از مجموعهٔ تصاویری از زندگی صحابه (سریال تکمیل شد)
· درس 62 از 93
تصاویری از زندگی صحابه - قسمت (77) - عبدالله بن الزبیر رضی الله عنه
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:15
جمعیت مودت بر خود افتخار دارد که
0:17
تصاویری از زندگی صحابه را به شما تقدیم کند،
0:22
(این اثر از) عبدالرحمن رأفت الباشا
0:25
رحمهالله
0:30
عبدالله بن زبیر
0:32
رضیاللهعنه
0:51
ذاتالنطاقین (اسماء) به آن (مدینه) رسید،
0:53
اسماء بنت ابیبکر صدیق،
0:56
در حالی که در حومه یثرب خسته و فرسوده بود.
0:59
زیرا سایر مهاجران
1:01
تنها از سختیهای سفر رنج میبردند،
1:04
اما او
1:06
افزون بر سختیهای سفر، رنج میبرد،
1:09
و نیز سختیهای بارداری.
1:11
اسماء هنوز در قبا، از نواحی یثرب، بار سفر را فرود نیاورده بود
1:15
که درد زایمان به سراغش آمد،
1:19
و پسری زاد که ولادتش
1:22
در شهر رسول خدا صلیاللهعلیهوسلم رخ داد،
1:25
و (این درد) او را از حرکت بازداشت.
1:26
زیرا یهودیان مدینه
1:28
میان مردم شایع کرده بودند
1:31
که احبارشان بر مسلمانان مهاجر سحری بستهاند،
1:36
و این سحر آنان را نازا میکند،
1:39
تا پس از آن، فرزندی برایشان متولد نشود.
1:42
پس همین که خبر ولادت آن نوزاد خجسته
1:45
میان مسلمانان منتشر شد،
1:47
سراسر شهر رسول اعظم
1:50
صلیاللهعلیهوسلم
1:52
با تهلیل و تکبیر طنینانداز شد،
1:54
و مسلمانان به یکدیگر روی آوردند،
1:56
با شادی و شعف به هم مژده میدادند و فریاد میزدند:
1:59
«یهودیان دروغ گفتند، یهودیان دروغ گفتند!»
2:02
نوزاد تازهمتولدشده خجسته را
2:05
نزد رسول خدا صلیاللهعلیهوسلم آوردند،
2:08
و او را در دامن خود نهاد،
2:10
و خرمای عجوه طلب کرد،
2:12
آن را در دهان شریف خود جوید،
2:14
سپس آن را در دهان آن نوزاد خوشاقبال گذاشت،
2:17
و او آن را فرو برد.
2:19
سپس او را عبدالله نامید،
2:21
و این نام جد او، صدیق، رضواناللهعلیه بود،
2:24
و کنیهاش را ابوبکر نهاد،
2:26
و این کنیه خود او بود.
2:28
سپس صدیق فرمان داد که در گوش او اذان گفته شود،
2:31
و چنین شد.
2:33
پس نخستین چیزی که به درون آن نوزاد خجسته رسید،
2:37
آب دهان رسول خدا، درود و سلام خدا بر او باد، بود،
2:41
و نخستین صدایی که در گوشش جای گرفت، صدای اذان بود
2:45
که صدیق، رضیاللهعنه و خشنود باد از او، آن را بلند کرد.
2:49
و عبدالله بن زبیر از بزرگواری نسب
2:53
چیزی را گرد آورد که جز اندکی از مردمان گرد نیاوردند:
2:57
پدرش زبیر بن عوام بود،
2:59
حواری رسول خدا صلیاللهعلیهوسلم،
3:03
و یکی از ده تن مژدهیافته به بهشت.
3:06
مادرش اسماء بنت ابیبکر ذاتالنطاقین بود،
3:11
و جدّ مادریاش ابوبکر صدیق،
3:14
خلیفه و برگزیده رسول خدا صلیاللهعلیهوسلم بود،
3:19
و خالهاش عایشه، امالمؤمنین،
3:22
پاک و تبرئهشده بود.
