از مجموعهٔ گنجینه‌های سیره (مجموعه کامل شد) · درس 2 از 58

گنجینه بیوگرافی | شیخ عثمان الخمیس | قسمت (2) | قبل از بعثت رضی الله عنه

◉ 1959 بازدید ⏱ 19:23 صدای اصلی (عربی)
صوت ترجمه‌شده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش می‌شود. متن زیر به‌طور کامل ترجمه شده است.
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 بسم الله الرحمن الرحیم
0:03 گنج‌های سیره
0:07 فصل اول
0:09 آنچه پیش از بعثت پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) بود
0:15 نام و نسب او
0:19 او محمد بن عبدالله بن عبدالمطلب است
0:22 بن هاشم بن عبد مناف
0:25 بن قصی بن کلاب بن مرّه
0:28 بن کعب بن لؤی بن غالب بن فهر
0:32 و فهر همان قریش است
0:34 پس هر قریشی فهری است
0:37 و او (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) مُضَری است
0:41 یعنی نسبش به مُضر بازمی‌گردد
0:43 سپس به عدنان، از فرزندان اسماعیل (علیه‌السلام)
0:48 رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود
0:52 همانا الله کنانه را از فرزندان اسماعیل برگزید
0:57 و از کنانه، قریش را برگزید
1:00 و از قریش، بنی هاشم را برگزید
1:03 و از بنی هاشم، مرا برگزید
1:06 و جدّ پنجم پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)، عبد مناف بود
1:12 و بنابر آنچه مشهور است، او چهار پسر داشت
1:16 که عبارت بودند از: هاشم، مُطلب،
1:19 عبد شمس و نوفل
1:21 پس رسول ما (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) نسبش به هاشم می‌رسد
1:27 و نام هاشم عمرو بود
1:30 و به «هاشم» ملقّب شد، زیرا نان را خُرد می‌کرد
1:34 یعنی آن را می‌شکست و پاره می‌کرد و به حاجیان می‌داد
1:39 و او نخستین کسی بود که ثرید را به حاجیان خورانید
1:43 و ثرید همان نان با گوشت است
1:46 و او همچنین نخستین کسی بود که دو کاروان (سفر) را برای قریش مقرّر کرد
1:50 کاروان زمستان و کاروان تابستان
1:54 شاعری گفت
1:55 «عمرو همان است که نان را برای قومش خرد کرد
1:59 و مردم مکه در سال‌های خشک و قحطی‌زده بودند
2:03 دو کاروان به سوی او کشیده شد، هر دو،
2:07 کاروان زمستان و کاروان تابستان»
2:11 و فرزندان هاشم عبدالمطلب بودند،
2:15 و اسد و عمرو و نَضْله
2:18 و هاشم از بنی نجّار از اهل مدینه ازدواج کرد
2:23 و «عبدالمطلب» نیز لقبی است
2:26 و نام او «شیبة الحمد» بود
2:29 و تنها به «عبدالمطلب» ملقّب شد
2:32 زیرا نزد دایی‌هایش، بنی نجّار، در مدینه بود
2:37 هنگامی که پدرش درگذشت
2:39 پس مُطلب، برادر هاشم، به مدینه رفت
2:43 و برادرزاده‌اش را آورد تا نزد عموهایش باشد
2:47 و چون او را به مکه وارد کرد
