تصاویری از زندگانی صحابه - قسمت (81) - ابوعبید بن مسعود ثقفی رضی الله عنه.

◉ 23378 بازدید ⏱ 13:51 صدای اصلی (عربی)
صوت ترجمه‌شده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش می‌شود. متن زیر به‌طور کامل ترجمه شده است.
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 بسم الله الرحمن الرحیم
0:15 جمعیت مودت مفتخر است
0:17 که نمونه‌هایی از زندگی صحابه را به شما تقدیم کند
0:22 نوشته عبدالرحمن رأفت پاشا
0:25 رحمه‌الله
0:30 ربیع بن مسعود ثقفی
0:33 رضی‌الله‌عنه
0:52 این است خلیفهٔ رسول‌الله
0:54 ابوبکر صدیق
0:56 بر بستر خود آرمیده
0:58 در انتظار حکم الله درباره‌اش
1:00 پس از آنکه سنگینی بیماری بر او دشوار شد
1:03 و اینک مردم مدینه
1:05 بر خانهٔ خلیفهٔ مسلمانان رفت‌وآمد می‌کردند
1:08 در حالی که هراسان و دلواپس بودند
1:10 و در همان حال که صدیق بود
1:14 جانشین خود را پس از خود فراخواند و گفت
1:17 ای عمر
1:18 من امیدوارم که امروز بمیرم
1:22 پس چون من بمیرم
1:24 تا صبح نکنی، مردم را به جنگ با ایرانیان فرا خوان
1:29 سپس کسی از ایشان را که پاسخ تو را دهد
1:31 کمکی برای سپاه مسلمانانی که آنجا می‌جنگند گسیل دار
1:35 و هیچ مصیبتی، هر چند بزرگ باشد، شما را از امر دینتان بازندارد
1:40 سپس اندکی نگذشت که پیش از غروب خورشید آن روز جان سپرد
1:45 و فاروق یار خود را در آن شب در خاک نهاد
1:49 و چون صبح برآمد
1:51 نخستین کاری که عمر انجام داد این بود
1:54 که مردم را به جنگ با ایرانیان فراخواند
1:57 و ایشان را بسیار شدید به این کار ترغیب کرد
2:00 اما غافلگیر شد که هیچ یک از ایشان پاسخش نداد
2:04 و این به سبب شدت ترس ایشان از ایرانیان بود
2:07 و بسیاری از شجاعت و سختگیری ایشان که شنیده بودند
2:11 و چون روز بعد فرا رسید
2:13 بار دیگر مردم را فراخواند
2:15 اما هیچ یک از ایشان به او پاسخ نداد
2:18 و چون روز سوم رسید
2:20 بار سوم ایشان را فراخواند
2:23 اما هیچ یک از ایشان برای این کار داوطلب نشد
2:26 و چون روز چهارم رسید
2:29 با سینه‌ای تنگ و اندوهگین نزد مردم بیرون آمد
2:33 و ایشان را به جنگ با ایرانیان فراخواند
2:36 آنگاه ابوعبید بن مسعود ثقفی به پا خاست
2:39 و گفت
2:41 ای امیرالمؤمنین
2:43 ما دعوت شما را شنیدیم
2:45 و فرمان شما را اطاعت کردیم
2:47 و من نخستین کسی هستم که پاسخ شما را می‌دهم
2:49 و با فرزندانم و خانواده و قبیله‌ام
2:52 پس چهرهٔ عمر رضی‌الله‌عنه گشوده شد
2:56 و غیرت در سینهٔ مردان جوشید
2:59 و به پیوستن به لشکر جهادگر روی آوردند
3:02 در راه الله
3:04 و چون شمار مسلمانان کامل شد
3:06 یکی از ایشان به عمر بن خطاب گفت
3:09 فرماندهی لشکر را به یکی از پیشگامان
3:12 در اسلام، از مهاجرین یا انصار، بسپار
3:15 زیرا ایشان از نظر جایگاه بلندمرتبه‌ترین مردمند
3:17 و بزرگ‌ترین شأن را دارند
3:19 پس گفت: نه، به الله سوگند
3:21 جز این نیست که جایگاه و بزرگی شأن ایشان را
3:24 پیشی‌گرفتن ایشان در کارهای شایسته بالا برده است
3:26 و شتاب ایشان به دیدار دشمنان الله
3:30 پس اگر از جهاد در راه الله سستی ورزیدند
3:33 و کسی جز ایشان به سوی آن شتافت
3:36 او از ایشان پیشی‌گیرنده است
