از مجموعهٔ گنجینههای سیره (مجموعه کامل شد)
· درس 24 از 58
گنجینه بیوگرافی | شیخ عثمان الخمیس | قسمت (24) | تهاجم احزاب
صوت ترجمهشده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش میشود. متن زیر بهطور کامل ترجمه شده است.
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:03
گنجینههای سیره
0:06
غزوه احزاب
0:11
سال چهارم هجرت
0:16
و آن در پایان سال چهارم بود
0:19
و گفته شده در آغاز سال پنجم
0:22
و علت این غزوه آن بود که بیست
0:25
مرد از بنی قریظه بیرون آمدند
0:27
و با ایشان دیگرانی از بنی نضیر بودند
0:30
به سوی مکه
0:31
و آغاز کردند به برانگیختن اهل مکه
0:34
بر جنگ با پیامبر (ﷺ)
0:37
و میگفتند: ما با شما هستیم
0:40
از درون و از بیرون یاریتان میکنیم
0:43
و نزد غطفان رفتند
0:45
و گفتند: قریش را بر محمد یاری دهید
0:49
و نزد قبایل عرب رفتند و آنان را برمیانگیختند
0:53
بر جنگ با پیامبر (ﷺ)
0:57
پس قریش و کنانه بیرون آمدند
0:59
و غطفان و یهودیان بیرون شدند
1:02
و پیرامون شهر رسول الله (ﷺ) گرد آمدند
1:06
با ده هزار نفر
1:07
و بر جنگ با رسول الله (ﷺ) همداستان شدند
1:12
و چون پیامبر (ﷺ) دانست
1:16
که قریش همراه غطفان
1:18
و کنانه و یهودیان
1:20
بر ضد او همپیمان شدهاند
1:22
با یارانش مشورت کرد
1:24
و سلمان فارسی رضیاللهعنه بر او رأی داد
1:28
که خندقی بکند
1:30
و گفت:
1:31
پارسیان چنین میکردند هنگامی که در تنگنا قرار میگرفتند
1:35
پس پیامبر (ﷺ) فرمان داد
1:37
که خندق را در شمال پیرامون مدینه بکنند
1:41
زیرا سایر جهات همگی با کوهها محصور است
1:46
پس هیچکس نمیتواند از آن جهات بیاید
1:49
پس آنان با جدیت و نشاط به کندن پرداختند
1:52
و رسول الله (ﷺ) با ایشان شرکت میکرد
1:56
سهل بن سعد رضیاللهعنه گفت:
2:00
ما با رسول الله (ﷺ)
2:03
در خندق بودیم و ایشان میکندند
2:05
و ما خاک را بر پشتهای خود حمل میکردیم
2:09
پس رسول الله (ﷺ) فرمود:
2:12
خدایا، زندگی جز زندگی آخرت نیست
2:16
پس مهاجران و انصار را بیامرز
2:19
و در روایتی آمده است:
2:21
پس انصار و مهاجرین را گرامی بدار
2:24
و از انس رضیاللهعنه روایت است که گفت:
2:27
رسول الله (ﷺ) به سوی خندق بیرون آمد
2:30
ناگهان دیدند
2:32
که مهاجران و انصار
2:34
در بامداد سردی میکنند
2:37
و برای ایشان بردگانی نبود که این کار را برایشان انجام دهند
2:41
پس چون رنج و گرسنگی را که بر ایشان بود دید
2:44
فرمود:
2:47
خدایا، زندگی، زندگی آخرت است
2:50
پس انصار و مهاجران را بیامرز
2:53
آنان به او گفتند:
2:55
ما همانانیم که با محمد (ﷺ) بیعت کردیم
2:58
بر جهاد تا زندهایم، همواره
3:02
و میان پیامبر (ﷺ) و یارانش محبتی متقابل بود
3:06
...
