از مجموعهٔ گنجینههای سیره (مجموعه کامل شد)
· درس 17 از 58
گنجینه بیوگرافی | شیخ عثمان الخمیس | قسمت (17) | برادری بین مهاجران و مسیحیان
صوت ترجمهشده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش میشود. متن زیر بهطور کامل ترجمه شده است.
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:03
گنجینههای سیره
0:10
مؤاخات میان مهاجرین و انصار
0:17
سپس پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) میان مهاجرین و انصار پیمان برادری بست.
0:23
و این در خانهٔ انس بن مالک بود.
0:26
و آنان نود مرد بودند.
0:28
نیمی از آنان از مهاجرین و نیمی از انصار بودند.
0:33
او میان ایشان بر پایهٔ همیاری و کمکرسانی برادری برقرار کرد.
0:36
و (در آن آغاز) بعد از مرگ، جز خویشاوندان نزدیک، از یکدیگر ارث میبردند.
0:40
و این حکم تا زمانی ادامه یافت که الله تبارک و تعالی پس از جنگ بدر (آیهای) نازل فرمود.
0:45
و خویشاوندان (اولوالارحام) بعضی از ایشان به بعضی دیگر سزاوارترند.
0:49
پس ارث به خویشاوندان بازگشت.
0:52
و معنای این برادری آن است که کینهها و تعصبهای دوران جاهلیت از میان برود.
0:57
«پس هیچ تعصبی جز برای اسلام نیست.»
1:00
و تفاوتهای نسب و رنگ و سرزمین (از میان) برداشته شود.
1:04
پس موضوع، موضوع تقوا و پیروی (از حق) است.
1:08
و چون پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) به مدینه آمد،
1:12
میان عبدالرحمن بن عوف و سعد بن ربیع پیمان برادری بست.
1:17
پس سعد به عبدالرحمن بن عوف گفت:
1:20
من از انصار بیشترین مال را دارم.
1:23
مالم را به دو نیم تقسیم میکنم.
1:25
و دو همسر دارم.
1:27
پس بنگر کدامیک در نظرت پسندیدهتر است،
1:29
تا نام او را بگویی که طلاقش دهم،
1:32
و چون عدهاش به پایان رسید، با او ازدواج کنی.
1:36
عبدالرحمن بن عوف گفت:
1:38
الله در خانواده و مالت برکت دهد.
1:41
بازارتان کجاست؟
1:43
او را به بازار بنیقینقاع راهنمایی کردند.
1:47
پس (عبدالرحمن) بازگشت، در حالی که با خود سود (حاصل از) پنیر و روغن داشت.
1:51
سپس پیوسته (به بازار) رفت و آمد کرد.
1:53
پس روزی آمد در حالی که نشانهای از زردی (خوشبویی عروسی) بر او بود.
1:57
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
2:00
«چه خبر است؟ موضوع چیست؟»
2:03
گفت: ازدواج کردم.
2:05
فرمود: به چه مهری؟
2:08
گفت: به وزن یک هسته از طلا.
2:12
و از ابوهریره رضیاللهعنه روایت است که گفت:
2:15
انصار به پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) گفتند:
2:19
نخلستانها را میان ما و برادرانمان تقسیم کن.
2:23
فرمود: نه.
2:24
گفتند: پس شما کار (نگهداری و) زحمت را بر عهده گیرید،
2:27
و ما در میوه شریک شما باشیم.
2:30
گفتند: آری، شنیدیم و اطاعت کردیم.
2:33
و این بر دو امر دلالت میکند:
2:37
نخست، بخشندگی انصار،
2:40
چنانکه الله تبارک و تعالی فرمود:
2:43
«و کسانی که پیش از آنان در این سرا و در ایمان جای گرفتهاند،
2:48
کسانی را که به سوی ایشان هجرت کردهاند دوست میدارند،
2:51
و در سینههایشان از آنچه داده شدهاند هیچ نیازی (حسدی) نمییابند.
2:57
و دیگران را بر خویش مقدّم میدارند، هرچند خودشان نیازمند باشند.