3:38 و سزاوارتر به ریاست بر ایشان است
3:41 به الله سوگند که بر ایشان فرمانروایی نمی‌کنم
3:43 مگر آنکه نخستین مسلمان باشد که به ندای جهاد پاسخ دهد
3:47 سپس ابوعبید بن مسعود ثقفی را فراخواند
3:51 و پرچم را بر لشکر مسلمانان
3:54 که عازم جنگ با ایرانیان بود به او سپرد
3:56 ابوعبید با لشکر خود که شمارش به پنج هزار مجاهد می‌رسید روانه شد
3:59 (در این لشکر پنج هزار مجاهد بود)
4:01 و برادرش و سه فرزندش و همسرش همراهش بودند
4:05 و هر گاه از قبیله‌ای از قبایل عرب می‌گذشت
4:09 ایشان را به جهاد برمی‌انگیخت
4:11 و ایشان را به شهادت ترغیب می‌کرد
4:13 پس لشکر همچنان رشد می‌کرد و بزرگ می‌شد
4:16 تا به ده هزار مجاهد رسید
4:19 خبر لشکر مسلمانانی که به فرماندهی ابوعبید می‌آمد
4:22 به گوش ایرانیان رسید
4:26 پس سپاهیان خود را گرد آوردند و نیروهایشان را آماده کردند
4:29 و تصمیم گرفتند ضربه‌ای کاری بر مسلمانان فرود آورند
4:33 که پس از آن برای ایشان ایستادگی‌ای باقی نماند
4:36 و فرماندهی سپاهشان را به یکی از بزرگانشان سپردند
4:41 که جابان نام داشت
4:43 و بر جناح راستشان سواره‌ای از سرشناس‌ترین سواران خود را گماشتند
4:47 که مردان نام داشت
4:49 دو گروه در نمارق با یکدیگر روبه‌رو شدند
4:53 و میان آن دو، نبردی سخت و فرساینده درگرفت
4:56 که در آن لشکر مسلمانان
4:59 به فرماندهی ابوعبید
5:01 انواع دلاوری و فداکاری از خود نشان داد
5:03 که گام‌های ایرانیان را لرزاند
5:05 و شکست سهمگینی بر ایشان وارد کرد
5:08 و ایشان را به بدترین شکل پراکنده ساخت
5:11 پس جابان فرمانده سپاه
5:14 به اسارت سربازی از سربازان مسلمانان درآمد
5:17 که مطر بن فضه تیمی نام داشت
5:20 مردان در اسارت جنگجوی دیگری افتاد
5:23 که اکتل بن شماخ عکلی نام داشت
5:26 پس اکتل اسیر خود را کشت
5:29 اما جابان
5:30 دریافت که اسیرکننده‌اش او را نشناخته است
5:33 پس شروع کرد به خوار کردن خود در برابر او
5:35 و ضعف و ناتوانی و پیری خود را به او نشان می‌داد
5:39 و از او می‌خواست که جانش را امان دهد
5:42 و هر چه را بخواهد از بخشش به او وعده می‌داد
5:45 پس مطر دلش به حالش سوخت و او را امان داد و آزادش کرد
5:49 اما جابان به‌زودی از چنگ اسیرکننده‌اش رها نشده بود
5:54 که سپاهیان مسلمانان او را شناختند و دستگیرش کردند
5:58 و او را نزد فرمانده لشکر، ابوعبید آوردند
6:01 و گفتند این جابان، فرمانده سپاه ایرانیان است
6:05 در حالی که یکی از سربازان مسلمانان به او امان داده بود
6:08 و آن سرباز او را نمی‌شناخت
6:10 سپس به او اشاره کردند که کشته شود
6:12 ابوعبید گفت: به خدا سوگند او را پس از آنکه امان داده شده، نمی‌کشم
6:16 زیرا مسلمانان همچون یک پیکرند
6:19 هرگاه تعهدی به یکی از آنان بسته شود، بر همه آنان لازم می‌شود
6:23 و او را آزاد کرد
6:25 سپاهیان شکست‌خورده خود را تسلیم ابوعبید کردند
6:28 و با او صلح کردند که جزیه بپردازند
6:31 و برای او خوراکی‌های نفیس و اخبصه آوردند
6:35 و اخبصه نوعی حلواست
6:38 پس چون آن‌ها را پیش او گذاشتند
6:41 از آن روی برگرداند و گفت
6:43 آیا شما به همه سپاهیان مسلمانان به مانند آنچه به من گرامی می‌دارید، احترام گذاشته‌اید؟
6:46 ...
