از مجموعهٔ گنجینههای سیره (مجموعه کامل شد)
· درس 10 از 58
گنجینه بیوگرافی | شیخ عثمان الخمیس | قسمت (10) | حمزه و عمر رضی الله عنهم اسلام آوردند
صوت ترجمهشده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش میشود. متن زیر بهطور کامل ترجمه شده است.
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:03
گنجهای سیره
0:06
اسلام آوردن حمزه و عمر
0:11
رضیاللهعنهما
0:14
یاریای از جانب الله تبارک و تعالی رسید: اسلام آوردن دو مرد.
0:21
اما نفر اول،
0:23
او حمزه است،
0:24
عموی پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)،
0:27
و برادر شیری ایشان است.
0:29
ثویبه، کنیز ابولهب، هر دو را شیر داد.
0:34
و علت اسلام آوردنش این بود که:
0:35
ابوجهل، دشمن الله،
0:38
از کنار رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) گذشت،
0:41
در حالی که ایشان نزد صفا بود.
0:43
پس او را آزار داد و دشنام گفت.
0:46
و رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
0:48
ساکت بود و با او سخن نمیگفت.
0:51
سپس ابوجهل برخاست،
0:53
سنگی برداشت،
0:54
و آن را بر سر پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) زد،
0:58
به گونهای که سر ایشان شکافت و خون جاری شد.
1:02
سپس از نزد ایشان به مجلس قریش رفت
1:04
و با آنان نشست.
1:06
کنیزی از عبدالله بن جدعان این را دید،
1:11
و چون حمزه از شکار بازگشت، در حالی که کمان بر دوش داشت،
1:15
آن کنیز نزد او آمد،
1:17
و آنچه دیده بود را به او خبر داد،
1:19
و آنچه ابوجهل با پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) کرده بود را.
1:21
با پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم).
1:24
حمزه رضیاللهعنه خشمگین شد،
1:27
و او مردی نیرومند بود،
1:29
در اوج جوانیاش،
1:31
و در آن زمان از شجاعترین مردان قریش بود،
1:34
و محمد برادرزادهاش بود.
1:37
پس به سرعت بیرون آمد،
1:39
تا به ابوجهل رسید.
1:41
چون وارد شد،
1:43
بر سرش ایستاد و به او گفت:
1:46
آیا برادرزادهام را دشنام میدهی، در حالی که من بر دین اویم؟
1:49
سپس او را دشنام داد و با کمان بر او زد،
1:52
و صورتش را به زخم زشتی مجروح کرد.
1:55
پس مردانی از بنی مخزوم، قوم ابوجهل، برخاستند،
1:59
و مردانی از بنی هاشم به یاری حمزه برخاستند،
2:03
تا آنجا که نزدیک بود
2:05
جنگی میان دو قبیله درگیرد.
2:07
آنگاه ابوجهل گفت:
2:09
ابوعماره را رها کنید،
2:11
زیرا من برادرزادهاش را دشنام دادم،
2:13
دشنامی زشت.
2:15
حمزه رضیاللهعنه گفت:
2:17
چون بیرون آمدم،
2:19
در این موضوع اندیشیدم
2:21
و گفتم:
2:22
چگونه گفتم «بر دین اوام»
2:24
در حالی که هنوز اسلام نیاوردهام؟
2:27
پس جز این نبود که الله
2:29
تبارک و تعالی سینهاش را برای اسلام گشود.
2:33
پس نزد پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) رفت
2:36
و گفت:
2:37
ای برادرزاده،
2:38
من چنین و چنان گفتهام،
2:41
اکنون چه کنم؟
2:43
پس پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) برای او دعا کرد
2:46
که الله سینهاش را برای اسلام بگشاید.
2:49
پس الله جل و علا سینهاش را گشود و اسلام آورد.
2:53
و اسلام آوردن او یاریای برای مؤمنان بود.
