از مجموعهٔ گنجینههای سیره (مجموعه کامل شد)
· درس 31 از 58
گنجینه بیوگرافی | شیخ عثمان الخمیس | قسمت (31) | پیامبر صلی الله علیه و آله به پادشاهان نامه نوشت
صوت ترجمهشده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش میشود. متن زیر بهطور کامل ترجمه شده است.
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:03
گنجینههای سیره
0:06
مکاتبات پیامبر (ﷺ) با پادشاهان
0:17
پس از صلح حدیبیه
0:19
پیامبر (ﷺ) به پادشاهان و امیران نامه نوشت
0:23
و ایشان را به سوی الله تبارک و تعالی دعوت میکرد
0:26
و پیامبر (ﷺ) نامههای بسیاری فرستاد
0:30
از میان آنها دو نامه را یاد میکنیم
0:33
نخست نامهی ایشان به کسرای (پادشاه ایران)
0:36
در آن آمده است
0:38
بسم الله الرحمن الرحیم
0:41
از محمد، رسول الله
0:43
به کسرای بزرگ فارس
0:45
سلامی بر کسی که از هدایت پیروی کند
0:48
و به الله و رسولش ایمان آورد
0:50
و گواهی دهد که جز الله، معبودی نیست؛ یگانه است و شریکی ندارد
0:54
و اینکه محمد بنده و فرستادهی اوست
0:57
تو را به دعوت الله فرا میخوانم
1:00
زیرا من فرستادهی الله به سوی همهی مردم هستم
1:04
تا [این قرآن] هر که زنده است [از عذاب الهی] بیم دهد
1:06
و سخن [عذاب] بر کافران محقق گردد
1:09
اسلام بیاور تا سالم بمانی
1:11
و اگر سر باز زنی
1:12
گناه مجوس (آتشپرستان) بر گردن تو خواهد بود
1:15
پیامبر (ﷺ) برای حمل این نامه
1:19
عبدالله بن حذافهی سهمی رضیاللهعنه را برگزید
1:23
پس آن سهمی نامه را به حاکم بحرین داد
1:28
و چون نامه به کسرا رسید
1:31
آن را پاره کرد و با غرور گفت
1:33
از رسول الله صلیاللهعلیهوسلم (چنین مینویسد)
1:36
بندهای حقیر از رعیت من
1:39
نام خود را پیش از نام من مینویسد
1:41
چون این خبر به رسول الله صلیاللهعلیهوسلم رسید
1:45
فرمود
1:46
الله پادشاهیاش را پارهپاره کند
1:48
و چنان شد که فرموده بود
1:51
و کسرا به باذان، کارگزارش در یمن نوشت
1:55
دو مرد از سوی خود به سوی این مرد که در حجاز است بفرست
1:57
دو مرد نیرومند
2:00
تا او را نزد من بیاورند
2:02
باذان از سوی خود دو مرد برگزید
2:05
و با نامهای به رسول الله صلیاللهعلیهوسلم فرستاد
2:10
و به او فرمان داد که همراه آن دو به سوی کسرا برود
2:14
و این کار از این مرد (کسرا) شگفتانگیز است
2:17
یعنی کسرا
2:18
او به امر عرب بیاعتنا بود
2:21
و لشکری نفرستاد
2:24
و نه دستهی کوچکی تا رسول الله صلیاللهعلیهوسلم را بیاورد
2:30
بلکه تنها دو مرد فرستاد
2:32
تا رسول الله صلیاللهعلیهوسلم را نزد او بیاورند
2:36
این بود نگاه فارس و روم به عرب
2:40
آنان را تحقیر میکردند و به حساب نمیآوردند
2:44
پس الله جل و علا عرب را با اسلام عزت بخشید
2:47
و جز چند سال اندک نگذشت
2:50
که اسلام آشکار شد
2:53
