تصاویری از زندگی صحابه - قسمت (103) - معاذ بن عمرو بن الجموح و برادرش معاذ رضی الله عنه.

◉ 25429 بازدید ⏱ 12:54 صدای اصلی (عربی)
صوت ترجمه‌شده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش می‌شود. متن زیر به‌طور کامل ترجمه شده است.
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 بسم الله الرحمن الرحیم
0:15 جمعیت «مودّت» افتخار دارد که
0:17 صفحاتی از زندگی اصحاب (پیامبر) را پیش روی شما قرار دهد،
0:21 به قلم عبدالرحمن رأفت الباشا
0:25 رحمه‌الله
0:26 معاذ بن عمر بن الجموح
0:31 و برادرش معوذ رضی‌الله‌عنه
0:53 روزی جوان معاذ بن عمر بن الجموح
0:56 در میان گروهی از همسالان خود بود،
0:58 که میان آب و سایه و سبزه می‌گشتند و شاد می‌کردند،
1:02 که ناگاه جوانِ دعوت‌گرِ مکی،
1:05 مصعب بن عمیر رضوان‌الله‌علیه، بر ایشان وارد شد.
1:09 او با نرمی و انس، به ایشان سلام کرد
1:11 و با محبت و مهربانی خطاب‌شان کرد و گفت:
1:15 «آیا ساعتی نزد من نمی‌نشینید،
1:17 تا آنچه نزد من است برای‌تان بگویم؟
1:20 اگر آنچه می‌شنوید شما را خوش آید، سخن را تمام می‌کنم،
1:23 و اگر ملول‌تان کند، باز می‌ایستم.»
1:26 آن جوانان نوخاسته به یکدیگر نگریستند،
1:30 با نگاه‌هایی که
1:32 بسیار از خشنودی و آرامش در آن بود،
1:35 و گفتند: «آری.»
1:37 سپس گرد او حلقه زدند
1:39 همچنان که دانه‌های گردنبند زیبا به هم پیوسته می‌شوند،
1:42 پیرامون گردنِ سپیدِ درخشان.
1:44 مصعب با چهره‌ای گشاده و مأنوس به سوی ایشان روی آورد
1:48 و با بیان شیرین و روشن خویش با ایشان سخن گفت
1:51 و آغاز کرد به بیان ویژگی‌های اسلام،
1:55 و در دل‌هایشان شیرینیِ ایمان را جلوه می‌داد،
1:58 و کفر و پرستش بت‌ها را در نظرشان ناخوش می‌نمود.
2:02 هنوز سخنش تمام نشده بود
2:05 که چهره معاذ بن عمر بن الجموح
2:08 به نور ایمان درخشید.
2:10 سپس به او نگریست و گفت:
2:12 «چگونه عمل کنم اگر بخواهم وارد این دین شوم؟»
2:16 او گفت:
2:17 «به این چاه برخیز
2:20 و با آبش طهارت کن،
2:22 سپس شهادت ده که جز الله معبودی نیست، یگانه است و شریکی ندارد،
2:27 و اینکه محمد بنده و فرستاده اوست،
2:30 و خاتم پیامبرانش است.
2:32 آنگاه روی خود را به سوی آن‌که آسمان‌ها و زمین را آفرید بگردان
2:36 و دو رکعت نماز بگزار.»
2:38 معاذ گفت:
2:40 «گویا آغاز این دین طهارتِ بدن به وضوست
2:44 و پایانش طهارتِ روح به نماز.»
2:48 مصعب بن عمیر از شدت شگفتی به او لبخند زد و گفت:
2:52 «چه زود فهمیدی، ای معاذ!»
2:55 سپس معاذ به سوی آب برخاست و طهارت کرد
2:58 و دو شهادت را گفت
3:00 و دو رکعت نماز خواند.
3:02 همین‌که برادرانش معوذ و خلاد او را دیدند،
3:06 با اسلام آوردنِ او مسلمان شدند،
3:08 و همان کاری را کردند که او کرده بود،
3:10 و با او در دین الله داخل شدند.
3:13 پدر معاذ، عمر بن الجموح، در آن هنگام
3:17 پیرمردی سالخورده و بسیار سالمند بود.