2:57
و یاری دوم
2:58
عمر بن خطاب است،
3:01
زیرا پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
3:04
از ایشان ثابت شده که فرمود:
3:06
خدایا اسلام را عزیز گردان
3:08
با محبوبترین این دو مرد نزد خود،
3:11
یا با ابوجهل یا با عمر بن خطاب.
3:15
و محبوبترین آن دو نزد ایشان، عمر بود.
3:19
و داستان اسلام آوردن او روایات بیشتری دارد،
3:23
اما نزدیکترین روایات به صحت
3:26
این است که عمر رضیاللهعنه گفت:
3:29
بیرون رفتم تا با رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) روبهرو شوم،
3:33
پیش از آنکه اسلام بیاورم،
3:35
پس دیدم که ایشان پیش از من به مسجد رسیدهاند.
3:38
پشت سر ایشان ایستادم،
3:40
و ایشان سوره الحاقه را آغاز کردند.
3:42
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) شروع به خواندن کرد،
3:46
و من گوش میدادم و از چینش آن در شگفت بودم.
3:50
با خود گفتم:
3:52
به خدا قسم این شاعر است، چنانکه قریش گفته است.
3:56
آنگاه پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) خواند:
3:58
این بیگمان گفتار فرستادهای بزرگوار است
4:04
و آن سخن شاعری نیست
4:07
«قلیلا ما تؤمنون»
4:11
با خود گفتم: کاهن است.
4:14
سپس خواند:
4:15
«و لا بقول کاهن»
4:17
«قلیلا ما تذکرون»
4:22
فرو فرستادهٔ پروردگار جهانیان است
4:28
پس اسلام در دلم جای گرفت.
4:31
و چون عمر اسلام آورد،
4:33
نزد مردی رفت که به او جمیل بن معمر میگفتند،
4:37
و این مرد ناقل حدیث بود،
4:40
و هیچ رازی را نگه نمیداشت.
4:42
به او گفت
4:43
میخواهم چیزی به تو بگویم
4:46
گفت: و آن چیست؟
4:47
به او گفت:
4:49
مسلمان شدم
4:50
آن مرد برخاست
4:52
و با بلندترین صدایش فریاد زد:
4:54
«همانا پسر خطاب بیدین شده است!»
4:59
و عمر بن خطاب در پی او میدوید و میگفت:
5:03
«دروغ است!»
5:04
«اما من مسلمان شدهام.»
5:06
آنان به سوی عمر رضیاللهعنه آمدند،
5:09
و شروع کردند به زدن او، و او نیز آنان را میزد.
5:12
و همینگونه بود تا آفتاب بالا آمد.
5:15
و برخی روایات یادآور شدهاند
5:18
که آنان او را چنان زدند که از شدت ضربهها بیهوش بر زمین افتاد.
5:24
از عبدالله بن مسعود رضیاللهعنه روایت است که گفت:
5:28
«ما نمیتوانستیم نزد کعبه نماز بگزاریم،
5:31
تا آنکه عمر اسلام آورد.
5:34
و (ابن مسعود) گفت:
5:35
از زمانی که عمر اسلام آورد، همواره عزیز بودهایم.»
5:39
گنجینههای سیره
5:45
گواهی دشمنان
5:49
اَخنَس بن شَریق بر ابوجهل وارد شد
5:52
و به او گفت:
5:54
«من از تو میپرسم، پس راست بگو،
5:56
و در اینجا کسی نیست که ما را بشنود.»
5:59
(ابوجهل) گفت:
6:00
«هر چه میخواهی بپرس.»
6:02
(اخنس) گفت:
6:04
«آیا محمد راستگو است یا دروغگو؟»
6:07
ابوجهل گفت:
6:08
«وای بر تو!
6:10
به خدا سوگند که محمد راستگوست،
6:12
و هرگز محمد دروغ نگفته است.
6:15
اما اگر بنی قُصَی سقایت و رفادت و نبوت را (به خود اختصاص) ببرند،
6:21
آنگاه برای سایر قریش چه خواهد ماند؟
6:24
ما و بنی عبد مناف بر سر شرف با هم رقابت داشتیم:
6:28
آنان اطعام کردند و ما نیز اطعام کردیم،
6:30
آنان بخشیدند و ما نیز بخشیدیم،
6:32
آنان (مرکب) سوار کردند و ما نیز سوار کردیم،
6:34
تا آنکه بر زانوها (در رقابت) به زمین افتادیم
6:37
و ما همچون دو اسب مسابقه بودیم.