3:04
و کسانی که از بخل نفس خویش رهانده شوند، ایشان همان رستگاranند.»
3:11
دوم:
3:13
موضع مهاجرین نیز برای ما آشکار میشود،
3:16
زیرا آنان از نیکی انصار سوءاستفاده نکردند،
3:20
از این رو عبدالرحمن بن عوف
3:23
پیشنهاد سعد بن ربیع را نپذیرفت،
3:25
و مهاجرین پیشنهاد انصار را نپذیرفتند،
3:28
که نخلستانهایشان را با آنان تقسیم کنند.
3:32
گنجینههای سیره
3:38
مؤاخات پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) با علی رضیاللهعنه
3:43
در کتابهای تاریخ روایتی مشهور است
3:48
که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
3:51
هنگامی که میان مهاجرین و انصار پیمان برادری بست،
3:54
دست علی بن ابیطالب رضیاللهعنه را گرفت
3:58
و فرمود: این برادر من است.
4:01
و این موضوع از پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
4:05
بهطور ثابت نرسیده است،
4:08
(یعنی) چیزی از آن ثابت نشده است.
4:10
ابن کثیر رحمهالله گفت:
4:13
اما مؤاخات پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) با علی،
4:17
پس برخی از علما این را انکار میکنند
4:20
و صحت آن را نمیپذیرند.
4:22
و دلیل ایشان در این باره
4:24
آن است که این مؤاخاتها
4:25
تنها برای یاری رساندن برخی به برخی تشریع شد،
4:30
و برای الفت دلهای برخی با برخی دیگر بود.
4:33
پس برای مؤاخات پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
4:37
با یکی از ایشان معنایی نیست،
4:39
و نه برای مهاجری با مهاجر دیگر.
4:42
همچنان که از مؤاخات حمزه و زید بن حارثه یاد شده است.
4:46
مگر آنکه پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
4:51
مصلحت علی را به غیر خود نسپرده باشد،
4:54
زیرا او از کودکان بود که رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) هزینهاش را میپرداخت،
5:00
در زمان حیات پدرش ابوطالب.
5:04
و شیخ الاسلام ابن تیمیه و حافظ عراقی
5:08
تصریح کردهاند که در این باره چیزی ثابت نشده است.
5:12
گنجینههای سیره
5:19
پیمانها با یهودیان
5:24
پس از آن، پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) پیمانهایی
5:27
با یهودیان بست،
5:30
همانها که در مدینه زندگی میکردند
5:33
و به اسلام درنیامده بودند.
5:35
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) با ایشان پیمانی بست،
5:39
که در آن
5:40
آزادی مطلق در دین و مال را برای ایشان قرار داد،
5:45
و به سیاست بیرون راندن ایشان از مدینه نگرایید،
5:49
بلکه ایشان را در آن (شهر) نگاه داشت.
5:51
و در این دوره،
5:53
قریش به مسلمانان پیام فرستاد که میگفت:
5:56
این گمان را نداشته باشید که شما از ما به یثرب گریختید
6:01
پس به سراغتان خواهیم آمد و ریشهکنتان خواهیم کرد
6:04
و سرسبزیتان را در خانهتان نابود خواهیم ساخت
6:07
از عایشه رضیاللهعنها روایت است که گفت:
6:11
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) شبها بیدار میماند
6:13
هنگامی که به مدینه آمده بود، در یک شب
6:16
پس فرمود:
6:17
«ای کاش مردی صالح از یارانم مرا پاسداری میکرد.»
6:21
عایشه گفت:
6:23
و در همین حال که ما چنین بودیم،
6:25
صدای جنبوجوش سلاحی را شنیدیم.
6:28
پیامبر فرمود: «این کیست؟»
6:30
گفت:
6:30
سعد بن ابی وقاص است.
6:33
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
6:36
«چه چیزی تو را آورده است؟»
6:38
گفت:
6:39
در دلم ترسی بر رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) افتاد،
6:44
پس آمدم تا از او پاسداری کنم.
6:46
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) برای او دعا کرد.
6:50
سپس خوابید.
6:52
و این از توفیق الله تبارک و تعالی برای او بود.
