از مجموعهٔ تصاویری از زندگی صحابه (سریال تکمیل شد)
· درس 52 از 93
تصاویری از زندگی صحابه - قسمت (67) - عبدالله بن رواحه رضی الله عنه
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:15
انجمن «مودت» با افتخار به شما تقدیم میکند
0:17
که نمونههایی از زندگی صحابه را
0:22
به قلم عبدالرحمن رأفت پاشا
0:25
رحمهالله
0:29
عبدالله بن رواحه
0:31
رضیاللهعنه
0:47
ای نفس، سوگند که تو را بیگمان به سوی (بهشت) فرود آوریم،
0:52
(یا) بهراستی، فرود آوریم (یا) ناخوشایند داری،
0:55
چرا میبینم که از بهشت بیزاری؟
0:58
تو جز نطفهای در مشکی (آبدان) نیستی
1:01
این سرود سوزان، با انواع احساسات سروده شد،
1:05
پایان زندگی صحابی بزرگوار
1:08
عبدالله بن رواحه است،
1:10
و آخرین فصل از فصول زندگینامهاش را رقم زد،
1:13
زندگیای که سرشار از دلاوریهاست،
1:15
پربار از فضایل و افتخارات،
1:18
روشن به نور تقوا
1:20
و درخشان به زیور عبادت.
1:22
عبدالله بن رواحه
1:25
در روزی که نور نبوت بر مکه تابید،
1:28
شاعری توانمند از شاعران یثرب بود
1:31
و سروری برجسته از سروران خزرج.
1:34
پس چون دعوت هدایت و حق به او رسید،
1:38
الله سینهاش را برای اسلام گشود،
1:41
و شمشیر و زبانش را در اطاعت الله عز و جل
1:45
و خشنودی پیامبرش ﷺ به کار گرفت.
1:49
او با شعرش، سختترین و نیرومندترین دفاع را
1:53
از پیامبر کریم ﷺ نمود،
1:57
و با بیانش از دعوت او پاسداری کرد،
1:59
با بیانی راستترین و مؤثرترین پاسداری.
2:02
پس الله درباره او و دو یارش،
2:05
حسان بن ثابت و کعب بن مالک، نازل فرمود،
2:08
استثنای ویژهای برای شاعران مؤمن و نیکانشان.
2:12
پس فرمود جل شأنه:
2:14
«و شاعران را گمراهان پیروی میکنند.
2:23
آیا ندیدی که آنان در هر وادی سرگردانند،
2:29
و اینکه آنان چیزی میگویند که انجامش نمیدهند
2:37
سپس الله تعالی استثنا فرمود
2:39
همه عبدالله بن رواحه و دو یارش را،
2:42
پس فرمود عز من قائل:
2:44
مگر کسانی که ایمان آوردند و کارهای شایسته کردند
2:49
و الله را بسیار یاد کردند،
2:52
و پس از آنکه مورد ستم قرار گرفتند، یاری جستند
2:57
آیا گرامیتر از این کرامتی هست،
2:59
و عزیزتر از این عزتی،
3:01
که الله درباره کسی که قرآن را فرود آورد سخن گوید،
3:04
و ستایش او با همان وصفی که الله او را بدان ستوده،
3:07
در ساعات شب و کنارههای روز تلاوت شود،
3:10
و تلاوتش تا آن زمان که الله زمین و هر که بر آن است را به میراث برد، ادامه یابد؟
3:15
عبدالله بن رواحه در بیعت عقبه حضور داشت.
3:20
چه بیعت گرامیای!
3:22
و پیامبر کریم ﷺ او را
3:25
یکی از نقیبان قرار داد که بر قوم خود گماشته شدند،
3:29
پس چه نیکو فرمانروایی و چه نیکو امیری!
3:32
از آن زمان که این جوان خزرجی اسلام آورد،
3:35
تصمیم گرفت تمام زندگیاش را در اطاعت الله بگذراند،
3:39
پس تمام عمرش را عابد و مجاهد گذراند،
3:43
شبزندهدار و روزهدار.
3:46
ابو الدرداء رضیاللهعنه درباره او خبر داد و گفت:
3:50
ما را با پیامبر ﷺ در برخی از سفرهایش دیدم،
3:55
در روزی گرم و سخت گرما،
3:58
تا آنجا که مرد از شدت گرما دستش را بر سرش میگذاشت،
4:03
و در میان قوم، روزهدار نبود
4:05
جز رسول الله ﷺ
4:08
و عبدالله بن رواحه.
4:11
و ابن رواحه همراه پیامبر ﷺ در جنگ بدر،
4:16
احد، خندق، حدیبیه و خیبر حاضر بود،
4:20
چه روزهای پرافتخاری!
4:22
و چه موقعیتهای بزرگی!
