از مجموعهٔ گنجینه‌های سیره (مجموعه کامل شد) · درس 36 از 58

گنجینه بیوگرافی | شیخ عثمان الخمیس | قسمت (36) | جنگ موته

◉ 381 بازدید ⏱ 16:36 صدای اصلی (عربی)
صوت ترجمه‌شده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش می‌شود. متن زیر به‌طور کامل ترجمه شده است.
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 بسم الله الرحمن الرحیم
0:03 گنجینه‌های سیره
0:06 غزوه موته
0:10 در سال هشتم هجرت
0:13 بزرگ‌ترین جنگ ترسناکی که مسلمانان در زمان حیات رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) در آن شرکت کردند
0:22 و آن در آغاز سال هشتم هجرت، در جمادی‌الاولی بود
0:27 نزدیک بیت‌المقدس، در فاصله هشتاد کیلومتری
0:32 علت این جنگ
0:34 این‌که رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
0:37 حارث بن عُمیر را با نامه‌ای نزد حاکم بُصرا فرستاد
0:42 در راه، شرحبیل بن عمر غسّانی با او روبه‌رو شد
0:46 او از جانب قیصر، والی بَلقاء از سرزمین شام بود
0:51 پس او را گرفت و بست
0:53 سپس او را پیش آورد و گردنش را زد
0:56 اصل ماجرا این است که او فرستاده بود
0:59 و فرستادگان را نباید کشت، هر که باشند
1:02 در این هنگام، پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) سپاهی به سوی آنان آماده کرد
1:06 سپاهی که تعدادش سه هزار جنگجو بود
1:10 و این بزرگ‌ترین سپاه اسلامی است
1:13 که پیش از آن، جز در جنگ احزاب، مانندش گرد نیامده بود
1:16 تقریباً به همین تعداد
1:19 و رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمان داد
1:22 زید بن حارثه را بر این سپاه بگمارند
1:25 و فرمود
1:26 اگر زید کشته شد، پس جعفر
1:29 و اگر جعفر کشته شد، پس عبدالله بن رواحه
1:33 و پرچمی سفید برایشان بست
1:35 و آن را به زید بن حارثه داد
1:38 و این لشکرکشی «بعث الأمراء» نامیده می‌شود
1:41 زیرا در آن سه امیر تعیین شد
1:44 سپس پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) ایشان را سفارش کرد
1:47 همان سفارش‌هایی که به سپاهیان هنگام اعزام می‌فرمود
1:51 از بُریده رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت
1:54 رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) چنین بود
1:57 که هرگاه امیری را بر سپاه یا دسته‌ای می‌گماشت
2:00 او را در خلوت به تقوای الهی سفارش می‌کرد
2:03 و به نیکی با مسلمانان همراهش
2:06 سپس می‌فرمود
2:08 به نام خدا و در راه خدا جهاد کنید
2:11 با کسانی که به خدا کافر شده‌اند بجنگید
2:13 جهاد کنید، و خیانت نورزید، و نیرنگ نزنید
2:16 و مُثله نکنید
2:18 و کودکی را نکشید
2:20 پس چون با دشمنان مشرک خود روبه‌رو شدی
2:23 ایشان را به سه خصلت فرا خوان
2:26 هر کدام را که پذیرفتند
2:28 از آنان بپذیر و از ایشان دست بدار
2:31 و این نشان می‌دهد که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
2:34 به جنگ حریص نبود
2:36 بلکه ناچار و از روی ضرورت به آن می‌پرداخت
2:40 فرمود
2:41 نخست
2:42 ایشان را به اسلام فرا خوان
2:44 پس اگر اجابت کردند
2:46 از آنان بپذیر و از ایشان دست بدار
