از مجموعهٔ تصاویری از زندگی صحابه (سریال تکمیل شد)
· درس 48 از 93
تصاویری از زندگانی صحابه - قسمت (63) - سالم مولا ابی حذیفه رضی الله عنه
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:15
جمعیت مودت افتخار دارد که
0:17
نمونههایی از زندگی اصحاب (صحابه) را در اختیار شما قرار دهد.
0:22
«رحمت الهی» و «رأفت» (مهربانی) سزاوار آن است که
0:25
رحمهالله (خداوند او را رحمت کند).
0:30
سالم، آزادشدهٔ ابوحذیفه رضیاللهعنه،
0:51
را همسرش ثبیته دختر یعار آزاد کرد؛ او پسری بود
0:55
که در آن روز به نوجوانی نزدیک به بلوغ بود،
0:59
و ثبیته او را به آزادیاش ترغیب کرده بود، زیرا در او
1:04
ملایمت خصلتها، شرافت رفتار و نشانههای نجابت میدید،
1:08
و در رفتارش نشانههای خیر و نیکی مشاهده میکرد.
1:12
اما این کار بر شوهر جوانش، ابوحذیفه بن عتبه،
1:16
که یکی از بزرگان بنی عبدشمس بود، گران آمد
1:18
که سالم در این سن کم رها شود
1:22
و کارش به خودش واگذار گردد.
1:25
پس دستش را گرفت و او را به حرم برد.
1:28
در میان گروههای پراکندهٔ قریش که دور کعبه بودند، ایستاد و گفت:
1:33
ای گروه قریش، گواه باشید
1:36
که من این سالم را به فرزندی برگزیدم،
1:39
پس از آنکه همسرم ثبیته او را آزاد کرد،
1:42
و او از نظر من همانند فرزندی از صُلب من است.
1:46
قریش گفتند:
1:48
«نیکو کاری کردی ای پسر عتبه!»
1:51
و از آن روز
1:53
آن جوان به «سالم پسر ابوحذیفه» خوانده شد.
1:59
تا آنکه از دشت مکه پرتوی از نور الهی درخشید،
2:03
و الله پیامبرش را با دین هدایت و حق برانگیخت.
2:07
ابوحذیفه و فرزندش سالم
2:10
از نخستین کسانی بودند که جانهایشان به این روشنایی قدسی منور شد
2:14
و دلهایشان به نور آن روشن گشت.
2:17
پس پدر و پسر نزد رسول الله (ﷺ) رفتند
2:22
و اسلام خود را در حضور ایشان اعلام کردند،
2:25
و هر دو با هم گواهی دادند که جز الله معبودی نیست، یکتاست و شریکی ندارد،
2:30
و محمد بنده و آخرین فرستادهٔ اوست.
2:34
مدت زیادی نگذشت که ابوحذیفه و پسرش سالم در دین الله وارد شدند،
2:40
تا آنکه اسلام شیوهٔ فرزندخواندگی را باطل کرد
2:43
و مردم را به بازگرداندن فرزندان خوانده به پدرانشان فرمان داد
2:47
برای حفظ نسبها،
2:49
و ترککردن یکی از رفتارهای جاهلیت.
2:53
و سخن خداوند عزوجل دربارهٔ فرزندخواندگان نازل شد:
2:57
«ایشان را به نام پدرانشان بخوانید»
3:00
پس مسلمانان به فرمان پروردگارشان پاسخ دادند
3:03
و به جستوجوی نسب کسانی که فرزند خوانده بودند برخاستند
3:06
و پدرانشان را شناخته، ایشان را به آنان بازمیگرداندند.
3:11
اما ابوحذیفه به پدر سالم دست نیافت،
3:16
با وجود بسیاری جستوجو و کاوش،
3:19
زیرا سالم در کودکی اسیر شده،
3:22
به مکه آورده شده،
3:24
و در بازار بردگان فروخته شده بود،
3:26
در سنی که نمیتوانست پدر یا مادری برای خود بشناسد.
3:31
پس مردم او را «سالم، آزادشدهٔ ابوحذیفه» نامیدند
3:36
و تا پایان عمر به همین نام شناخته شد.
3:40
اما رابطهٔ ابوحذیفه و سالم
3:43
رابطهٔ آقا و غلامش نبود،
3:46
بلکه رابطهٔ برادری بود که با برادر خود دارد،
3:49
زیرا اسلام میان دو دل آن دو را یکی کرده بود
3:52
و ایمان میان جانهایشان پیوند برادری بسته بود
3:55
و عشق الله و رسولش دلهایشان را فراگرفته بود.
3:59
ابوحذیفه خواست پیوند خود با سالم را استوارتر و عمیقتر سازد
4:05
و هر اثری از تعصب جاهلی را که اسلام زنده به گور کرده بود، از میان بردارد.
