از مجموعهٔ گنجینههای سیره (مجموعه کامل شد)
· درس 27 از 58
گنجینه بیوگرافی | شیخ عثمان الخمیس | قسمت (27) | حادثه افک
صوت ترجمهشده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش میشود. متن زیر بهطور کامل ترجمه شده است.
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
به نام الله بخشنده مهربان
0:03
گنجینههای سیره
0:06
حادثهٔ افک
0:11
افک، بزرگترین دروغ و بهتان است
0:17
امام زهری رحمهالله فرمود:
0:20
عروه برای من نقل کرد که عایشه رضیاللهعنها، همسر پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)، گفت:
0:28
رسول الله (ﷺ) چنین بود که
0:31
هرگاه میخواست بیرون رود،
0:33
میان همسرانش قرعه میانداخت،
0:35
و هر یک از آنان که قرعهاش بیرون میآمد،
0:37
رسول الله (ﷺ) او را همراه خود میبرد.
0:42
عایشه گفت:
0:44
در یکی از غزوهها که آن را انجام داد، میان ما قرعه انداخت،
0:47
و قرعهٔ من بیرون آمد،
0:49
پس همراه رسول الله (ﷺ) بیرون رفتم.
0:53
و این پس از نزول حجاب بود.
0:56
من در هودج خود سوار میشدم و در آن فرود میآمدم.
0:59
پس راه پیمودیم تا آنگاه که رسول الله (ﷺ)
1:04
از آن غزوه فارغ شد و بازگشت،
1:06
و نزدیک مدینه، در حال بازگشت بودیم،
1:09
که شبی اعلام کوچ شد.
1:12
پس چون اعلام کوچ کردند، برخاستم،
1:15
و رفتم تا از لشکر گذشتم.
1:18
چون کار خود را انجام دادم،
1:20
به سوی شترم بازگشتم،
1:23
که ناگاه گردنبند یمانیام از جزع ظفار که از گردنم افتاده بود، دیدم که گسسته است.
1:27
پس گردنبندم را جستجو کردم،
1:28
و جستجوی آن مرا بازداشت.
1:30
و آن مردانی که شترم را برای من آماده میکردند، آمدند،
1:35
و هودجم را برداشتند و بر آن شتری که من بر آن سوار میشدم، نهادند،
1:40
و گمان میکردند که من در آنم.
1:43
و زنان در آن روزگار سبکوزن بودند و گوشتشان سنگین نبود،
1:47
و تنها اندکی از غذا میخوردند.
1:51
پس آن قوم، سبکی هودج را هنگام بلند کردن آن احساس نکردند،
1:55
و من دختری نوجوان بودم.
1:58
پس شتر را برانگیختند و راه افتادند.
2:01
و من گردنبندم را پیدا کردم، پس از آنکه لشکر رفته بود،
2:04
و به منزلگاه آنان آمدم، و هیچ کس آنجا نبود، نه فراخواندهای و نه پاسخدهندهای.
2:09
پس هر زنی آرزو میکرد که خود یا دخترش را جای عایشه رضیاللهعنها قرار دهد
2:16
دختری کمسال، در شبی تاریک، تنها،
2:20
در جایی بیآب و علف،
2:22
و مردم همگی رفته بودند.
2:25
عایشه رضیاللهعنها میگوید:
2:28
به جایی که در آن بودم بازگشتم،
2:31
و گمان بردم که آنان مرا نمییابند و به سوی من باز میگردند.
2:35
و این از زیرکی و هوشیاری اوست، رضیاللهعنها.
2:39
و اگر زنی دیگر بود،
2:42
فریاد میزد و به این سو و آن سو میدوید،
2:45
به شرق و غرب،
2:47
و به دنبال خانوادهاش میگشت.
2:49
اما عایشه رضیاللهعنها به خاطر کمال خردش،
2:53
در جای خود نشست،
2:55
زیرا دانست که اگر به دنبال آنان برود، گم خواهد شد.
3:00
میگوید:
3:01
پس در حالی که در منزلم نشسته بودم،
3:04
چشمانم بر من چیره شد و به خواب رفتم.
3:07
و این بر دو امر دلالت دارد:
3:10
نخست:
3:11
شجاعت عایشه رضیاللهعنها.
3:14
دوم:
3:16
مراقبت الله نسبت به او.
3:18
زیرا الله تبارک و تعالی خواب را بر او انداخت،
3:22
تا به آن قوم نیندیشد،
3:24
و به آنچه از حیوانات یا انسانها یا غیر آن ممکن بود به سوی او بیاید.
3:30
عایشه گفت:
3:31
و صفوان بن معطل سلمی، سپس ذکوانی بود،
3:35
که از پشت سر لشکر میآمد.
3:37
پس در آخر شب حرکت کرد و صبحگاهان به منزلگاه من رسید.
3:40
و عجیب در این مرد، رضیاللهعنه، این است
3:44
که او و تمام قبیلهاش به بسیار خوابیدن شناخته شده بودند،
3:49
تا آنکه در حدیثی آمده است
3:52
که همسرش نزد پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) از او شکایت آورد و گفت:
3:58
ای رسول الله!
