الله تبارک و تعالی به این خانه و مردم این سرزمین است
6:16
و اهل این مکان
6:18
فرمود:
6:19
قسم به آن که جانم در دست اوست
6:21
از من درخواست نمیکنند
6:23
که در آن حرمتهای الله را بزرگ میدارند
6:26
مگر آنکه آن را به ایشان عطا کنم
6:29
سپس او را راند، پس برجست و از آنان روی برگرداند
6:32
تا آنکه در دورترین نقطهٔ حدیبیه فرود آمد
6:35
بر چاهی اندک آب
6:37
که مردم آن را به تدریج و با قطرهقطره برمیگرفتند
6:40
پس مردم آن را نگذاشتند بماند تا آنکه تمامش را کشیدند
6:44
و تشنگی را به پیامبر (ﷺ) شکایت کردند
6:48
پس او تیری از ترکش خود بیرون آورد
6:50
سپس فرمان داد که آن را در چاه بگذارند
6:53
پس به خدا سوگند، آب برای آنان همواره فوران میزد و به اندازهٔ کفایت بالا میآمد
6:56
تا آنکه از کنار آن برگشتند
6:58
و این نشانه و دلیلی است بر راستگویی پیامبر (ﷺ)
7:03
و بر اینکه او از جانب پروردگار عزت، تبارک و تعالی، برانگیخته شده است
7:08
در حالی که ایشان چنین بودند
7:11
ناگاه ابو دیل بن ورقاء خزاعی آمد
7:14
همراه گروهی از قوم خود از خزاعه
7:17
و آنان محرم اسرار و خیرخواهان رسول الله (ﷺ) بودند
7:21
از اهل تهامه
7:23
پس ابو دیل بن ورقاء گفت:
7:25
من کعب بن لؤی را ترک کردم
7:28
و عامر بن لؤی را
7:30
که در کنار آبگاههای حدیبیه فرود آمدهاند
7:32
و با ایشان شتران شیرده و بچهدار است
7:35
و آنان قصد جنگ با تو دارند و تو را از خانهٔ خدا بازمیدارند
7:39
پس رسول الله (ﷺ) فرمود:
7:43
ما برای جنگ با هیچکس نیامدهایم
7:46
بلکه برای عمره آمدهایم
7:49
و قریش را جنگ به ستوه آورده و آسیب رسانده است
7:53
پس اگر بخواهند، مدتی با ایشان قرارداد آتشبس میبندم
7:56
و میان من و مردم را واگذارند
7:59
پس اگر (من) پیروز شوم
8:01
و اگر بخواهند در آنچه مردم در آن داخل شدهاند داخل شوند، چنین کنند
8:05
وگرنه، همانا توان جنگ خود را گرد آوردهاند
8:09
و اگر چنین کنند (جنگ کنند)
8:11
قسم به آن که جانم در دست اوست
8:13
بیتردید با ایشان بر سر این امر خواهم جنگید
8:16
تا آنکه گردنم جدا شود
8:18
و یقیناً الله امر خود را جاری خواهد ساخت
8:22
ابو دیل گفت:
8:24
سخن تو را به ایشان خواهم رساند
8:26
پس روانه شد تا به نزد قریش آمد
8:29
گفت: ما از جانب این مرد (ﷺ) نزد شما آمدهایم
8:33
و سخنی از او شنیدهایم
8:35
اگر بخواهید آن را بر شما عرضه کنیم، چنین میکنیم
8:39
پس سفیهان ایشان گفتند:
8:41
نیازی نیست که از او برای ما خبری بیاورید
8:45
و خردمند آنان گفت:
8:47
آنچه را شنیدهای بگو
8:50
گفت:
8:51
شنیدم که چنین و چنان میگفت
8:54
پس آنچه را پیامبر (ﷺ) فرموده بود برای آنان بازگو کرد
8:58
پس عروه بن مسعود برخاست و گفت:
9:01
ای قوم من،
9:03
آیا من برای شما به منزلت پدر نیستم؟
9:05
گفتند: چرا
9:06
گفت:
9:07
و آیا من به منزلت فرزند نیستم؟
9:09
گفتند: چرا
9:10
گفت:
9:11
پس آیا به من تهمت میزنید؟
9:13
گفتند: نه
9:15
گفت:
9:16
آیا نمیدانید که من اهل عکاظ را به یاری فراخواندم
9:20
پس چون از یاری من سر باز زدند
9:22
یعنی از من روی گرداندند
9:24
با خانواده و فرزندان و کسانی که مرا اطاعت کردند نزد شما آمدم
9:27
گفتند: چرا
9:29
گفت:
9:30
همانا این مرد پیشنهادی درست و خردمندانه به شما عرضه کرده است
9:34
آن را بپذیرید و مرا واگذارید تا نزد او بروم
9:36
گفتند: نزد او برو
9:38
پس نزد او رفت و شروع به سخن گفتن با پیامبر (ﷺ) کرد
9:43
پیامبر (ﷺ) نیز سخنی همانند سخن خود با ابو دیل فرمود
9:48
در آن هنگام عروه گفت:
9:50
ای محمد،
9:52
آیا دیدی اگر ریشهٔ قوم خود را برکَنی،
9:55
آیا شنیدهای که کسی از عرب پیش از تو خانوادهٔ خود را نابود کرده باشد؟
9:59
و اگر امر دیگری باشد،
10:01
پس به خدا سوگند که من چهرههایی را نمیبینم
10:04
و من گروهی از مردم را میبینم
10:07
که سزاوارند بگریزند و تو را رها کنند.
