تصاویری از زندگانی صحابه - قسمت (50) - الربیع بن زیاد الحارثی رضی الله عنه.

◉ 30281 بازدید ⏱ 12:48 صدای ترجمه‌شده — فارسی
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 بسم الله الرحمن الرحیم
0:15 جمعیت مودت با افتخار
0:18 می‌خواهد نمونه‌هایی از زندگی صحابه را به شما تقدیم کند،
0:22 نوشته عبدالرحمن رأفت الباشا
0:25 رحمه‌الله
0:27 ربیع بن زیاد حارثی رضی‌الله‌عنه
0:47 این شهر، شهر رسول الله (ﷺ) است؛
0:51 هنوز اندوه خود را بر فقدان دوست صدیق (ابوبکر) فرو می‌نشاند،
0:55 و این‌ها هستند؛ والیان سرزمین‌ها که هر روز بر یثرب وارد می‌شوند
1:01 تا با خلیفه‌اش عمر بن خطاب بیعت کنند، بر شنیدن و فرمان‌برداری در خوشی و ناخوشی.
1:07 و در یکی از صبح‌ها، هیئت بحرین بر امیرالمؤمنین وارد شد،
1:12 همراه با گروه دیگری از هیئت‌ها.
1:15 و فاروق — رضوان‌الله‌علیه — بسیار حریص بود که سخن واردشوندگان را بشنود،
1:21 شاید در آنچه می‌گویند، پندی رسا یا
1:25 اندیشه‌ای سودمند یا نصیحتی برای الله و کتاب او و عموم مسلمانان بیابد.
1:31 پس عده‌ای از حاضران را به سخن گفتن فراخواند، اما چیز قابل توجهی نگفتند.
1:37 پس به مردی روی کرد که نشانه‌های خیر در او دیده می‌شد، و به او اشاره کرد و گفت: «آنچه نزد توست، بگو.»
1:44 پس آن مرد الله را حمد گفت و ثنای او را به جای آورد، سپس گفت:
1:48 ای امیرالمؤمنین، تو زمامداری این امت را بر عهده نگرفتی
1:53 مگر به عنوان آزمونی از سوی الله عزوجل که تو را به آن مبتلا کرد.
1:57 پس در آنچه بر عهده گرفته‌ای، از الله بترس،
1:59 و بدان که اگر بزغاله‌ای در کنار ساحل فرات گم شود،
2:03 روز قیامت از آن بازخواست خواهی شد.
2:06 پس عمر به گریه افتاد و گفت:
2:09 از آن روز که تو را به خلافت برگزیدم، هیچ‌کس مرا چنان که تو تصدیق کردی، تصدیق نکرد.
2:13 تو کیستی؟
2:15 گفت:
2:16 ربیع بن زیاد حارثی.
2:19 گفت:
2:20 برادر مهاجر بن زیاد؟
2:22 گفت: آری.
2:24 چون مجلس پراکنده شد، عمر بن خطاب ابوموسی اشعری را فراخواند
2:29 و گفت:
2:30 کار ربیع بن زیاد را پیگیری کن،
2:33 که اگر راستگو باشد، در او خیر بسیاری است
2:36 و یاوری برای ما در این امر.
2:39 او را به کار گمار و خبر او را برایم بنویس.
2:42 هنوز روزی چند نگذشته بود
2:45 که ابوموسی اشعری لشکری آماده کرد
2:48 برای گشودن مناثر از سرزمین اهواز،
2:51 به فرمان خلیفه.
2:53 و ربیع بن زیاد را در لشکر قرار داد،
2:56 و برادرش مهاجر را نیز.
2:58 ابوموسی اشعری مناثر را محاصره کرد
3:01 و با اهل آن نبردهایی سخت آزمود،
3:04 که جنگ‌ها نظیر آن را کم دیده‌اند.
3:07 مشرکان از شدت دلاوری و استواری عزم،
3:10 چنان نشان دادند
3:12 که به خاطر کسی خطور نمی‌کرد.
3:14 و کشتار در میان مسلمانان بسیار شد،
3:17 به گونه‌ای که هر برآوردی را از دست داد.
3:19 و مسلمانان در آن روز
3:21 در حالی که روزه رمضان داشتند، می‌جنگیدند.