3:07
و از براء روایت است که گفت:
3:10
دیدم که پیامبر (ﷺ)
3:13
خاک خندق را حمل میکرد
3:15
تا آنجا که غبار، پوست شکم او را پوشانده بود
3:18
پس شنیدم که با کلمات عبدالله بن رواحه رجز میخواند
3:23
و آن این است:
3:24
خدایا، اگر تو نبودی ما هدایت نمییافتیم
3:28
و نه صدقه میدادیم و نه نماز میگزاردیم
3:31
پس آرامش را بر ما فرود آر
3:34
و گامهایمان را هنگام دیدار استوار دار
3:38
که این گروه بر ما ستم کردهاند
3:40
و اگر فتنهای خواستند، ما خودداری کردیم
3:44
و آن را تکرار میکرد
3:45
که این گروه بر ما ستم کردهاند
3:48
و اگر فتنهای خواستند، ما خودداری کردیم
3:52
ابوطلحه رضیاللهعنه گفت:
3:55
از رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) شکایت کردیم
3:58
به رسول الله (ﷺ) شکایت کردیم
4:00
و از شدت شکایت
4:02
پیراهنها را از شکمهایمان بالا زدیم
4:04
تا پیامبر (ﷺ) ببیند
4:07
که ما سنگ را بر شکمهایمان بستهایم
4:10
از شدت گرسنگی
4:12
پس پیامبر (ﷺ)
4:15
شکم خود را بالا زد
4:16
و ناگهان دیدیم که او دو سنگ بسته است
4:19
و اینگونه مردم آرام میگیرند
4:21
هرگاه رهبرشان همچون پیامبر (ﷺ) باشد
4:26
که احساس آنان را دارد
4:28
گرسنه میشود چنانکه ایشان گرسنه میشوند
4:30
و تشنه میشود چنانکه ایشان تشنه میشوند
4:33
و کار میکند چنانکه ایشان کار میکنند
4:35
و اندیشهمند میشود چنانکه ایشان اندیشهمندند
4:38
نه در برجی عاجی و دور از مردم باشد
4:42
بلکه با ایشان شریک و همنشین باشد
4:46
پس چون چنین ببینند
4:47
درمییابند که تنها ایشان نیستند که کار میکنند
4:51
پس این رهبر آنان است که با ایشان است و در کارشان شریک است
4:55
بل او بیشتر از آنان است، صلیاللهعلیهوسلم
4:59
گنجینههای سیره
5:05
نشانهای روشن
5:10
جابر گفت:
5:11
روز خندق میکندیم
5:14
که ناگاه سنگ بسیار سخت و بزرگی پیدا شد
5:16
نتوانستیم آن را بشکنیم
5:19
پس نزد رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) آمدیم
5:23
و گفتیم: ای رسول الله!
5:25
در خندق سنگی سخت پیدا شده است
5:28
که نمیتوانیم بر آن غلبه کنیم
5:30
پس رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
5:34
من خود پایین میآیم
5:36
سپس برخاست و شکمش با سنگی بسته شده بود
5:39
و ما سه روز بود که چیزی نخورده بودیم
5:44
پس پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) کلنگ را گرفت
5:48
و بر آن زد، و آن سنگ به صورت تودهای از ریگ روان شد
5:53
و براء گفت:
5:54
در روز خندق
5:57
در بخشی از خندق صخرهای سر راه ما پیدا شد
6:00
که کلنگها بر آن کارگر نبود
6:02
پس این موضوع را به رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) شکایت کردیم
6:07
ایشان آمد و کلنگ را گرفت
6:09
و فرمود: به نام الله
6:12
سپس ضربهای زد
6:14
و فرمود: الله اکبر
6:17
کلیدهای شام به من داده شد
6:20
به خدا سوگند که هماکنون کاخهای سرخ آن را میبینم
6:24
سپس ضربه دوم را زد
6:26
و قسمتی از صخره جدا شد و فرمود:
6:29
الله اکبر
6:31
کلیدهای فارس به من داده شد
6:33
به خدا سوگند که هماکنون کاخ سفید مدائن را میبینم
6:38
سپس ضربه سوم را زد و فرمود:
6:41
به نام الله