10:10
پس ابوبکر به او گفت:
10:12
«آلت تناسلی لات را بمکّ!
10:14
آیا ما از او بگریزیم و او را رها کنیم؟»
10:17
و ابوبکر در اینجا عروة بن مسعود را دشنام داد.
10:20
پس عروة بن مسعود به پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) گفت:
10:25
«این کیست؟»
10:27
پس پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
10:30
«این ابوبکر است.»
10:32
(عروه) گفت:
10:33
«سوگند به آنکه جانم در دست اوست،
10:35
اگر نعمتی نبود که تو به من داشتی و آن را جبران نکرده بودم، پاسخت را میدادم.»
10:40
و آن این بود که عروة بن مسعود پیش از بعثت پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) دیهای بر عهده داشت،
10:47
و ابوبکر در پرداخت آن دیه به او کمک کرد.
10:51
و در برخی روایات آمده که (ابوبکر) به او گفت:
10:54
«ولی این، در برابر آن است.»
10:56
راوی گفت:
10:58
و عروة بن مسعود شروع کرد به سخن گفتن با پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)،
11:03
و هر بار که سخنی میگفت، دست به ریش آن حضرت میبرد.
11:07
و مغیرة بن شعبه بالای سر پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) ایستاده بود،
11:12
با شمشیر و کلاهخود بر سر.
11:15
پس هر بار که عروة دستش را به سوی ریش پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) دراز میکرد،
11:21
مغیره با دستهٔ شمشیرش به دست عروه میزد.
11:25
و به او گفت:
11:26
«دستت را از رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) دور کن!»
11:31
و عروه در میان قومش مردی بزرگداشتهشده بود.
11:34
و چون قرآن بر پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) نازل شد،
11:39
(مشرکان) گفتند:
11:40
«چرا این قرآن بر مردی از دو شهر بزرگ نازل نشده است؟»
11:45
مقصودشان عروة بن مسعود بود.
11:48
پس عروه سر برداشت و گفت:
11:51
«این کیست؟»
11:52
به او گفته شد:
11:54
«مغیرة بن شعبه است.»
11:56
عروه به او گفت:
11:58
«ای بیوفا!
11:59
آیا من در پی رفع بیوفایی تو نبودم؟»
12:02
و مغیره در جاهلیت با گروهی همراه شده بود،
12:05
پس به آنان خیانت کرد و ایشان را کشت و اموالشان را گرفت،
12:09
سپس آمد و اسلام آورد.
12:11
پس پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
12:14
«اما اسلام را میپذیریم،
12:17
و اما مال، من در آن هیچ سهمی ندارم.»
12:20
گفته میشود که عروة بن مسعود به جای مغیره مال را پرداخت
12:25
و دیهها را از او ادا کرد،
12:27
زیرا او (عروه) از قبیلهٔ ثقیف بود،
12:29
و مغیره نیز ثقفی بود.
12:31
سپس عروه با چشمانش به یاران پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) خیره شد.
12:37
(او) گفت:
12:38
«به خدا سوگند، رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) آب دهان نمیانداخت
12:43
مگر آنکه در کف دست یکی از ایشان میافتاد،
12:46
پس آن را به صورت و پوست خود میمالید.
12:49
و چون به ایشان فرمانی میداد، شتابان انجامش میدادند.
12:52
و چون وضو میگرفت، نزدیک بود بر سر آب وضویش با یکدیگر بجنگند.
12:56
و چون سخن میگفت، صدای خود را نزد او پایین میآوردند،
12:59
و از روی بزرگداشت او، چشم به سویش دوخته نمیداشتند.
13:03
و از عمرو بن عاص رضیاللهعنه روایت است
13:06
که گفت:
13:08
«پیش از آنکه مسلمان شوم،
13:09
محمد (صلیاللهعلیهوسلم) نزد من مبغوضترین مخلوق خدا بود.