2:49 مردم مکه گمان بردند که او برده‌ای است که مُطلب خریده است
2:53 پس گفتند: این عبدالمطلب است
2:57 مُطلب به آنان گفت: نه،
3:00 این فرزند برادرم هاشم است
3:03 پس آن لقب بر او غلبه کرد
3:06 و جز به «عبدالمطلب» خوانده نمی‌شد
3:10 و عبدالمطلب، جدّ پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) است
3:14 در زمان او دو حادثه رخ داد که تاریخ از آن‌ها غافل نماند
3:19 حادثه نخست:
3:21 حفر زمزم
3:24 خلیل الرحمن ابراهیم (علیه‌السلام)
3:27 با سارّه ازدواج کرده بود
3:29 اما از او فرزندی نداشت
3:33 پس سارّه کنیزی به نام هاجر را به او بخشید
3:37 و او اسماعیل را برای ابراهیم به دنیا آورد
3:40 سپس در دل سارّه غیرت پدید آمد
3:43 و از ابراهیم (علیه‌السلام) خواست که هاجر را از او دور کند
3:48 پس ابراهیم با اسماعیل و مادرش رفت
3:51 و با ایشان مشکی بود که در آن آب بود
3:54 به سوی مکه مکرّمه
3:56 و آن دو را همان‌جا رها کرد
3:58 مادر اسماعیل به دنبال او رفت
4:01 تا آنکه به «کَدا» رسیدند
4:04 از پشت سر او را صدا زد
4:06 ای ابراهیم،
4:08 ما را نزد چه کسی رها می‌کنی؟
4:10 گفت:
4:11 نزد الله
4:12 گفت:
4:13 به الله راضی‌ام
4:16 پس بازگشت و با فرزندش اسماعیل در مکه ماند
4:20 تا آنکه آب تمام شد
4:22 گفت:
4:23 اگر بروم و نگاه کنم،
4:25 شاید کسی را ببینم یا حس کنم
4:28 گفت:
4:29 پس رفت و بر صفا بالا رفت
4:31 نگاه کرد و نگاه کرد
4:33 آیا کسی را می‌بینی؟
4:35 پس کسی را ندید
4:37 و چون به وادی رسید،
4:40 دوید تا به مروه رسید
4:43 و این کار را چند بار انجام داد
4:45 سپس گفت:
4:47 اگر بروم و ببینم که با کودک چه کرده است
4:49 یعنی آن پسر را
4:51 پس رفت و نگاه کرد
4:52 دید که او همچنان در حال خود است، گویی در حال جان دادن است
4:57 و دلش آرام نگرفت
4:59 گفت:
5:00 اگر بروم و نگاه کنم،
5:02 شاید کسی را ببینم یا حس کنم
5:04 پس رفت و بر صفا بالا رفت
5:07 پس نگریست و نگریست
5:09 کسی را احساس نکرد
5:11 تا آنکه هفت بار (رفت و آمد) را تمام کرد
5:14 سپس گفت
5:15 کاش می‌رفتم و می‌نگریستم که (در پشت تپه) چه می‌شود
5:18 ناگهان صدایی شنید
5:20 پس گفت
5:21 اگر نزد تو خیری هست، فریادرسی کن
5:24 ناگاه جبرئیل (آنجا بود)
5:26 پس با پاشنهٔ پای خود این‌گونه (زمین را کند)
5:29 و پاشنهٔ پایش را بر زمین فشرد
5:31 پس آب جوشید
5:33 مادر اسماعیل شگفت‌زده شد
5:35 پس شروع به کندن کرد
5:38 ابوالقاسم ﷺ فرمود
5:41 اگر (زمزم را) به حال خود می‌گذاشت، آب آشکار و جاری می‌ماند
5:45 پس شروع به نوشیدن از آب کرد
5:47 و شیرش برای کودکش جاری می‌شد
5:51 سپس گروهی از قبیلهٔ جرهم از دامنهٔ وادی گذشتند