6:49 گفتند: این امروز برای ما میسر نشد
6:53 و فردا این کار را خواهیم کرد
6:55 گفت: آن را بردارید که ما به آن نیازی نداریم
6:59 سپس چشمانش اشک‌آلود شد و گفت
7:02 بد مردی است ابوعبید
7:04 اگر همراه سپاهیان مسلمانان از خانه‌هایشان بیرون بیاید
7:08 و آنان را از میان خانواده و فرزندانشان جدا کند
7:11 سپس از آنان به چیزی اختصاص دهد
7:14 نه، به خدا سوگند، من از آنچه برای من آورده‌اید، چیزی نمی‌خورم
7:19 و نه از آنچه خداوند از غنایم به ما بازگردانده است
7:23 مگر آنچه میانه‌ترین سرباز از سربازان مسلمانان می‌خورد
7:27 پس آن را برداشتند
7:29 ابوعبید غنایم را جمع کرد
7:32 و در جمله آنچه غنیمت گرفته بود
7:34 نوعی خرمای ممتاز بود
7:36 که نرسیان نامیده می‌شد
7:38 و آن به نرسی نسبت داده شده است
7:40 پسرخاله پادشاه
7:42 و تنها به او نسبت داده شد
7:44 زیرا او زراعت آن را به خود اختصاص داده بود
7:46 و آن را از دیگر مردم منع می‌کرد
7:49 و او پادشاه ایران بود
7:51 که این نوع بی‌نظیر خرما را ویژه خود می‌کرد
7:55 پس جز او و خانواده‌اش کسی از آن نمی‌خورد
7:58 و هر کس که می‌خواست او را با هدیه‌ای از آن گرامی بدارد
8:02 پس ابوعبید آن را
8:04 میان کشاورزان ایرانی تقسیم کرد
8:06 کسانی که آن را می‌کاشتند و می‌چیدند
8:09 و از آن نمی‌چشیدند
8:11 و پنج یک آن را به بیت‌المال مسلمانان در مدینه فرستاد
8:15 و به عمر بن خطاب نوشت که می‌گوید
8:18 همانا الله ما را از خوراکی‌هایی برخوردار کرد که پادشاهان ساسانی آن‌ها را حفظ می‌کردند
8:23 و آن‌ها را از رعیت خود به خود اختصاص می‌دادند
8:26 پس دوست داشتیم که شما آن‌ها را ببینید، ای امیرالمؤمنین
8:30 تا الله تعالی را بر نعمت و فضل او شکر کنی
8:33 خبر شکست سنگینی که بر ایرانیان وارد شد
8:38 به گوش بزرگشان رستم رسید
8:40 و آنچه بر جابان و فرمانده جناح راستش رفته بود، دانست
8:44 پس از خشم به خود پیچید
8:46 و بر او گران آمد که لشکرهای پیروز ایران شکست بخورند
8:50 در برابر این گروه اندک از اعراب برهنه پا و عریان
8:55 پس خواص خود را گرد آورد و به آنان گفت
8:58 به نظر شما کدام یک از عجم بر عرب شدیدتر است؟
9:02 گفتند: او بهمن ذوالحاجب است
9:06 گفت: درست گفتید
9:08 سپس بهمن را فراخواند
9:10 و پرچم فرماندهی را بر هشتاد هزار جنگجوی نیرومند به او سپرد
9:15 و در لشکرش بیست فیل قرار داد
9:18 که چشم هیچ‌کدام بزرگ‌تر و نیرومندتر از آنان ندیده بود
9:22 پس بهمن با این لشکر پرخروش حرکت کرد
9:25 تا بر کرانه شرقی فرات فرود آمد
9:28 نزدیک محل کوفه
9:31 اما ابوعبید با سپاهش رهسپار شد
9:34 و در کرانه مقابل رودخانه، روبروی اردوگاه ایرانیان اردو زد
9:39 پس بهمن به ابوعبید نوشت که می‌گوید
9:43 یا شما به سوی ما عبور کنید
9:45 و ما هنگام عبور شما دست بدی به سوی شما دراز نمی‌کنیم
9:49 و یا ما نیز به سوی شما همین‌گونه عبور می‌کنیم
9:52 ابوعبید به اطرافیانش گفت
9:55 نباید ایرانیان در مرگ از ما جسورتر باشند
9:59 و تصمیم به عبور گرفت
10:01 با وجود مخالفت بسیاری از یارانش
10:04 چون بر آن تصمیم گرفت
10:06 و ایرانیان را از آن آگاه کرد
10:08 و در شبی که پیش از عبور بود
10:12 همسر ابوعبید در خوابی که دید
10:16 دید که مردی از آسمان فرود آمد
10:19 و با او کوزه‌ای بود که در آن نوشیدنی بود
10:22 پس به شوهرش و برادرش و سه فرزندش نوشاند
10:26 چون خوابش را برای ابوعبید بازگو کرد
10:29 به او گفت: مژده باد بر تو
10:31 برای من شهادت نوشته شده است، من و برادرم و فرزندانم
10:35 سپس در میان سپاهش ایستاد و گفت:
10:38 ای مردم!