3:24 چون مهاجر، برادر ربیع بن زیاد، دید
3:27 که کشتار در صفوف مسلمانان فزونی گرفته است،
3:30 تصمیم گرفت جان خود را بفروشد
3:33 به طلب خشنودی الله.
3:35 پس خود را حنوط کرد و کفن پوشید و به برادرش وصیت کرد.
3:39 پس ربیع نزد ابوموسی رفت و گفت:
3:42 مهاجر عزم کرده است که جان خود را بفروشد،
3:45 در حالی که روزه‌دار است،
3:47 و مسلمانان نیز بر اثر سختی جنگ و شدت گرسنگی و تشنگی روزه
3:49 دچار چیزی شده‌اند
3:51 که عزم‌هایشان را سست کرده است،
3:53 و آنان از افطار سر باز می‌زنند.
3:55 هرچه صلاح می‌دانی انجام ده.
3:57 پس ابوموسی اشعری ایستاد
3:59 و در لشکر ندا داد:
4:01 ای گروه مسلمانان،
4:03 بر هر روزه‌داری عزم کرده‌ام
4:05 که اگر سست شود یا از جنگ بازایستد،
4:08 از آبریزی که نزد من است بنوشد،
4:10 تا مردم هم از آن بنوشند و مژده داده شوند.
4:12 چون مهاجر سخن او را شنید،
4:15 جرعه‌ای آب نوشید و گفت:
4:18 به خدا سوگند که آن را از تشنگی ننوشیدم،
4:21 بلکه عزم امیرم را نیکو داشتم.
4:24 سپس شمشیر خود را کشید
4:26 و به سوی صفوف رفت و آن‌ها را شکافت،
4:28 و مردان را بی‌هیچ ترس یا بیم به خاک افکند.
4:32 چون به میان لشکر دشمن فرو رفت،
4:34 از هر سو بر او حلقه زدند،
4:37 و شمشیرهایشان از پیش و پس بر او فرود آمد،
4:41 تا آن‌که به خاک افتاد.
4:43 سپس سرش را بریدند
4:45 و آن را بر بلندی مشرفی بر میدان نبرد نصب کردند.
4:49 ربیع به آن نگریست و گفت:
4:52 خوشا به حال تو و نیکو بازگشتنی!
4:55 به خدا سوگند که این کار را برای تو می‌کنم،
4:57 و برای کشتن مسلمانان، إن شاءالله.
5:00 چون ابوموسی دید...
5:02 و چون اندوه برادرش بر ربیع فرود آمد
5:05 و آنچه از خشم و غیرت در سینه‌اش بر دشمنان خدا برانگیخته شد، دریافت،
5:09 فرماندهی لشکر را به او واگذاشت
5:12 و برای گشودن شهر سوس آماده شد.
5:15 ربیع و سپاهیانش چون گردباد بر مشرکان هجوم بردند،
5:19 و چون سیلی که صخره‌ها را فرو غلطاند، بر دژهای آنان ریختند.
5:24 صفوف آنان را پراکنده ساختند و قدرتشان را درهم شکستند،
5:27 و الله مناثر را به دست ربیع بن زیاد به زور گشود.
5:31 پس جنگجویان را کشتند و زنان و فرزندان را به اسارت گرفتند.
5:34 و آنچه را که الله بخواهد از غنیمت به دست آورد، به دست آورد.
5:37 ستارهٔ ربیع بن زیاد پس از نبرد مناثر درخشید.
5:41 و نامش بر زبان‌ها افتاد.
5:44 و یکی از فرماندهان سرشناس شد که برای کارهای بزرگ امید بسته می‌شدند.
5:50 پس چون مسلمانان تصمیم به فتح سجستان گرفتند،
5:54 فرماندهی لشکر را به او سپردند،
5:57 و پیروزی را به دست او آرزو کردند.
6:00 ربیع بن زیاد با لشکر جهادگرش در راه الله به سوی سجستان روان شد.
6:05 از بیابانی گذشت که درازای آن هفتاد و پنج فرسخ بود،
6:09 که حیوانات درنده از بیابان‌نشینان، از پیمودن آن درمانده می‌شدند.