4:00
صفوان نماز صبح را نمیگزارد.
4:03
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) او را فراخواند و از او پرسید.
4:07
او گفت:
4:08
ای رسول الله!
4:10
ما خاندانی هستیم که این ویژگی ما شناخته شده است،
4:13
نزدیک نیست بیدار شویم مگر آنگاه که خورشید طلوع کرده باشد.
4:17
مقصود آنکه صفوان بن معطل از لشکر عقب مانده بود،
4:22
و شاید به سبب خواب بود،
4:24
و بر راه آنان حرکت کرد.
4:27
پس عایشه رضیاللهعنها را در جای خود خفته یافت.
4:32
عایشه میگوید:
4:33
او سیاهیِ شخص خفته را از دور دید،
4:37
پس به سوی من آمد و چون مرا دید، شناختم،
4:40
زیرا وقتی من خواب بودم،
4:43
چهرهام نمایان بود.
4:46
میگوید:
4:47
او پیش از نزول حجاب مرا دیده بود.
4:50
پس با گفتن «إنا لله و إنا إلیه راجعون» که او بر زبان آورد، بیدار شدم، چون مرا شناخت،
4:53
و چهرهام را با جلبابم پوشاندم.
4:56
به خدا سوگند، او هیچ سخنی با من نگفت،
4:58
و جز «إنا لله و إنا إلیه راجعون» سخنی از او نشنیدم،
5:02
تا آنکه شترش را خواباند،
5:04
و پای بر دستهای آن نهاد،
5:06
و من بر آن سوار شدم.
5:08
پس او شتر را کشانکشان میبرد،
5:11
تا آنکه هنگامی که مردم در اوج گرما فرود آمده بودند، به لشکر رسیدیم،
5:16
و به آنان رسیدیم.
5:18
پس هلاک شد آنکه هلاک شد
5:20
منظورت این است که مردم در موردِ آبرویِ او سخن گفتند
5:23
وقتی دیدند او تنها با صفوان میآید
5:27
پس برخی از منافقان دربارهی آن سخن گفتند
5:31
تا جایی که او در میان آنچه از سخنان ایشان نقل کرده، ...
5:34
سخن عبدالله بن ابی بن سلول این بود که او گفت
5:39
به خدا سوگند نیامد مگر پس از آنکه با او زنا کرد و او نیز با وی زنا کرد
5:44
و پناه بر الله
5:45
لعنت الله بر او باد
5:48
گفت
5:49
به مدینه رسیدیم
5:51
وقتی آمدم، یک ماه شکایت کردم
5:54
مردم در ماجرای سخن یاران افک (تهمتزنندگان) دچار سرگردانی و اختلاف میشوند
5:57
و چیزی از آن را احساس نمیکنم
6:00
او در بیماریام مرا آزار میداد؛ اینکه از پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) مهربانیای را که در بیماریام شایسته بود، نمیشناختم.
6:07
آنچه از او میدیدم هنگامی که شکایت میکردم
6:10
تنها بر پیامبر خدا (صلیاللهعلیهوسلم) وارد میشد
6:15
سلام میدهد و میگوید
6:17
چطور تیکم
6:19
سپس [نمازگزار] بازمیگردد (از نماز منصرف میشود).
6:20
پس همان است که مرا به شک میاندازد
6:22
و احساس شرّ نمیکنم.
6:25
و این بدان سبب است که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
6:28
هرگاه عایشه (رضیاللهعنها) بیمار میشد
6:30
با او مدارا میکند و دلش را تسلی میدهد
6:33
همانگونه که در حدیث مشهور آمده است
6:35
هنگامی که عایشه رضیاللهعنها گفت
6:38
وای سرم!
6:40
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
6:43
بلکه من، وا سرّاه!
6:45
و تو را چه زیانی دارد، ای عایشه، اگر بمیری؟
6:48
(تو را) غسل میدادم و کفن میکردم
6:51
و بر تو نماز گزاردم و تو را به خاک سپردم
6:54
و او محبوبترین مردم نزد رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) بود.
6:58
همانگونه که عمرو بن العاص رضیاللهعنه از او پرسید
7:02
محبوبترین مردم نزد تو
7:04
عایشه گفت
7:06
و [او] گفت: و از مردان
7:08
ابوها گفت
7:10
عایشه گفت
7:12
تا اینکه پس از آنکه بهبود یافتم بیرون رفتم
7:15
با من ام مصطح، پیش از مناصع
7:18
او نماز ما را ادا میکند
7:20
و ما جز در شب بیرون نمیرفتیم.
7:23
و این پیش از آن بود که کنفها نزدیک خانههایمان جای گیرند
7:28
و امر ما امرِ عربیِ اوّل است
7:30
پیش از قضای حاجت (غائط)، با تبرز (گرفتن و استعمال دارو یا عطر برای بوی خوش)
7:33
ما از تنگنظری (ایدهٔ کنف) رنج میبردیم که آن را نزد خانههایمان بسازیم
7:38
و من و ام مصطح راه افتادیم
7:41
او دختر ابو رهم بن عبد مناف است.