4:12
پس سالم را به دختر برادرزادهاش، زنی قریشی از بنی عبدشمس، تزویج کرد،
4:16
زنی دارای اصل و نسب.
4:19
سالم بدینگونه برادر او در الله و یکی از خویشاوندان نزدیک او گشت.
4:24
مدت زیادی نگذشت
4:27
که حوادث سنگینی میان آن دو برادر جدایی انداخت،
4:31
حوادثی که مسلمانان نخستین هرچه تحمل کردند، تحمل کردند،
4:35
و از سختی آن هرچه کشیدند، کشیدند.
4:38
ابوحذیفه با دین و ایمانش به سوی حبشه هجرت کرد و به سوی الله مهاجرت نمود،
4:43
و با عقیدهاش از آزار قریش گریخت.
4:46
اما سالم
4:48
ترجیح داد در مکه با رسول الله (صلوات الله و سلامه علیه) بماند
4:54
و بر کتاب الله عزوجل روی آورد
4:57
تا آن را تازه و نو، همانگونه که بر پیامبر (ﷺ) نازل میشد، فراگیرد.
5:04
پس با خشوع، آیات روشن آن را تلاوت میکرد
5:08
و سورههای نازلشده را با فهم و تدبر حفظ مینمود،
5:12
تا آنکه در زمان پیامبر (صلوات الله و سلامه علیه) از بزرگان حافظان قرآن شد.
5:19
و از چهار نفری گردید که رسول کریم (ﷺ) سفارش کرد
5:25
که قرآن از ایشان فراگرفته شود.
5:27
فرمود: «قرائت قرآن را از چهار نفر فرا گیرید: عبدالله بن مسعود، سالم آزادشدهٔ ابوحذیفه، ابی بن کعب و معاذ بن جبل».
5:40
و صحابهٔ گرامی فضل سالم را بر خود در حفظ کتاب الله میشناختند،
5:46
و در تسلط بر آن، تدبر در معانی و درک مقاصد آن.
5:52
چون مسلمانان از مکه به مدینه هجرت کردند،
5:55
سالم را به امامت نماز برگزیدند،
5:58
و او همچنان برای ایشان نماز میگزارد تا آنکه رسول (ﷺ) رسید.
6:03
با آنکه عمر بن خطاب و گروه بزرگی از اصحاب برجسته در میان ایشان بودند.
6:10
سپس خداوند خواست پس از هجرت، سالم و برادرش در الله، ابوحذیفه را گرد آورد
6:16
و آن دو همراه رسول الله (صلوات الله و سلامه علیه) به بدر رفتند.
6:24
و چون مسلمانان برای رویارویی با مشرکان آماده میشدند،
6:28
سالم به برادرش ابوحذیفه گفت:
6:31
«نگاه کن ای ابوحذیفه!»
6:33
«این پدرت عتبه بن ربیعه است
6:36
که پیشاپیش صفها میآید و خود را آماده میکند تا اسلام و مسلمانان را نابود سازد.»
6:42
ابوحذیفه گفت:
6:44
«آری، او را دیدم.
6:46
و این دو، دشمنان خدا هستند:
6:48
عمویم شیبه بن ربیعه،
6:50
و برادرم ولید بن عتبه،
6:53
که گرداگرد او را گرفتهاند.
6:55
و اگر رسول الله (ﷺ) به من اجازه دهد،
6:58
با ایشان یکی پس از دیگری مبارزه خواهم کرد.»
7:01
و ایشان را به آبشخورهایی رساندم که سیرابکننده و خشنودکننده باشد
7:04
یا با خشنودی و پسندیدگی نزد پروردگارم بروم
7:08
و چون جنگ به پایان رسید
7:10
سالم و ابوحذیفه ایستادند و به کشتهشدگان مینگریستند
7:14
پس ناگهان عتبه، پدر ابوحذیفه را دیدند
7:17
و شیبه، عموی او را
7:19
و ولید، برادرش را
7:21
که به جایگاههای مرگ خود رسیده بودند
7:23
پس ابوحذیفه گفت
7:25
ستایش خدای را که چشم پیامبرش را
7:28
به کشتهشدن همهی ایشان روشن کرد
7:30
سپس آن دو برادر در راه الله
7:33
زیر پرچم رسول اعظم
7:36
صلیاللهعلیهوسلم با هم جهاد میکردند
7:38
در هر غزوهای که در زندگیاش شرکت میجست
7:41
و حق الله و رسولش را که بر ایشان بود ادا میکردند
7:45
تا آنکه روز یمامه در عهد صدیق فرا رسید
7:49
پس در آن روز بزرگ از روزهای الله
7:52
ابوبکر رضواناللهعلیه برانگیخته شد
7:55
برای نبرد با مسیلمه کذاب
7:57
و مسلمانان را در هر جا به قیام فراخواند
8:00
تا فتنهی کورش را از میان ببرد
8:03
