از مجموعهٔ گنجینههای سیره (مجموعه کامل شد)
· درس 3 از 58
گنجینه بیوگرافی | شیخ عثمان الخمیس | قسمت (3) | ولادتش رضی الله عنه
صوت ترجمهشده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش میشود. متن زیر بهطور کامل ترجمه شده است.
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:03
گنجینههای سیره
0:06
عموهای پیامبر (ﷺ)
0:14
یاد میکند که عبدالمطلب دوازده فرزند داشت
0:18
که عبارتاند از: حارث
0:20
و او بزرگترین ایشان بود
0:22
حمزه
0:23
عباس
0:24
ابوطالب
0:26
ابولهب
0:27
حجل
0:28
زبیر
0:29
غیداق
0:31
مقوم
0:33
صفار
0:34
و گفته شده: ضرار
0:36
عبدالکعبه
0:37
و عبدالله
0:38
پدر پیامبر (ﷺ)
0:42
و فرزندان عبدالمطلب به سه دسته تقسیم میشوند
0:47
نخست
0:48
دستهای که اسلام را درک کرد و به آن درآمد
0:51
که آن دو حمزه و عباساند
0:54
دوم
0:55
دستهای که اسلام را درک کرد ولی به آن درنیامد
0:59
که آن دو ابوطالب و ابولهباند
1:02
سوم
1:03
دستهای که اسلام را درک نکرد
1:06
که آنان بقیه فرزندان عبدالمطلباند
1:10
گنجینههای سیره
1:15
عمههای پیامبر (ﷺ)
1:21
بیضاء
1:22
که به او ام حکیم نیز گفته میشود
1:25
و صفیه
1:26
و عاتکه
1:27
و برّه
1:28
و اروی
1:30
و امیمه
1:31
و از میان ایشان، صفیه اسلام آورد
1:34
و بنا بر قول مشهور
1:35
هنگامی که عبدالمطلب چاه زمزم را حفر کرد
1:38
قریش او را از برداشتن آن بازداشت
1:41
و او فرزندی نداشت که از او دفاع کند
1:44
پس از این امر اندوهگین شد
1:46
و نذر کرد و گفت:
1:48
اگر الله ده فرزند به من عطا کند
1:51
یکی از ایشان را بهعنوان قربانی برای الله ذبح خواهم کرد
1:55
پس الله تبارک و تعالی آن فرزندان را به او عطا فرمود
2:00
و او خواست به نذر خود وفا کند
2:02
پس قرعهکشی کرد
2:04
قرعه به نام فرزندش عبدالله افتاد
2:07
پدر پیامبر (ﷺ)
2:10
چون خواست او را ذبح کند
2:13
قریش به سوی او آمدند و مانع شدند
2:15
عبدالمطلب گفت:
2:17
پس با نذرم چه کنم؟
2:20
به او پیشنهاد شد که نزد کاهنهای برود و از او بپرسد
2:24
نزد او رفت و پرسید
2:26
او به وی دستور داد که میان پسرش عبدالله و ده شتر قرعه بزند
2:29
(و ده شتر)
2:31
قرعه زد
2:32
قرعه به نام عبدالله افتاد
2:35
آن زن به او گفت:
2:37
ده شتر دیگر بیفزای
2:38
پس ده شتر دیگر افزود
2:41
قرعه باز به نام عبدالله افتاد
2:44
آن زن به او گفت:
2:45
ده شتر دیگر بیفزای
2:46
و همینگونه
2:48
هرگاه ده شتر افزوده میشد
2:50
قرعه به نام فرزندش عبدالله میافتاد
2:54
تا آنکه شمار شترها به صد رسید
2:57
قرعه زد
2:58
قرعه به نام شترها افتاد
3:00
در این هنگام عبدالمطلب برخاست و شترها را قربانی کرد
3:04
سپس آنها را رها کرد و هیچ انسان یا درندهٔای را از آنها بازنداشت
3:09
و دیه در میان عرب در آن زمان ده شتر بود
3:14
پس از این حادثه
3:16
دیه نزد عرب صد شتر شد
3:20
و اسلام آن را تقریر کرد
3:23
پس دیه اکنون در دین الله تبارک و تعالی
3:26
صد شتر است
3:31
داییهای پیامبر (ﷺ)
3:40
حافظ ابن حبان رحمه الله گفته است
3:43
و مادر رسول الله (ﷺ)
3:47
آمنه دختر وهب بن عبد مناف
3:50
پسر زهره بن کلاب بن مره
3:53
پسر کعب بن لؤی بن غالب
3:56
و او برادری نداشت تا برای پیامبر (ﷺ) دایی باشد
4:01
جز عبد یغوث بن وهب
4:04