13:13
اما چون مسلمان شدم،
13:14
به خدا سوگند، او نزد من محبوبترین مخلوق خدا شد،
13:18
و به خدا سوگند، از شدت احترام به او، هرگز سیر نمیشدم که به او بنگرم،
13:21
از بزرگداشت او (صلیاللهعلیهوسلم)،
13:24
تا آنجا که اگر از من خواسته شود او را توصیف کنم، نمیتوانستم.»
13:27
مسور گفت:
13:29
پس عروه نزد یارانش بازگشت
13:32
و گفت: «ای قوم،
13:34
به خدا سوگند، من بر پادشاهان وارد شدهام،
13:37
و بر قیصر و کسری و نجاشی وارد شدهام.
13:41
به خدا سوگند، هرگز ندیدم پادشاهی را که یارانش او را چنین بزرگ بدارند
13:45
آنگونه که یاران محمد (صلیاللهعلیهوسلم) او را بزرگ میدارند.
13:50
به خدا سوگند، اگر او آب دهانی بیندازد،
13:53
جز آنکه در کف دست یکی از ایشان میافتد،
13:56
پس آن را به صورت و پوست خود میمالد.
13:59
و چون به کاری فرمان میدهد، شتابان آن را انجام میدهند،
14:02
و چون وضو میگیرد، نزدیک است بر سر آب وضویش با یکدیگر بجنگند،
14:06
و چون سخن میگویند، صدای خود را نزد او پایین میآورند،
14:10
و از روی بزرگداشت او، چشم به سویش دوخته نمیدارند.
14:15
این کارهایی که عروة بن مسعود از یاران پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) دید،
14:18
از اصحاب پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
14:21
...
14:24
یعنی آن است که عروة بن مسعود گفت، نخستین بار که آمد
14:28
«اینان اوباشی از مردماند که بهزودی از تو پراکنده خواهند شد
14:32
و جنگاور نیستند، و تو را رها خواهند کرد تا کشته شوی.»
14:36
پس اصحاب پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) به او نشان دادند
14:40
برخی از دوستیشان نسبت به پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
14:44
و از عادت آنان نبود که هرگاه آب دهان میانداخت،
14:47
...
14:49
در مدینه هرگز این را نقل نکرده است
14:52
...
14:54
...
14:57
...
14:59
...
15:02
به پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
15:04
ابتدای امر
15:06
پس این در هر مکان و زمانی است
15:09
عروه گفت
15:11
و او (آن پیشنهاد) را که راه رشد است به شما عرضه کرده، پس آن را بپذیرید
15:15
پس مردی از بنی کنانه گفت
15:18
که به او حلیس میگفتند
15:20
و او از احابیش بود
15:22
گفت: مرا بگذارید تا نزد او بروم
15:25
گفتند: برو
15:26
پس چون بر پیامبر صلیاللهعلیهوسلم و یارانش مشرف شد
15:31
رسول الله صلیاللهعلیهوسلم فرمود
15:34
این فلانی است
15:36
و او از قومی است که شترهای قربانی را بزرگ میدارند
15:39
پس شترهای قربانی را برای او برانگیزید (به سوی او بفرستید)
15:41
پس آنها را برای او برانگیختند
15:42
و مردم با تلبیه به استقبال او آمدند
15:45
پس چون آن را دید گفت
15:47
سبحان الله
15:49
سزاوار نیست که اینان از خانه (کعبه) بازداشته شوند
15:53
پس چون نزد یارانش بازگشت گفت
15:56
دیدم که شترهای قربانی گردنبند انداخته شده و نشانگذاری شدهاند
15:59
پس نمیبینم که آنان از خانه (کعبه) بازداشته شوند
16:02
و این برای ما روشن میکند که برای هر مقامی سخنی است
16:07
و اینکه هدی مخصوص حج نیست
16:10
بلکه در عمره نیز هدی هست
16:13
و تقلید آن همان گذاشتن نشانه بر شتر است
16:16
که هر کس آن را ببیند از آن میشناسد که هدی است
16:19
که به الله جل وعلا تقدیم خواهد شد
16:22
و اما اشعار
16:24
پس آن شکافتن کوهان است تا خون از آن بیرون آید
16:27
و بر بدن شتر جاری شود
16:30
و این هرچند در ظاهر آزار دادن حیوان است
16:34
اما مصالح بسیاری دارد
16:37
از جمله آنکه چون بینندهای از دور آن را ببیند
16:41
میشناسد که آن را هدیهای برای الله جل وعلا تقدیم کرده است
16:45
پس هیچکس بر دزدیدن آن اقدام نمیکند
16:48
و اگر گم شود و یکی از آنان آن را بیابد میشناسد که هدی است
16:52
و غیر از آن
16:54
گنجهای سیره