5:55 ناگهان پرنده‌ای را دیدند
5:57 گویی آن را انکار کردند
5:59 و گفتند
6:01 پرندگان جز بر آب فرود نمی‌آیند
6:04 پس فرستادهٔ خود را فرستادند
6:06 او نگریست و ناگهان آب را دید
6:09 پس نزد او آمدند و گفتند
6:11 ای مادر اسماعیل
6:13 آیا به ما اجازه می‌دهی که نزد تو باشیم یا با تو سکونت کنیم؟
6:18 و چون اسماعیل به سن مردان رسید
6:22 با زنی از آنان ازدواج کرد
6:24 سپس ابراهیم به ساره گفت
6:28 من (برای دیدار) تَرِکه‌ام (اسماعیل) می‌روم
6:30 پس (ابراهیم) آمد و سلام کرد و گفت
6:33 اسماعیل کجاست؟
6:35 پس همسرش گفت
6:37 به شکار رفته است
6:38 (ابراهیم) گفت
6:40 به او بگو: هنگامی که آمد
6:42 (بگو) آستانت بی‌آنکه سرزنشی باشد، (نیکو) است
6:44 پس چون (اسماعیل) آمد
6:45 او را آگاه کرد
6:47 (اسماعیل) گفت
6:48 (پدرم) همان است
6:49 پس تو نزد خانوادهٔ خود برو
6:52 (ابراهیم) گفت
6:53 سپس برای ابراهیم آشکار شد که پس از ازدواج اسماعیل به دیدار آنان برود
6:59 پس آمد و گفت
7:01 اسماعیل کجاست؟
7:03 پس همسرش گفت
7:04 به شکار رفته است
7:06 (زن) گفت
7:08 آیا فرود نمی‌آیی تا بخوری و بنوشی؟
7:11 (ابراهیم) گفت
7:12 خوراک و نوشیدنی شما چیست؟
7:15 (زن) گفت
7:16 خوراک ما گوشت است
7:18 و نوشیدنی ما آب است
7:20 (ابراهیم) گفت
7:21 خدایا، در خوراک و نوشیدنی آنان برکت ده
7:26 ابوالقاسم ﷺ فرمود
7:30 این برکت به دعای ابراهیم است
7:34 سپس برای ابراهیم آشکار شد که بار چهارم به دیدار آنان برود
7:39 شیخ در حاشیه گفت
7:41 زیرا (ابراهیم) به دیدار آنان رفت در حالی که اسماعیل کودک بود
7:45 هنگامی که الله به او فرمان داد که فرزندش را ذبح کند
7:48 سپس هنگامی که با همسر نخست خود بود که او را طلاق داده بود
7:52 سپس با همسر دوم خود
7:55 و این، دیدار چهارم است
7:58 پس آمد و اسماعیل را در پشت زمزم یافت
8:02 در حال اصلاح تیری از آنِ خود بود
8:04 (ابراهیم) گفت
8:06 ای اسماعیل
8:07 پروردگارت به من فرمان داده است که برای او خانه‌ای بنا کنم
8:11 (اسماعیل) گفت
8:13 از پروردگارت فرمان ببر
8:14 ابراهیم گفت
8:16 او به من فرمان داده است که مرا در آن یاری دهی
8:20 (اسماعیل) گفت
8:21 پس انجام می‌دهم
8:22 یا همان‌گونه که گفت
8:24 پس (ابراهیم) برخاست
8:26 و ابراهیم شروع به بنا کردن کرد
8:28 و اسماعیل سنگ‌ها را به او می‌داد
8:31 و هر دو می‌گفتند
8:32 پروردگارا، از ما بپذیر؛ به راستی که تو شنوای دانایی.
8:40 تا آنکه بنا بلند شد
8:42 و ابراهیم از جابه‌جا کردن سنگ‌ها ناتوان شد
8:45 پس بر سنگ مقام ایستاد
8:48 و (اسماعیل) سنگ‌ها را به او می‌داد و هر دو می‌گفتند
8:52 پروردگارا، از ما بپذیر؛ به راستی که تو شنوای دانایی.
