از مجموعهٔ گنجینههای سیره (مجموعه کامل شد)
· درس 30 از 58
گنجینه بیوگرافی | شیخ عثمان الخمیس | قسمت (30) | عهد رضوان
صوت ترجمهشده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش میشود. متن زیر بهطور کامل ترجمه شده است.
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:03
گنجهای سیره
0:06
شاید چیزی را ناخوش دارید، و حال آنکه الله در آن خیر بسیاری قرار دهد.
0:16
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) به مدینه بازگشت
0:22
ابو بصیر، مردی از قریش که مسلمان بود، نزد او آمد.
0:28
دو مرد را به دنبال او فرستادند
0:30
پس گفتند: پیمانی که برای ما قرار دادی
0:34
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) ابوبصیر را به آن دو مرد تحویل داد.
0:39
زیرا او صلیاللهعلیهوسلم هرگز پیمانشکنی نمیکند.
0:43
پس با ابو بصیر بیرون رفتند تا به ذوالحلیفه رسیدند.
0:47
و فرود آمدند و از خرمای خود میخوردند.
0:50
ابوبصیر به یکی از آن دو مرد گفت
0:53
به الله سوگند که من شمشیرت را میبینم، ای فلان، که هرگز نامید نمیشود.
0:58
و او را پرسید و گفت
1:00
بله، به خدا سوگند که چنین است.
1:03
آن را بارها آزمودم، و باز آزمودم، و باز هم آزمودم.
1:08
ابو بصیر گفت: آن را به من نشان بده تا به آن نگاه کنم.
1:12
پس او را بر او چیره کرد و با آن [سنگ] بر او زد تا جان داد.
1:16
و آن دیگری (از دویدن) تا رسیدن به مدینه، (آن را) نگه داشت.
1:19
وارد مسجد شد و میدوید.
1:22
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) هنگامی که او را دید، فرمود:
1:26
او این وحشت را دید.
1:29
چون به پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) رسید
1:32
گفت: به خدا قسم، یارم کشته شد.
1:35
و من کشتهشدنیام.
1:37
ابو بصیر آمد و شمشیرش همراهش بود
1:40
گفت: ای پیامبر الله (ﷺ)
1:43
به الله سوگند، الله تعهد تو را به کمال ادا کرد.
1:46
مرا به سوی ایشان بازگرداندی، سپس الله مرا از ایشان نجات داد.
1:50
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
1:53
مسعر حرب
1:55
هنگامی که این را شنید
1:57
دانست که او را به سوی آنان بازخواهد گرداند
2:00
از مدینه بیرون آمد تا به ساحل دریا رسید.
2:04
ابوجندل بار دیگر گریخت.
2:07
پس به سوی ابوبصیر نزد ساحل دریا رفت.
2:11
و چنین بود که از قریش هیچ مردی مسلمان نمیشد که
2:15
جز اینکه به ابو بصیر ملحق شد
2:17
تا اینکه گروهی از ایشان گرد آمدند
2:20
به خدا سوگند، آنان [صدای] هیچ شتری را نمیشنوند
2:22
به سوی شام به قصد قریش بیرون رفتم
2:25
مگر آنکه با آنها مخالفت میکردند، پس آنان را میکشتند و اموالشان را میگرفتند.
2:29
قریش نزد پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرستاد
2:33
خویشاوندی را که به الله و صله رحم سوگند میدهند (کنایه از ...)
2:35
هر که نزد او بیاید، در امان است
2:38
پس رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) فرستاد
2:41
موافقتش با آنان
2:43
الله سبحانه و تعالی فرمود
2:45
و اوست که دستان آنان را از شما و دستان شما را از ایشان بازداشت.
2:51
در درهی مکه
2:54
در بطن مکه، پس از آنکه شما را بر آنان پیروز گردانیدم
2:58
و الله به آنچه انجام میدهید بینا است.
3:03
ایشان همان کسانیاند که کفر ورزیدند و شما را از مسجد الحرام بازداشتند.