3:20 او بتی داشت که آن را مناه می‌خواندند،
3:23 که آن را از چوب گران‌بها ساخته بود،
3:26 و آن را به بسیاری از زیورها و زیبایی‌ها آراسته بود،
3:29 و در آن با همانندانش از بزرگان رقابت می‌کرد،
3:32 و خود را وقف خدمت آن کرده بود.
3:35 هرگاه صبح می‌شد نزد آن می‌رفت،
3:38 و هنگامی که شب فرا می‌رسید بازمی‌گشت.
3:40 هرگز آن را رها نمی‌کرد و با بهترین عطرها معطرش می‌ساخت،
3:44 و گران‌بهاترین قربانی‌ها را به پیشگاهش تقدیم می‌کرد.
3:47 معاذ دریافت که راهی برای اسلام آوردنِ پدرش نیست
3:51 مگر آنکه این بت از زندگی او بیرون کشیده شود.
3:54 او می‌دانست که پدر پیرش
3:57 تاب شنیدن سخنی را که مایه آزار بتش باشد ندارد،
4:01 و محال است که او از آن دست بردارد
4:04 پس از این همنشینی طولانی،
4:06 با سرزنش ملامت‌گران یا جدل جدال‌کنندگان.
4:10 پس تصمیم گرفت که برای رسیدن به هدفش راهی دیگر در پیش گیرد،
4:14 غیر از راه قانع‌سازی،
4:16 با یاری گرفتن از برادران و همسالانش.
4:19 شبی، معاذ و دو برادرش معوذ و خلاد
4:24 و همسالانی از نوجوانان بنی سلمه، عمداً به سوی بت مناه رفتند.
4:28 آن را بی‌سروصدا از جایش برداشتند
4:31 و آن را به گودالی پشت خانه‌ها بردند،
4:34 جایی که در آن پلیدی‌ها ریخته می‌شد،
4:36 و آن را در ته گودال به زمین افکندند.
4:39 سپس به خانه‌هایشان بازگشتند
4:41 و همراه خفتگان به خواب رفتند،
4:43 گویی هیچ اتفاقی نیفتاده است.
4:45 چون صبح شد پیرمرد
4:47 بنا به عادت خود به سوی بتش رفت
4:50 و آن را نیافت.
4:51 از خشم به خود پیچید
4:53 و در هر جا به جستجوی آن پرداخت،
4:56 تا آنکه آن را در گودال، واژگون و رو به زمین یافت.
5:00 آن را از آنجا بیرون آورد،
5:02 با آب پاک شست،
5:04 و با گران‌بهاترین عطرها معطرش ساخت،
5:07 و آن را به همان جایی که بود بازگرداند.
5:10 معاذ و یارانش کار خود را با بت دو بار و سه بار تکرار کردند،
5:15 و پیرمرد نیز هر بار آن را از گودال بیرون می‌آورد
5:19 و می‌شست و معطر می‌کرد.
5:21 چون شب چهارم فرا رسید،
5:24 او به ستوه آمد.
5:26 او به سوی بت رفت پیش از آن‌که بخوابد،
5:29 و شمشیری تیزشده برداشت و آن را به گردن خود آویخت،
5:32 و به او گفت:
5:34 «ای مناه!»
5:35 «اگر واقعاً خدایی،
5:37 پس خودت را از آن کسانی که بر تو ستم می‌کنند و به تو آزار می‌رسانند باز دار،
5:41 و به تو آزار می‌رسانند،
5:43 و این شمشیر با توست،
5:45 پس هر کاری که می‌خواهی با آن بکن.»
5:47 چون صبح شد،
5:50 بت خود را در همان گودال یافت،
5:53 و به سگی مرده بسته شده بود،
5:55 و این بار او را از جایش بیرون نیاورد،
5:58 بلکه او را همان‌جا رها کرد،
6:01 و شهادت داد که هیچ معبودی جز الله نیست،
6:04 و این‌که محمد رسول الله است.
6:07 معاذ و برادرانش به اسلام آوردن پدرشان به‌تمامی خوشحال شدند،
6:11 و به ایمان او چشمشان روشن شد،
6:13 زیرا آن خانهٔ مؤمن به پناهگاه‌هایی از پناهگاه‌های اسلام در یثرب تبدیل شد،
6:18 پس از آن‌که هرکس در آن به دین اسلام گروید،
6:22 و همهٔ ساکنانش از نبوت محمد، رسول الله، صلی‌الله‌علیه‌وسلم، روشنی گرفتند.