6:14 نخستین چیزی که با آن روبه‌رو شد، رستاق زالِق بر مرز سجستان بود،
6:19 و آن روستایی آباد است با کاخ‌های باشکوه،
6:22 که با دژهای استوار احاطه شده است،
6:25 پر از نعمت‌ها و میوه‌های فراوان.
6:28 آن فرمانده زیرک، پیش از رسیدن به رستاق زالِق، جاسوسان خود را در آن گسیل داشت.
6:33 پس دانست که آن قوم به زودی جشن و جشنوارهٔ خود را برپا خواهند کرد.
6:38 پس منتظرشان ماند تا در شب جشن، ناگهان و در غفلت‌شان بر آنان تاخت،
6:43 و شمشیر را بر گردن‌هایشان نهاد و آنان را به زور گرفت.
6:47 پس بیست هزار نفر از ایشان را به اسارت گرفت.
6:49 و دهقانشان اسیر دستش شد.
6:52 و در میان اسیران، غلامی از آن دهقان بود.
6:56 آنان دیدند که او سیصد هزار [درهم] گرد آورده تا آن را نزد ارباب خود ببرد.
7:01 ربیع به او گفت: این اموال از کجاست؟
7:05 گفت: از یکی از روستاهای آقای من.
7:09 گفت: آیا او هر سال یک روستا را به اندازهٔ این مال می‌دهد؟
7:15 گفت: آری. گفت: چگونه؟
7:18 گفت: با تیشه‌ها و داس‌ها و عرق پیشانی‌مان.
7:23 و چون نبرد به پایان رسید،
7:26 دهقان به سوی ربیع آمد و فدیهٔ خود و خانواده‌اش را پیشنهاد کرد.
7:31 ربیع به او گفت: من تو را آزاد می‌کنم اگر فدیه‌ای بزرگ به مسلمانان بدهی.
7:36 گفت: چقدر می‌خواهی؟
7:38 گفت: این نیزه را در زمین فرو کن،
7:42 سپس طلا و نقره را بر آن بریز تا آن را کاملاً بپوشاند.
7:47 گفت: پذیرفتم.
7:49 پس گنجینه‌های زر و سیم خود را بیرون آورد،
7:52 و شروع کرد به ریختن آن‌ها بر نیزه تا آن را پوشاند.
7:56 ربیع بن زیاد با لشکر پیروزمند خود به عمق سرزمین سجستان فرو رفت.
8:01 پس دژها زیر سم‌های اسبانش فرو می‌ریختند،
8:05 چنان‌که برگ‌های درخت زیر وزش بادهای پاییزی فرو می‌ریزند.
8:10 مردم شهرها و روستاها به استقبالش آمدند، در حالی که امان‌خواه و فرمانبردار بودند،
8:15 پیش از آن‌که شمشیر بر چهره‌هایشان کشیده شود.
8:18 تا به شهر زرنج، پایتخت سجستان رسید.
8:22 ناگاه دشمن برای جنگ با او آماده شد،
8:26 و دسته‌های سپاه را برای رویارویی با او آراست،
8:28 و کمک‌ها را برای مقابله با او فراخواند،
8:31 و تصمیم گرفت که او را از شهر بزرگ بازدارد،
8:35 و پیشروی او را بر سجستان، هرچه بهایش گران باشد، متوقف کند.
8:40 سپس میان ربیع و دشمنانش آسیاب سهمگین جنگ به گردش درآمد،
8:45 که هیچ‌یک از دو گروه از دادن قربانی‌هایی که طلب می‌شد دریغ نکرد.
8:50 چون نخستین نشانه‌های پیروزی برای مسلمانان نمایان شد،
8:55 مرزبان آن قوم، که برویز نام داشت، دید
8:59 که باید به آشتی با ربیع بکوشد،
9:02 در حالی که هنوز بقیه‌ای از نیرو در او بود،
9:05 تا شاید برای خود و قومش شرایط بهتری به دست آورد.
9:09 پس فرستاده‌ای از جانب خود نزد ربیع بن زیاد فرستاد،
9:13 و از او خواست که برای دیدار و مذاکره بر سر صلح، وعده‌ای تعیین کند.
9:18 ربیع درخواست او را پذیرفت.