6:57
گنجینههای سیره
7:04
آغاز سرایا
7:08
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) شبها پاسداری میشد
7:12
تا آنکه الله تبارک و تعالی نازل فرمود:
7:16
و الله تو را از مردم نگاه میدارد.
7:19
پس رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) سر خود را از قبه بیرون آورد و فرمود:
7:25
«ای مردم!
7:27
بازگردید،
7:28
که الله مرا نگاه داشته است.»
7:30
این نشان میدهد که یقین به الله جل و علا شدید بوده است.
7:35
و الله عز و جل به پیامبرش فرمان داده بود که صبر کند و از مشرکان خودداری نماید،
7:40
تا آنکه الله تبارک و تعالی به جنگ و دفاع اجازه داد،
7:45
با این سخن جل و علا:
7:47
«به کسانی که با آنان جنگ میشود اجازه داده شد، زیرا ستم دیدهاند،»
7:53
و به یقین الله بر یاریدادن ایشان تواناست.
7:58
و پس از این اجازه الهی به جنگ،
8:01
سرایا آغاز شد.
8:03
و از جمله این سرایا،
8:05
سریه نخله بود.
8:07
این در سال دوم هجرت بود:
8:11
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) عبدالله بن جحش اسدی را
8:16
به جایی که به آن نخله گفته میشد، اعزام کرد،
8:19
با دوازده مرد از مهاجران،
8:23
که هر دو نفر یک شتر را به نوبت سوار میشدند.
8:26
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) برای او نامهای نوشته بود
8:31
و به او فرمان داده بود که تا دو روز راه نرود، آن را نگشاید،
8:35
سپس در آن بنگرد.
8:37
پس عبدالله بن جحش حرکت کرد.
8:39
سپس پس از دو روز نامه را خواند.
8:42
در آن چنین بود:
8:44
«چون در این نامه من نگریستی،
8:47
پیش برو تا در نخله، میان مکه و طائف، فرود آیی،
8:51
و در آنجا کاروان قریش را زیر نظر بگیری
8:53
و از اخبار آنان ما را آگاه سازی.»
8:57
عبدالله بن جحش
8:59
چون نامه را خواند، گفت: «شنیدم و اطاعت میکنم.»
9:03
سپس یارانش را از این موضوع آگاه ساخت
9:05
و گفت که کسی را به همراهی مجبور نمیکند:
9:08
«هر که شهادت را دوست دارد، برخیزد،
9:11
و هر که مرگ را ناخوش دارد، بازگردد.
9:14
اما من حرکت میکنم.»
9:16
پس همگی برخاستند.
9:18
اما در میان راه،
9:20
سعد بن ابی وقاص و عتبه بن غزوان گم شدند،
9:22
شتری را که آن دو به نوبت سوار میشدند،
9:24
گم کرده بودند،
9:27
پس برای جستن آن عقب ماندند.
9:29
و عبدالله بن جحش حرکت کرد
9:31
تا در نخله فرود آمد.
9:33
آنگاه کاروانی از قریش گذشت
9:36
که کشمش و چرم و کالای تجاری حمل میکرد،
9:39
و در آن عمرو بن حضرمی،
9:41
و عثمان و نوفل پسر عبدالله بن مغیره،
9:45
و حکم بن کیسان بودند.
9:47
مسلمانان مشورت کردند و گفتند:
9:50
«ما در آخرین روز از ماه رجب هستیم،
9:53
ماه حرام است.
9:54
اگر با آنان بجنگیم، ماه حرام را هتک کردهایم،
9:58
و اگر رهایشان کنیم، به حرم داخل میشوند.»
10:01
و ماههای حرام چهار تاست:
10:03
سه ماه پیاپی و یک ماه تنها.
10:06
و سه ماه پیاپی
10:08
ذوالقعده و ذوالحجه و محرم است،
10:11
و ماه تنها رجب است.
10:14
این ماهها از روزی که الله آسمانها و زمین را آفرید، محترم بودهاند
10:19
تا امروز ما.