3:25
جدّه پدریاش صفیه بنت عبدالمطلب بود،
3:29
عمّه رسول خدا، درود و سلام خدا بر او باد،
3:33
و عمّه پدرش خدیجه بنت خویلد بود،
3:36
سرور زنان عرب.
3:39
آیا عزتی برتر از عزت اسلام وجود دارد؟
3:43
و آیا مجدی والاتر از مجد ایمان یافت میشود؟
3:47
عبدالله بن زبیر در خانه نبوت پرورش یافت،
3:51
و بر زمین آن خانه پاک گام برداشت،
3:54
و با آداب والای آن ادب آموخت.
3:57
او نزد خالهاش عایشه، محبوبترین مخلوق خدا بود،
4:01
پس از رسول کریم که بهترین درود و پاکترین سلام بر او باد،
4:06
و پس از پدر آن بانو، صدیق، رضیاللهعنه و خشنود باد از او.
4:10
و چون عبدالله بن زبیر به هفت سالگی رسید،
4:14
پدرش زبیر بن عوام
4:17
او را فرمان داد که نزد رسول خدا، درود و سلام خدا بر او باد، برود
4:21
و با او بر شنیدن و اطاعت، در شادی و ناخوشی، بیعت کند.
4:26
او نزد پیامبر کریم صلیاللهعلیهوسلم رفت،
4:30
و عبدالله بن جعفر بن ابیطالب همراهش بود،
4:34
و او نیز نوجوانی همسال او بود.
4:37
چون پیامبر صلیاللهعلیهوسلم آن دو را دید
4:41
که برای بیعت با او روی آوردهاند،
4:43
همانگونه که مردان کامل چنین میکنند،
4:45
از کار آن دو، از سر شادمانی لبخند زد،
4:48
و دست کریمانه خود را به سوی ایشان دراز کرد و با آن دو بیعت نمود.
4:52
عبدالله بن زبیر تا زمانی که عمرش امتداد یافت،
4:56
این بیعت را یاد میکرد،
4:58
و در تمام کارهایش به آن پایبند بود،
5:00
و فرزندانش را به آنچه رسول خدا صلیاللهعلیهوسلم بر آن بود، فرمان میداد.
5:06
روزی پسرش از خانه غایب شد و غیبتش طولانی گشت،
5:10
پس چون بازگشت، به او گفت:
5:12
«ای پسرم، کجا بودی؟»
5:14
گفت:
5:15
«قومی را یافتم که بهتر از آنان ندیده بودم.
5:19
آنان خدای متعال را یاد میکردند،
5:22
پس یکی از ایشان کف بر لب میآورد و میغرید
5:24
تا از خشیت خدا بیهوش میشد.
5:27
پس تمام روزم را با ایشان نشستم.»
5:30
او به وی گفت:
5:31
«ای پسرم، دیگر هرگز این بار با آنان منشین،
5:36
زیرا من رسول خدا صلیاللهعلیهوسلم را دیدم که...»