8:59 سپس سال‌ها و سده‌ها گذشت
9:02 تا آنکه نشانه‌های زمزم پنهان شد
9:06 و یاد شده است که عبدالمطلب روزی به خواب رفته بود
9:10 پس در خواب دید که به کندن زمزم فرمان داده می‌شود
9:15 و در خواب به مکان آن راهنمایی شد
9:18 پس به همان مکانی که در خواب به کندن آن فرمان داده شده بود رفت
9:22 آن را کند و آب را یافت
9:25 سپس پس از آن، سقایهٔ حاجیان را برپا داشت
9:29 واقعهٔ دوم
9:32 آمدن ابرهه حبشی برای ویران کردن کعبه
9:36 داستان ابرهه، چنان‌که اهل علم یاد کرده‌اند، این است:
9:40 ابرهه حبشی در صنعا کلیسای بزرگی بنا کرد
9:45 که در زمان او مانندش دیده نشده بود
9:48 و به نجاشی نامه نوشت
9:50 که من برای تو کلیسایی ساخته‌ام که مانندش برای هیچ پادشاهی پیش از تو ساخته نشده است
9:56 و از این کار دست برنخواهم داشت تا حج عرب را به سوی آن بازگردانم
10:01 می‌خواهد با آن با کعبه برابری کند
10:04 چون عرب از نامه ابرهه به نجاشی سخن گفتند
10:09 مردی از بنی کنانه خشمگین شد
10:11 و رفت تا آن‌که به کلیسا درآمد، در وقتی که کسی او را ندید
10:17 و آمد و در کلیسا (ناپاکی) به جا گذاشت
10:20 یعنی در داخل این کلیسا مدفوع کرد
10:23 چون ابرهه از این کار آگاه شد
10:26 گفت: چه کسی این کار را کرده است؟
10:29 به او گفته شد: این کار را مردی از اهل این خانه کرده است
10:33 همان خانه‌ای که عرب در مکه به حج آن می‌روند
10:36 چون شنیده که تو می‌خواهی حج عرب را به این خانه تو منصرف کنی
10:43 سخت خشمگین شد و گفت:
10:46 به یقین کعبه را ویران خواهم کرد
10:49 در اینجا لازم است به نکته‌ای مهم تذکر دهیم
10:54 و آن این است که بی‌شک این مرد از کار زشتی آگاه شد
10:58 و آن این بود که ابرهه می‌خواست حج عرب را از مکه به این کلیسا منصرف کند
11:05 از این امر خشمگین شد
11:07 و آن کار زشت را انکار کرد
11:09 به این‌که کلیسا را با مدفوع آلود
11:12 و این کار در برابرش خشم شدیدی در ابرهه پدید آورد
11:18 پس از آن تصمیم گرفت کعبه را ویران کند
11:21 و اهل علم تصریح کرده‌اند
11:23 که جایز نیست منکری را با ایجاد منکری بزرگ‌تر از آن انکار کرد
11:26 (بلکه روا نیست با ایجاد منکری بزرگ‌تر)
11:29 بلکه باید انکار منکر چنان باشد
11:32 که پس از آن منکری واقع نشود
11:35 یا در پی آن منکری بزرگ‌تر از آن پیش نیاید
11:39 ابرهه به سبب این کار خشمگین شد
11:41 و سوگند خورد که به سوی خانه روان خواهد شد تا آن را ویران کند
11:45 سپس به حبشیان دستور داد پس آماده و مهیا شدند
11:49 و با شصت هزار (نفر) حرکت کرد
11:52 و فیل‌ها را نیز همراه خود بیرون آورد
11:54 و عرب در آن زمان فیل را نمی‌شناختند
11:58 و گفته می‌شود که رئیس فیل‌ها فیلی بود که آن را محمود می‌نامیدند
12:04 چون آماده شد و حرکت کرد
12:06 عرب از این امر آگاه شدند
12:08 آن را بزرگ شمردند و از آن ناراحت شدند
12:11 و دیدند که جنگ با او بر ایشان واجب است
12:14 و هرچند که مشرک بودند
12:17 اما خانه خدای تبارک و تعالی را بزرگ می‌داشتند
12:22 از جمله کسانی که با او رو به رو شد مردی از اهل یمن بود
12:26 که به او ذونفر می‌گفتند
12:29 او قوم خود و هر کس از عرب را که اجابت کرده بود به جنگ با ابرهه فراخواند
12:34 اما ابرهه ذونفر و یارانش را شکست داد
12:37 و او را همراه خود به اسارت گرفت
12:39 سپس از طائف گذشت
12:41 مسعود بن معتب ثقفی به سوی او بیرون آمد
12:45 و به او گفت:
12:47 ای پادشاه!