6:39
آنان گفتند: «از ماست پیامبری!»
6:41
پس چگونه این را به دست آوریم؟
6:44
نه، به خدا سوگند، هرگز او را تصدیق نخواهیم کرد و هرگز نخواهیم گروید.»
6:47
و سخن، همان است که گفتهاند:
6:49
«افتخار آن است که دشمنان بر آن گواهی دهند.»
6:53
گنجینههای سیره
6:59
عتبة بن ربیعه با پیامبر ﷺ گفتوگو میکند
7:07
عتبة بن ربیعه در انجمن قریش بود،
7:11
و رسول الله ﷺ تنها در مسجد بود.
7:16
پس عتبه گفت:
7:17
«ای گروه قریش!
7:19
آیا برنخیزم و نزد محمد نروم و با او سخن نگویم،
7:22
و چند پیشنهاد به او عرضه نکنم، شاید برخی از آنها را بپذیرد،
7:26
تا هر چه بخواهد به او دهیم و او دست از ما بردارد؟»
7:30
به او گفتند:
7:31
«آری، ای ابوالولید،
7:33
نزد او برو و با او سخن بگو.»
7:35
پس عتبه به سوی او برخاست،
7:37
و نزدش نشست و گفت:
7:39
«ای پسر برادرم!
7:41
تو خود میدانی که در میان ما چه جایگاهی داری،
7:44
و تو قوم خود را به کاری بزرگ دچار کردهای:
7:47
با آن، جماعتشان را پراکنده ساختی،
7:50
و خردهایشان را سبک شمردی،
7:52
و خدایان و دینشان را عیب گرفتی،
7:55
و پدرانشان را که گذشتند کافر خواندی.
7:58
پس از من بشنو؛ چند پیشنهاد بر تو عرضه میکنم،
8:02
در آنها بیندیش، شاید برخی از آنها را بپذیری.»
8:06
پیامبر ﷺ فرمود:
8:09
«ای ابوالولید،
8:11
بگو، میشنوم.»
8:13
(عتبه) گفت:
8:14
«ای پسر برادرم!
8:16
اگر آنچه آوردهای را برای مال میخواهی،
8:21
ما از اموالمان برایت گرد میآوریم
8:23
تا آنکه از همه ما ثروتمندتر شوی.
8:26
و اگر شرف میخواهی،
8:28
تو را بر خود سرور میسازیم، به گونهای که هیچ کاری را جز با تو انجام ندهیم.
8:32
و اگر پادشاهی میخواهی،
8:35
تو را بر خود پادشاه میکنیم.
8:37
و اگر آنچه بر تو فرود میآید، جنّی است که آن را میبینی
8:40
و نمیتوانی آن را از خود دور کنی،
8:43
برایت پزشک میجوییم
8:45
و در این راه اموالمان را خرج میکنیم تا تو را از آن بهبود بخشیم،
8:49
زیرا که گاهی تابع (جن) بر آدمی چیره میشود تا آنکه از آن درمان میشود.»
8:54
پس (عتبه) سخن میگفت و پیامبر ﷺ خاموش بود و سخن نمیگفت.
9:00
چون (عتبه) سخنش به پایان رسید،
9:02
پیامبر ﷺ به او فرمود:
9:05
«ای ابوالولید، آیا سخنت تمام شد؟»
9:08
گفت: «آری.»
9:10
فرمود: «پس تو هم از من بشنو.»
9:13
گفت: «بگو.»
9:15
پس پیامبر ﷺ (این آیات را) تلاوت فرمود:
9:19
«حم.
9:24
فرو فرستادهٔ (الله) مهربان بخشاینده است
9:29
کتابی است که آیاتش بهروشنی بیان شده، قرآنی عربی برای گروهی که میدانند
9:38
بشارتدهنده و هشداردهنده.»
