از مجموعهٔ تصاویری از زندگی صحابه (سریال تکمیل شد)
· درس 10 از 93
تصاویری از زندگی صحابه - قسمت (25) - زید بن حارثه رضی الله عنه
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:15
جمعیت مودت خوشحال است
0:18
که نمونههایی از زندگی اصحاب را به شما ارائه دهد
0:22
(رحمت خدای) رحمان را رأفت پاشا
0:25
رحمهالله
0:27
زید بن حارثه
0:32
رضیاللهعنه
0:47
سعدی دختر ثعلبه (به قصد) دیدار قومش بنی معن رفت
0:51
و غلامش زید بن حارثه کلبی را همراه خود میبرد
0:56
پس هنوز در سرزمین قومش فرود نیامده بود
0:59
که سواران بنی قین بر آنان تاختند
1:02
اموال را گرفتند و شتران را راندند
1:05
و زنان و فرزندان را به اسارت بردند
1:07
و در میان کسانی که (با خود) بردند
1:10
فرزندش زید بن حارثه بود
1:13
و زید در آن هنگام نوجوانی کوچک بود
1:16
که نزدیک هشت سالگیاش بود
1:18
او را به بازار عکاظ آوردند
1:20
و برای فروش عرضه کردند
1:22
پس یکی از ثروتمندان سروران قریش او را خرید
1:25
که حکیم بن حزام بن خویلد بود
1:28
به چهارصد درهم
1:30
و با او گروهی از غلامان را هم خرید
1:33
و آنان را به مکه بازگرداند
1:35
چون عمهاش خدیجه دختر خویلد از آمدنش آگاه شد
1:39
نزد او آمد و به او خوشآمد گفت
1:43
پس (حکیم) به او گفت: ای عمه
1:46
من از بازار عکاظ گروهی از غلامان خریدهام
1:50
هر کدام را که بخواهی برگزین
1:53
آن (غلام) هدیهای برای تو خواهد بود
1:55
خدیجه چهرههای غلامان را بررسی کرد
1:59
و زید بن حارثه را برگزید
2:01
زیرا نشانههای هوش و نجابت او را دید
2:04
و او را با خود برد
2:06
و پس از اندک زمانی
2:08
خدیجه دختر خویلد
2:10
با محمد بن عبدالله ازدواج کرد
2:13
و خواست او را گرامی دارد و به او هدیه دهد
2:16
پس جز غلام محبوبش زید بن حارثه چیز بهتری نیافت
2:20
و او را به او هدیه کرد
2:22
و در حالی که آن غلام خوشاقبال
2:24
در پرورش محمد بن عبدالله میزیست
2:27
و از همراهی بزرگوارانهاش بهرهمند میشد
2:29
و از خصال نیکویش برخوردار بود
2:31
مادرش که از فقدان او داغدار بود، اشکهایش خشک نمیشد
2:36
و اندوهش آرام نمیگرفت
2:38
و پهلویش (از بیخوابی) آرام نمییافت
2:40
و بر اندوهش، اندوه دیگری میافزود
2:43
که نمیدانست او زنده است تا امیدوار باشد
2:46
یا مرده است تا از او ناامید شود
2:49
اما پدرش
2:51
در هر سرزمینی او را جستوجو میکرد
2:53
و از هر کاروانی دربارهاش میپرسید
2:55
و اشتیاقش به او را در شعری اندوهگین بیان میکرد
2:59
که جگرها از آن پاره میشود
3:01
آنجا که میگوید:
3:03
بر زید گریستم و نمیدانم چه بر سرش آمد
3:07
آیا زنده است تا امید داشته شود، یا مرگ او را دریافته است
3:11
به خدا سوگند نمیدانم، و من پرسندهام
3:15
آیا دشت هموار او را فرا گرفته یا کوه او را در خود گرفته است
3:19
خورشید هنگام طلوع، یادش را برایم زنده میکند
3:22
و هنگام غروب، یادش بر من عرضه میشود
3:26
با کوشش فراوان، شترهای تندرو را در زمین خواهم راند
3:29
و از گشتوگذار خسته نمیشوم، و شترها هم خسته نمیشوند