7:44
و مادرش دختر صخر بن عامر بود.
7:47
خاله ابوبکر صدیق
7:49
من و ام مصطح به سوی خانهام روان شدیم
7:53
کار خود را به پایان رساندیم.
7:56
ام مِسطح در روسریاش لغزید و افتاد.
7:59
پس گفت: «تعسا مصطح».
8:02
به او گفتم
8:03
بد چیزی گفتی
8:05
آیا مردی را دشنام میدهی که در جنگ بدر حضور داشت؟
8:08
گفت
8:09
ای هنتاه
8:11
آیا نشنیدی آنچه گفت
8:13
عایشه گفت
8:15
و آنچه گفت
8:16
عایشه گفت
8:18
تو به من خبر دادی از سخن اهل افک (تهمتزنندگان)
8:21
بیماریام بر بیماریام افزوده شد
8:24
برای خواهرم، اینکه خودت را تصور کنی
8:27
و در آبروی تو تهمت زده شد
8:29
زندگیات چگونه باشد
8:32
و چگونه نعمتها را برخوردار میشوی؟
8:34
و گرامیترین چیزی که نزد زن است، آبروی اوست.
8:37
ممکن است به دروغگویی یا دزدی یا غیبت متهم شوی
8:41
یا ربا، یا تبرّج
8:43
اما اینکه کار به آبرو (عرض) برسد،
8:46
پس این خطرناکترین چیزی است که زن به آن مبتلا میشود
8:50
گفت
8:52
چون به خانهام بازگشتم
8:54
و پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) بر من وارد شد
8:58
سلام داد، سپس گفت
9:01
هیچ چیزی از سوی رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) تغییر نکرد
9:06
اما آنچه تغییر کرده است
9:08
عایشه (رضیاللهعنها) سبب را دانست
9:11
اکنون فهمیدم که چرا حال پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) با او دگرگون شد
9:17
گفتم
9:19
آیا به من اجازه میدهی که نزد پدر و مادرم بروم؟
9:22
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
9:24
بله
9:25
عایشه گفت
9:28
و من در آن هنگام میخواهم خبر را از جانب آن دو به یقین بدانم.
9:33
نزد پدر و مادرم آمدم
9:35
به مادرم گفتم
9:36
ای امت من!
9:38
مردم سخن میگویند
9:40
پس گفت
9:41
ای دخترم
9:42
آسان بگیر بر خودت
9:44
به خدا سوگند، کمتر زنی بوده که هیچگاه...
9:48
زنی زیبا نزد مردی است که او را دوست دارد، و او را سوکنهایی است.
9:52
جز اینکه بیشترِ کفشهایش
9:54
گفتم: سبحان الله!
9:56
آیا مردم واقعاً این موضوع را بر زبان آوردهاند؟
9:59
آن شب آنقدر گریستم که صبح شد،
10:02
اشکم برایم خشک نمیشد
10:04
و چشمانم با خواب آشنا نمیگشت،
10:06
تا آنکه صبح شد و همچنان میگریستم.
10:09
سپس رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) علی بن ابیطالب را فراخواند
10:14
و اسامه بن زید را، رضیاللهعنهما،
10:17
آنگاه که وحی به تأخیر افتاده بود،
10:19
تا در مورد جدایی از خانوادهاش با آن دو مشورت کند.
10:22
و این مدت،
10:24
گفته شده که بیش از یک ماه ادامه یافت،
10:27
و مردم درباره عایشه سخن میگفتند و در آن فرو میرفتند،
10:31
در حالی که وحی قطع شده بود
10:33
و رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) حقیقت امر را نمیدانست.
10:38
و این نشان میدهد که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) غیب نمیداند.
10:44
اما علی، رضیاللهعنه،
10:46
او شوهر دخترش و پسرعموی آن حضرت بود
10:49
و از نظر نسب، نزدیکترین مردم به ایشان.
10:53
و اما اسامه،
10:55
او در خانه پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) پرورش یافته بود
10:59
و محبوب رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) و فرزند محبوب آن حضرت بود.
11:04
از این رو پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) با آن دو مشورت کرد،
11:09
به سبب نزدیکیشان به خانه ایشان
11:11
و آشناییشان با عایشه، رضیاللهعنهم.
11:15
اما اسامه،
11:17
آنچه را که از پاکدامنی خانوادهاش میدانست به رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) عرض کرد
11:23
و آنچه را که از محبت به ایشان در دل داشت.
11:27
گفت: ای رسول الله، همسرت را (پاک میدانیم) و جز خیر از او نمیدانیم.
11:32
اما علی بن ابیطالب گفت: ای رسول الله، خداوند بر تو سخت نگرفته است،
11:39
و زنان غیر از او بسیارند،
11:42
و اگر از کنیز بپرسی، راست خواهد گفت.
11:46
اسامه، رضیاللهعنه، به مصلحت عایشه نگریست و از این رو او را تبرئه کرد؛
11:52
و اما علی به مصلحت پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) نگریست
11:57
و به اندوهی که این ماجرا بر او وارد کرده بود.