9:41
پس بیشترشان روی برتافتند و نمیشنوند
9:46
و گفتند: دلهای ما در پوششی است از آنچه ما را به سوی آن میخوانی
9:57
و در گوشهای ما سنگینی است و میان ما و تو پردهای است
10:04
پس تو کار خود را بکن، که ما هم کار خود را میکنیم.
10:09
چون پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) به
10:14
جایگاه سجده در سوره فصلت رسید،
10:18
پس اگر تکبر ورزیدند، کسانی که نزد پروردگارتاند شب و روز برای او تسبیح میگویند
10:32
«و آنان خسته نمیشوند».
10:35
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) سجده کرد.
10:39
سپس سر برداشت و فرمود:
10:42
«ای ابوالولید، آنچه را شنیدی شنیدی؛ اکنون خود دانی و آن.»
10:45
«تو و آن (کارت).»
10:47
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) هرگز هیچ سخنی از سخنان بشر نگفت،
10:52
بلکه کلام پروردگار بشر، سبحانه و تعالی، بر او خوانده میشد.
10:57
و در برخی روایات آمده است
10:59
که چون پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) به این آیه رسید:
11:03
پس اگر روی برتافتند، بگو: شما را از صاعقهای بیم میدهم، مانند صاعقهٔ عاد و ثمود
11:12
عتبه برخاست و دست خود را بر دهان پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) گذاشت
11:17
و گفت: تو را به الله و به خویشاوندی سوگند میدهم،
11:21
یعنی: این کار را نکن.
11:23
از الله مخواه که صاعقهای بر ما فرو فرستد.
11:27
آنگاه عتبه نزد یارانش بازگشت.
11:30
و چون او را در حال آمدن دیدند، برخی به برخی دیگر گفتند:
11:34
«به الله سوگند، ابوالولید با چهرهای دیگرگون از آنچه با آن رفته بود، نزد شما آمده است.»
11:40
چون نزدشان نشست، گفتند:
11:43
«ای ابوالولید، چه خبر داری؟»
11:45
گفت:
11:46
«من سخنی شنیدم که به الله سوگند هرگز مانند آن را نشنیدهام.
11:51
به الله سوگند، این شعر نیست و جادو و کهانت هم نیست.
11:56
ای گروه قریش،
11:58
از من اطاعت کنید و این کار را به من واگذارید،
12:01
و میان این مرد و آنچه در آن است راه را باز گذارید،
12:04
از او کناره گیرید.
12:06
به الله سوگند که سخنی را که از او شنیدم، خبری بزرگ خواهد بود.
12:11
اگر عرب او را از میان بردارد،
12:13
شما بیآنکه خود دست به کار شوید او را از پیش برداشتهاید.
12:16
و اگر بر عرب چیره شود،
12:18
فرمانرواییاش فرمانروایی شماست،
12:20
و عزتش عزت شماست،
12:22
و شما سعادتمندترین مردم به واسطه او خواهید بود.»
12:24
گفتند:
12:26
«به الله سوگند، ای ابوالولید، او تو را با زبانش جادو کرده است.»
12:30
گفت:
12:31
«این رأی من است؛ هر کاری که صلاح میدانید انجام دهید.»
12:35
گنجینههای سیره
12:42
تحریم
12:44
پس از آنکه عتبه بن ربیعه از نزد پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) بیرون آمد و آنچه گفت گفت،
12:52
(گفت).
12:54
قریش دیدند که ناگزیر باید برای این مشکلی که برایشان پیش آمده راه حلی یافت.
13:00
پس صلاح دیدند که تحریم کامل بنیهاشم اجرا شود.
13:04
گرد آمدند و علیه بنیهاشم همپیمان شدند،
13:08
و بر این توافق کردند
13:09
که با ایشان ازدواج نکنند،
13:11
به ایشان چیزی نفروشند،
13:13
با ایشان همنشین نشوند،
13:15
و با ایشان سخن نگویند.