12:48 ما فقط بندگان تو هستیم
12:50 شنوا و فرمان‌برداریم
12:53 هیچ مخالفتی با تو نداریم
12:55 و این خانه ما (یعنی لات) آن‌چه تو می‌خواهی نیست
12:59 مقصودشان لات بود
13:00 تو فقط خانه‌ای را می‌خواهی که در مکه است
13:04 و ما کسی را همراه تو می‌فرستیم که تو را به آن راهنمایی کند
13:08 پس مردی به نام ابورغال را همراه او فرستادند
13:12 تا او را به راه راهنمایی کند
13:14 ابرهه با ابورغال بیرون رفت
13:18 تا آن‌که در مغمس فرود آمد
13:21 چون او را در آن‌جا فرود آورد
13:23 ابورغال همان‌جا مرد
13:26 پس از آن عرب قبر ابورغال را سنگسار کردند
13:30 زیرا می‌پنداشتند که او مرد بدی بوده است
13:34 زیرا راهنمای ابرهه برای ویران کردن خانه خدای حرام بود
13:39 و در این باره جریر در هجو فرزدق می‌گوید
13:43 و این دو همواره با یکدیگر هجو می‌گفتند و میان آن‌ها دشمنی بود
13:48 جریر می‌گوید:
13:50 چون فرزدق بمیرد او را سنگسار کنید
13:53 مانند سنگسار شما قبر ابورغال را
13:56 چون ابرهه در مغمس فرود آمد
13:59 مردی از حبشیان به نام اسود را
14:03 با اسبان خود فرستاد تا به مکه رسید
14:07 و اموال تهامه را از قریش و دیگران به سوی او راند
14:12 و در میان آن‌ها دویست شتر متعلق به عبدالمطلب بود
14:16 و او در آن روز بزرگ و سرور قریش بود
14:20 قریش و کنانه و هذیل و هر که در آن حرم بود، برای جنگ با او تصمیم گرفتند
14:26 سپس دانستند که توان جنگ با ابرهه را ندارند
14:31 و ابرهه مردی به نام حناطه را به سوی مکه فرستاد
14:36 و گفت: از بزرگ و شریف اهل این شهر بپرس
14:42 سپس به او بگو
14:43 که پادشاه می‌گوید:
14:45 من برای جنگ با شما نیامده‌ام
14:48 بلکه آمده‌ام تا این خانه را ویران کنم
14:51 اگر در برابر ما مانع نشوید
14:53 نیازی به خون شما ندارم
14:56 و اگر او نمی‌خواهد با من بجنگد او را نزد من بیاور
15:00 حناطه آمد و آن‌چه ابرهه گفته بود را با قریش در میان نهاد
15:05 و عبدالمطلب همراه او بیرون آمد
15:07 زیرا در آن زمان او بزرگ قریش بود
15:11 چون عبدالمطلب بر ابرهه وارد شد
15:15 ابرهه در این که چه کند حیران ماند
15:18 زیرا می‌خواست عبدالمطلب را گرامی بدارد
15:22 گفت: اگر او را با خود بر تخت خویش بنشانم
15:26 این برای من عیب بود
15:29 و اگر آن را رها می‌کردم در حالی که من بر تخت بودم
15:31 در آن عیبی برای او (خداوند) بود
15:34 پس او از تخت خود فرود آمد و با عبدالمطلب بر زمین نشست
15:39 و نخستین سخنی که به او گفت، به عبدالمطلب گفت
15:43 چه می‌خواهی؟
15:45 (عبدالمطلب) گفت:
15:46 شما دویست شتر از آن من گرفته‌اید
15:49 آن‌ها را به من بازگردانید
15:51 پس ابرهه خشمگین شد و گفت:
15:53 گمان می‌کردم تو از این بزرگ‌تر و عظیم‌تر هستی
15:57 آمده‌ای و از من دربارهٔ شترانت می‌پرسی
16:00 و از من نمی‌خواهی که از خانه (کعبه) بازگردم و آن را ویران نکنم
