از مجموعهٔ تصاویری از زندگی صحابه (سریال تکمیل شد)
· درس 90 از 93
تصاویری از زندگی صحابه - قسمت (105) - عبدالله بن عتیق رضی الله عنه
صوت ترجمهشده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش میشود. متن زیر بهطور کامل ترجمه شده است.
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:15
جمعیت مودت افتخار دارد که
0:17
برای شما نمونههایی از زندگی صحابه را ارائه دهد:
0:21
نوشتهای از عبدالرحمن رأفت الباشا
0:25
رحمهالله
0:30
عبدالله بن عتیق
0:32
رضیاللهعنه
0:48
لم یکابد الرسول والذین آمنوا معه من أحد — این بخش آیه را بهصورت قطعه ترجمه میکنم: «پیامبر و کسانی که با او ایمان آوردند...»
0:54
آنگونه که از یهودیان رنج بردند، رنج نکشیدند،
0:56
و در میان یهودیان کسی نبود که بیش از آنان بر دین الله زخم زند
1:00
و نسبت به محمد، رسول الله (ﷺ)، آزار بیشتری روا دارد
1:04
از کعب بن اشرف و سلام بن ابیالحقیق.
1:08
در این دو طاغوت، آن شرّی گرد آمده بود که در همهٔ اشرار پراکنده بود،
1:14
و آن پلیدیای نزد ایشان فراهم آمده بود که بر سایر پلیدان برتری داشت.
1:19
و دشمنی با دین الله، مشغلهٔ اصلی آن دو شده بود،
1:24
و دشمنی با محمد، رسول الله (ﷺ)، را پیشهٔ خود ساخته بودند.
1:29
پس رسول الله، که درودها و سلام الله بر او باد، با هیچکس پیمانی نبست
1:36
مگر آنکه آن دو برمیخاستند و او را بر شکستن آن برمیانگیختند،
1:39
و او را بر پیمانشکنی تحریک میکردند.
1:42
و دشمنِ آرام و خاموشی برای اسلام نمییافتند
1:45
مگر آنکه آن دو او را برای جنگ با آن برمیانگیختند.
1:48
و یکی از آن دو شاعر بود،
1:51
پس زبان خود را در آبروی زنان پاکدامن و فرمانبردار مسلمانان گشود،
1:57
و به دروغ و بهتان، به رسوا کردن ایشان پرداخت.
2:01
و دیگری فسادانگیز بود،
2:04
پس برخاست و گروهها را علیه مسلمانان بسیج کرد،
2:07
و احساسات مشرکان را علیه ایشان برانگیخت،
2:10
و برای خیانت به پیامبر کریم نقشه میکشید،
2:13
که بهترین درود و کاملترین سلام بر او باد.
2:16
تا آنجا که نزدیک بود با افکندن سنگی بر سر او، وی را بکشد،
2:20
اگر نبود که جبرئیل علیهالسلام او را از خطری که در پیش داشت آگاه کرد،
2:23
...
2:26
پس پیامبر کریم، صلیاللهعلیهوسلم، و کسانی که با او بودند، یقین یافتند
2:30
که ریشهٔ شر را جز با ریشهکن کردن این دو طاغوت نمیتوان برکند،
2:34
إلا باستأصال هذه الطاغوتین
2:37
و خون مردم را جز با ریختن خون آن دو نمیتوان حفظ کرد،
2:40
...
2:43
و از آنچه خداوند پیامبرش، علیهالصلاةوالسلام، را به آن یاری داد
2:48
این بود که او را با دو قبیلهٔ اوس و خزرج تأیید فرمود،
2:51
پس این دو گروه از انصار بودند
2:54
که در نیکی با یکدیگر رقابت میکردند و آن را انجام میدادند،
2:57
و در نیکوکاری بر یکدیگر پیشی میجستند و آن را ادا میکردند،
3:00
و همچون دو شاخ گاو نر با هم ستیزه میکردند،
3:03
در کسب مآثر و مفاخر.