و الله جل و علا حکومت فارس را یکسره از میان برد
2:57
این فضل الله سبحانه و تعالی است
3:01
و در حدیث آمده است
3:03
که آن دو مرد نزد پیامبر صلیاللهعلیهوسلم آمدند
3:08
در حالی که ریشهای خود را تراشیده و سبیلهای خود را بلند گذاشته بودند
3:12
چون پیامبر صلیاللهعلیهوسلم ایشان را دید
3:16
روی برگرداند و خوش نداشت به آن دو نگاه کند
3:20
سپس فرمود چه کسی شما را به این کار فرمان داده است
3:24
یعنی بلند گذاشتن سبیل و تراشیدن ریش
3:27
گفتند پروردگارمان
3:29
پیامبر صلیاللهعلیهوسلم فرمود
3:32
اما پروردگارم به من فرمان داده که ریشم را بلند بگذارم و سبیلم را کوتاه کنم
3:38
این است سنت پیامبر صلیاللهعلیهوسلم
3:42
و این است هدی ایشان
3:44
دوم نامهی ایشان به هرقل
3:48
امام بخاری رحمهالله روایت کرده است
3:51
از عبدالله بن عباس
3:53
که ابوسفیان بن حرب به او خبر داد
3:56
ابوسفیان گفت
3:58
ما در شام بازرگان بودیم
4:00
و (رسول الله) نزد هرقل و همراهانش کسی فرستاد
4:04
در آن مدتی که رسول الله صلیاللهعلیهوسلم
4:09
با ابوسفیان و کافران قریش صلح کرده بود
4:12
آنان نزد هرقل رفتند و او در ایلیا بود
4:16
او ایشان را در مجلس خود فراخواند و بزرگان روم گرد او بودند
4:20
سپس مترجم خود را خواند و گفت
4:23
کدامیک از شما از نظر نسب به این مردی که ادعای پیامبری میکند نزدیکتر است
4:28
ابوسفیان گفت
4:30
من از نظر نسب نزدیکترین مردم به او هستم
4:33
و ابوسفیان
4:35
صخر بن حرب بن امیه است
4:37
پسر عبد شمس بن عبد مناف
4:40
و پیامبر صلیاللهعلیهوسلم
4:43
محمد بن عبدالله بن عبدالمطلب است
4:46
پسر هاشم بن عبد مناف
4:48
پدر چهارم ابوسفیان، عبد شمس است
4:52
و پدر چهارم پیامبر صلیاللهعلیهوسلم، هاشم است
4:57
و هاشم و عبد شمس
4:59
دو برادر دوقلو بودند
5:01
پدرشان عبد مناف بود
5:03
پس (هرقل) گفت او را به من نزدیک کنید
5:06
(ابوسفیان) گفت و یارانش را نزدیک کنید و ایشان را پشت سرش قرار دهید
5:11
سپس به مترجم خود گفت
5:13
به ایشان بگو
5:14
من دربارهی این مرد پرسش خواهم کرد
5:17
اگر او مرا تکذیب کرد، شما نیز او را تکذیب کنید.
5:19
ابوسفیان گفت:
5:21
به خدا سوگند، اگر نبود که شرم داشتم از اینکه دروغگوییام به من نسبت داده شود، دروغ میگفتم.
5:26
سپس نخستین پرسشی که از من کرد این بود:
5:30
نسب او در میان شما چگونه است؟
5:32
گفتم:
5:33
او در میان ما صاحب نسب (شریف و معتبر) است.
5:35
و در روایتی آمده که او گفت:
5:38
او از میانهترین ما از نظر نسب است.
5:40
یعنی از برترین ما از نظر نسب است.
5:43
و میانه هر چیز، برترین آن است.
5:45
پس گوهر در گردنبند (جای ممتاز دارد)،
5:47
و آن نگین میانی گردنبند است.
5:49
و همچنین درباره نماز عصر گفته میشود:
5:52
«نماز میانی» (الصلاة الوسطی).