16:05 پس عبدالمطلب سخنی گفت
16:07 که در آن زمان بسیار حساس بود
16:11 و پس از آن به مثلی تبدیل شد که (بر زبان‌ها) زده می‌شود
16:14 عبدالمطلب گفت:
16:16 من صاحب شترانم
16:18 و برای این خانه پروردگاری است که از آن حمایت می‌کند
16:21 پس ابرهه گفت:
16:23 او (خانه) نمی‌توانست از (دست) من مانع شود
16:26 (عبدالمطلب) گفت:
16:27 تو و آن (کار)
16:29 پس ابرهه گفت:
16:30 شترانش را به او بازگردانید
16:33 و چون عبدالمطلب نزد قریش بازگشت
16:36 آنان را از این خبر آگاه ساخت
16:38 و به ایشان گفت:
16:40 از مکه بیرون بروید
16:42 زیرا توان جنگیدن با ابرهه را ندارید
16:45 پس (مردم) به سوی کوه‌ها بیرون رفتند
16:48 سپس عبدالمطلب برخاست و حلقهٔ در کعبه را گرفت
16:52 و گروهی از قریش با او برخاستند
16:55 از الله دعا می‌کردند و از او بر ابرهه و سپاهش یاری می‌طلبیدند
17:00 و عبدالمطلب گفت:
17:03 خدایا، بنده از بار خود حفاظت می‌کند، پس بار خود را حفاظت فرما
17:08 هرگز صلیب ایشان و چاره‌جویی‌شان فردا بر چاره‌جویی تو غالب نشود
17:14 اگر تو آنان را و قبلهٔ ما را رها می‌کنی
17:17 پس هرچه برایت آشکار شده (انجام ده)
17:20 سپس عبدالمطلب حلقهٔ در را رها کرد
17:23 و با کسانی که همراهش بودند به سوی کوه‌ها رفت تا در آن‌ها پناه گیرند
17:28 و منتظر بودند ببینند ابرهه چه می‌کند
17:31 چون صبح شد، ابرهه
17:33 برای ورود به مکه آماده شد
17:36 و فیل خود را آماده کرد و سپاهش را سامان داد
17:39 و چون فیل، محمود را به سوی مکه روانه کرد
17:43 (فیل) زانو زد و با آنان حرکت نکرد
17:45 و در نتیجه بقیهٔ فیل‌ها هم حرکت نکردند
17:49 پس برخی از ایشان گفتند:
17:50 چه چیز فیل را بازداشت؟
17:52 گفتند: نمی‌دانیم
17:55 (ابرهه) گفت: او را بزنید
17:57 پس فیل زده شد
17:59 اما (فیل) امتناع کرد
18:00 آن را به سوی یمن روانه کردند، برخاست
18:03 به سوی شام روانه کردند، برخاست
18:06 به سوی مشرق روانه کردند، برخاست
18:09 و چون آن را به سوی مکه روانه کردند، زانو زد
18:13 سپس پس از آن
18:15 ناگهان دیدند که الله تبارک و تعالی پرندگان ابابیل را بر ایشان فرستاد
18:21 چنان‌که الله تبارک و تعالی فرموده است:
18:24 آیا ندیدی که پروردگارت با یاران فیل چه کرد؟
18:30 آیا نیرنگ ایشان را در گمراهی قرار نداد؟
18:34 «و بر ایشان پرندگانی ابابیل فرستاد»
18:38 بر ایشان سنگ‌هایی از سجیل می‌افکند.
18:45 «پس ایشان را چون کاه جویده‌شده گردانید»
18:50 بله
18:51 این‌گونه الله تبارک و تعالی پرندگان ابابیل را فرستاد
18:56 و ابرهه و همراهانش با سنگ‌هایی از سِجِّیل مورد اصابت قرار گرفتند
19:01 پس الله تبارک و تعالی همه‌شان را هلاک کرد
19:06 و گفته شده است:
19:07 که برخی از ایشان باقی ماندند
19:09 تا قوم خود را از آنچه الله تبارک و تعالی با ایشان کرد آگاه سازند