3:33
تا زندهام یا آرزویم به من برسد
3:37
زیرا هر انسانی فانی است، هرچند امید او را فریفته باشد
3:41
و در یکی از موسمهای حج
3:45
گروهی از قوم زید قصد خانهی حرام کردند
3:48
و هنگامی که گرد خانهی کهن طواف میکردند
3:51
ناگهان با زید روبهرو شدند
3:54
او آنان را شناخت و آنان او را شناختند و از او پرسیدند و او از آنان پرسید
3:58
و چون مناسک خود را به پایان بردند و به سرزمینشان بازگشتند
4:02
آنچه دیده بودند را به حارثه خبر دادند
4:04
و آنچه را شنیده بودند برای او بازگو کردند
4:07
پس حارثه بهسرعت مرکب خود را آماده کرد
4:10
و از اموال آنچه را که با آن پارهی جگرش و روشنی چشمش را فدیه دهد برداشت
4:14
و برادرش کعب را همراه خود برد
4:18
و هر دو با هم به سوی مکه شتافتند
4:22
چون به آنجا رسیدند، نزد محمد بن عبدالله رفتند
4:26
و گفتند: ای پسر عبدالمطلب
4:30
شما همسایگان خدایید
4:32
اسیران را آزاد میکنید و گرسنگان را طعام میدهید
4:35
و به فریادرسِ درمانده میرسید
4:38
و ما برای پسرمان که نزد شماست آمدهایم
4:41
و از اموال آنچه را که فدیهی او باشد آوردهایم
4:44
پس بر ما منت گذارید و او را به هر بهایی که میخواهید به ما بازگردانید
4:47
محمد گفت: کدام پسرتان را میخواهید؟
4:51
گفتند: غلامت زید بن حارثه
4:55
گفت: آیا برای شما چیزی بهتر از فدیه هست؟
4:59
گفتند: آن چیست؟
5:02
گفت: او را فرا میخوانم
5:05
و او را میان من و شما مخیر میکنم
5:08
اگر شما را برگزیند، او بدون مال از آنِ شماست
5:11
و اگر مرا برگزیند، به خدا سوگند
5:14
به خدا سوگند من کسی نیستم که از آنکه او برمیگزیند رویگردان شوم
5:17
گفتند: واقعاً انصاف دادی
5:20
و در انصافورزی نهایت کوشش را کردی
5:23
پس محمد زید را فراخواند و گفت: این دو کیستند؟
5:26
گفت: این پدرم
5:29
حارثه بن شراحیل است و این عمویم کعب
5:33
او فرمود: من تو را مخیر کردم.
5:36
اگر خواستی با آن دو برو،
5:39
و اگر خواستی نزد من بمان.
5:42
پس او بیدرنگ و بیتردید به من گفت:
5:45
«بلکه نزد تو میمانم.»
5:48
پدرش گفت: وای بر تو ای زید!
5:51
آیا بندگی را بر پدر و مادرت برمیگزینی؟
5:54
گفت: من از این مرد چیزی دیدهام
5:57
که هرگز نمیتوانم از او جدا شوم.
6:00
چون محمد آنچه را از زید دید
6:03
که دید، دست او را گرفت
6:06
و او را به سوی خانهٔ حرام بیرون آورد
6:09
در برابر جمعی از قریش،
6:12
و فرمود: ای گروه قریش،
6:15
گواه باشید که این پسر من است؛ از من ارث میبرد و من از او ارث میبرم.
6:18
پس دل پدرش و عمویش خوش شد،
6:21
و آن دو را نزد محمد بن عبدالله رها کردند
6:24
و با دلی آرام به میان قوم خود بازگشتند،
6:27
با خاطری آسوده. و از آن روز
6:30
زید بن حارثه به زید بن محمد خوانده میشد
6:33
و همچنان بدین نام خوانده میشد،
6:36
تا آنکه رسول (صلوات الله و سلامه علیه) مبعوث شد
6:39
و اسلام فرزندخواندگی را باطل کرد،
6:42
آنگاه که فرمان خداوند جل و عز نازل شد:
6:45
«ایشان را به نام پدرانشان بخوانید».