2:49 سپس ایشان را به کوچ کردن
2:50 از سرزمینشان به سرزمین مهاجران فرا خوان
2:53 و آگاهشان کن که اگر چنین کنند
2:56 آنان را همان بهره‌های مهاجران خواهد بود
2:58 و همان تکالیفی که بر مهاجران است بر عهده ایشان خواهد بود
3:01 و اگر از کوچ کردن از آن سرزمین سر باز زدند
3:04 یعنی از هجرت کردن
3:06 پس آگاهشان کن که چون اعراب مسلمان خواهند بود
3:10 حکم خدا که بر مؤمنان جاری است بر ایشان نیز جاری می‌شود
3:14 و در غنیمت و فیء بهره‌ای نخواهند داشت
3:18 زیرا هجرت را نپذیرفته‌اند
3:20 فرمود
3:22 و برای ایشان چیزی نخواهد بود
3:23 مگر آن‌که با مسلمانان جهاد کنند
3:27 دوم
3:28 اگر سرباز زدند
3:29 از ایشان جزیه بخواه
3:32 پس اگر اجابت کردند
3:33 از آنان بپذیر و از ایشان دست بدار
3:36 سوم
3:38 اگر سرباز زدند
3:39 پس از خدا یاری بجوی و با ایشان بجنگ
3:42 و اگر محاصره کردی اهل قلعه‌ای را
3:44 و ایشان خواستند که برای آنان
3:46 ذمه خدا و ذمه پیامبرش را قرار دهی
3:49 پس برای آنان ذمه خدا و ذمه پیامبرش را قرار مده
3:53 بلکه ذمه خود و ذمه یارانت را برایشان قرار ده
3:57 زیرا اگر پیمان خود و پیمان یارانت را بشکنید
4:01 آسان‌تر است از آن‌که پیمان خدا و پیمان پیامبرش را بشکنید
4:06 و اگر محاصره کردی اهل قلعه‌ای را
4:08 و ایشان خواستند که آنان را به حکم خدا فرود آوری
4:11 پس ایشان را به حکم خدا فرود میاور
4:14 بلکه ایشان را به حکم خودت فرود آور
4:16 زیرا تو نمی‌دانی آیا حکم خدا را درباره ایشان می‌یابی یا نه
4:21 و در این هیچ ناسازگاری با سخن خدای تبارک و تعالی نیست
4:26 «لا إکراه فی الدین» (در دین هیچ اجباری نیست)
4:29 ما مردم را برای داخل شدن در اسلام نمی‌جنگیم
4:32 بلکه هنگامی می‌جنگیم که اسلام را نپذیرند و جزیه را نیز نپذیرند
4:37 جنگ وسیله است نه هدف
4:40 اما چرا جزیه می‌طلبیم؟
4:44 باید بدانیم که زمین از آنِ خداست
4:47 و چون چنین باشد
4:49 خدا مردم را جز برای آن نیافرید که بر این زمین او را بپرستند
4:54 خداوند متعال فرمود
4:56 «و جن و انس را نیافریدم مگر برای اینکه مرا بپرستند»
5:00 بسیاری از مردم از پرستش الله سر باز زدند
5:04 و در سرزمین او سکونت گزیدند
5:06 پس الله بندگانی از خود را فرستاد
5:08 و به ایشان فرمان داد که آنان را به اسلام فرا بخوانند
5:11 اگر نپذیرفتند، پس جزیه
5:14 و اگر نپذیرفتند، به ایشان فرمان داد که با آن گروه بجنگند
5:18 همان‌هایی که در سرزمین او نشسته بودند
5:20 و از ورود به دین و پرستش او، سبحانه و تعالی، خودداری کردند
5:25 و از پرداخت جزیه سر باز زدند
5:28 در این هنگام لشکر اسلام برای حرکت آماده شد
5:32 و پیامبر (ﷺ) ایشان را سفارش کرد
5:36 و بر ایشان سلام داد
5:38 آنگاه یکی از فرماندهان لشکر گریست
5:41 و او عبدالله بن رواحه رضی‌الله‌عنه بود
5:44 گفتند چه چیز تو را می‌گریاند؟
5:46 گفت:
5:48 به الله سوگند که مرا به دنیا دلبستگی نیست و به شما نیز علاقه‌ای ندارم،
5:53 اما من از رسول الله (ﷺ) شنیدم
5:57 که آیه‌ای از کتاب الله را می‌خواند که در آن از دوزخ یاد شده است
6:02 الله تعالی می‌فرماید:
6:03 «و هیچ‌یک از شما نیست مگر اینکه بر آن وارد می‌شود»
6:07 «این بر پروردگار تو حتمی و مقضی است»
6:12 پس چگونه برای من ممکن است که پس از ورود، بازگردم؟
6:16 پیامبر (ﷺ) ایشان را بدرقه کرد
6:19 و یارانی که در مدینه با او مانده بودند نیز ایشان را بدرقه کردند
6:24 در این هنگام عبدالله بن رواحه گفت:
6:27 لیکن من از خدای رحمان آمرزش می‌خواهم
6:30 و ضربتی که با کف‌آورده‌ای کشنده بیرون می‌ریزد
6:34 یا نیزه‌ای که با دست مردی آزاده و آماده زده شود
6:38 با نیزه‌ای که احشا و جگر را سوراخ کند
6:42 تا آن‌گاه که چون از کنار گورم بگذرند گفته شود:
6:46 الله آن جنگجوی بازگشته را هدایت کرد که راه راست یافت
6:50 لشکر به حرکت درآمد
6:51 تا آن‌که در منطقه‌ای که به آن معان گفته می‌شود، از سرزمین شام فرود آمد
6:56 خبرها به ایشان رسید
6:58 که هرقل در منطقه‌ای که به آن مآب گفته می‌شود فرود آمده است
7:02 در سرزمین بلقاء
7:04 با صد هزار تن از رومیان
7:06 و صد هزار تن از عرب‌های نصرانی به ایشان پیوستند
7:11 مسلمانان هرگز انتظار نداشتند
7:13 که لشکری با این عظمت به مقابله ایشان بیرون آید
7:17 پس دو شب در معان ماندند
7:19 درباره کارشان می‌اندیشیدند و مشورت می‌کردند
7:23 گفتند: به رسول الله (ﷺ) نامه بنویسیم
7:26 و ایشان را از شمار دشمنمان آگاه کنیم
7:29 یا آن‌که ما را با مردانی یاری دهد
7:31 یا آن‌که فرمانمان دهد تا پیش رویم
7:34 آنگاه عبدالله بن رواحه گفت:
7:36 ای قوم!
7:38 به الله سوگند آنچه را که شما از آن کراهت دارید،
7:40 همان است که برای آن بیرون آمده‌اید و می‌جویید
7:43 ما با شمار و نیرو و فزونی جنگ نمی‌کنیم
7:47 ما جز به این دینی که الله ما را به آن گرامی داشته، نمی‌جنگیم
7:52 پس حرکت کنید
7:53 زیرا این جز یکی از دو نیکی نیست:
7:56 یا پیروزی یا شهادت
7:59 پس کار بر سخن عبدالله بن رواحه قرار گرفت
8:03 و کسی به پیامبر (ﷺ) پیام نفرستاد
8:07 زیرا آن سخن آتشین عبدالله
8:11 تأثیری بسیار بزرگ در ایشان نهاد
8:14 پس از صفوف، احساس تردید ناپدید شد
8:17 و تصمیم گرفتند با آن قوم رویارو شوند
8:20 رضی‌الله‌عنهم
8:22 چون دشمن به مسلمانان نزدیک شد
8:25 مسلمانان به مکانی رسیدند که به آن مؤته گفته می‌شود
8:29 آنجا اردو زدند و برای جنگ آماده شدند
8:33 پس دو گروه به هم رسیدند
8:35 صد هزار در برابر سه هزار
8:39 اما این ایمان است
8:41 هرگاه بادهای آن بوزد، شگفتی‌ها پدید آورد
8:45 پرچم زید بن حارثه را برگرفت
8:48 و او و مسلمانانی که با او بودند با سختی و دلاوری جنگیدند
8:53 زید همچنان جنگید تا آن‌که شهید شد رضی‌الله‌عنه
8:57 و بر زمین افتاد
8:59 سلمة بن الأکوع گفت:
9:02 من با زید نه غزوه همراه شدم
9:05 پیامبر (ﷺ) او را بر ما امیر می‌کرد
9:09 و پیامبر (ﷺ) فرمود:
9:13 من به بهشت درآمدم
9:14 کنیزی جوان به استقبال من آمد
9:18 پرسیدم: تو از آن کیستی؟
9:20 گفت: از آن زید بن حارثه
9:23 و پس از شهادت زید
9:25 پرچم را جعفر بن ابی‌طالب رضی‌الله‌عنه برگرفت
9:29 و به سختی جنگید
9:32 تا آن‌که چون جنگ او را به تنگنا افکند، گفت:
9:36 چه خوب است بهشت و نزدیک شدن به آن!