5:40
قرآن تلاوت میکرد
5:41
و الله تبارک و تعالی را به نیکوترین و ژرفترین و راستترین یاد میکرد
5:47
و ابوبکر و عمر و عثمان و علی را دیدم، رضیاللهعنهم
5:53
قرآن تلاوت میکردند
5:55
و الله را نیز یاد میکردند
5:57
پس چیزی از این [آسیب] به ایشان نمیرسید
6:00
آیا گمان داری که یاران تو اینها
6:03
در برابر الله فروتنتر از ابوبکر و عمر و عثمان و علی بودند؟
6:08
و همانگونه که عبدالله بن زبیر بر صلاح و تقوا پرورش یافت
6:12
بر سوارکاری و تمرین جنگها نیز از کودکی پرورش یافت
6:18
پدرش بسیار حریص بود که او را در غزوهها حاضر کند
6:23
و او را همراه خود به سرزمینهای دور ببرد
6:26
تا در نبردها حاضر شود و فتحها را ببیند
6:29
او را در روز یرموک از مدینه تا سرزمین شام همراه خود برد
6:35
و او را به اسبی اصیل از نژاد برگزیده اختصاص داد
6:38
و سرپرستی برای نگهداریاش استخدام کرد
6:41
و این فرصت برای او فراهم شد که بزرگترین نبرد تاریخ اسلام را از نزدیک ببیند
6:47
و لشکرهای انبوه را در حمله و گریز ببیند
6:51
و در شکست و پیروزی با آنها همراه باشد
6:54
پس او برافروزندهٔ جنگ شد، همانگونه که عابد شبزندهدار بود
6:58
عبدالله بن زبیر از هیچ غزوهای که مسلمانان بدان رفتند عقب نماند
7:03
از زمانی که شایستهٔ حمل سلاح شد
7:06
و در هر نبردی که مجاهدان در آن شرکت کردند
7:10
او را اثری بود که یاد میشود و سپاس گفته میشود
7:12
از جمله آنکه خلیفهٔ مسلمانان عثمان بن عفان، رضیاللهعنه و ارضاه
7:18
به والیاش در مصر اجازه داد که به افریقیه لشکر کشد
7:22
پس لشکر غازی به سوی هدفش رفت
7:25
اما اندکی نگذشت که اخبارش از خلیفه قطع شد
7:30
پس امر آن لشکر او را نگران کرد و اندوهگین ساخت
7:33
پس عبدالله بن زبیر را در رأس گروهی از سوارکاران مسلمان فرستاد
7:39
تا لشکر را یاری دهد و از اخبارش آگاه شود
7:43
عبدالله بن زبیر با لشکر غازی دیدار کرد
7:46
و از احوال آنها آگاه شد
7:48
دید که فرماندهشان هر روز از صبح تا ظهر با مشرکان میجنگد
7:55
سپس لشکر او و لشکر آنان برای آسایش از سختی هوا و شدت گرما دست میکشند
8:01
پس زود بدو پیشنهاد داد که لشکرش را به دو بخش تقسیم کند
8:06
بخشی در نیمهٔ نخست روز بجنگد
8:09
و بخشی در نیمهٔ دوم روز بجنگد
8:12
تا دو گروه به نوبت استراحت کنند و نبرد ادامه یابد
8:16
و بدین ترتیب به دشمن فرصت نفس تازه کردن ندهند
8:21
فرماندهٔ لشکر از این طرح پیشنهادی خوشحال شد
8:24
و دستور اجرای آن را داد
8:26
و فرماندهی را به میل و اختیار خود به عبدالله بن زبیر واگذار کرد
8:31
دو لشکر روز بعد همانگونه که هر روز میجنگیدند، به جنگ پرداختند
8:36
چون وقت ظهر فرا رسید
8:39
دشمنان بنا به عادت خود آغاز به بازگشت کردند
8:42
ناگهان غافلگیر شدند که مسلمانان
8:45
با لشکری پرشور و نیرومند همچنان میجنگند
8:49
با عزمی تیز
8:51
و نشاطی فراوان
8:53
پس ترس در دلهایشان افتاد
8:55
و در صفهایشان شکاف پدید آمد
8:58
و نشانههای شکست بر آنان آشکار شد
9:01
در این هنگام ابن زبیر فرصت را مناسب دید
9:04
سی تن از مردان نیرومند خود را برگزید
9:07
و به ایشان گفت: پشتم را نگه دارید
9:10
و آنچه را من انجام میدهم خواهید دید
9:13
جرجیر، پادشاه دشمنان
9:15
و فرماندهٔ لشکرشان در میان اردوگاهش مستقر بود