10:40 اگر کشته شدم، برادرم حکم را فرمانده شما قرار دهید.
10:44 اگر او هم کشته شد، فرزندم وهب را فرمانده کنید.
10:48 اگر او هم کشته شد، برادرش مالک را فرمانده کنید.
10:52 اگر او هم کشته شد، برادرش جبر را فرمانده کنید.
10:55 اگر او هم کشته شد، مثنی بن حارثهٔ شیبانی را فرمانده کنید.
11:00 سپس به مسلمانان دستور داد که از رودخانه عبور کنند.
11:03 آنان فرمان را به‌جد پذیرفتند.
11:05 و به‌سوی ساحل شرقی رود همچون سیل روان شدند.
11:11 و از پلی که در آنجا برپا کرده بودند از رودخانه گذشتند.
11:14 و چون دو لشکر در میدان نبرد روبه‌روی یکدیگر قرار گرفتند،
11:18 مسلمانان با فیل‌هایی غافلگیر شدند که پیشاپیش سپاه ایران حرکت می‌کردند.
11:22 بر پشت و گردن آن‌ها شاخه‌های انبوه برگ درخت خرما بسته شده بود،
11:29 و زنگ‌های بزرگ و پرصدا به آن‌ها آویخته بودند.
11:33 پس هر فیل از دور همچون کوهی پردرخت می‌نمود که بر زمین راه می‌رود.
11:39 سربازان مسلمان که پیش‌تر با آن‌ها روبه‌رو نشده بودند، از آن‌ها هراس کردند.
11:44 و اسب‌هایشان از آن‌ها رمیدند.
11:47 ابو عبید یقین کرد که ناگزیر باید فیل‌ها و سواران آن‌ها را از میان بردارد،
11:53 تا برای لشکرش پیروزی را محقق سازد.
11:56 پس میان سربازان مسلمان ندا داد که به سوی فیل‌ها بروید و تسمه‌های آن‌ها را ببُرید،
12:02 مردان را از بالای آن‌ها به زیر کشید و به نقاط حساس آن‌ها نیزه زنید.
12:07 و این [فرمان] پیش روی شماست.
12:10 و همین که سخنش را تمام کرد، به سوی فیل بزرگ‌تر یورش برد،
12:15 تسمهٔ آن را برید و سوارکار بر پشتش را به زمین انداخت.
12:19 اما فیل اندکی بعد با خرطومش ضربه‌ای به او زد که او را بر زمین افکند.
12:25 سپس با پاهایش بر او لگد کوب کرد و او را از پای درآورد.
12:29 پس از ابو عبید، فرماندهی به برادرش حکم رسید.
12:33 او نیز به‌عنوان شهید بر زمین افتاد.
12:36 سپس پسر بزرگ‌ترش [جای او را گرفت].
12:38 او نیز به پدر و عمویش ملحق شد.
12:40 سپس پسر دومش [جای او را گرفت].
12:42 او نیز به آنان پیوست.
12:44 سپس پسر سومش [جای او را گرفت].
12:46 و سرانجام همان سرنوشت پدر و دو برادر و عمویش را یافت.
12:50 پس خوابی که همسر ابو عبید دیده بود تحقق یافت،
12:54 و تعبیر آن برای او درست درآمد،
12:56 زیرا شهادت برای همهٔ آنان نوشته شد.
12:59 مسلمانان در این واقعه به آنچه امیدش را داشتند، یعنی پیروزی، دست نیافتند،
13:03 همان واقعه‌ای که به «واقعهٔ پل» معروف شد.
13:05 جز آنکه دل‌های دشمنانشان را از وحشت پر کردند
13:08 و سینه‌هایشان را از هیبت و ترس آکندند.
13:12 و واقعهٔ پل
13:15 رویدادی بزرگ و خطیر بود که پیامدهای فراوانی داشت،
13:18 زیرا روز قادسیه، آن روز درخشان و سپیدروی،
13:21 چندان دور از روز پل نبود.
13:25 (پایان این بخش)