13:17
و بر این امر صحیفهای نوشتند که در آن پیمانها و تعهدات بود:
13:22
که هرگز از بنیهاشم هیچ صلحی نپذیرند،
13:26
و هیچ ترحمی بر ایشان نداشته باشند،
13:28
تا آنکه رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) را به ایشان تسلیم کنند تا او را بکشند.
13:34
این پیمان برقرار شد
13:36
و صحیفه در درون کعبه آویخته شد.
13:39
مسلمانان و بنیهاشم، مؤمن و کافرشان، به پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) پیوستند،
13:44
و بنیالمطلب، مؤمن و کافرشان،
13:48
به پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) پیوستند،
13:51
جز ابولهب،
13:53
عموی پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)،
13:55
و برخی از بنیالمطلب.
13:57
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) و کسانی که با او بودند به درّهای به نام شعب ابیطالب رفتند.
14:05
این تحریم سه سال ادامه یافت،
14:09
و محاصره بر پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) و همراهانش سخت شد،
14:14
تا آنکه سختی به ایشان رسید
14:16
و ناچار به خوردن برگها و پوستها شدند.
14:20
و شگفت آنکه در این تحریم،
14:23
کافران بنیهاشم و کافران بنیالمطلب
14:27
همراه پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) بیرون آمدند.
14:30
این نشان میدهد که تعصب قبیلهای عرب نیرومند و مؤثر بود.
14:37
و اگر کسی بگوید:
14:39
چرا بنیهاشم همراه پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) بیرون آمدند؟
14:43
زیرا ایشان پسران عموزادگان او بودند؛
14:46
پس چرا بنیالمطلب (چنین کردند)؟
14:48
و چرا بنیعبدشمس و بنینوفل (همراه ایشان) بیرون نیامدند،
14:52
با آنکه عبدشمس و نوفل و هاشم و مطلب
14:56
همه ایشان برادرند،
14:59
و پدرشان عبد مناف است؟
15:01
پاسخ آن است که بنیالمطلب و بنیهاشم
15:05
پیوند ایشان با یکدیگر از پیوند بنیهاشم با بنیعبدشمس یا بنینوفل قویتر است،
15:13
و همچنین پیوند بنیالمطلب با عبدشمس یا نوفل (ضعیفتر است).
15:18
و این امری قدیمی است.
15:20
از جبیر بن مطعم روایت شده که گفت:
15:23
چون روز خیبر شد،
15:25
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) سهم ذویالقربی را به بنیهاشم و بنیالمطلب داد
15:32
و بنینوفل و بنیعبدشمس را واگذاشت.
15:35
من و عثمان بن عفان نزد رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) آمدیم
15:41
و گفتیم: ای رسول الله،
15:44
اینها بنیهاشماند،
15:46
فضل ایشان را انکار نمیکنیم، به همان جایگاهی که الله تو را در میان ایشان قرار داده است.
15:51
پس برادران ما از بنیالمطلب را چه شده است؟
15:54
به ایشان دادهای و ما را واگذاشتهای، با آنکه خویشاوندی ما و ایشان یکسان است.
15:58
پس پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
16:01
ما در جاهلیت و اسلام از هم جدا نشدیم.
16:06
ما و آنان فقط یک چیز هستیم.
16:09
و پیامبر (ﷺ) انگشتان خود را در هم فرو برد.
16:13
و عرب در جاهلیت، پیش از اسلام،
16:17
بلکه پیش از ولادت پیامبر (ﷺ)،
16:21
دربارهٔ هاشم و مطلب میگفتند: «دو ماهرخ».
16:25
و دربارهٔ عبد شمس و نوفل میگفتند: «دو رودخانه».
16:30
و ابوطالب در این سه سال
16:34
از ترور پیامبر (ﷺ) بیم داشت.
16:39
پس پیامبر (ﷺ)
16:42
هرگاه میخواست بخوابد،
16:44
ابوطالب مدتی او را رها میکرد،
16:47
سپس او را بیدار میکرد و جایش را تغییر میداد،
16:49
تا دیگری به جای او بخوابد.