6:42
و باقیمانده سنگ جدا شد
6:44
و فرمود:
6:46
الله اکبر
6:48
کلیدهای یمن به من داده شد
6:50
به خدا سوگند که از همین جا درهای صنعاء را میبینم
6:55
پس اصحاب رضیاللهعنهم شادمان شدند
6:58
زیرا میدانستند که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) راستگو است
7:03
و این نخستین بار نبود که نشانهای بر راستی رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) میدیدند
7:12
گنجینههای سیره
7:17
محاصره مدینه
7:22
هنگامی که قریش با سپاه و همپیمانانش آمدند
7:26
و مدینه رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) را محاصره کردند
7:31
مؤمنان ایشان را دیدند
7:33
و گفتند همانگونه که الله تبارک و تعالی درباره ایشان یاد کرده است
7:38
و چون مؤمنان گروههای (دشمن) را دیدند، گفتند: این همان است که الله و رسولش به ما وعده دادهاند
7:46
«و الله و رسولش راست گفتند»
7:49
و (این حادثه) جز بر ایمان و تسلیم آنان نیفزود
7:56
اما منافقان داخل مدینه
7:59
برخلاف سخن مؤمنان گفتند
8:02
و (یاد کن) آنگاه که منافقان و کسانی که در دلهایشان بیماری است، میگفتند: الله و رسولش جز فریب به ما وعده ندادهاند
8:13
پس این دو موضع است
8:15
موضع مؤمنان
8:18
«و الله و رسولش راست گفتند»
8:20
و موضع منافقان و کسانی که در دلشان بیماری است
8:25
«جز فریب، الله و رسولش به ما وعده ندادهاند»
8:29
در چنین موقعیتهایی
8:31
گرسنگی شدید است
8:33
محاصره
8:34
ده هزار نفر
8:36
کمی (نیرو)
8:37
داخل مدینه
8:39
اینجاست که سره از ناسره آشکار میشود
8:41
و مؤمن پدیدار میشود و منافق پدیدار میشود
8:45
سپس نبرد آغاز شد
8:47
و به یکدیگر پرتاب میکردند
8:49
و مشرکان شکافی یافتند
8:51
و خواستند از آن وارد شوند
8:54
پس گروهی از مسلمانان به فرماندهی علی بن ابی طالب به سوی ایشان بیرون آمدند
8:59
و شکاف را بر آنان بستند
9:02
پس [مشرکان] خواستار مبارزه شدند
9:04
پس عمر بن ود برخاست
9:06
یا ابن عبد ود
9:08
درباره نامش اختلاف است
9:10
و او از دلاوران بود
9:12
گفت: کیست که با من مبارزه کند؟
9:14
و بنا بر آنچه مشهور است، از صد سال عمرش گذشته بود
9:18
پس علی بن ابی طالب رضیاللهعنه به سوی او بیرون آمد
9:22
و به او گفت:
9:23
ای عمر!
9:25
تو با الله پیمان بسته بودی
9:27
که هیچ مردی از قریش تو را به یکی از دو خصلت فرا نخواند
9:31
مگر آن که آن را از او بپذیری
9:33
گفت: آری
9:35
علی گفت:
9:36
پس من تو را به الله و رسولش و به اسلام فرا میخوانم
9:41
گفت:
9:42
مرا به آن نیازی نیست
9:44
گفت:
9:45
پس تو را به نبرد فرا میخوانم
9:48
گفت:
9:49
ای برادرزاده!
9:51
به خدا سوگند دوست ندارم تو را بکشم
9:54
علی گفت:
9:55
اما به خدا سوگند من دوست دارم تو را بکشم
9:58
پس عمر خشمگین شد
10:00
و از اسبش فرود آمد و به نبرد پرداخت،
10:03
پس علی او را کشت.
10:05
و عمر پیشتر گفته بود:
10:07
«بهراستی من از بس برای گرد آمدنشان ندا دادم، صدایم گرفته است:
10:10
آیا کسی هست که با من به مبارزه برخیزد؟»
10:12
«و من ایستادم، آنگاه که دلاوران از موضع مبارزهجویی باز ماندند،
10:17
و از همین رو بیدرنگ و شتابان، پیش از آشفتگیها، پیش آمدم.