5:54
چنانکه خداوند تبارک و تعالی فرموده است:
5:57
نمازها و بهویژه نماز میانه را پاس دارید
6:00
یعنی نماز برترین (نمازها).
6:02
هرقل گفت:
6:04
آیا پیش از او، کسی از شما چنین سخنی را گفته است؟
6:09
گفتم: نه.
6:10
گفت: آیا در میان پدرانش کسی پادشاه بوده است؟
6:14
گفتم: نه.
6:17
گفت: آیا اشراف مردم از او پیروی میکنند یا ناتوانان ایشان؟
6:21
گفتم: بلکه ناتوانان ایشان.
6:24
گفت: آیا (پیروانش) افزون میشوند یا کاسته میشوند؟
6:28
گفتم: بلکه افزون میشوند.
6:30
گفت: آیا کسی از ایشان پس از آنکه به دین او درآمده، از روی نارضایتی از دینش بازمیگردد؟
6:36
گفتم: نه.
6:38
گفت: آیا پیش از آنکه آنچه را گفت بگوید، او را به دروغگویی متهم میکردید؟
6:44
گفتم: نه.
6:46
گفت: آیا پیمانشکنی میکند؟
6:48
گفتم: نه.
6:50
و ما اکنون با او در مدتی (صلح) هستیم که نمیدانیم در آن چه خواهد کرد.
6:54
ابوسفیان گفت:
6:56
و جز این سخن، فرصتی نیافتم که چیز دیگری در آن بگنجانم.
7:02
گفت: آیا با او جنگیدهاید؟
7:05
گفتم: بله.
7:07
گفت: جنگ شما با او چگونه بوده است؟
7:10
گفتم: جنگ میان ما و او به نوبت است؛ گاهی او از ما میگیرد و گاهی ما از او میگیریم.
7:17
گفت: به چه چیزی شما را فرمان میدهد؟
7:20
گفتم: میگوید: الله را یگانه بپرستید و چیزی را با او شریک مگردانید،
7:26
و آنچه پدرانتان میگفتند رها کنید.
7:29
و همچنین ما را به نماز، راستگویی، پارسایی و صله رحم فرمان میدهد.
7:34
هرقل به مترجم گفت:
7:36
به او بگو: از نسب او پرسیدم،
7:39
و تو یادآور شدی که او در میان شما صاحب نسب است،
7:42
و همینگونه است که پیامبران در نسب قوم خود برانگیخته میشوند.
7:46
و پرسیدم: آیا پیش از او کسی از شما این سخن را گفته است؟
7:52
گفتی: نه.
7:54
و من گفتم: اگر کسی پیش از او این سخن را گفته بود،
7:58
میگفتم: او مردی است که به سخنی که پیش از او گفته شده، تأسی میکند.
8:03
و پرسیدم: آیا در میان پدرانش کسی پادشاه بوده است؟
8:07
گفتی: نه.
8:09
گفتم: اگر در میان پدرانش پادشاهی بود،
8:12
میگفتم: مردی است که پادشاهی پدرانش را میطلبد.
8:16
و پرسیدم: آیا پیش از آنکه آنچه را گفت بگوید، او را به دروغگویی متهم میکردید؟
8:22
گفتی: نه.
8:24
پس دانستم که کسی که از دروغ بر مردم پرهیز نکند، بر الله دروغ نمیبندد.
8:29
و پرسیدم:
8:31
آیا اشراف مردم از او پیروی میکنند یا ناتوانان ایشان؟
8:35
گفتی: بلکه ناتوانان ایشاناند که پیرو او شدهاند، و ایشان پیروان پیامبراناند.
8:40
و پرسیدم: آیا (پیروانش) افزون میشوند یا کاسته میشوند؟
8:44
گفتی: بلکه افزون میشوند.
8:46
و همینگونه است کار ایمان تا آنکه کامل شود.