9:20 ربیع به یارانش فرمان داد که محل را برای پذیرایی از برویز آماده کنند،
9:25 و از ایشان خواست که پیرامون مجلس، تل‌هایی از اجساد کشته‌شدگان دشمن انباشته کنند،
9:30 و در دو سوی راهی که برویز از آن می‌گذرد،
9:35 اجساد دیگری را بی‌نظم بر زمین بریزند.
9:38 ربیع مردی بلندقامت و بزرگ‌سر بود،
9:42 بسیار گندم‌گون و تنومند،
9:45 که در دل هرکه او را می‌دید ترس می‌افکند.
9:48 چون برویز بر او وارد شد،
9:51 از ترس او اندام‌هایش به لرزه درآمد،
9:54 و از منظرهٔ کشتار، دلش از هراس تهی شد،
9:58 پس جرأت نکرد به او نزدیک شود،
10:00 و ترسید و برای دست دادن پیش نرفت،
10:03 و با زبانی لکنت‌دار و آشفته با او سخن گفت.
10:07 و با او صلح کرد بر این‌که هزار غلام خدمتکار به او تقدیم کند،
10:10 و بر سر هر غلام جامی از طلا باشد،
10:14 یعنی کاسه‌ای از طلا.
10:16 ربیع پذیرفت و با برویز بر این صلح کرد.
10:20 و در روز بعد،
10:22 ربیع بن زیاد وارد شهر شد،
10:25 در حالی که این کاروان از خدمتکاران او را در میان گرفته بود،
10:28 میان تهلیل و تکبیر مسلمانان.
10:32 آن روزی با شکوه از روزهای الله بود.
10:36 ربیع بن زیاد همچنان شمشیری برهنه در دست مسلمانان بود،
10:40 که با آن بر دشمنان الله می‌تاختند.
10:43 پس شهرها را برای آنان گشود و حکومت‌ها را برایشان به دست گرفت،
10:47 تا کار به بنی امیه رسید،
10:50 و معاویه بن ابی‌سفیان خراسان را به او سپرد.
10:54 با این حال، او از این ولایت دل‌خوش نبود،
10:58 و این کراهت و دل‌تنگی‌اش را افزون کرد
11:01 که زیاد بن ابی‌
11:03 یکی از بزرگان والیان بنی امیه،
11:06 نامه‌ای به او نوشت که در آن گفته بود:
11:09 امیرالمؤمنین معاویه بن ابی‌سفیان
11:12 به تو فرمان می‌دهد که طلا و نقره را
11:15 از غنایم جنگی برای بیت‌المال مسلمانان نگه داری،
11:18 و آنچه جز آن است میان مجاهدان تقسیم کنی.
11:22 ربیع در پاسخ نوشت:
11:24 من کتاب الله عزّ و جلّ را یافتم،
11:27 که به غیر آنچه تو به من فرمان داده‌ای امر می‌کند،
11:29 بر زبان امیرالمؤمنین.
11:32 سپس میان مردم ندا داد:
11:34 بامدادان نزد غنایم خود بروید و آن‌ها را بگیرید.
11:37 سپس خمس را به دارالخلافه در دمشق فرستاد.
11:41 و چون روز جمعه‌ای فرا رسید که پس از رسیدن این نامه بود،
11:45 ربیع بن زیاد با جامه‌های سفید به سوی نماز بیرون رفت،
11:49 و خطبهٔ نماز جمعه را برای مردم ایراد کرد، سپس گفت:
11:52 ای مردم!
11:54 من از زندگی سیر شده‌ام،
11:56 و اکنون دعایی می‌کنم، پس بر دعای من آمین بگویید.
12:01 سپس گفت:
12:02 خدایا، اگر تو برای من خیر می‌خواهی،
12:05 مرا زودتر و بی‌تأخیر به سوی خود بستان.
12:08 پس مردم بر دعای او آمین گفتند.
12:11 و خورشید آن روز غروب نکرده بود
12:14 که ربیع بن زیاد به جوار پروردگارش پیوست.
12:18 از روزی که خلیفه شدم، هیچ‌کس مرا چنان که ربیع بن زیاد تصدیق کرد، تصدیق نکرده است.
12:24 (این سخن از) عمر بن الخطاب است.
12:28 ...
12:35 ...
12:37 ...