10:22
بهراستی دلاوری در جوانمردی و بخشندگی، از بهترین سرشتهاست.»
10:28
پس علی در پاسخ او گفت:
10:30
«شتاب مکن، زیرا آن کس که صدایت را پاسخ گفت، ناتوان نیست.
10:36
با نیتی روشن و بصیرتی استوار، و با راستی؛ او پیروز هر میدان است.
10:41
امیدوارم که بر تو نوحهگری بر مرگت را برپا کنم،
10:46
با ضربتی که یادش در میان یورشها بماند.»
10:52
سپس میان مسلمانان و مشرکان جنگهای پراکنده درگرفت،
10:56
زیرا آنان نمیتوانستند از خندق بگذرند.
11:00
و سعد بن معاذ رضیاللهعنه تیر خورد
11:04
و رگ اکحل او آسیب دید.
11:06
پس پس از نبرد گفت:
11:08
«خدایا، تو میدانی که هیچکس نزد من محبوبتر نیست از آنکه در راه تو با آن قوم جهاد کنم،
11:14
قومی که فرستاده تو را تکذیب کردند و او را بیرون راندند.»
11:18
و در اینجا خشم او نسبت به قریش بیش از دیگران آشکار میشود،
11:22
زیرا آنان پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) را آزار دادند و او را راندند،
11:27
و کوشیدند او را بکشند و مردم را علیه او برانگیختند.
11:31
پس دوستی و دشمنی با اصحاب پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
11:36
با رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) پیوند دارد
11:40
و با دین الله تبارک و تعالی.
11:43
و اینچنین بر مسلمان واجب است که دوستی و دشمنیاش برای الله باشد.
11:49
سپس گفت:
11:50
«خدایا، من گمان دارم که تو جنگ را میان ما و ایشان نهادهای؛
11:56
پس اگر از جنگ با قریش چیزی باقی مانده،
11:59
مرا برای آنان نگه دار تا در راه تو با ایشان جهاد کنم،
12:02
و اگر جنگ را پایان دادهای، آن را شعلهور ساز و مرگ مرا در آن قرار ده.»
12:07
سپس گفت:
12:09
«ولی مرا نمیران تا آنکه چشمم به بنی قریظه روشن شود،
12:14
زیرا آنان به الله و فرستادهاش خیانت کردند،
12:19
و ایشان گروه سوم یهودیان بودند.
12:32
مردی از بنی نضیر نزد کعب بن اسد آمد،
12:38
که سرور بنی قریظه بود،
12:40
و به او گفت:
12:41
«حیی بن اخطب بر در است.»
12:44
پس کعب گفت:
12:46
«در را پیش رویش ببند، نمیخواهم او را ببینم.»
12:49
اما او همچنان با وی سخن گفت تا آنکه اجازه داد،
12:53
و در را به روی او گشود.
12:55
پس حیی گفت:
12:56
«ای کعب، من با عزت روزگار و دریای خروشان نزد تو آمدهام،
13:02
قریش را با سران و بزرگانشان نزد تو آوردم،
13:06
تا آنان را در مجمع الاسیال از رومه فرود آوردم،
13:10
و غطفان را با سران و بزرگانشان،
13:14
تا آنان را در ذنب نقم، در کنار احد، فرود آوردم.
13:19
با من پیمان بستند و قرار نهادند که از جا نروند
13:23
تا آنکه محمد و همراهانش را ریشهکن کنیم.»
13:26
پس کعب به او گفت:
13:28
«به الله سوگند که تو با روزگار ذلت نزد من آمدهای،
13:31
و با ابری که آبش را ریخته و تهی شده.
13:34
یعنی تو نزد من با چهرهای آمدهای که در آن زندگی نیست.»
13:38
سپس گفت:
13:39
«وای بر تو ای حیی،
13:41
مرا با آنچه بر آنم وا گذار،
13:44
زیرا من از محمد جز راستی و وفا ندیدهام.»
13:48
پس حیی گفت:
13:50
«وای بر تو، این فرصت ماست.»
13:52
و همچنان با او بود تا آنکه به او گفت:
13:55
«آری، از درون به محمد حمله خواهم کرد.»