3:08
و قربانیای که بازداشتهشده بود (از رسیدن به محل ذبح)
3:13
تا آنکه به محلّه برسد
3:15
و اگر نبودند مردانی مؤمن
3:19
و زنان مؤمن
3:23
شما ایشان را نمیشناختید که پایمالشان کنید.
3:29
آنگاه از سوی آنان به شما آسیبی برسد
3:37
بدون علم
3:40
تا الله هر که را بخواهد در رحمت خود درآورد.
3:46
اگر (آنان را) جدا میکردید، قطعاً کسانی از ایشان را که کافر شدند عذاب دردناکی میکردیم.
3:52
آنگاه که کافران در دلهایشان تعصب، تعصب جاهلیت را جای دادند.
4:00
پس الله آرامش خود را بر فرستادهاش و بر مؤمنان فرو فرستاد.
4:08
و کلمهٔ تقوا را بر آنان لازم گردانید
4:12
و ایشان سزاوارتر به آن و اهلش بودند.
4:16
و الله به هر چیزی دانا است.
4:21
الله تبارک و تعالی میفرماید
4:24
و اوست که دستان ایشان را از شما و دستان شما را از ایشان در بطن مکه بازداشت.
4:30
یعنی دست از جنگ کشیدن
4:32
پس از آنکه الله شما را بر آنان پیروز گردانید، به همان صلحی که میان ایشان بود
4:37
الله تبارک و تعالی بود
4:39
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) بر اهل مکه پیروز خواهد شد
4:44
همانگونه که الله آنان را در خندق و در بدر پیروز گردانید.
4:48
گفت: ایشان همان کسانیاند که کفر ورزیدند، یعنی اهل مکه.
4:53
و شما را از مسجد الحرام بازداشتند.
4:56
هنگامی که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) و همراهانش برای انجام عمره بیرون شدند
5:01
و قربانی بازداشتهشده [از رسیدن به جای قربانیشدنش] تا به محل خود برسد
5:05
یعنی مانع شدن (کفار) از رسیدن قربانی به محل خود (منا)
5:08
و اینکه قربانی را نزد خانه (کعبه) ذبح کند
5:10
میگوید
5:11
و اگر مردان مؤمن و زنان مؤمنه نبودند، ایشان را نمیشناختید که پایمالشان کنید.
5:18
مانند ضعفاء، همچون ابوجندل و ابوبصیر و دیگر مؤمنانی که در مکه بودند
5:25
و نمیتوانند هجرت کنند
5:28
میگوید
5:29
آنان را نمیشناسید که لگدمالشان کنید
5:32
ای کسانی که از مؤمنان را میکشید در حالی که نمیدانید
5:36
میگوید
5:38
که مبادا به سبب ایشان، بدون آگاهی، به شما آسیبی برسد.
5:42
پس از آن، به این [امر] سرزنش میکنید؟
5:45
گفته میشود
5:46
شما یاران خود را کشتید
5:48
و مؤمنان را بیآنکه بدانید که اینان از مؤمناناند، کشتید
5:54
فرمود
5:55
تا الله هر که را بخواهد در رحمت خود درآورد.
5:59
از میان بندگانش
6:00
گفت
6:01
اگر (آن را) زائل کنید
6:03
یعنی اگر مؤمنانی که در مکه بودند از کافران جدا میشدند
6:08
قطعاً کافران از ایشان را عذابی دردناک میکردیم.
6:12
علت عدم عذاب الله اهل مکه این بود که در مکه مؤمنان ضعیف وجود داشتند.
6:16
آن (علت) وجود مؤمنان ضعیف درون مکه است.
6:20
(الله تعالی) فرمود:
6:21
آنگاه که کافران در دلهایشان تعصب، تعصب جاهلیت را جای دادند.
6:27
و این به سبب گفتار ایشان بود
6:29
که: هر کس از نزد ما مؤمن بیرون رود، او را دوباره به سوی ما بازگردان.