9:19
بر استر سفیدرنگش سوار بود
9:22
دو کنیزش با پر طاووس بر او سایه میافکندند
9:27
پس عبدالله بن زبیر به مردانی که برگزیده بود گفت
9:31
من به سوی او میروم، از من پیروی کنید
9:34
و هر کس را که سر راهم قرار گیرد از من دور کنید
9:37
سپس به سوی جرجیر رفت
9:39
دلی استوار و عزمی پابرجا و گامی متین داشت
9:43
و با آرامش با هر دو دست صفها را میشکافت
9:47
پس قوم گمان بردند که او فرستادهای است
9:49
از سوی مسلمانان برای مذاکره آمده است
9:52
چون به میان اردوگاه رسید
9:55
پادشاه قصدش را دریافت و از سطوتش بیمناک شد
9:58
پس [از ترس] به دامان گریز پناه برد
10:00
عبدالله بن زبیر به او رسید
10:02
و نیزهای بر او زد که او را بر زمین افکند
10:05
سپس بر رویش خم شد
10:07
کار او را تمام کرد و سرش را برید
10:10
و آن را بر نیزهٔ خود نصب کرد
10:12
سپس با صدای بلند تکبیر گفت
10:14
مسلمانان نیز به تکبیر او تکبیر گفتند
10:17
پس غیرت در جان مسلمانان به جنبش درآمد
10:20
و ترس در دل مشرکان افتاد
10:23
پس پشت کردند و گریختند
10:25
و پشت خود را به ابن زبیر و لشکریان جنگجوی او در راه خدا نمودند
10:27
و الله، عبدالله بن زبیر را گرامی داشت
10:32
پس او با همهٔ فضیلتهایش
10:35
به والایی تقوا و پاکی صلاح نیز دست یافت
10:38
زیرا شبها را به عبادت و روزها را به روزه میگذراند
10:41
دلش به خانههای الله پیوسته بود
10:45
مردم او را «کبوتر مسجد» میخواندند
10:48
و از او معروف است که شبهای عمرش را به سه بخش تقسیم کرده بود
10:51
شبی را که تا صبح ایستاده نماز میگزارد
10:56
و شبی را که تا صبح در رکوع میگذراند
11:00
و شبی را که تا صبح در سجده میگذراند
11:05
و برای او در موسمها مواضعی بود
11:10
که دلهای مسلمانان را به لرزه میانداخت
11:13
و گنجینههای ایمان را در دلهایشان برمیانگیخت
11:16
از جمله آنچه محمد بن عبدالله الثقفی روایت کرده است
11:19
گفت: روزی پیش از روز ترویه، در حالی که محرم بود، عبدالله ابن زبیر بر ما بیرون آمد
11:23
[و شرح آن را داد]
11:26
[ادامهٔ روایت]
11:30
تلبیهای گفت که هرگز بهتر از آن نشنیدهام
11:34
و هرگز به مانندش هم نشنیدهام.
11:36
سپس الله را ستود، ستایشی بسیار فراوان،
11:39
و او را ثنا گفت، ثنایی بسیار بزرگ،
11:41
و فرمود: اما بعد،
11:44
شما از کرانههای گوناگون آمدهاید،
11:47
هیئتهایی به سوی الله عزّ و جلّ.
11:50
پس بر الله سزاوار است که هیئت خود را گرامی دارد.
11:53
پس هر یک از شما که برای طلب آنچه نزد الله است آمده،
11:56
بیتردید طالبِ الله ناامید نمیشود.
11:59
و گفتار خود را با کردار راست گردانید،
12:02
زیرا معیار گفتار، عمل است.
12:05
و نیت، نیت.
12:07
زیرا جز این نیست که اعمال به نیتهاست.
12:09
الله، الله را در این روزهای خود [رعایت کنید]،
12:12
زیرا این روزهایی است که گناهان در آن آمرزیده میشود.
12:15
سپس تلبیه گفت،
12:17
و مردم نیز به تلبیه او تلبیه گفتند.
12:19
پس هرگز روزی را ندیدم
12:21
که گریهکنندگانش از آن روز بیشتر باشند.
12:24
و بعد،
12:26
عبدالله ابن زبیر تمام عمرش
12:30
برای آنچه حق میپنداشت، مبارزه کرد،
12:33
تا آنکه نزد کعبه معظّمه کشته شد.
13:09
و از کسانی که هنگام مرگ او تکبیر گفتند،
13:13
عبدالله ابن عمر ابن خطّاب بود.