12:01
پس رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) بریره، کنیز عایشه، را فراخواند
12:07
و فرمود: ای بریره، آیا از عایشه چیزی دیدی که تو را به شک اندازد؟
12:13
بریره گفت: نه، سوگند به آن که تو را به حق برانگیخت،
12:18
جز این، کاری در او ندیدم که بر آن عیب بگیرم،
12:21
مگر آنکه او دختری کمسن است که گاه از خمیر خانوادهاش غافل میشود
12:27
و گوسفند آمده و آن را میخورد.
12:30
آنگاه رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) برخاست
12:34
و در آن روز از عبدالله بن ابی بن سلول عذرخواهی طلبید.
12:38
پس رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) بر منبر فرمود:
12:42
ای گروه مسلمانان!
12:44
چه کسی مرا در برابر مردی که آزارش به خانوادهام رسیده، یاری میدهد؟
12:49
به خدا سوگند جز خیر از خانوادهام نمیدانم،
12:53
و آنان مردی را یاد کردهاند که صفوان بن معطل است،
12:57
جز خیر از او نمیدانم،
13:00
و او جز همراه من به خانهام وارد نمیشد.
13:04
پس سعد بن معاذ انصاری که سرور قبیله اوس بود برخاست
13:09
و گفت: ای رسول الله، من تو را از او معذور میدارم؛
13:14
اگر از قبیله اوس باشد، گردنش را خواهم زد،
13:17
و اگر از برادران ما خزرجیها باشد،
13:20
به ما فرمان دهی و فرمانت را اجرا خواهیم کرد.
13:23
اما سعد بن عباده که سرور خزرج بود،
13:27
حمیت جاهلی او را فراگرفت و گفت:
13:30
دروغ گفتی، به جان خدا سوگند او را نخواهی کشت و توان کشتنش را نداری.
13:35
پس اسید بن حضیر برخاست،
13:38
و او پسرعموی سعد بن معاذ بود
13:40
و از قبیله اوس بود،
13:42
و به سعد بن عباده گفت:
13:44
دروغ گفتی، به جان خدا سوگند او را خواهیم کشت،
13:48
زیرا تو منافقی که از منافقان دفاع میکنی.
13:52
یعنی این رفتار تو، رفتار منافقان است.
13:57
و این نشان میدهد
13:59
که اطلاق واژه «منافق» جایز است
14:02
بر کسی که رفتار منافقان را داشته باشد،
14:05
یعنی در این صفت.
14:07
و این را «نفاق عملی» مینامند
14:10
نه «نفاق اعتقادی».
14:12
عایشه میگوید:
14:14
پس میان دو قبیله آشوب برخاست،
14:16
و در روایتی دیگر آمده است:
14:18
پس میان آن دو قبیله آشوب برخاست،
14:20
یعنی اوس و خزرج،
14:22
تا آنجا که قصد کشتن یکدیگر کردند،
14:24
در حالی که رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
14:27
بر منبر ایستاده بود.
14:29
پس رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) همچنان
14:32
آنان را آرام میکرد تا خاموش شدند و او نیز خاموش شد،
14:36
و کار عبدالله بن ابی بن سلول را رها کرد.
14:40
عایشه گفت:
14:42
آن روز را در این حال گذراندم،
14:44
اشکم خشک نمیشد و چشمانم با خواب آشنا نمیگشت.
14:48
پس پدر و مادرم نزد من بودند،
14:50
و من دو شب و یک روز گریسته بودم،
14:53
و گمان میکردند که گریه جگرم را خواهد شکافت.
14:57
در حالی که آن دو نزد من نشسته بودند و من میگریستم،
15:01
زنی از انصار اجازه ورود خواست،
15:04
پس نشست و با من گریست.
15:06
و این چیزی است که بر صاحب مصیبت آسان میکند،
15:10
و از همین رو خنساء گفت
15:12
هنگامی که برادرش صخر درگذشت:
15:14
اگر نبود که بسیاری از گریهکنندگان اطرافم
15:17
بر برادرانشان میگریستند، خود را میکشتم،
15:21
و هیچکس مانند برادرم نمیگرید، ولی
15:24
با خود را به شکیبایی تسلی دادن، عزیز داشتم.
15:27
عایشه، رضیاللهعنها، گفت:
15:30
پس در همین حال بودیم.
15:33
رسول الله (ﷺ) بر ما وارد شد.
15:37
سلام داد و سپس نشست
15:39
او گفت، و از زمانی که آن سخن گفته شد، پیش من ننشست، پیش از آن (سخن).
15:44
و او یک ماه تمام در انتظار بود، و در مورد من هیچ وحیی بر او نازل نمیشد.
15:48
تشهّد پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
15:52
هنگامی که نشست
15:53
اما بعد؛ سپس فرمود
15:56
ای عایشه، به من چنین و چنان خبری دربارهات رسیده است.