9:40 گوارا و خنک است نوشیدنی آن
9:43 و رومیان، رومیانی هستند که عذاب ایشان بر ما نزدیک است
9:46 کافرانی که نسب‌هایشان دور است
9:50 بر من است که با ضربه‌هایم روبه‌رو شوم
9:53 پس جنگید تا آن‌که از اسبش فرود آمد و آن را پی کرد
9:58 و او نخستین کسی بود که در اسلام اسب خود را پی کرد
10:01 پرچم را برافراشت رضی‌الله‌عنه
10:04 دست راستش قطع شد
10:06 پرچم را با دست چپ گرفت
10:08 دست چپش نیز قطع شد
10:10 آنگاه پرچم را با بازوانش در آغوش گرفت
10:13 و همچنان آن را برافراشته نگه داشت تا آن‌که شهید شد
10:16 پس الله به جای آن دو دست، دو بال در بهشت به او عطا فرمود
10:20 با آن دو (بال) هر جا که بخواهد پرواز می‌کند
10:23 و از همین رو به او «جعفر الطیار» گفته می‌شود.
10:27 عبدالله بن عمر رضی‌الله‌عنهما
10:30 هنگامی که بر عبدالله بن جعفر سلام می‌کرد، به او می‌گفت
10:34 سلام بر تو ای فرزند ذوالجناحین
10:37 و به جعفر این‌گونه گفته می‌شد.
10:40 ابوالمساکین
10:42 او هر دو هجرت را انجام داده بود.
10:44 حبشه و مدینه
10:47 و بخاری در صحیح خود روایت کرده است
10:50 از عبدالله بن عمر رضی‌الله‌عنهما
10:53 او بر جعفر در مؤته ایستاد، در حالی که او کشته‌شده بود
10:57 گفت
10:58 تعدادش به پنجاه رسید، از میان نیزه‌زدن و ضربه‌زدن.
11:02 چیزی از آن در پشتش نیست
11:05 و جعفر (رضی‌الله‌عنه) شهید شده بود.
11:07 و عمرش سی‌وسه سال بود.
11:11 سپس پرچم را پس از شهادت جعفر رضی‌الله‌عنه برگرفت
11:15 عبدالله بن رواحه
11:17 پیش‌تر به آن (اشاره) شد
11:19 پس اندکی تردید پدید آمد
11:22 به خودش گفت و با خویشتن خود سخن گفت
11:25 ای جان، سوگند خوردم که حتماً فرود آورده می‌شوی.
11:28 آیا از روی کراهت است یا برای اینکه ما را همراهی کنی؟
11:31 که مردم را به فریاد و هیاهو برانگیخت و ناله و زاری را بلند کرد
11:34 چرا تو را می‌بینم که بهشت را ناخوشایند می‌داری؟
11:38 سپس نازل شد
11:39 پسرعموی او تکه‌ای گوشت استخوان‌دار نزد او آورد.
11:43 پس گفت
11:44 با همین، پشتت (کمرت) استوار (محکم) شد.
11:46 او را از دستش گرفت
11:48 از او گزیده‌ای بر گرفت (گازی زد).
11:50 سپس آن را از دستش انداخت و شمشیرش را گرفت و جلو رفت
11:54 و جنگید تا کشته شد
11:56 و پرچم با اوست
11:58 مردی از بنی عجلان پیش آمد
12:01 به او «ثابت بن ارقم» گفته می‌شود.
12:04 و پرچم را گرفت و گفت
12:06 ای گروه مسلمانان
12:08 با یکی از خودتان به توافق رسیدند
12:11 پس ناگزیر باید امیری باشد که فرمان دهد و اطاعت شود.
12:14 گفتند: تو
12:16 پس گفت
12:17 نمی‌کنم (این کار را انجام نمی‌دهم)
12:19 مردم بر (محور) خالد بن الولید با هم صلح کردند.
12:23 هنگامی که پرچم را برگرفت
12:24 با شدت تمام جنگید.
12:27 از خالد روایت شده که گفت
12:29 در روز مؤته، شمشیر در دستم شکست.
12:32 نُه شمشیر
12:34 در دستم جز یک پارچه یمانی باقی نمانده بود
12:38 و پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) خبر داده است
12:41 از آنچه واقع شد
12:42 آنجا که او بر منبر نشسته بود و صحابه پیرامونش بودند.
12:46 فرمود
12:48 سپس پرچم را زید گرفت و کشته شد.
12:51 سپس جعفر (رضی‌الله‌عنه) گرفته شد و به شهادت رسید
12:53 سپس ابن رواحه (رضی‌الله‌عنه) پرچم را گرفت و او نیز به شهادت رسید.
12:57 و چشمان پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) از اشک جاری بود.