8:49
و در روایتی (آمده است):
8:51
و همینگونه است ایمان، هرگاه شادابی آن در دلها آمیخته شود.
8:56
و پرسیدم:
8:58
آیا کسی از ایشان پس از آنکه به دین او درآمده، از روی نارضایتی از دینش بازمیگردد؟
9:03
گفتی: نه.
9:04
و همینگونه است ایمان، هنگامی که شادابی آن با دلها درآمیزد.
9:09
و پرسیدم: آیا پیمانشکنی میکند؟
9:12
گفتی: نه.
9:14
و همینگونه است که پیامبران پیمانشکنی نمیکنند.
9:16
و پرسیدم: به چه چیزی شما را فرمان میدهد؟
9:19
گفتی: شما را فرمان میدهد که الله را یگانه بپرستید و چیزی را با او شریک مگردانید،
9:25
و شما را از پرستش بتها بازمیدارد،
9:28
و شما را به نماز، راستگویی، پارسایی و صله رحم فرمان میدهد.
9:32
سپس گفت:
9:34
اگر آنچه میگویی راست باشد،
9:37
به زودی او بر جای این دو پای من فرمان خواهد راند.
9:40
و من میدانستم که او ظهور خواهد کرد،
9:43
اما گمان نمیکردم که از شما باشد.
9:46
هرقل گفت:
9:48
اگر میدانستم که به او خواهم رسید،
9:51
هر آینه برای دیدارش تلاش میکردم،
9:53
و اگر نزد او بودم،
9:55
قطعاً پاهایش را میشستم.
9:57
سپس نامه رسول الله ﷺ را طلب کرد،
10:02
همان که دحیه آن را نزد عظیم بصری فرستاده بود،
10:06
و آن را به هرقل داد.
10:08
او آن را خواند و در آن چنین بود:
10:10
به نام الله بخشاینده مهربان
10:13
از محمد، بنده و فرستاده الله،
10:16
به هرقل، بزرگ روم.
10:19
سلامی بر کسی که از هدایت پیروی کند
10:22
اما بعد،
10:24
من تو را به دعوت اسلام فرا میخوانم،
10:27
اسلام بیاور تا در امان باشی،
10:29
تا الله پاداشت را دوچندان دهد.
10:32
اگر رویگردان شدی
10:33
زیرا بر تو گناه اریسیین (پیروان هرقل) است.
10:36
سپس گفت
10:38
بگو: ای اهل کتاب، به سوی سخنی که میان ما و شما یکسان است بیایید
10:44
میان ما و میان شما
10:46
اینکه جز الله را نپرستیم
10:52
و چیزی را با او شریک نسازیم
10:55
و برخی از ما برخی دیگر را به جای الله به خدایی نگیرد
10:58
یا دروازهای غیر از الله
11:01
پس اگر روی برگردانند، بگویید
11:04
گواه باشید که ما مسلمانیم
11:08
ابوسفیان گفت
11:11
وقتی آنچه را که گفت، گفت
11:13
و از خواندن کتاب فارغ شد
11:16
نزد او هیاهو بسیار شد و صداها بلند گشت
11:19
و [آنها را] بیرون آوردیم
11:21
به یارانم گفتم، آنگاه که ما بیرون آمدیم
11:24
بهراستی (پیامبر) امر فرمود، امر ابن ابی کبشه
11:27
او را ملک بن اصفر میترسد.
11:30
میگوید
11:32
همچنان یقین داشتم که او ظاهر خواهد شد.
11:35
تا اینکه الله اسلام را به دلم وارد کرد
11:38
و ابن ناطور بود
11:40
صاحب ایلیا
11:42
سقفاً بر سر یاران شام
11:44
او دوست او بود، رقل
11:46
و آن دو به ستارگان مینگریستند.
11:49
گاهی اتفاق میافتد که او (هرقل) هنگامی که ایلیا را ترک کرد
11:52
روزی در حالی بامداد کرد که جانش پلید و ناپاک بود.