16:01
اگر تو بیگناهی، الله تو را تبرئه خواهد کرد
16:05
و اگر به گناهی آلوده شدی
16:07
پس از الله آمرزش میخواهم و به سوی او توبه میکنم
16:10
زیرا بنده، هنگامی که به گناه خود اعتراف کند و سپس به سوی الله توبه نماید،
16:14
الله توبهٔ او را پذیرفت
16:16
چون رسول الله (ﷺ) سخنش را به پایان رساند
16:22
اشکم خشکید، تا جایی که حتی یک قطرهاش را هم احساس نمیکنم.
16:26
به پدرم گفتم
16:28
رسول الله (ﷺ) پاسخ داد
16:31
گفت: به الله سوگند، نمیدانم به رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) چه بگویم.
16:38
به مادرم گفتم
16:40
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) پاسخ داد
16:44
گفت: «به الله سوگند، نمیدانم به رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) چه بگویم.»
16:51
موقف عجیب
16:53
و این آزمایشی از جانب الله تبارک و تعالی برای عایشه رضیاللهعنها بود.
16:58
از او پرسیدم: من دختری کمسن هستم و قرآن را زیاد نمیخوانم.
17:05
به الله سوگند، میدانستم؛ شما این حدیث را شنیدهاید تا آنکه در
17:11
شما خودتان را تصدیق کردید، پس اگر به شما بگویم که من بیگناهم و الله (گواه است)، باور نخواهید کرد.
17:17
خداوند میداند که من بیگناهم؛ شما مرا باور نمیکنید، و اگر اعتراف کنم
17:22
برای شما [این خبر] به امری [بیان شد]، و الله میداند که من از آن بریام، تا مرا تصدیق کنید؛ و الله [میداند].
17:29
جز این نمییابم که برای شما مثالی بزنم، جز سخن یوسف (پدر): «پس صبری نیکوست، و الله است که یاریخواستهشده در برابر آنچه وصف میکنید.»
17:36
«و الله یاریخواستهشده است بر آنچه وصف میکنید». سپس رویگردانده، بر بستر خود خوابیدم.
17:42
و من در آن هنگام میدانستم که بیگناهم و که الله مرا تبرئه خواهد کرد، اما
17:48
به الله سوگند، گمان نمیکردم که الله دربارهی من وحیی نازل کند که تلاوت شود.
17:53
و شأن من در خویشتن خود آنقدر حقیر بود که الله دربارهٔام سخنی بگوید
17:59
ولی من امیدوار بودم که رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) را ببینم
18:04
...و سلم در خواب رؤیایی؛ الله مرا تبرئه میکند، به الله سوگند که [او] نمیتوانست
18:09
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) نه؛ هیچیک از اهل
18:14
...تا اینکه بر او نازل شد، و آنگاه آنچه را که (همواره) میگرفت، گرفت
18:19
دیگر صفتش از کسانی... (بیربط) — ترجمه صحیح: «تا آنجا که از او مانند دانههای مروارید از عرق فرو میریزد»
18:25
و او در روزی سختسرد، از سنگینی سخنی که بر او نازل میشد، گفت:
18:30
«سبحانه و تعالی، ما به زودی بر تو سخنی سنگین القا خواهیم کرد.» (گفت:) پس چون شتاب…
18:38
رسول الله (ﷺ) در حالی که میخندید، پس بود
18:43
اولین کلمهای که فرمود این بود: «ای عایشه، اما الله عز وجل، پس بهراستی»
18:51
برای تو [دعا کرد]؟ مادرم گفت: برخیز و نزد او برو. گفتم: به خدا سوگند، نزد او نمیروم.
18:58
و جز الله عزوجل کسی را ستایش نمیکنم؛ پس الله تبارک و تعالی نازل فرمود
19:05
«همانا کسانی که دروغ بزرگ را آوردند، گروهی از میان شما هستند. گمان مبرید…»
19:13
«آن برای شما شر نیست، بلکه برای شما خیر است. برای هر مردی از ایشان آنچه به دست آورده است.»
19:21
«از آن دروغبستن؛ و آن کس که بزرگیاش را بر عهده گرفت از ایشان، برای او عذابی بزرگ است.»
19:28
چرا وقتی آن را شنیدید، مردان و زنان مؤمن گمان نیک نبردند؟
19:34
«به خودشان نیکیای [گمان بردند]، و گفتند: این دروغی آشکار است.»
19:40
«چرا چهار گواه بر آن نیاوردند؟ پس چون گواهان را نیاوردند، آنان نزد الله همان دروغگویاناند.»
19:57
«و اگر فضل الله بر شما و رحمت او در دنیا و آخرت نبود، به سبب آنچه در آن فرو رفتید، عذابی بزرگ به شما میرسید.»
20:10
«آنگاه که آن را با زبانهای خود میگرفتید و با دهانهای خود میگفتید آنچه را که به آن علمی ندارید.»
20:19
«و آن را سبک میپنداشتید، حال آنکه نزد الله بزرگ است.»
20:26
«و چرا آنگاه که آن را شنیدید نگفتید: برای ما روا نیست که به این سخن بگوییم؟»
20:35
«منزهی تو، این بهتانی بزرگ است.»
20:39
«الله شما را پند میدهد که هرگز مانند آن را تکرار نکنید، اگر مؤمن باشید.»