6:35
(الله تعالی) فرمود:
6:36
پس الله آرامش خود را بر فرستادهاش و بر مؤمنان فرو فرستاد.
6:41
و کلمه تقوا را بر ایشان لازم گردانید، و ایشان سزاوارتر به آن و اهلش بودند.
6:46
و الله به هر چیزی دانا است.
6:50
گنجهای سیره
6:53
رویدادهایی در حدیبیه
7:01
حادثه نخست
7:03
ماجرای کعب بن عجره رضیاللهعنه
7:06
(او) گفت:
7:07
پیامبر صلیاللهعلیهوسلم در حدیبیه بر من ایستاد،
7:12
و سرم از شپش پر شده بود.
7:15
پس پیامبر صلیاللهعلیهوسلم فرمود:
7:18
آیا شپشهایت تو را آزار میدهند؟ و (او) در حال احرام بود.
7:22
گفتم: آری.
7:24
پیامبر صلیاللهعلیهوسلم فرمود:
7:27
پس سرت را بتراش.
7:29
(کعب) گفت:
7:30
و در این باره این آیه نازل شد:
7:33
«و حج و عمره را برای الله بهپا دارید،
7:37
پس اگر (از انجام آن) بازداشته شدید، آنچه از قربانی میسر است (بفرستید)،
7:41
و سرهای خود را متراشید تا قربانی به محلش برسد.
7:47
پس هر کس از شما بیمار باشد یا در سرش آزاری داشته باشد،
7:53
(باید) کفارهای از روزه یا صدقه یا نسک بدهد.
7:58
پس چون در امان بودید، هر که با عمره بهرهمند شود تا حج،
8:03
پس آنچه از قربانی میسّر شود [بر او لازم است].
8:06
پس هر که نیابد، سه روز روزه در حج [بر اوست].
8:11
و هفت (روز) چون بازگشتید،
8:14
این ده روز کامل است.
8:17
این [حکم] برای کسی است که خانوادهاش حاضر مسجد الحرام نباشند.
8:23
و از الله پروا کنید و بدانید که الله سختکیفر است.»
8:29
پیامبر صلیاللهعلیهوسلم فرمود:
8:33
سه روز روزه بگیر،
8:35
یا شش مسکین را با یک فرق صدقه ده،
8:38
یا هر آنچه میسر است نسک بده.
8:42
حادثه دوم
8:44
مسئلهای عقیدتی
8:46
از زید بن خالد جهنی رضیاللهعنه روایت است که گفت:
8:51
پیامبر صلیاللهعلیهوسلم
8:55
نماز صبح را در حدیبیه برای ما اقامه کرد،
8:57
در پی بارانی که در همان شب (نازل) شده بود.
9:00
چون (از نماز) فارغ شد، رو به مردم کرد و فرمود:
9:04
آیا میدانید پروردگارتان چه فرمود؟
9:07
گفتند: الله و رسولش داناترند.
9:11
فرمود: (الله) فرمود:
9:14
بامدادان برخی از بندگانم به من ایمان آورده و برخی کافر شدهاند.
9:17
اما کسی که گفت:
9:19
«با فضل الله و رحمت او باران بارید»،
9:22
او به من ایمان دارد و به ستاره کافر است.
9:26
و اما کسی که گفت:
9:28
«با فلان و فلان ستاره باران بارید»،
9:31
او به من کافر و به ستاره مؤمن است،
9:35
زیرا فرود آمدن باران را به چیزی نسبت داده که
9:38
اصلاً سببی (در این کار) ندارد
9:40
و آن ستاره است.
9:42
پس کار همه از آنِ الله است.
9:44
و اهل علم فرق میگذارند
9:46
میان «مطرنا بنوء کذا» (با فلان ستاره باران بارید)
9:49
و «مطرنا فی نوء کذا» (در (زمان) فلان ستاره باران بارید).
9:52
پس اگر گفت:
9:54
«مطرنا بنوء کذا» (با فلان ستاره باران بارید)،
9:56
با باء سببیت،
9:58
این همان شرک است، و از الله پناه میبریم.