6:48
از آن پس زید بن حارثه خوانده شد.
6:51
زید هنگامی که محمد را برگزید،
6:54
بر پدر و مادرش، نمیدانست که او چه گوسفندی از گلهاش است؛
6:57
و نمیدانست که آقایی که او را بر خانواده و قبیلهاش ترجیح داد،
7:00
آنکه (او را) بر خانواده و خویشاوندانش برگزید
7:03
سرور نخستین و پسینیان است
7:06
و فرستادهٔ خدا به سوی همهٔ آفریدگان است.
7:09
و هرگز به ذهنش خطور نمیکرد
7:12
که دولتی آسمانی بر پهنهٔ زمین برپا خواهد شد
7:15
و میان شرق و غرب را
7:18
از عدل و داد پر خواهد کرد، و اینکه خود او
7:21
نخستین خشتِ بنای
7:24
این دولت بزرگ خواهد بود.
7:27
هیچیک از اینها در خاطر زید نمیگذشت؛
7:30
بلکه این فضل خداست که به هر که بخواهد میدهد،
7:33
و الله صاحب فضل بزرگ است
7:36
چرا که بر این رویداد گزینش
7:39
جز چند سالی نگذشته بود
7:42
که خداوند پیامبرش محمد را
7:45
با دین هدایت و حق برانگیخت،
7:49
و زید بن حارثه نخستین مردی بود که به او ایمان آورد.
7:52
و آیا برتر از این نخستین بودن، فضیلتی هست
7:55
که رقابتکنندگان بر سر آن رقابت کنند؟
7:58
زید بن حارثه امین
8:01
راز رسول خدا و فرمانده
8:04
سریهها و لشکرهایش شد،
8:07
و یکی از جانشینانش در مدینه بود هرگاه پیامبر (علیه الصلاة و السلام) آن را ترک میکرد.
8:10
[پیامبر (علیه الصلاة و السلام)]
8:13
و همانگونه که پیامبر زید را دوست داشت
8:16
و او را بر پدر و مادرش ترجیح داد،
8:19
فرستادهٔ گرامی (صلوات الله و سلامه)
8:22
او را دوست داشت و با خانواده و فرزندانش درآمیخت،
8:26
و هنگام بازگشت او شادمان میشد
8:29
و با او دیداری داشت که کسی جز او
8:32
به مانند آن دست نیافت.
8:35
این است عایشه (رضوان الله علیها)
8:38
که برای ما صحنهای از صحنههای
8:41
شادی رسول خدا (صلیاللهعلیهوسلم)
8:44
در دیدار با زید را تصویر میکند:
8:47
زید بن حارثه به مدینه آمد
8:50
و رسول خدا (صلیاللهعلیهوسلم) در خانه بود،
8:53
پس در را کوفت.
8:56
رسول خدا برهنه به سوی او برخاست،
8:59
جز آنچه میان ناف و زانویش را میپوشاند، چیزی بر تن نداشت،
9:02
و با کشیدن جامهاش به سوی در رفت،
9:05
او را در آغوش گرفت و بوسید.
9:08
به خدا سوگند که پیش و پس از او، رسول خدا را برهنه ندیدم.
9:11
و امر محبت پیامبر
9:14
به زید میان مسلمانان شایع و گسترده شد،
9:17
پس او را «زید حِب» نامیدند،
9:20
لقبِ محبوب رسول خدا،
9:23
و پس از او پسرش اسامه را
9:26
به «محبوب رسول خدا و پسر محبوبش» ملقب کردند.
9:29
و در سال هشتم هجرت،
9:32
خداوند که حکمتش پاک و والاست،
9:35
خواست که حبیب را با جدایی از محبوبش بیازماید.
9:38
زیرا رسول (صلوات الله و سلامه علیه)
9:41
حارث بن عمیر ازدی را
9:44
با نامهای به سوی پادشاه بصری فرستاد که او را به اسلام فراخواند.
9:48
چون حارث به مؤته در شرق اردن رسید،
9:51
یکی از امیران غسانیان،
9:54
شرحبیل بن عمرو، سر راهش را گرفت،
9:57
او را گرفت و بندش کرد،
10:00
سپس پیشش آورد و گردنش را زد.