6:29 اندک زمانی از اسلام آوردن معاذ بن عمر نگذشته بود
6:33 که پیامبر، صلوات الله و سلامه علیه، مهاجرت‌کنان به مدینه آمد،
6:40 پس معاذ و برادرانش همچون تشنه‌ای که به آب گوارا روی آورد، به او روی آوردند،
6:45 و همچون مادری که به فرزند یگانه‌اش دل می‌بندد، به او دل بستند،
6:49 و همچون دوستدارِ محبوبش، همراه او ماندند.
6:52 پس هرگاه او صبح‌گاهان بیرون می‌رفت، با او بیرون می‌رفتند،
6:55 و هرگاه به راه می‌افتاد، با او به راه می‌افتادند،
6:58 و چون وقت نماز می‌رسید، پشت سرِ او نماز می‌گزاردند،
7:01 و به موعظه و راهنمایی‌اش گوش می‌دادند،
7:04 هرگاه می‌نشست و یارانش را پند می‌داد و ایشان را در دین الله فقیه می‌ساخت.
7:08 تا این‌که معاذ و برادرانش گلی خوشبو از گل‌های جوانان یثرب شدند،
7:14 و روشنی چشم اسلام و اهل آن.
7:17 سپس روزگار بر آن جوانان کوچک نیکوکار گذشت،
7:21 در کشتی‌های سبک‌بالانه،
7:23 و نبرد بزرگ بدر روی داد.
7:26 و معاذ و برادرش معوذ را در آن نبرد جایگاهی مشهود و مشهور بود،
7:31 که تاریخ اسلام آن را در درخشان‌ترین صفحات خود، با حروفی از نور ثبت کرده است.
7:37 پس گوش فرا دهیم به سخن صحابی بزرگوار عبدالرحمن بن عوف، رضی‌الله‌عنه،
7:43 و بخشی از اخبار او را دربارهٔ آن دو بشنویم.
7:47 زیرا او از آن دو چیزی دید که شگفتی و تحسین او را برانگیخت.
7:51 عبدالرحمن بن عوف گفت:
7:54 روزی در بدر، در صف ایستاده بودم که به اطراف خود نگاه کردم،
7:59 و ناگهان در سمت راست و چپم
8:02 دو نوجوان کم‌سن از نوجوانان انصار بودند.
8:06 یکی از آن دو به من چشمک زد،
8:08 پس به او نزدیک شدم و گفتم:
8:10 ای پسرم، آیا به من چشمک می‌زنی؟
8:13 گفت: آری.
8:14 گفتم: چه می‌خواهی؟
8:16 گفت:
8:17 ای عمو، ابوجهل را می‌شناسی؟
8:20 گفتم: آری.
8:22 گفت:
8:23 مرا به او راهنمایی کن.
8:25 گفتم:
8:26 ای برادرزاده، با او چه کار داری؟
8:29 گفت:
8:30 به من خبر رسیده که او به پیامبر، علیه‌الصلاة و السلام، دشنام می‌دهد،
8:34 و در پی کشتن اوست.
8:36 سوگند به آن‌که جانم در دست اوست،
8:38 اگر او را ببینم، با او درمی‌آیم،
8:41 و از او جدا نمی‌شوم تا آن‌که از ما که زودتر مرگش فرا رسد، بمیرد.
8:46 پس با شگفتی و لبخند به او نگریستم،
8:49 و گفتم: تو کیستی؟
8:51 گفت:
8:52 معاذ بن عمر بن جموح.
8:55 سپس در صف خود راست ایستادم،
8:57 و آن دیگری به من نزدیک شد و به من چشمک زد،
9:00 و من به او متمایل شدم،
9:01 و او همانند سخن همراهش به من گفت،
9:04 و به او گفتم: تو کیستی؟
9:06 گفت:
9:07 معاذ بن عمر.
9:09 گفتم:
9:10 و این که در سمت راست من ایستاده کیست؟
9:13 گفت:
9:14 او برادرم معاذ است.