13:59
و او در آن هنگام به پیمانشکنی خشنود شد
14:02
و در جنگ علیه مسلمانان وارد شد.
14:05
و چون پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) از پیمانشکنی آگاه شد،
14:09
یکی از اصحابش را فرستاد تا خبر را تحقیق کند،
14:13
زیرا تحقیق و اطمینان یافتن لازم است،
14:15
چه بسا خبر دروغ باشد.
14:18
پس پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرستاد
14:21
سعد بن معاذ
14:23
و سعد بن عباده
14:25
و عبدالله بن رواحه
14:27
و خوات بن جبیر را،
14:29
و فرمود: «بروید تا ببینید
14:32
آیا آنچه از این قوم به ما رسیده حق است یا نه.
14:36
اگر حق باشد،
14:38
با من به زبانی سخن بگویید که آن را بفهمم،
14:41
و اگر بر پیمان وفادارند،
14:43
آن را آشکارا برای مردم بگویید،
14:46
زیرا ممکن است مردم دچار نوعی دلسردی و نومیدی شوند،
14:50
محاصره از بیرون
14:52
و پیمانشکنی از درون.
14:54
و این امور بازوانشان را سست میکند.
14:57
و اگر بر پیمان باقیاند،
14:59
آن را با صدای بلند اعلام کنید،
15:01
و بگویید: آنان بر پیماناند، ای رسول الله،
15:04
تا مردم آرام گیرند.»
15:06
پس چون به ایشان نزدیک شدند،
15:08
ایشان را در بدترین حال یافتند،
15:11
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) و یارانش را دشنام میدادند
15:16
و میگفتند: «این رسول الله کیست؟
15:20
میان ما و محمد هیچ پیمانی نیست.»
15:23
با صدای بلند میان خود سخن میگفتند
15:26
تا مردم بشنوند.
15:28
پس آن صحابه، رضیاللهعنهم، بازگشتند.
15:32
و چون نزد رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) آمدند،
15:37
گفتند: «ای رسول الله،
15:39
[عضل و قاره]
15:41
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) متوجه شد
15:45
که آنان قصد دارند به غدر بر سر رجیع دست بیازند
15:48
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) از این امر نگران شد
15:52
و بیتردید آن موقعیت سخت و دشوار بود
15:55
همانگونه که الله تبارک و تعالی فرموده است
15:58
آنگاه که از بالای سرتان و از پایینتان به سوی شما آمدند
16:05
و آنگاه که دیدگان خیره شد و دلها به گلوگاهها رسید
16:11
«و درباره الله گمانهای گوناگون میبردید»
16:14
«آنجا بود که مؤمنان آزموده شدند»
16:17
«و به سختی تکان داده شدند»
16:21
و برخی از منافقان کفر خود را آشکار کردند
16:24
همانگونه که الله تبارک و تعالی فرموده است
16:27
و آنان را از لحن سخنشان خواهی شناخت
16:31
پس برخی از ایشان به برخی دیگر گفتند
16:33
«محمد به ما وعده گنجهای کسرا و قیصر را میدهد»
16:37
«و یکی از ما از جان خود در امان نیست آنگاه که به قضای حاجت میرود»
16:42
و برخی از آنان نزد رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) آمدند
16:47
و گفتند
16:48
«ای رسول الله»
16:49
«خانههای ما بیحفاظ است»
16:51
یعنی بیرون از مدینه
16:53
«و میخواهیم به آنجا برویم»
16:56
الله فرمود
16:57
و گروهی از ایشان از پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) اجازه میخواستند
17:01
میگفتند: خانههای ما بیحفاظ است
17:05
و حال آنکه بیحفاظ نبود؛ جز گریز نمیخواستند
17:10
و اما رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
17:14
پس ایشان مدتی خود را با جامهاش پوشاند
17:17
سپس سر برداشت و فرمود
17:20
«الله اکبر»
17:22
«ای گروه مسلمانان، به فتح و یاری الله مژده باد»
17:26
سپس رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) برخاست تا مردم را استوار سازد
17:31
کنوز السیرة