اما فرزندان زهره میگویند
4:07
که ایشان داییهای رسول الله (ﷺ)اند
4:12
زیرا آمنه، مادر رسول الله (ﷺ)، از ایشان بود
4:29
اهل سیره یاد کردهاند
4:31
که پیامبر (ﷺ) دو خاله داشت
4:35
نخست
4:37
فاخته دختر عمر بن عائذ بن زهریه
4:40
و از پیامبر (ﷺ) بهصورت مرفوع روایت شده است
4:45
خالهام به من پسری داده شد
4:48
و امیدوارم الله در آن برای او برکت دهد
4:52
او را از اینکه حجّام یا قصّاب یا زرگر باشد، بازداشتم
4:58
دومی
4:59
فریعة بنت وهب بن الزهریه
5:03
و روایت شده که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) آن را با دست خود بالا برد و فرمود
5:08
هر که بخواهد به خالهی رسول الله (ﷺ) نگاه کند
5:12
پس باید به این بنگرد
5:26
در ماه ربیعالاول، بنا بر آنچه مشهور است
5:30
خداوند تبارک و تعالی بر بشریت منّت نهاد با تولد سرور پیامبران
5:36
و پیشوای پرهیزگاران و رهبر سپیدچهرهها و سپیددستان و پاگان
5:40
آن هم چند ماه پس از واقعه فیل در مکه مکرمه بود.
5:46
او یتیم پدر به دنیا آمد
5:48
زیرا پدرش درگذشت و مادرش به او باردار بود.
5:52
ولادت ایشان (صلیاللهعلیهوسلم) ولادتی معمولی بود.
5:57
و مورخان، چنانکه اهل علم یادآور شدهاند، نتوانستهاند (آن را بهدرستی دریابند)
6:01
تعیین دقیق روز تولد و ماه تولد او
6:06
اما روز ولادت، از روزهای هفته
6:09
آن روز، دوشنبه است.
6:11
همانگونه که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود
6:14
آن روزی است که در آن متولد شد
6:17
اما در کدام دو؟
6:20
الله اعلم
6:21
گفته شده است در نهم ربیعالاول
6:24
و گفته شده است در دوازدهمین
6:27
و گفته شده است جز این.
6:29
و گفته شده است در (ماه) رمضان
6:31
اما مشهور این است که در دوازدهم ربیعالاول
6:36
و تعیین روز میلاد پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
6:40
از نظر شرعی هیچ چیزی به آن مرتبط نیست
6:45
و اما آنچه بسیاری از مردم در بسیاری از سرزمینهای مسلمانان انجام میدهند
6:50
از جشنگرفتن روز میلاد پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
6:55
این کاری ناشایست است
6:58
و آن بهجهت اموری از آن جمله
7:00
اول
7:01
اینکه تاریخ دقیق ولادت پیامبر (ﷺ) شناختهشده نیست.
7:07
ثانیاً
7:09
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) در طول زندگی خود هرگز روز تولدش را جشن نگرفت.
7:15
با آنکه شصت و سه سال زیست.
7:18
صلیاللهعلیهوسلم
7:21
ثالثاً
7:23
صحابه و تابعین جشن نگرفتند.
7:26
و نه پیشوایان متبوع، با روز تولدش.
7:29
اگر این کار خیر بود، قطعاً پیشی میگرفتند و ما را در آن سبقت میدادند.
7:33
رابعاً
7:35
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) ما را به آن امر نفرمود
7:39
با آنکه گفت
7:41
هیچ چیزی نیست که شما را به بهشت نزدیک کند و از دوزخ دور سازد
7:46
جز این است که شما را به آن فرمان دادهام
7:49
پنجم
7:50
مورد اتفاق میان اهل علم
7:53
اینکه دوازدهم ربیعالاول
7:56
روز وفات او بود، صلیاللهعلیهوسلم
8:00
اگر در این روز جشن میگرفتیم
8:02
گویی ما در روز وفات او جشن میگیریم
8:05
از آنجا که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) ما را به آن امر نفرمود
8:09
پس این خوب نیست
8:11
و خیر تمام خیر در پیروی است.