20:48
«و الله آیات را برای شما بیان میکند، و الله داناست و حکیم.»
20:55
«همانا کسانی که دوست دارند زشتکاری در میان مؤمنان پخش شود، برای ایشان در دنیا و آخرت عذابی دردناک است.»
21:06
«و الله میداند و شما نمیدانید.»
21:11
«و اگر فضل الله بر شما و رحمت او نبود، و همانا الله مهربان و بخشاینده است.»
21:19
«ای کسانی که ایمان آوردهاید، از گامهای شیطان پیروی مکنید.»
21:25
«و هر کس از گامهای شیطان پیروی کند، پس او به زشتکاری و ناپسند فرمان میدهد.»
21:34
«و اگر فضل الله بر شما و رحمت او نبود، هرگز هیچکس از شما پاک نمیشد.»
21:42
«اما الله هر که را بخواهد پاک میگرداند، و الله شنوای داناست.»
21:50
وقتی الله در برائت من قرآنی نازل فرمود
21:54
ابوبکر صدیق رضیاللهعنه گفت
21:57
و او بر مِسطَح، که از خویشاوندانش و نیازمند بود، انفاق میکرد.
22:02
به خدا سوگند، هرگز به مِسطَح چیزی انفاق نخواهم کرد.
22:07
پس الله جل وعلا فرو فرستاد
22:09
«و آنان که از شما دارای فضل و توانگریاند، سوگند نخورند که به خویشاوندان و بینوایان بدهند.»
22:22
«و مهاجرین در راه الله.»
22:25
و باید عفو کنند و درگذرند
22:28
«آیا دوست ندارید که الله شما را بیامرزد؟»
22:33
و الله غفور و رحیم است.
22:38
ابوبکر گفت: آری، به الله سوگند.
22:41
من دوست دارم که الله مرا ببخشد
22:44
به بحث انفاق بازمیگردد
22:46
و این نشان میدهد که آنان نزد کتاب الله توقفکننده و پایبند بودند.
22:52
درسهای آموختهشده از ماجرای افک
22:59
در سخن الله تبارک و تعالی
23:02
«همانا کسانی که دروغ بزرگ را آوردند، گروهی از میان شما هستند.»
23:07
«آن را برای خود شر مپندارید، بلکه آن برای شما خیر است.»
23:12
عایشه در آبرویش متهم میشود
23:14
و پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) در آبرویش متهم میشود
23:19
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) اندوهگین میشد
23:22
یک ماه کامل میمانند
23:24
و مردم دربارهی آن سخن میگویند
23:26
و منافقان از این [امر] شاد میشوند.
23:29
پس خیر در اینجا کجاست؟
23:31
اهل علم امور بسیاری را برشمردهاند
23:34
در این مسئله، خیرخواهی و نیکی آشکار شد.
23:37
از آن
23:39
اوّلاً
23:40
ابتلا
23:41
آنجا که الله پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) را آزمود
23:45
همانگونه که عایشه (رضیاللهعنها) مورد آزمایش قرار گرفت
23:47
و صفوان بن معطّل (رضیاللهعنه) مبتلا شد
23:50
از این آزمایش همچون طلای خالص بیرون آمدند.
23:53
و آزمایش (ابتلاء) میوههایش نیکو است.
23:56
زیرا در آن بالا بردن درجات است.
23:58
ثانیاً
24:00
تنقیهی صفها (پاکسازی صفوف)
24:02
اگر این حادثه رخ نمیداد
24:04
مؤمنان از منافقان متمایز نمیشدند
24:08
پس مانند این رویدادها
24:10
منافقان سرهای خود را در آنها آشکار میکنند
24:13
و سخن میگویند
24:14
و گستاخی و استهزای خود را آشکار میسازند
24:17
و تمسخرشان نسبت به مؤمنان را
24:19
ثالثاً
24:20
فضیلت عایشه رضیاللهعنها
24:23
و محبت الله به او
24:25
که به سبب او قرآنی نازل فرمود که تلاوت میشود
24:29
رابعاً
24:30
دفاع الله تبارک و تعالی از بندگان مؤمنش
24:35
و به همین سبب در حدیث قدسی فرموده است
24:38
هر کس با دوست من دشمنی کند، او را به جنگ با خود اعلام کردهام
24:42
پس از این داستان روشن میشود
24:45
که عایشه رضیاللهعنها
24:47
از اولیای الله تبارک و تعالی است
24:50
و از این رو الله سبحانه و تعالی از او دفاع کرد
24:54
و این امر به بندهی پرهیزگار
24:57
اطمینان میبخشد که الله سبحانه و تعالی
25:00
از او دفاع خواهد کرد
25:01
و از همین روست که عایشه گفت
25:03
«پس صبری نیکوست»
25:05
«و الله یاریخواستهشده است بر آنچه وصف میکنید.»
25:09
پس به الله پناه برد
25:11
و پروردگارش سبحانه و تعالی او را ناامید نکرد
25:16
خامساً
25:17
آشکار شدن حکمی شرعی در سخن خداوند جل و علا
25:21
«چرا چهار گواه بر آن نیاوردند.»