10:22
الله تعالی میفرماید:
10:23
به راستی شمار ماهها نزد الله
10:27
در کتاب الله دوازده ماه است
10:33
روزی که الله آسمانها و زمین را آفرید.
10:36
که از آن چهار ماه حرام است.
10:39
آن است دین استوار،
10:41
پس در آنها به خویشتن ستم نکنید.
10:47
و با مشرکان همگی بجنگید،
10:52
چنان که آنان همگی با شما میجنگند،
10:58
و بدانید که الله با پرهیزگاران است.»
11:02
پس ایشان این کاروان را دریافتند
11:05
در آخرین روز از رجب.
11:07
و رجب از ماههای حرام است.
11:10
پس اگر اموالی را که نزدشان است بگیرند و با آنان بجنگند،
11:14
( بدانید که ) در ماه حرام جنگیدهاند.
11:16
و اگر آنان را رها کنند، به شهر حرام، مکه، داخل میشوند،
11:21
( و مسلمانان ) میان سه وضعیت قرار میگیرند:
11:24
وضعیت نخست:
11:26
آنکه در ماه حرام با ایشان بجنگند،
11:29
وضعیت دوم:
11:31
آنکه ایشان را رها کنند تا به مکه داخل شوند،
11:34
و فردا در ماههای حلال با آنان بجنگند،
11:37
اما در مکانِ حرام ( نجنگند ).
11:40
وضعیت سوم:
11:42
و آن این است که در ماه حرام با آنان نجنگند،
11:45
و در شهر حرام نیز با ایشان نجنگند،
11:48
بلکه کاروان بگریزد و به مکه داخل شود و نجات یابد.
11:53
و همانگونه که معلوم است، کافران قریش
11:57
اموال مسلمانان را گرفته بودند،
11:59
بلکه خانههای ایشان را تصرف کرده و هرکس را که آزار داده بودند آزار دادند،
12:02
و دیگرانی را کشته بودند.
12:04
پس گرفتن کاروان، نوعی بازستاندن برخی حقوق بود،
12:08
و انسان را حق است که حق خود را از کسی که به او ستم کرده بازستاند،
12:12
و اگر کار به جنگ کشید ( جای ایراد نیست ).
12:15
پس مسلمانان مشورت کردند،
12:17
سپس بر رویارویی اتفاق نظر یافتند.
12:19
آنگاه یکی از ایشان به عمرو بن حضرمی تیر زد و او را کشت.
12:23
و عثمان و حکم بن کیسان را اسیر کردند،
12:27
و نوفل از دست ایشان گریخت.
12:29
و کاروان و دو اسیر را به مدینه نزد پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) آوردند،
12:35
و از آن ( غنیمت ) خُمس را جدا کردند.
12:37
و این نخستین خُمسی در غنیمت بود،
12:41
و این دو نخستین اسیران بودند،
12:44
و آن نخستین کشته در اسلام بود.
12:48
چون نزد پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) رسیدند،
12:52
و آنچه رخ داده بود را به ایشان خبر دادند،
12:54
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) آنچه کرده بودند را ناپسند شمرد،
12:58
و فرمود:
13:00
«من شما را به جنگ در ماه حرام فرمان نداده بودم».
13:04
سپس پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) در مورد کاروان و دو اسیر هیچگونه تصرفی نکرد.
13:10
اما قریش،
13:12
به سخنچینی درباره پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) و یارانش پرداختند،
13:17
و گفتند:
13:18
«او ( محمد ) حرمتهایی را که الله حرام کرده حلال شمرده است».
13:21
و در گفتوگوهای بیهوده بسیار سخن گفتند،
13:24
تا اینکه الله تبارک و تعالی وحی را فرو فرستاد
13:27
که بهوسیله آن از پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) و یارانش دفاع کند.
13:32
الله تبارک و تعالی فرمود:
13:35
از تو درباره ماه حرام میپرسند که در آن جنگ کنند.
13:40
بگو: جنگ در آن گناهی بزرگ است، و بازداشتن از راه الله و کفر ورزیدن به او
13:48
و کفر ورزیدن به او و مسجدالحرام و بیرون راندن اهل آن از آن، نزد الله بزرگتر است.