8:14
و بدی، همهٔ بدی در بدعتگذاری است
8:17
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
8:20
هر کس در این امر ما چیزی را پدید آورد که از آن نیست، آن مردود است.
8:25
مردود بر صاحبش
8:40
هنگامی که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) متولد شد
8:43
ثُوَیبه او را شیر داد
8:45
او آزادشدهٔ عمویش ابولهب بود.
8:48
و او (ثُوَیبه) پیش از پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) عموی ایشان حمزه را شیر داده بود
8:54
او برادر رضاعیِ پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) میشود
8:59
مادر هر دو، بهعنوان مادر رضاعی، ثویبه، آزادشدهٔ ابولهب بود.
9:04
این وضعیت طولی نکشید.
9:07
زیرا این از عادت عربها بود
9:10
آنان برای فرزندانشان دایههایی میجویند، به مدت دو سال.
9:14
سپس او را از شیر میگیرد و به مادرش بازمیگرداند
9:18
بگذاریم حلیمهٔ سعدیه ماجرای خود با پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) را برای ما بازگو کند.
9:25
حلیمه سعدیه میگوید
9:28
از شهرم همراه با همسرم و پسر کوچکم بیرون رفتم؛ او را شیر میدادم.
9:33
در میان زنانی از بنی سعد بن بکر
9:36
شیرخواران را جستجو کرد
9:38
و آن در سالی خشک و قحطیزده بود.
9:40
چیزی برای ما باقی نگذاشتی
9:43
با خری سفید و روشنرنگ از آن خودم بیرون رفتم
9:46
«أی بیضاء» یعنی «سفید» — یعنی «سفید، در ترکیب "یعنی سفید"» است.
9:47
معنای آن برای ما روشن میشود
9:49
کدام شتر ماده؟
9:51
به الله سوگند، حتی یک قطره هم نمیتراوید.
9:54
و شب را تا صبح نمیخوابیم
9:56
از کودکی که همراه ما بود، از گریهاش بر اثر گرسنگی
10:01
به الله سوگند، در پستانش آنقدر شیر نیست که او را سیر کند.
10:04
در کنار ما چیزی نیست که او را تغذیه کند
10:07
امّا ما امید باران و گشایش داشتیم
10:10
با آن الاغ مادهام از آنجا بیرون رفتم
10:13
تا اینکه به مکه رسیدیم و در جستوجوی شیرخواران بودیم
10:17
هیچ زنی از ما نبود مگر آنکه رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) [این امر] بر او عرضه شده بود
10:23
فتأباه
10:25
و این زمانی است که به او گفته شود: «او یتیم است.»
10:28
و این به آن سبب بود که ما از پدر کودک امید نیکی داشتیم
10:33
ما میگفتیم: یتیم
10:35
و آن مادر و پدربزرگش چه کاری میتوانند انجام دهند؟
10:38
پس ما از او به همین دلیل کراهت داشتیم.
10:41
و هیچ زنی که همراه من آمده بود باقی نماند، مگر آنکه کودک شیرخواری را برداشت.
10:46
غیر من
10:47
هنگامی که تصمیم به حرکت گرفتیم
10:50
به یارم گفتم
10:51
به خدا سوگند، من دوست ندارم که در میان همنشینانم برگردم و کودک شیرخوارهای نگرفته باشم.
10:58
به خدا سوگند، حتماً نزد آن یتیم میروم و او را میگیرم.
11:02
گفت:
11:03
ایرادی ندارد که چنین کنی.
11:05
امید است که الله در او برکتی قرار دهد.
11:09
سبحان الله!
11:10
این بیچارهٔ مسکین، حلیمهٔ سعدیه است،
11:13
نمیداند که تمامی خیر و برکت در همین یتیم صلیاللهعلیهوسلم است.
11:20
گفت:
11:21
پس بازگشتم نزد او و او را گرفتم.
11:24
و آنچه مرا به گرفتن او واداشت، جز این نبود که کودک دیگری نیافته بودم.
11:29
وقتی او را گرفتم، با او به سوی کجاوهام بازگشتم.