9:16 پس خوشحال نشدم که میان دو مرد، جز این دو، هر که باشد ایستاده باشم،
9:22 جز پیامبر، علیه‌الصلاة و السلام.
9:25 و اندکی نگذشت
9:28 که دیدم ابوجهل در میان قریش می‌گردد.
9:31 پس به آن دو روی کردم و گفتم:
9:34 ای برادرزادگان من،
9:35 آیا این کسی را که در میان مردم می‌گردد نمی‌بینید؟
9:39 گفتند: آری.
9:40 گفتم:
9:41 این همان یار شماست که از او می‌پرسیدید.
9:44 معاذ گفت:
9:46 همین که ابوجهل را شناختم
9:48 و او را به‌درستی تشخیص دادم،
9:49 به سوی او رفتم،
9:51 و مشرکان گرداگرد او را گرفته بودند
9:54 گویی در بیشه‌ای از مردان بود.
9:57 مردی از مسلمانان که مرا می‌پایید به من گفت:
10:00 ای پسر، از ابوجهل برحذر باش،
10:03 زیرا رسیدن به او برای تو هدفی دشوار است.
10:07 به الله سوگند که سخنش جز بر اصرار و عزم من نیفزود.
10:12 سپس به سوی او حمله بردم،
10:14 و چون بر او دست یافتم،
10:16 او را زدم و ضربه‌ای با شمشیر بر او فرود آوردم
10:19 که ساقش را از زانو جدا کرد و او بر زمین افتاد
10:22 و برادرم معوذ مرا دنبال می‌کرد
10:25 پس چون بر بالای سر ابوجهل رسیدیم
10:27 با شمشیرش بر او خم شد
10:29 و شروع کرد به کار کردن با آن بر او
10:31 و نیزه‌های مشرکان او را از او دور می‌کردند
10:34 و از هر سو به او یورش می‌بردند
10:36 تا آنکه جراحات او را از پا درآورد
10:38 و در کنار او شهید شد
10:41 اما من
10:42 پس پسرش عکرمه بن ابی‌جهل
10:45 با شمشیرش بر شانه‌ام فرود آمد
10:47 و دست چپ مرا از شانه‌ام جدا کرد
10:50 اما آن بر پوستی در پهلویم آویزان ماند
10:54 و من تمام روز را تا شب می‌جنگیدم
10:57 در حالی که آن را پشت سرم می‌کشیدم
11:00 پس چون مرا آزار می‌داد
11:02 و مرا از جنگ بازمی‌داشت
11:04 کف آن را بر زمین نهادم
11:07 و پایم را بر آن گذاشتم
11:09 سپس پیوسته خود را کشیدم
11:11 تا آن را از بدنم جدا کردم
11:13 و آن را بر زمین انداختم
11:15 و چون جنگ به پایان رسید
11:19 مژده‌رسان آمد تا پیامبر ﷺ را به کشته شدن ابوجهل مژده دهد
11:22 به کشته شدن ابوجهل
11:24 پس به مژده‌رسان فرمود
11:26 آیا به الله سوگند، جز او معبودی نیست
11:29 این کار انجام شد؟
11:31 گفت: آری ای رسول الله
11:33 او به هلاکت خود رسید
11:35 پس فرمود
11:36 الله اکبر، الله اکبر
11:39 ستایش خدای راست که وعده‌اش را راست گردانید
11:42 و بنده‌اش را یاری کرد
11:44 و اما بعد
11:45 معاذ بن عمرو بن جموح همواره
11:48 با یک دست از حریم اسلام دفاع می‌کرد
11:52 در زمان رسول الله، درود و سلام خدا بر او باد
11:56 و در زمان دو یار او ابوبکر و عمر، رضی‌الله‌عنهما
12:00 و در خلافت ذوالنورین عثمان بن عفان
12:04 معاذ ندای پروردگارش را لبیک گفت
12:07 در حالی که دست راستش پیش از او رفته بود
12:09 و اما دست دیگرش
12:11 امید داشت که او را به باغ‌های نعیم برساند
12:16 مرا شادمان نمی‌کرد که میان دو مردی بایستم جز آن دو
12:24 هر که که باشد
12:27 جز پیامبر ﷺ
12:31 عبدالرحمن بن عوف
12:45 منبع