13:57
و فتنه (شرک و آزار مؤمنان) بزرگتر از کشتن است.
14:00
الله تبارک و تعالی به مشرکان میفرماید:
14:04
«شما بر مسلمانان خرده میگیرید که مردی را در ماه حرام کشتهاند،
14:09
و ما با شما موافقیم که این کار روا نیست،
14:13
اما شما ای کسانی که آنان را در این کار سرزنش میکنید،
14:17
بنگرید که خود چه میکنید».
14:20
الله تبارک و تعالی میفرماید:
14:22
«و بازداشتن از راه الله؛ یعنی همان کاری که شما میکنید،
14:27
و کفر ورزیدن به او و مسجدالحرام.
14:30
یعنی بازداشتن از مسجد الحرام،
14:32
و بیرون راندن اهل آن از آن،
14:35
یعنی راندن مسلمانان از مکه،
14:37
و بیرون راندن ایشان با تهدید و شکنجه،
14:40
نزد الله بزرگتر است،
14:43
و فتنه بزرگتر از کشتن است.
14:45
یعنی فتنهانگیزی در دین مردم از کشتن ایشان بزرگتر است.
14:49
پس این آیه از آیاتی بود که الله تبارک و تعالی بهوسیله آن دلهای مؤمنان را آرام ساخت.
14:56
گویی الله جل و علا به ایشان میفرماید:
14:59
«این گروه را حق نیست که شما را در این کار سرزنش کنند،
15:03
زیرا کار آنان بسیار بزرگتر از کار شماست».
15:07
در این هنگام پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) آن دو اسیر را آزاد کرد،
15:13
و دیه مقتول را به اولیای او پرداخت.
15:28
در ماه شعبان سال دوم هجرت
15:32
الله تبارک و تعالی فرمان داد که قبله از بیتالمقدس
15:36
به مسجد الحرام تغییر یابد،
15:39
با این سخن خود:
15:43
«نگاه کردن تو را به آسمان میبینیم».
15:47
«پس تو را به قبلهای که خشنود باشی برمیگردانیم؛
15:53
پس روی خود را به سوی مسجد الحرام بگردان،
15:58
و هرجا باشید، رویهایتان را به سوی آن بگردانید».
16:03
پس قبله در نماز ظهر تغییر یافت،
16:06
یا در نماز عصر،
16:08
و بیشتر بر ایناند که در نماز عصر بود.
16:11
نخستین کسی که بهسوی مکه نماز گزارد، براء بن معرور (رضیاللهعنه) در بیعت عقبه دوم بود،
16:19
هنگامی که بهسوی مکه بیرون آمدند، وقت نماز فرا رسید، و مدینه میان مکه و بیتالمقدس واقع است.
16:27
پس هرکس بخواهد بهسوی بیتالمقدس نماز گزارد، ناگزیر باید مکه را پشت سر نهد،
16:33
و هرکس بخواهد بهسوی مکه نماز گزارد، ناگزیر باید بیتالمقدس را پشت سر نهد.
16:40
پس ( یاران ) بهسوی بیتالمقدس نماز گزاردند، اما براء بن معرور (رضیاللهعنه)
16:45
بهسوی مکه نماز گزارد، و یارانش از کار او در شگفت شدند.
16:50
چون نمازش را به پایان برد، گفتند: «وای بر تو! چه کردی؟»
16:55
گفت: «به خدا سوگند، خوش نداشتم که این بنا را پشت سر خود قرار دهم».
17:01
گفتند: «وای بر تو! پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) بهسوی بیتالمقدس نماز میگزارد».
17:09
گفت: «نمیدانم». پس او را رها کردند، و چون نزد پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) رسیدند، ماجرا را به ایشان خبر دادند.
17:18
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) به او روی کرد و فرمود: «اگر صبر میکردی، بر قبلهای بودی ( که حق است )».
17:26
و پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) آرزو داشت که مکه قبله باشد،
17:32
و در مکه کعبه را میان خود و بیتالمقدس قرار میداد.
17:39
قنوز السیرة