25:25
«پس چون گواهان را نیاوردند.»
25:27
«پس آنان نزد الله همان دروغگویاناند.»
25:31
و این حکم آشکار نمیشد
25:33
اگر این حادثه رخ نمیداد
25:36
و اگر حوادث دیگری پیش آید
25:39
ما خواهیم دانست که چگونه با آنها رفتار کنیم
25:43
ششم
25:44
وضع قواعد کلی برای امثال این مسائل
25:48
مانند اینکه اصل بر عدالت مسلمان است
25:52
و اصل آن است که او از اتهام مبرّاست
25:54
تا زمانی که اتهام ثابت شود
25:56
پس این قواعد کلی
25:58
ما آنها را نمیشناختیم
26:00
اگر این حادثه رخ نمیداد
26:03
هفتم
26:04
رسوا ساختن منافقان و برملا کردن آنان در برابر مؤمنان
26:09
هشتم
26:10
فضیلت صفوان بن معطل رضیاللهعنه
26:14
و اینکه الله تبارک و تعالی از او دفاع کرد
26:17
همانگونه که از عایشه رضیاللهعنها دفاع کرد
26:21
نهم
26:22
بیان حکم قذف
26:24
و در اینجا مسائلی است که ابن قیّم رحمهالله یادآور شده است
26:29
و آنها فوایدی بسیار نیکوست
26:33
که در کتابش زاد المعاد آورده است
26:36
آنها را یادآور میشویم، شاید الله تبارک و تعالی ما را از آنها بهرهمند سازد
26:41
نخست
26:42
اگر گفته شود
26:44
پس رسول الله صلیاللهعلیهوسلم را چه شده بود
26:47
که در امر او توقف کرد
26:49
و دربارهی آن پرسید و جستوجو کرد و مشورت نمود
26:52
با آنکه او به الله و به منزلت وی نزد او داناتر بود
26:55
و به آنچه شایستهی اوست
26:57
چرا نگفت
26:58
«منزهی تو، این بهتانی بزرگ است.»
27:01
همانگونه که فاضلان صحابه گفتند؟
27:04
پاسخ آن است که
27:05
این از حکمتهای بالغهی کامل است
27:08
که این داستان سبب آنها شد
27:11
و آزمون و ابتلایی برای رسول الله صلیاللهعلیهوسلم
27:16
و برای تمامی امت تا روز قیامت بود
27:20
تا به سبب این داستان گروهی را بالا برد و گروهی دیگر را فرود آورد
27:24
و الله بر هدایتیافتگان هدایت و ایمان بیفزاید
27:28
«و ستمگران را جز زیان نمیافزاید.»
27:31
و کمال آزمون و ابتلا اقتضا کرد
27:34
که وحی از رسول الله صلیاللهعلیهوسلم بازداشته شود
27:38
یک ماه دربارهی این ماجرا
27:40
و در این باره هیچ وحیی به او نشود
27:43
تا حکمتی که او مقدّر و مقضی فرموده کامل شود
27:47
و به کاملترین وجوه آشکار گردد
27:49
و مؤمنان راستین بیفزایند
27:52
در ایمان و ثبات بر عدل و راستی
27:55
و حسن ظن به الله و رسولش و اهل بیتش
27:58
و صدیقان از بندگانش
28:01
و منافقان در دروغپردازی و نفاق بیفزایند
28:04
و درونِهایشان برای رسول و مؤمنان آشکار گردد
28:08
و بندگی مطلوبی که از صدیقه و پدر و مادرش خواسته شده کامل گردد
28:13
آنگاه که گفت: «شکایت اندوه و غم خود را به الله میبرم»
28:17
و نیازمندی به الله و فروتنی در برابر او
28:21
و حسن ظن به او و امید بستن به او
28:24
و تا امیدش از مخلوقات بریده شود
28:27
و از رسیدن یاری و گشایش ناامید گردد
28:30
به دست هیچ یک از آفریدگان
28:32
و از این رو او حق این مقام را ادا کرد
28:35
آنگاه که پدر و مادرش به او گفتند: «به سوی او برخیز»
28:39
با آنکه الله برائت او را نازل کرده بود، پس گفت
28:43
«به خدا سوگند به سوی او برنخواهم خاست»
28:45
و جز الله را ستایش نمیکنم
28:47
او همان کسی است که برائت مرا نازل کرد
28:50
و همچنین از حکمت بازداشتن وحی برای مدت یک ماه این بود که
28:54
ماجرا آزموده و خالص شد
28:57
و دلهای مؤمنان بیش از حد به انتظار نشستند
29:00
تا ببینند الله در این باره به پیامبرش چه وحی میکند
29:04
و نهایت اشتیاق را برای دانستن آن داشتند
29:08
پس وحی درست در زمانی فرود آمد که رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) بیش از هر وقت به آن نیازمند بود
29:13
و اهل بیت او و ابوبکر صدیق و خانوادهاش
29:16
و یارانش و مؤمنان
29:19
پس وحی بر او فرود آمد، همچون باران که بر زمین فرو میریزد
29:22
در وقتی که بیش از هر زمان به آن نیاز بود
29:25
پس بیشترین و لطیفترین تأثیر را در دلهای آنان گذاشت
29:28
و از آن بسیار شاد شدند
29:31