4:25
و در سال هشتم هجرت،
4:27
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) مبعوث شد
4:30
سه هزار نفر از سپاه مسلمانان را
4:33
به سوی سرزمین شام فرستاد
4:35
تا با روم روبهرو شوند و وضع آنان را بیازمایند.
4:38
او فرماندهی سپاه را به غلام خود زید بن حارثه سپرد
4:42
و فرمود: اگر زید کشته یا مجروح شد،
4:45
فرمانده سپاه جعفر بن ابی طالب است،
4:48
و اگر جعفر کشته یا مجروح شد،
4:51
فرمانده سپاه عبدالله بن رواحه است،
4:54
و اگر عبدالله بن رواحه کشته یا مجروح شد،
4:57
پس مسلمانان مردی از میان خود را برگزینند
4:59
که او را امیر خویش قرار دهند.
5:02
و چون سپاه مسلمانان آهنگ ترک مدینه کرد،
5:06
مردم بهطور کلی به سپاهیان مسلمان بدرود گفتند
5:10
و بهویژه به فرماندهانی که
5:12
پیامبر کریم ﷺ
5:15
بر سپاه گمارده بود، توجه کردند.
5:16
چون به عبدالله بن رواحه بدرود گفتند،
5:19
او گریست.
5:21
گفتند: ای پسر رواحه، چرا میگریی؟
5:24
گفت: به خدا سوگند، دنیادوستی مرا نمیگریاند،
5:28
بلکه از پیامبر ﷺ شنیدم
5:32
که آیهای از کتاب الله را میخواند که در آن از دوزخ یاد شده است،
5:36
آنجا که عز و جل میفرماید:
5:38
و از شما هیچکس نیست مگر اینکه بر آن وارد میشود
5:44
این امری است حتمی و قطعیشده نزد پروردگارت
5:50
پس من به ورود (بر آتش) یقین یافتم،
5:52
یعنی به گذر از دوزخ،
5:54
اما نمیدانم پس از او چگونه خواهم داشت صبر را.
5:58
یعنی با بازگشت از آن (جنگ)
6:00
و چون لشکر به حرکت درآمد
6:02
مسلمانان گفتند:
6:04
الله همراه شما باد و شما را از آسیب نگه دارد و سالم به خانوادههایتان بازگرداند
6:09
پس چون آن (فرمانده) درخواست آنان را شنید که بازگردانده شوند تا به خانوادههایشان برسند
6:13
تا آنجا که گفت:
6:15
«لیکن از خداوند رحمان آمرزش میخواهم»
6:18
«و ضربتی که شاخهدار باشد و کف (خون) بیفکند»
6:22
«یا نیزهای با دست آزاد که با آن زخمی تیز زنم»
6:26
«با نیزهای که امعاء و جگر را بدرد»
6:30
«تا آنکه چون از کنار گورم بگذرند گفته شود»
6:33
«الله او را راه بنماید؛ از جنگاوری که راهیاب شد»
6:37
و چون لشکر از مدینه بیرون رفت
6:40
ابن رواحه پشت سر او (آن نوجوان) سوار شده بود
6:42
نوجوانی یتیم که در کفالت او زندگی میکرد
6:45
او زید بن ارقم بود
6:48
آن نوجوان شنید که با شترش سخن میگوید و میگوید:
6:52
«چون مرا رساندی و بارم را بر دوش کشیدی»
6:55
«مسافتی چهار (منزل) پس از حسا»
6:58
«پس کار تو با من است؛ پس نیکو باش و تو را رها کنم»
7:01
«و به خانوادهام در پشت سر بازنگردم»
7:04
پس نوجوان از سخن او گریست
7:07
و ابن رواحه با تازیانه بر او زد و گفت:
7:10
«ای نادان، چه زیانی دارد برای تو
7:12
اگر الله شهادت را روزی من گرداند
7:14
و تو با این بار من به مدینه بازگردی؟»
7:18
و چون مسلمانان به سرزمین معان در اردن رسیدند
7:22
دانستند که پادشاه روم
7:24
در منطقه بَلقاء فرود آمده است
7:26
نه چندان دور از ایشان
7:28
و با او صد هزار جنگجوی رومی است
7:31
و با ایشان همانند آنان از یاوران عرب هست
7:34
از قبایل لَخم و جُذام
7:36
و قُضاعه و دیگران
7:38
مسلمانان دو شب در معان ماندند
7:41
و به سنجش عدد اندک خود با
7:44
شمار فراوان دشمن پرداختند
7:47
و گفتند: به رسول الله (ﷺ) نامه مینویسیم
7:51
و ایشان را از این امر آگاه میکنیم
7:53
سپس به آنچه به ما فرمان دهد عمل میکنیم
7:56
پس عبدالله ابن رواحه گفت:
7:58
«ای گروه!»