3:06
پس اوس هیچ کاری که در آن خشنودی الله
3:09
و رسول او، صلیاللهعلیهوسلم، باشد انجام نمیداد،
3:12
مگر آنکه خزرج میگفت:
3:14
نه، به خدا سوگند، نمیگذاریم در این فضیلت بر ما پیشی گیرند
3:19
و در این نیکی بر ما سبقت جویند.
3:22
پس همواره فرصتها را میجستند تا مانند آن را انجام دهند،
3:26
یا شاید بیشتر از آن.
3:29
و خزرج هیچ کاری که در آن نیکی به اسلام و اهل آن باشد انجام نمیداد،
3:33
مگر آنکه اوس همان سخن ایشان را میگفت
3:36
و همانند کار ایشان را انجام میداد.
3:38
پس در این رقابت ایشان، برکتی برای اسلام و خیری برای مسلمانان بود.
3:45
و خداوند اوس را گرامی داشت،
3:47
پس دشمن خدا، کعب بن اشرف، را به دست گروهی از جوانان آنان به سزای خود رساند.
3:54
پس خزرج گفت:
3:56
نه، به خدا سوگند، نمیگذاریم در این فضیلت بر ما برتری یابند
4:00
و بر ما افزونی جویند.
4:03
و اگر ایشان کعب بن اشرف را از میان بردند،
4:06
که یکی از دشمنان سرسخت اسلام بود،
4:09
پس دشمن دیگر اسلام، سلام بن ابیالحقیق،
4:13
هنوز زنده است.
4:15
و به خواست خدا، سرنوشت او به دست ما رقم خواهد خورد و خداوند یاریگر است.
4:20
خزرج از رسول الله، علیهالصلاةوالسلام، اجازه خواست
4:24
که پنج تن از جوانان خود را برای کشتن دشمن خدا، سلام بن ابیالحقیق، گسیل دارد.
4:30
پس به ایشان اجازه داد.
4:32
سپس یکی از آن جوانان نیک و پاکیزه را به فرماندهی ایشان گمارد،
4:36
و او عبدالله بن عتیک بود.
4:39
و به ایشان سفارش کرد که زن و کودکی را نکشند
4:42
و به اهل آنها آسیبی نرسانند.
4:45
پس از رسول الله، علیهالصلاةوالسلام، وداع کردند
4:48
و رفتند تا جسورانهترین ماجرای فداکاری را که تاریخ به خود دیده است، انجام دهند.
4:53
پس سخن را به فرمانده گروه واگذاریم
4:56
تا داستان شگفتانگیز ایشان را برای ما بازگوید.
4:59
عبدالله بن عتیک گفت:
5:02
هنگامی که رسول الله، علیهالصلاةوالسلام، به ما اجازه داد
5:06
که به سوی آنچه خود را برای آن نامزد کرده بودیم برویم،
5:09
رو به سوی میانهٔ حجاز نهادیم،
5:13
جایی که سلام بن ابیالحقیق و قومش در دژی از آنِ خود اقامت داشتند.
5:18
چون به نزدیکی دژ رسیدیم،
5:21
در جای خود درنگ کردیم تا آنکه خورشید به غروب نزدیک شد،
5:27
و اهل دژ شبانگاه دامهای خود را از چراگاه بازمیگرداندند.
5:31
پس به یارانم گفتم:
5:33
همینجا در جای خود بمانید،
5:35
که من به سوی در دژ میروم،
5:38
شاید بتوانم همراه داخلشوندگان وارد آن شوم.
5:42
سپس خود را در میان مردم قرار دادم
5:44
و همراه ایشان راه افتادم، گویی یکی از ایشان هستم.
5:47
کسی متوجه من نشد.
5:49
چون به در نزدیک شدم،
5:51
خود را با جامهام پوشاندم
5:53
تا دربان دژ متوجه من نشود،
5:56
و نشستم، گویی حاجتی دارم.
5:59
چون مردم داخل شدند و کسی جز من باقی نماند،
6:02
دربان مرا صدا زد و گفت:
6:04
ای عبدالله،
6:06
اگر میخواهی داخل شوی، داخل شو،
6:08
که من میخواهم در را ببندم.