10:03
این کار بر پیامبر (صلوات الله و سلامه علیه) بسیار گران آمد،
10:06
زیرا برای او فرستادهای جز او کشته نشده بود.
10:09
پس لشکری سه هزار جنگاوری آماده کرد
10:12
برای جنگ مؤته،
10:15
لشکرِ محبوبش زید بن حارثه.
10:18
و فرمود: اگر زید کشته شد،
10:21
فرماندهی با جعفر بن ابیطالب باشد؛
10:24
و اگر جعفر کشته شد،
10:27
با عبدالله بن رواحه باشد؛
10:30
و اگر عبدالله کشته شد،
10:33
مسلمانان برای خود مردی از میان خود را برگزینند.
10:36
لشکر پیش رفت تا به معان رسید،
10:39
در شرق اردن،
10:43
برای دفاع از غسانیان،
10:46
و صد هزار تن از مشرکان عرب به آن پیوستند،
10:49
و این لشکر انبوه، نه چندان دور،
10:52
از موضع مسلمانان فرود آمد.
10:55
مسلمانان دو شب در معان ماندند
10:58
و درباره آنچه باید بکنند رایزنی میکردند.
11:01
یکی گفت: به رسول الله (ﷺ) نامه بنویسیم
11:04
و شمار دشمنمان را به ایشان خبر دهیم
11:07
و منتظر فرمان ایشان بمانیم.
11:10
ما با شمار و نیرو و فزونی جنگ نمیکنیم،
11:13
بلکه با این دین میجنگیم.
11:16
پس به سوی آنچه برای آن بیرون آمدهاید روان شوید،
11:19
که الله برای شما یکی از دو نیکی را تضمین کرده است:
11:22
یا پیروزی،
11:25
یا شهادت.
11:28
سپس دو گروه در سرزمین مؤته به هم رسیدند،
11:31
و مسلمانان چنان جنگیدند که رومیان را مبهوت کردند
11:34
و هیبت این سه هزار تن در دلهایشان جای داد،
11:37
آنها که با لشکری بالغ بر دویست هزار نفر روبهرو شدند.
11:40
زید بن حارثه
11:43
پرچم رسول الله صلیاللهعلیهوسلم را برافراشت
11:46
و چنان جنگید که تاریخ دلاوریها مانندش را نشناخته بود،
11:49
تا آنجا که صدها نیزه بدنش را درید
11:52
و از پای درآمد و
11:55
در خون خود غلتید.
11:58
پس جعفر بن ابیطالب پرچم را از او گرفت
12:01
و با بزرگوارانهترین دفاع از آن پاسداری کرد،
12:04
تا آنکه به یارش پیوست.
12:07
سپس عبدالله بن رواحه پرچم را گرفت
12:10
و با دلیرانهترین مبارزه از آن دفاع کرد،
12:13
تا آنجا که به جایی رسید که یارانش به آن رسیده بودند.
12:16
آنگاه مردم خالد بن ولید را به فرماندهی برگزیدند،
12:19
و او تازه مسلمان شده بود.
12:22
او لشکر را به پهلو کشید و آن را از نابودی حتمی رهانید.
12:25
به رسول الله صلیاللهعلیهوسلم
12:29
خبر مؤته رسید
12:32
و خبر سه فرماندهاش.
12:35
پس چنان بر ایشان اندوهگین شد که هرگز مانندش اندوهگین نشده بود،
12:38
و به خانوادههایشان سر زد و ایشان را تسلیت داد.
12:41
چون به خانه زید بن حارثه رسید،
12:44
دخترک خردسالش به او پناه آورد
12:47
در حالی که با گریه نفسنفس میزد.
12:50
رسول الله صلیاللهعلیهوسلم گریست
12:53
تا آنکه اشکهایش فرو ریخت.
12:56
سعد بن عباده به او گفت:
13:00
پیامبر (ﷺ) فرمود:
13:03
این گریه دوستی است بر دوست خود،
13:09
و به الله سوگند،
13:12
زید بن حارثه سزاوار امارت بود،
13:15
و او محبوبترین مردم نزد ایشان بود
13:18
محمد رسول الله.