11:55
برخی از بطارقهاش گفت
11:58
وضعیت (ظاهر) شما را ناپسند شمردیم.
12:00
ابن الناطور گفت
12:02
گویی (این) پاداش/مجازات (او) است؛
12:04
به ستارگان مینگرد
12:06
هنگامی که از او پرسیدند، به آنان گفت
12:08
من امشب دیدم
12:10
هنگامی که به ستارگان نگریستم
12:12
ملک الختان ظهر
12:14
پس هرکس از این امت ختنه شود
12:17
گفتند: جز یهودیان ختنه نمیکنند.
12:21
پس شأن ایشان تو را نگران نکند.
12:23
و به شهرهای کشورت نامه نوشت
12:26
تا آنان که از یهودیان در میانشان هستند را بکشند
12:29
میگوید: پس در حالی که آنان بر کار خود بودند،
12:33
نزدِ او (پیامبر) مردی را آوردند که پادشاه غسان او را فرستاده بود.
12:37
از پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) خبری را روایت میکند
12:41
هرقل چون از او پرسید، گفت
12:44
بروید و نگاه کنید
12:46
آیا او ختنه شده است یا نه؟
12:48
به او گفتند که ختنهشده است.
12:51
و از او دربارهٔ عرب بپرس
12:53
گفت: آنان ختنه میکنند.
12:55
هرقل گفت
12:57
این پادشاهی این امت آشکار شده است
13:01
سپس هرقل به دوستی که در روم داشت نامه نوشت.
13:05
و نظیرش در علم [بود].
13:07
و هرقل به سوی حمص حرکت کرد
13:10
و تا آنکه نامهای از یارش به او رسید که با رأی او موافق بود، حمص را ندید.
13:16
او (هرقل) به بزرگان روم در کاخی که در حمص داشت گفت
13:22
دسکره بنایی است همانند کاخ
13:25
در آن برای خدمتکاران و حواشی خانههای بسیاری خواهد بود
13:29
سپس دستور داد درهای دسکره بسته شد.
13:33
سپس [او] نگاه کرد و گفت
13:35
ای گروه روم
13:37
آیا برای رستگاری و هدایت راهیافتگیای در شما هست؟
13:39
و اینکه پادشاهی شما استوار بماند
13:41
پس با این پیامبر بیعت کنید
13:43
آنان مانند الاغهای وحشی که بههراس افتادهاند، پراکنده و سرگردان به سوی درها گریختند
13:47
آن را بسته یافتند.
13:49
هنگامی که هرقل از ایشان نفرتشان را دید و از ایمان آوردنشان ناامید شد
13:53
«ردّوهم علیّ» — آنان را نزد من بازگردانید.
13:56
سپس گفت
13:58
من همین الان سخنم را گفتم تا با آن سختی و پایداری شما در دینتان را بیازمایم.
14:04
من دیدهام
14:05
پس بر او سجده کردند
14:07
این، آخرین کار او بود؛ رقل
14:11
و این مرد، دنیا بر او سخت و گران آمد.
14:14
او بر پادشاهیاش بیمناک شد و از دست رفتنش را برای خود ترسید.
14:17
و آخرت را فراموش کرد
14:19
و همینگونه است انسان
14:21
ممکن است خیر بزرگ از دست برود
14:23
و آخرت را که خانهی ماندگاری است، از دست میدهد
14:26
دنیا ناچیز است؛ گاهی انسان در آن برخوردار میشود و گاهی برخوردار نمیشود.
14:31
و هر که در آن (بهشت) متنعّم شود
14:34
یک بار در آتش جهنم فرو برده شود.
14:37
سپس به او گفته میشود
14:39
آیا تا به حال خیری به تو رسیده است؟
14:41
آیا هرگز نعمتی به تو رسیده است؟
14:44
آیا تا به حال نعیم را دیدهای؟
14:46
میگوید: نه
14:48
هرگز نعیم را ندیدم
14:50
و اینجا ممکن است پرسشگری بپرسد
14:54
آیا او را به رقل تسلیم کنم؟
14:56
ظاهر این عبارت در اینجا این است که او میخواست اسلام بیاورد.