6:11
و داخل شدم و در نزدیکی او، پنهان شدم
6:14
در حالی که با تاریکیِ شب پوشیده بودم
6:16
چون یقین کرد که کسی بیرون از دژ باقی نمانده است
6:20
در را بست
6:22
و دستهٔ کلیدها را به میخی که در دیوار بود آویخت
6:27
اما من
6:28
در مخفیگاهم ماندم
6:30
و شروع کردم به وارسی دژ
6:33
و آشنایی با راههای آن
6:35
و چشمچرخاندن در آن برای جستوجوی اتاقِ بالاییِ آن مرد
6:39
و یافتن راهی که به آن میرسید
6:43
پس چندان درنگ نکردم که جای او را شناختم
6:46
و از روشنایی چراغِ کمفروغ دریافتم
6:50
که گروهی از یارانش نزد او شبنشینی میکنند
6:53
چون شبنشینان پراکنده شدند و چراغ خاموش شد
6:57
و یقین کردم که او به بستر خود رفته و به خواب رفته است
7:01
کلیدها را از میخ برداشتم
7:04
و در تاریکی شب به سوی در بیرونیِ قصرش رفتم
7:08
و با احتیاط آن را گشودم
7:11
چون به درون قصر رسیدم
7:13
از درون آن را با قفل بستم
7:16
تا کسی به آن داخل نشود
7:18
سپس به سوی در دوم رفتم
7:21
و با آن همان کاری کردم که با در نخست کرده بودم
7:25
و همین شیوه را ادامه دادم
7:27
هر بار که به دری وارد میشدم، آن را از پشت سر میبستم
7:31
و آنچه مرا بر این کار واداشت
7:33
این برآورد من بود که اگر آن قوم از حضور من آگاه شوند
7:36
یا فریادگری در میانشان فریاد برآورد
7:38
نمیتوانند به من دست یابند
7:41
مگر پس از آنکه او را کشته باشم
7:44
چون به اتاق بالای قصر رسیدم
7:47
آن را تاریک یافتم
7:49
و او را دیدم که در میان خانواده و فرزندانش خوابیده است
7:52
نمیدانستم جایگاه او میانشان کجاست
7:55
پس ترسیدم که اگر با گمان ضربت زنم، دیگری را بزنم
7:59
و با سفارش پیامبر، علیه الصلاة و السلام، مخالفت کنم
8:03
که زن و کودکی را نکشیم
8:06
و خویشتن را بیسود به هلاکت افکنم
8:10
پس شتاب کردم و او را به کنیهای که خواص یارانش او را با آن میخواندند صدا زدم
8:16
گفتم: ای ابو رافع!
8:19
گفت: این کیست؟
8:21
جایش را شناختم و شمشیرم را بر جایگاه صدا فرود آوردم
8:25
و مضطرب بودم
8:27
پس ضربتم در او هیچ اثری نگذاشت
8:30
او با تمام توان فریاد زد
8:32
من از اتاق بیرون آمدم و به چراغ برخوردم
8:35
آن را با دست برداشتم و از جایش دور انداختم
8:39
تا کسی به سوی آن نرود و آن را روشن نکند
8:43
سپس دوباره نزد او بازگشتم و صدایم را تغییر دادم و گفتم
8:46
این فریاد چیست ای ابو رافع؟
8:49
گفت: مادرت به عزایت بنشیند!
8:51
در خانه مردی است که با شمشیر به من زد و پنهان شد
8:55
به او نزدیک شدم
8:57
و ضربتی محکمتر و استوارتر از آن نخست بر او فرود آوردم
9:01
اثری سخت در او نهادم
9:03
اما او نمرد
9:05
شمشیرم را در شکمش فرو بردم
9:08
و تمام وزنم را بر آن فشردم
9:11
او فریادی زد که همسرش را بیدار کرد
9:14
شمشیرم را از پیکرش بیرون کشیدم و در او دیگر جنبشی نبود
9:18
زن با صدای شوهرش بیدار شد
9:21
هراسان برخاست و شروع به فریاد خواهی کرد
9:25
خواستم شمشیر بر او فرود آورم
9:28
اگر این نبود که به یاد آوردم پیامبر، علیه الصلاة و السلام،
9:32
ما را از کشتن زنان و کودکان بازداشته است
9:35
از او باز ایستادم
9:37
و چند لحظه بیش نگذشت
9:39
تا مردم با فریادش بیدار شدند
9:42
و جنبوجوش در دژ افتاد
9:44
پس جز این نکردم که به راه افتادم و از مردم یاری خواستم
9:48
و میگفتم: فریاد رسی، فریاد رسی!