10:01
و اما اگر گفت:
10:03
«مطرنا فی نوء کذا» (در (زمان) فلان ستاره باران بارید)،
10:05
این شرک نیست،
10:07
اگر قصدش این باشد که باران در (زمان) فلان ستاره بارید،
10:11
با «فی» ظرفیت،
10:13
در زمانی که آن ستارهی فلانی در آن مکان فلانی بود،
10:17
باران نازل شد.
10:19
این را اشکالی نیست.
10:21
پس در اینجا سه حالت است:
10:23
نخست:
10:25
اگر معتقد باشد که ستاره همان است که باران را فرود آورده،
10:28
این شرک اکبر است.
10:31
دوم:
10:32
اگر معتقد باشد که ستاره سبب فرود آمدن باران است،
10:36
این شرک اصغر است،
10:38
زیرا سبب یا شرعی است یا طبیعی،
10:42
و در اینجا چنین نیست.
10:44
سوم:
10:46
اگر معتقد باشد که باران در زمانی نازل شد که ستاره در آن مکان بود،
10:51
این جایز است و اشکالی ندارد.
10:54
حادثه سوم
10:57
ابو المَلیح گفت:
10:59
ما را با رسول الله صلیاللهعلیهوسلم در روز حدیبیه دیدم،
11:04
و بارانی به ما رسید که ته کفشهایمان را تر نکرد.
11:10
پس منادیِ رسول الله صلیاللهعلیهوسلم ندا داد:
11:14
در منزلهایتان نماز بگزارید.
11:17
از سنت (پیامبر) در نماز، هنگام بارش باران این است
11:20
که مؤذن ندا دهد:
11:22
نماز در منزلها،
11:24
یعنی در خانهها،
11:26
و این به جای گفتن «حی علی الصلاة» است.
11:30
حادثه چهارم
11:32
برای پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) آیاتی نازل شد
11:36
از جمله آنها همان است که یاد کردیم، یعنی گذاشتن تیر (در آب)
11:39
و همچنین آنچه امام بخاری در صحیح خود آورده است
11:43
از جابر رضیاللهعنه که گفت:
11:46
روز حدیبیه مردم تشنه شدند
11:49
و رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) پیش روی خود ظرف آبی داشت
11:54
پس با آن وضو گرفت
11:56
سپس مردم به سوی او روی آوردند
11:58
پس رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
12:01
شما را چه شده است؟
12:03
گفتند: ای رسول الله!
12:05
نه آب برای وضو داریم و نه برای نوشیدن
12:08
جز آنچه در ظرف توست
12:11
(جابر) گفت:
12:12
پس پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) دست خود را در ظرف نهاد
12:16
و آب از میان انگشتان مبارکش جوشید (فوران کرد) (صلیاللهعلیهوسلم)
12:21
همچون چشمهها
12:23
جابر گفت:
12:25
پس ما نوشیدیم و وضو گرفتیم
12:27
به جابر گفتم:
12:29
آن روز شما چند نفر بودید؟
12:31
(جابر) گفت:
12:32
اگر صد هزار نفر هم بودیم، کفایت میکرد
12:35
ما هزار و پانصد نفر بودیم
12:37
یعنی یک هزار و پانصد نفر
12:48
گذشت که قریش پیش از صلح حدیبیه
12:54
عروة بن مسعود را نزد پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرستادند
12:59
سپس رئیس احابیش را فرستادند
13:01
سپس سهیل بن عمرو آمد
13:04
و در خلال این دیدارها
13:06
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) نیز
13:10
فرستادهای نزد ایشان فرستاده بود
13:12
زیرا رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) خواند
13:15
عثمان بن عفان رضیاللهعنه را
13:18
و او را نزد ابوسفیان و بزرگان قریش فرستاد
13:22
تا به آنان خبر دهد که برای جنگ نیامده است
13:25
بلکه تنها به زیارت این خانه آمده
13:28
و برای بزرگداشت حرمت آن
13:30
عثمان رضیاللهعنه به سوی مکه بیرون رفت
13:33
وقتی وارد مکه شد، ابان بن سعید بن عاص با او دیدار کرد
13:38
یا پیش از آنکه وارد شود
13:40
او را بر اسب خود پیش روی خود سوار کرد