و با این وحی نهایت آرامش و خوشی به آنان رسید
29:34
اگر الله از همان آغاز پیامبرش را از حقیقت حال آگاه میکرد
29:39
و بیدرنگ وحی را در این باره نازل میفرمود
29:42
این حکمتها بسیار از دست میرفت
29:45
بلکه چندین برابر آن از دست میرفت
29:47
دوم
29:50
همانا الله سبحانه دوست داشت که منزلت پیامبرش و اهل بیت او را نزد خود آشکار سازد
29:56
و گرامی بودن آنان را نزد او
29:58
و اینکه پیامبرش را از این ماجرا بیرون آورد
30:01
و خودش به دست خود، جل و علا، از او دفاع کند و پشتیبانی نماید
30:06
و دشمنانش را پاسخ دهد و آنان را نکوهش و عیبجویی کند
30:10
و به کاری که پیامبر در آن هیچ دخالتی نداشته باشد
30:13
نه اینکه رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
30:15
خود از همسرش دفاع کند
30:18
بلکه الله از رسولش و اهل بیت او دفاع میکند
30:22
و این کار به رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) نسبت داده نمیشود
30:26
بلکه تنها خود او
30:28
یعنی الله جل و علا، عهدهدار این امر است
30:31
که خشم خود را برای رسولش و اهل بیتش برمیانگیزد
30:34
سوم
30:36
همانا رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
30:38
هدف آزار بود
30:40
و همسرش مورد تهمت قرار گرفت
30:42
پس شایسته نبود که او با آگاهی خود به پاکی او گواهی دهد
30:46
این کافی نیست
30:48
یا گمان او به پاکی همسرش گمانی نزدیک به یقین باشد
30:52
و هرگز نسبت بدی به او نبرد
30:55
و او منزه است و او نیز منزه است
30:57
و از همین رو هنگامی که از اهل افک عذرخواهی خواست
31:00
فرمود
31:01
چه کسی مرا در برابر مردی یاری میکند که آزارش به خانوادهام به من رسیده است
31:05
به خدا سوگند جز خیر از خانوادهام نمیدانستم
31:09
و از مردی یاد کردند که جز خیر از او نمیدانستم
31:13
و او جز همراه من به خانهام وارد نمیشد
31:17
پس نزد رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
31:20
از قرائن
31:21
که بر پاکی صدیقه گواهی میدهد
31:24
بیشتر از آنچه نزد مؤمنان است، وجود داشت
31:27
اما به سبب کمال صبر و پایداری و مدارای او
31:31
و حسن ظن او به پروردگارش و اعتمادش به او
31:34
و در مقام صبر و پایداری بود
31:36
تا آنکه وحی به سوی او آمد
31:39
که دیدگانش را روشن و دلش را شاد کرد و جایگاهش را بزرگ داشت
31:43
و برای امتش آشکار شد که پروردگارش به او توجه دارد
31:46
و به شأن او اهتمام میورزد
31:49
چهارم
31:50
هرکس در سخن صدیقه بیندیشد، آنگاه که پدر و مادرش به او گفتند
31:54
نزد رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) برخیز
31:58
او گفت
31:59
به خدا سوگند نزد او برنمیخیزم و جز الله را ستایش نمیکنم
32:03
هرکس به این سخن او بنگرد و در آن بیندیشد
32:07
شناخت او و نیروی ایمان او را درمییابد
32:10
و توکل او به پروردگارش و یگانه دانستن او به ستایش در آن مقام
32:15
و خالص ساختن توحید توسط او
32:17
و قوت دل او
32:19
و ناز کردن او به پاکی دامنش
32:22
و اینکه کاری نکرده بود که برخاستنش را واجب کند
32:25
در مقام کسی که خواستار صلح است و آن را طلب میکند
32:28
و اعتماد او به دوستدارش
32:31
و اعتماد او به محبت رسول الله نسبت به خودش
32:34
آنچه گفت را گفت
32:36
از سر ناز یک محبوب بر محبوب خود
32:39
بهویژه در چنین مقامی
32:42
که بهترین مقامات ناز است
32:45
پس آن را در جایگاه خودش قرار داد
32:47
به خدا سوگند که آنچه در آن هنگام گفت، محبوبترین کار او نزد پیامبر بود
32:51
که جز الله را ستایش نمیکنم
32:53
زیرا اوست که برائت مرا نازل کرده است
32:57
و این پایداری و وقار از آن اوست
33:00
و او نزدش محبوبترین چیز است
33:03
و صبر او از وی ممکن نیست
33:05
و دل محبوبش مدت یک ماه نسبت به او دگرگون شد
33:08
سپس خشنودی و رویآوری او را یافت
33:11
پس در برخاستن به سوی او شتاب نکرد
33:14
و در شادی به خشنودی و نزدیکی او
33:17
با وجود شدت محبتش به او
33:19
و این نهایت پایداری و قدرت است