11:32
هنگامی که او را در دامنم نهادم،
11:35
پستانهایم بهقدر خواست او از شیر پر شد.
11:39
او نوشید تا سیراب شد،
11:41
و برادرش نیز با او نوشید تا سیراب شد.
11:44
سپس هر دو خوابیدند.
11:46
و پیش از آن، ما بهخاطر گریهٔ او با هم نمیخوابیدیم.
11:51
شوهرم به سوی شتر مادهمان آنجا رفت،
11:54
ناگهان دیدم که آن شتر پر از شیر است.
11:56
یعنی پُر از شیر است.
11:58
از آن دوشید آنچه را که او نوشید و من هم با او نوشیدم.
12:02
تا آنکه سیراب و آسوده شدیم.
12:05
پس آن شب را در بهترین شب گذراندیم.
12:07
صبح که شد، شوهرم به من گفت:
12:11
بدان، به خدا سوگند، ای حلیمه،
12:13
تو جان مبارکی را گرفتهای.
12:16
گفتم: به خدا سوگند، من نیز امیدوارم که چنین باشد.
12:21
سپس بیرون رفتیم و من بر الاغ خودم سوار شدم
12:24
و او را هم با خود بر آن سوار کردم،
12:26
یعنی پیامبر صلیاللهعلیهوسلم را سوار کردم.
12:30
به خدا سوگند، کاروان را پشت سر گذاشتم،
12:33
بهگونهای که هیچیک از الاغهای آنان توان رسیدن به من را نداشت،
12:36
یعنی در حرکت از آنان پیشی گرفتم.
12:39
تا آنجا که همنشینانم به من میگفتند:
12:42
ای دختر ابوذؤیب،
12:44
و با ناله به ما میگفتند:
12:46
یعنی آهستهتر برو.
12:48
آیا این همان الاغ تو نیست که بر آن سوار شده بودی؟
12:53
پس من به آنان میگفتم:
12:54
آری، به خدا سوگند، همان است.
12:58
آنان میگفتند:
12:59
به خدا سوگند، این الاغ شأن و منزلتی دارد.
13:02
سپس به سرزمینهای خودمان، از سرزمین بنی سعد، بازگشتیم.
13:06
و من هیچ سرزمینی از زمینهای خدا را خشکتر از آن نمیدانستم.
13:10
اما گوسفندانم، وقتی همراه او بهسوی منزل آمدیم، شامگاه به خانه بازمیگشتند
13:15
در حالی که شکمسیر و پرشیر بودند.
13:17
پس ما میدوشیدیم و مینوشیدیم.
13:19
در حالی که هیچکس دیگری قطرهای شیر نمیدوشید،
13:22
زیرا زمین خشک بود.
13:24
تا آنجا که گلهداران قوم ما به چوپانان خود میگفتند:
13:29
وای بر شما،
13:30
گلههای خود را همانجا بچرانید که گلهدار دختر ابوذؤیب میچراند.
13:34
پس گوسفندان آنان گرسنه بازمیگشتند
13:37
و حتی یک قطره شیر نداشتند.
13:39
اما گوسفندان من سیر و پرشیر بازمیگشتند.
13:43
ما همواره از خداوند افزونی و خیر را دریافت میکردیم،
13:47
تا آنکه یک سال گذشت و او را از شیر گرفتم.
13:50
یعنی او را از شیر باز گرفتم.
13:51
او چنان رشد میکرد که با کودکان دیگر قابل مقایسه نبود،
13:55
پیش از آنکه دو ساله شود،
13:57
کودکی تنومند شده بود،
14:00
یعنی نیرومند.
14:02
پس او را نزد مادرش بردیم،
14:04
در حالی که ما بسیار مایل بودیم که او نزد ما بماند،
14:07
بهسبب برکتی که از او میدیدیم.
14:10
پس با مادرش سخن گفتیم و به او گفتم:
14:13
اگر فرزندم را نزد من بگذاری تا تنومندتر شود، بهتر است،
14:16
زیرا بر او از بیماریهای مکه بیمناکم،
14:20
در حالی که مادرش از این بیماری بیمی نداشت،
14:22
اما او را میخواست، زیرا خیری را که هنگام آمدن او دیده بود، به یاد داشت.
14:29
مادرش گفت:
14:30
آنقدر با او سخن گفتم تا او را با ما بازگرداند.