7:59
«آنچه را میجویید، به یقین در یافتهاید»
8:02
«ما با شمار و نیرو با مردم نمیجنگیم»
8:06
«بلکه با همین دین (اسلام) با آنان میجنگیم»
8:08
«که الله ما را به آن گرامی داشته است»
8:10
«پس روانه شوید»
8:11
«که آن یکی از دو نیکی است»
8:13
«یا پیروزی یا شهادت»
8:16
پس لشکر به آنچه او بدان فراخواند پاسخ داد
8:20
و آغاز کرد به آماده کردن ساز و برگ برای دیدار با دشمن
8:23
و روز بعد
8:25
سه هزار نفر به سوی دویست هزار (تن) حرکت کردند
8:29
و دو گروه در روستای مؤته به هم رسیدند
8:32
فرماندهی لشکر مسلمانان را زید بن حارثه بر عهده داشت
8:36
و او پرچم رسول الله (ﷺ) را حمل میکرد
8:40
پس پیوسته جنگید تا کشته شد
8:43
در حالی که رویگردان نبود بلکه پیشرونده بود
8:45
و نیزههای رومیان از سینهاش جاری بود
8:48
پس پرچم را جعفر بن ابیطالب برگرفت
8:51
برادر علی، رضیاللهعنهما
8:54
و همانند او در شجاعت و دلاوری
8:57
و در نبرد چنان وارد شد که هیچکس جز او چنین نکرد
9:01
و چون آتش جنگ شعلهور شد
9:03
و سختی رومیان بر مسلمانان فزونی گرفت
9:06
او از اسب فرود آمد
9:08
و با شمشیر خود پاهای اسب را پی کرد
9:11
و در صفهای رومیان فرو رفت و میسرود:
9:14
«چه خوش است بهشت و نزدیکی آن،»
9:17
«گوارا و خنک است نوشیدنی آن،»
9:20
«و رومیان، روماند که عذاب آنان نزدیک است،»
9:23
«کافرند و نسبهایشان دور است،»
9:26
«بر من است که چون با آنان رو به رو شوم ضربه بزنم»
9:29
سپس با شمشیر خود به راست و چپ حمله برد
9:32
تا آنکه دست راستش قطع شد
9:35
پس پرچم را با دست چپ گرفت
9:38
و همچنان جنگید تا دست چپش نیز قطع شد
9:41
پس پرچم را با سینه و بازوانش نگه داشت
9:44
سپس پیوسته جنگید تا کشته شد
9:47
در آن هنگام عبدالله بن رواحه پیش آمد
9:51
و پس از آنکه دید
9:54
دو یارش از نزدیک افتادند
9:57
با نفس خود سخن گفت و گفت:
10:00
«ای نفس، اگر کشته نشوی خواهی مُرد»
10:03
«این است آتش مرگ که تو به آن رسیدهای»
10:06
«و آنچه آرزو داشتی به تو داده شد»
10:09
«اگر همانند آن دو کنی، راه یافتهای»
10:12
سپس به دو سَلَف شهیدش نگریست
10:15
که در خون خود غلتیده بودند
10:18
نفسش از آن موقعیت اندکی هراسید
10:21
و اندکی دودل شد
10:24
پس او را برانگیخت و گفت:
10:27
«سوگند ای نفس، که حتماً فرود خواهی آمد»
10:30
«تو را چه شده که بهشت را ناخوش داری؟»
10:33
«تو جز نطفهای در مشکی (آب) نیستی»
10:36
سپس پرچم را برگرفت
10:39
و به میدان نبرد فرود آمد
10:42
در این هنگام پسر عموی او استخوانی برایش آورد
10:45
که بر آن اندکی گوشت بود
10:48
و به او گفت: با این کمرت را محکم کن
10:51
تو از سه روز پیش هیچ چیزی نخوردهای؟
10:54
پس استخوان را از دستش گرفت
10:57
اما چیزی نگذشت که کشتهشدگان مسلمانان را در برابرش دید،
11:00
و گفت:
11:03
ای پسر رواحه، چه مرد بدی هستی!
11:06
همهی اینها روی میدهد و تو غذا میخوری؟
11:09
سپس استخوان را از دستش انداخت
11:12
و شمشیرش را کشید و در صفهای روم فرو رفت،
11:15
به هیچ چیز توجهی نداشت.
11:18
سپس پیوسته جنگید تا آنکه به شهادت رسید.
11:22
الله عبدالله ابن رواحه را رحمت کند!
11:25
او رسول کریمش را تصدیق کرد؛ درود و سلام برتر بر او باد.
11:28
زیرا او مجالسی را دوست میداشت
11:31
که فرشتگان به آنها مباهات میکنند.
11:34
الله ابن رواحه را رحمت کند!
11:39
او مجالسی را دوست میداشت که به آنها
11:42
فرشتگان مباهات میکنند.
11:45
محمد رسول الله
11:57
محمد رسول الله