فتنهای که نزدیک بود اسلام را نابود کند
8:05
و اهلش را ویران سازد
8:07
پس سالم و ابوحذیفه برای دفاع
8:10
از دین خدا شتافتند
8:11
و برای نبرد با مسیلمه، دشمن خدا، کوچ کردند
8:15
دو گروه در سرزمین یمامه به هم رسیدند
8:18
و میان آن دو دو نبرد سخت درگرفت
8:21
که تاریخ جنگها کمتر نظیر آن را دیده است
8:25
در آن، مسلمانان نشان دادند
8:27
به فرماندهی عکرمه بن ابیجهل
8:30
و خالد بن ولید، رضیاللهعنهما
8:33
از انواع دلاوری که وصفکنندگان
8:36
از توصیف آن ناتواناند
8:38
و مرتدان نیز در آن
8:40
به فرماندهی مسیلمه
8:42
کم از آن نیاوردند
8:43
از دلاوری و پیشروی و جانفشانی
8:46
اما پیروزی در این دو نبرد
8:49
به سود مسیلمهی کذاب گرایید
8:52
تا آنجا که سپاهیانش به خیمهگاه خالد بن ولید یورش بردند
8:56
و نزدیک بود همسرش را اسیر کنند
8:58
اگر نه آنکه مردی از ایشان او را پناه داد
9:01
در این هنگام
9:04
غیرت در سینههای مسلمانان جوشید
9:07
و از میان ایشان دلاوران سرافراز و شجاعی پیدا شدند
9:11
که جانهای خود را در راه الله فروختند
9:13
که امروز یا فردا خواهند مرد
9:15
با جانهایی که هرگز نمیمیرند
9:18
و خالد بن ولید سپاه خود را دوباره آرایش داد
9:21
پس پرچم مهاجران را
9:24
به سالم، آزادشدهی ابوحذیفه سپرد
9:26
و پرچم انصار را
9:28
به ثابت بن قیس سپرد
9:30
و زید بن خطاب ایستاد
9:32
مسلمانان را به جنگ برمیانگیخت
9:34
پس گفت: ای مردم
9:37
دندانهای خود را بر هم بفشارید
9:39
و بر دشمنتان بزنید
9:41
و پیش بتازید
9:43
ای مردم
9:45
به خدا سوگند پس از این سخن هرگز سخن نخواهم گفت
9:49
تا آنکه الله مسیلمهی کذاب و همراهانش را شکست دهد
9:53
یا کشته شوم
9:55
پس با حجت خود نزد الله خواهم رفت
9:57
سپس شتابان صفها را شکافت
9:59
و چنان جنگید تا کشته شد
10:02
سپس ابوحذیفه به دنبالش آمد و ندا میداد
10:05
ای اهل قرآن
10:07
قرآن را با کردارتان زینت دهید
10:10
سپس برخاست و جهاد کرد تا آنکه شهید شد، رو به دشمن، نه پشتکرده
10:15
و اما سالم، آزادشدهی ابوحذیفه
10:18
به سوی مهاجران روی آورد و گفت
10:21
بد حامل قرآنیام من
10:23
اگر مسلمانان از پیش من (بهسبب من) برنجند
10:26
سپس با شدت جنگید و از پرچم قبیلهی خود دفاع کرد
10:29
تا آنکه دست راستش قطع شد
10:31
پس پرچم را با دست چپ گرفت
10:33
و تا آنکه دست چپش نیز قطع شد از آن دفاع کرد
10:36
سپس پرچم را میان دو بازویش گرفت
10:39
و با آن استوار ماند تا آنکه زخمها او را از پا درآوردند
10:42
و در حالی که به خون خود آغشته بود بر زمین افتاد
10:46
و چون جنگ به پایان رسید
10:49
خالد بن ولید بر سالم، آزادشدهی ابوحذیفه ایستاد
10:54
و هنوز اندکی رمق در او بود
10:57
سالم به او گفت: مسلمانان چه کردند ای خالد؟
11:01
گفت:
11:03
الله پیروزی را برایشان مقرر فرمود
11:05
و مسیلمهی کذاب را برایشان کشت
11:08
و لشکر و پیروانش را برایشان شکست داد
11:11
گفت:
11:13
برادرم ابوحذیفه چه کرد؟
11:15
گفت:
11:17
نزد پروردگارش رفت، رو به دشمن، نه پشتکرده
11:20
و شهید شد
11:22
گفت:
11:24
مرا کنار او بیندازید
11:26
گفت:
11:28
این هم او، زیر پای تو بالش شده است
11:31
چشمانش را بست و میگفت:
11:34
«اینجا با هم، ای ابا حذیفه!»
11:37
«و آنجا هم با هم، انشاءالله.»
11:40
و آخرین نَفَسش را برآورد.
11:48
«اگر سالم زنده بود،
11:50
امر [خلافت] را پس از خود به او میسپردم.»
11:53
عمر بن الخطاب