14:59
و اینکه او پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) را تصدیق کرد
15:03
اما تنها تصدیق کافی نیست.
15:06
و ناگزیر باید اقرار کرد
15:08
ایمان با صرف تصدیق قلبی تحقق نمییابد.
15:12
ابلیس تصدیق دارد که الله آفرینندهاش است
15:15
و اینکه الله آفرینندهاش است
15:17
و اینکه الله صورتگر اوست
15:19
و اینکه فرمان از آنِ الله است
15:20
و نهی نیز از آنِ اوست، سبحانه و تعالی
15:23
و با این همه (کافر) نپذیرفت
15:25
و آمده است که او از تبوک (نامهای) نوشت
15:28
به هرقل
15:30
نزد پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) (که) میگوید
15:33
من مسلمانم
15:35
پس پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود
15:38
دروغ گفت
15:39
بلکه او بر نصرانیت خود است
15:42
و حافظ ابن حجر گفت
15:44
در کتاب الأموال از ابو عبید، با سندی صحیح
15:48
از مرسل بکر بن عبدالله مزنی
15:51
که گفت
15:53
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) دربارهٔ او، هرقل را (چنین) توصیف کرد
15:57
دشمن الله دروغ گفت
15:59
او مسلمان نیست
16:01
گنجینههای سیره
16:04
عدالت اسلام
16:11
بخاری و مسلم روایت کردهاند
16:14
از انس بن مالک رضیاللهعنه که گفت
16:18
همانا گروهی از قبیلهٔ عُکل، هشت نفر
16:21
نزد رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) آمدند
16:25
و با او بر اسلام بیعت کردند
16:27
پس آب و هوای آن سرزمین را ناسازگار یافتند و بدنشان بیمار شد
16:31
و این را به رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) گفتند
16:35
پس رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود
16:39
آیا با چوپان ما و شتران او بیرون نمیروید
16:43
تا از شیر و ادرار آنها بهرهمند شوید؟
16:46
گفتند: آری
16:48
پس از ادرار و شیر آنها نوشیدند و بهبود یافتند
16:52
اما پاداش این نیکی چگونه بود؟
16:56
چوپان را کشتند و شتران را راندند
16:59
این خبر به رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) رسید
17:03
پس (کسانی را) در پی آنان فرستاد
17:05
آنان را دریافتند و (اسیر) آوردند
17:08
پس پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) دربارهٔ ایشان فرمان داد
17:11
پس دستها و پاهایشان بریده شد
17:14
و چشمانشان میل کشیده شد
17:16
سپس در آفتاب رها شدند تا مردند
17:19
این کیفر کسانی است که در زمین فساد میکنند
17:22
و الله تبارک و تعالی فرمود
17:25
و بر ایشان در آن (تورات) نوشتیم
17:28
که «جان در برابر جان، و چشم در برابر چشم
17:31
و بینی در برابر بینی و گوش در برابر گوش
17:35
و گوش در برابر گوش و دندان در برابر دندان
17:38
و زخمها قصاص دارد»
17:41
انس گفت
17:44
همانا چشمان آنها میل کشیده شد
17:46
زیرا ایشان چشمان چوپانان را میل کشیده بودند
17:49
پس آنان این کار را آغاز کرده بودند
17:51
پس پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) با ایشان
17:54
همانند کردار خودشان رفتار کرد
17:56
زیرا آنان تجاوز کرده بودند
17:58
پس بر ایشان به مانند آنچه تجاوز کرده بودند، تجاوز شد
18:01
و اگر این تجاوز دوم
18:03
در حقیقت تجاوز نیست
18:06
بلکه قصاص است