13:02 سه تن از اصحاب او
13:05 پس زیادت کرد (افزود) مولایش
13:06 به او «زید بن محمد» می‌گفتند
13:10 و جعفر پسرِ عمویِ او
13:12 و عبدالله (شاعر او) و از بزرگان خزرج
13:16 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
13:19 تا آنکه پرچم را شمشیری از شمشیرهای الله برگرفت
13:23 تا این‌که الله بر ایشان گشایش داد
13:26 و الله در این نبرد بزرگ بر ایشان فتح را ارزانی داشت
13:30 بدین‌معنا که از مسلمانان جز شمار اندکی کشته نشد
13:34 و کسانی که از کافران کشته شدند، بیشتر
13:38 و چون خالد پرچم را گرفت
13:40 صَمَد طوال روز
13:42 تا آنکه شب تاریک شد و جنگ متوقف شد
13:46 و او با نقشه‌ای شگفت‌انگیز قیام کرد، رضی‌الله‌عنه.
13:50 او سمت راست را گرفت و آن را سمت چپ قرار داد
13:53 و جناح چپ را گرفت و آن را جناح راست قرار داد.
13:56 و مقدمه مؤخّره است
13:58 و (کسی که) عقب را جلو قرار داد
14:01 گفته شده که او گروهی را فرستاد که از دور، در سپیده‌دم، گرد و غبار برمی‌انگیختند.
14:07 هنگامی که مردم صبح کردند
14:09 روم بر همان حالی که بودند
14:12 پس کسانی که در جناح راست می‌جنگیدند
14:15 پس چهره‌هایشان بر ایشان دگرگون شد
14:17 و همچنین کسانی که در جناح راست و پیشاپیش (لشکر) هستند.
14:21 همچنین آنان از دور غباری می‌بینند
14:24 یقیناً دانستند که مدد (یاری) برای مسلمانان رسیده است
14:28 آنان با خودشان گفتند
14:30 اگر تعداد (افراد) به آن اندازه کم باشد، ما نتوانستیم
14:34 پس چگونه‌اند، در حالی که یاری (الهی) به‌سوی ایشان آمده است؟
14:37 در آن هنگام، روم از جنگ عقب‌نشینی کردند.
14:40 خالد عقب‌نشینی کرد
14:42 و به سرزمین خود بازگشتند (یا: و به‌سوی سرزمین خویش کناره گرفتند)
14:44 خالد با کسانی که همراهش بودند به سوی مدینه کناره‌گیری کرد.
14:48 پس این است پیروزی
14:50 این‌که او توانست مسلمانان را از کشته‌شدنی حتمی نجات دهد
14:55 و در این نبرد، از مسلمانان کسانی کشته شدند
14:59 زید
15:00 جعفر
15:01 ابن رواحه
15:03 مسعود بن الأسود
15:05 وَهب بن سعد بن أبی السرح
15:07 عَبّاد بن قیس
15:09 حارث بن نعمان
15:11 سُراقة بن عمر
15:14 جابر بن عمر
15:16 عمر بن سعد بن حارث
15:18 و عامر بن سعد بن حارث
15:21 و تعدادشان ۱۲ نفر بود.
15:23 و در این نبرد، شجاعت و دلاوری‌ای نمایان شد
15:27 که به حدی رسید که هیچ امتی از امت‌های دیگر آن را نشناخته بود.
15:31 و این روحیهٔ ایمانی که در میان ایشان وجود داشت،
15:35 آنان را به جسارتی شگفت‌انگیز برانگیخت،
15:38 و غرور و سرافرازی آن امت‌ها را در برابرشان خوار و ناچیز ساخت،
15:41 امت‌هایی که به شمار و فزونی معروف بودند.
15:45 و همهٔ این‌ها تأکید می‌کند که مسلمانان از گونه‌ای دیگرند،
15:49 متفاوت با آنچه همهٔ مردم شناخته‌اند.
15:52 و پس از این نبرد،
15:54 برخی از قبایل عرب به اسلام درآمدند،
15:58 از جمله بنی سُلیم و اشجع،
16:00 و غطفان و فزاره.
16:02 و مسلمانان به مدینه بازگشتند.
16:05 و مسلمانان به آمدن ایشان شاد شدند.
16:08 اما روایتی که می‌گوید:
16:11 که چون بازگشتند،
16:13 اهل مدینه به استقبالشان آمدند و به ایشان می‌گفتند:
16:17 «ای گریختگان! ای گریختگان!»
16:19 آنگاه پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
16:22 «بلکه ایشان حملهٔ‌کنندگان بازگشت‌ناپذیرند.»
16:24 این روایت ضعیف است و درست نیست.