13:42
و او را پناه داد تا پیام رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) را رساند
13:48
سپس عثمان حرکت کرد
13:50
تا نزد ابوسفیان و بزرگان قریش رسید
13:54
و پیام رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) را به آنان رساند
13:57
همان چیزی که او را با آن فرستاده بود
13:59
به عثمان گفتند
14:01
هنگامی که پیام رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) را رساند:
14:05
اگر خواستی، میتوانی دور خانه طواف کنی، پس طواف کن
14:09
گفت: من چنین کاری نمیکنم
14:12
تا آنکه رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) طواف کند
14:16
این ادب والا و محبت بزرگ به رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) است
14:24
وگرنه عثمان بن عفان، مانند دیگر اصحاب پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
14:30
همگی مشتاق طواف خانهٔ بزرگ الله بودند
14:34
اما او از طواف خودداری کرد، نه از روی بیمیلی نسبت به آن
14:38
بلکه به جهت ادب با رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
14:43
پس قریش او را در نزد خود نگه داشتند
14:46
و به رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) و مسلمانان شایعهای رسید
14:51
که عثمان کشته شده است
14:54
و این امر محتمل است
14:56
زیرا میان آنان جنگ بوده است
14:58
بدر و احد و خندق
15:01
و پیامبر با شمار بسیاری آمده بود
15:04
و قریش برای جنگ آماده بودند
15:07
و آنان از الله تبارک و تعالی پروا نمیکردند
15:10
پس بعید نیست که از امثال اینان
15:14
جرأت بر کشتن عثمان رضیاللهعنه صادر شود
15:18
ابن اسحاق گفت:
15:20
عبدالله بن ابی بکر برایم حدیث کرد
15:24
که گفت: هنگامی که خبر کشته شدن عثمان به او رسید
15:28
گفت: تا با این قوم نجنگیم، دست برنمیداریم
15:31
و رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) مردم را به بیعت فراخواند
15:36
و آن بیعت رضوان زیر درخت بود
15:39
و مردم میگفتند:
15:42
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) بر مرگ با آنان بیعت کرد
15:46
و جابر رضیاللهعنه گفت:
15:49
رسول الله بر مرگ با ما بیعت نکرد
15:52
بلکه با ما بر این بیعت کرد که نگریزیم
15:56
برخی از صحابه یادآور شدهاند که این بیعت
15:59
بیعتی برای مرگ در راه الله بوده است
16:02
و برخی دیگر گفتهاند که با آنان بر این بیعت کرد که نگریزند
16:06
و این دو با هم ملازماند
16:08
زیرا کسی که نمیگریزد، خود را در معرض مرگ قرار داده است
16:12
پس پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) با مردم بیعت کرد
16:16
و از مسلمانانی که حاضر بودند، هیچکس تخلف نکرد
16:20
جز یک مرد، و آن جد بن قیس بود
16:24
برادر بنی سلمه
16:26
و از پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) ثابت شده که فرمود:
16:31
هیچکس که زیر درخت بیعت کرده، داخل آتش نمیشود
16:35
مگر صاحب شتر سرخمو
16:37
و صاحب شتر سرخمو همان جد بن قیس است
16:41
و پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) از جانب خود با اصحاب بیعت کرد
16:45
در این روز بزرگ
16:47
و از جانب عثمان با دست خود بیعت کرد (صلیاللهعلیهوسلم)
16:51
و فرمود: این دست عثمان است
16:55
پس از جانب او بیعت کرد
16:57
و دست او برای عثمان گرامیتر بود از دست خود عثمان برای خودش
17:02
و پس از آن صلح حدیبیه واقع شد
17:05
و عثمان بازگشت