9:50
کمک، کمک!
9:52
آنان به سوی اتاق بالا روان شدند
9:55
و من بیرون میرفتم
9:57
تا به آخرین پلههای دژ رسیدم
10:01
و بیناییام ضعیف بود
10:03
گمان کردم که به زمین رسیدهام
10:05
پس افتادم و ساقم شکست
10:08
ساق شکسته را با عمامهام بستم
10:11
و آن را کشانکشان بردم تا نزد یارانم بیرون دژ رسیدم
10:17
و اهل دژ از هر سو آتش افروختند
10:20
و همگی از خوابگاههای خود برخاستند
10:23
و بیرون دژ به دنبال کسانی که بر ایشان تاخته بودیم، دوان دوان رفتند
10:28
اما ما
10:30
در کانال آب زیر دژ پنهان بودیم
10:34
چون قوم از یافتن ما ناامید شدند
10:37
نزد یار خود بازگشتند تا ببینند چه بر سرش آمده
10:41
یاران من گفتند: نجات، نجات!
10:44
زیرا قوم از جستوجوی ما دست کشیدهاند
10:47
و به یار خود مشغول شدهاند و از ما غافلاند
10:50
گفتم: نه، به خدا سوگند
10:52
از این جا جدا نمیشوم تا بدانم که او را کشتهام
10:56
یکی از یارانم گفت
10:58
من میروم و خبرش را برایتان میآورم
11:01
سپس رفت تا میان مردم درآمد و به آن مرد نزدیک شد
11:05
دید همسرش به سوی او میرود و چراغ در دست دارد
11:09
و بزرگان یهود پشت سرش میآیند و از او میپرسند
11:13
که چه رخ داده و درباره آن مرد غریبی که به دژشان یورش برده و چه کرده است
11:17
او گفت: به خدا سوگند، نمیدانم.
11:20
اما صدایی شنیدم که برایم ناآشنا نبود
11:24
وچون به آن گوش فرا دادم، گفتم
11:26
این صدای ابن عتیک است
11:28
ولی خودم را تکذیب کردم و گفتم
11:31
ابن عتیک کجا و این سرزمین کجا
11:34
سپس به سوی همسرش روی آوردم و چراغ را بالا بردم
11:38
و در چهرهاش خیره شدم
11:40
آنگاه از او برگشتم، در حالی که میگفت
11:43
مرد، و سوگند به الله یهود او را کشت
11:47
چون این سخن را از او شنید، چشمش روشن شد
11:50
و نزد ما بازگشت و ما را مژده داد
11:53
در این هنگام یارانم مرا برداشتند
11:56
و مرا با خود بردند تا نزد پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) رسیدیم
12:02
او را بر منبر یافتیم که برای مردم خطبه میخواند
12:06
چون ما را دید فرمود: چهرهها رستگار شدند
12:10
چهرهها رستگار شدند
12:12
گفتیم: ای رسول الله، چهرهات رستگار باد
12:16
و کشته شدن دشمن الله را به او مژده دادیم
12:19
چون از منبر فرود آمد، آنچه را بر من بود دید
12:22
پس فرمود: ای ابن عتیک، باکی بر تو نیست
12:25
سپس فرمود: پایت را دراز کن
12:28
آن را دراز کردم و او دست بر آن کشید
12:30
و آن را بلند کردم
12:32
گویی هرگز از آن رنجی نداشتم
12:35
عبدالله بن عتیک
12:41
در راه الله جهاد کرد
12:43
تا آنکه در روز یمامه شهیدوار نزد پروردگارش رفت
12:48
ابن عبد البر