از مجموعهٔ تصاویری از زندگی صحابه (سریال تکمیل شد)
· درس 91 از 93
تصاویری از زندگانی صحابه - قسمت (106) - المقداد بن عمرو رضی الله عنه.
صوت ترجمهشده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش میشود. متن زیر بهطور کامل ترجمه شده است.
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:15
جمعیت مودت با افتخار
0:17
که برای شما تصویرهایی از زندگی صحابه ارائه کند
0:21
عبدالرحمن رأفت پاشا
0:25
رحمهالله
0:30
مقداد بن عمرو رضیاللهعنه
0:46
عمر بن ثعلبه در میان قومش خونی (به گردن) گرفت
0:53
ناچار بود که از سرزمین قبیلهاش بهناچار دور شود
0:58
یا خود را در معرض انتقام قرار میدهد
1:00
پس اولی را بر دومی ترجیح داد
1:03
او گریزان به سوی حضرموت رفت
1:05
و در آن برای خود جایگاهی برگزید
1:08
سپس اندکی بعد با زنی از اهل حضرموت ازدواج کرد.
1:11
به او کودکی آورده شد که او را مقداد صدا زدند.
1:15
مقداد از پدرش، وِراثت برد صفات (ظاهری و باطنی) او را، ...
1:20
او بلندقامت بود و قامتش بهوضوح بلند بود
1:22
گندمگون، بسیار گندمگون
1:24
تا آنجا که درست است که به سیاه بودن توصیف شود.
1:28
پیکری عظیم که چشم بینندهاش را هیبت و شکوهی فرا میگیرد
1:32
و او با این همه، سرسختاراده و نیرومند در عزیمت بود.
1:37
پرشور از غیرت و سرشار از خشم و شدّت
1:40
و در یک روز
1:43
مِقدادِ بنِ عمرو با یکی از بزرگان قوم در حضرموت به مخاصمه پرداخت.
1:48
او ابو شمر بن حجر است
1:50
از شیخ حضرمی سخنی تند شنیدم
1:54
آن جوان را غرور آزرده شد و خشمش برانگیخته گشت
1:58
شمشیرش را از نیام کشید و آن را بر شیخ حضرمی فرود آورد
2:02
پس ساقش را قطع کرد
2:04
در آن هنگام، مقداد دریافت که باید از حضرموت بیرون برود.
2:09
همانگونه که پدرش پیش از او نیز از دیار قبیلهاش، بهراء، کوچ کرد.
2:13
پس روی خود را به سوی مکه بگردان
2:16
مقداد بن عمرو از همان لحظهای که قدمهایش به مکه رسید، آن را درک کرد.
2:20
اینکه هیچکس در این جامعهٔ قریشی نمیتواند امن و آرام زندگی کند
2:26
مگر اینکه قبیلهای داشته باشد که از او حمایت کند، یا عصبیتی که او را بازدارد.
2:31
اما غریبان مانند او، جز این نیست که باید میان دو راه یکی را برگزینند
2:37
یا با یکی از بزرگان قوم همپیمان شوند
2:41
تا در پناه او زندگی کنند و در حمایت او ایمن باشند
2:44
و اما اینکه خود را در معرض خواری و زبونی قرار دهند
2:48
با یکی از بزرگان قریش همپیمان شد.
2:51
او الاسود بن عبد یغوث الزهری
2:54
اما اسود بن عبد یغوث
2:56
او دیری نگذشت که در جوان حضرمی نشانههای مردانگی و خصال جوانمردی را دید
3:02
و خصلتهای شجاعت و دلاوری
3:04
کسی که دلش را محبت او (الله) پر کرده باشد
3:07
او را از دستش گرفت و با خود به سوی مجالس قریش نزد کعبه رفت
3:12
و چون بر آنان ایستاد، فرزندخواندگی او را اعلام کرد و گفت
3:17
ای گروه قریش، گواه باشید
3:19
این پسرِ من است؛ او از من ارث میبرد و من از او ارث میبرم.
3:22
از آن روز به بعد مردم نام مقداد بن اسود را بر او نهادند
3:28
و با وجود آنکه اسلام بعدها تبنّی را باطل کرد
3:33
بیشترِ مردم همچنان او را به همین شکل صدا میزدند.
3:37
بهخاطر بسیاری تکرار این نام بر زبانهایشان
3:40
و زیادی آنچه که میان خود رد و بدل کردند
3:43
مقداد بن عمرو یا مقداد بن اسود نبود، آنگونه که او را صدا میزدند
3:49
آرامیافته به آن جامعهٔ جاهلی
3:52
آنکه خونهایش به ستم و تجاوز ریخته میشود
3:56
و در آن حرمتها از روی تجاوز و ستم هتک میشود.
4:00
و در آن، قوی ضعیف را به خواری میکشد
4:02
و جامعه را تعصّبات کورکورانه فرا میگیرد
4:05
با آنکه او یکی از سروران قریش بود، پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) او را به فرزندی برگرفت.
4:10
همچنان در نظر آن قوم، آواره و راندهشده است.
4:13
نمیتواند برای هیچیک از آنان ذوب کند
4:16
زیرا در عرف ایشان، او برای هیچیک از دخترانشان همتا (کفو) نیست.
4:21
هرچند جایگاهش (در پیشگاه الله) بلند باشد
4:24
و مقداد آنچه را که بر زبان کاهنان میگذشت میشنید
4:28
و آنچه را که احبار یهود روایت میکنند
4:30
از اینکه پیامبری عمرش به درازا کشیده است
4:33
او دنیا را از نیکی و خیر و عدل پر خواهد کرد.
4:36
با خود میگوید: «شاید و امیدوارم»
4:40
مدت زیادی از آن نگذشته بود
4:43
تا آنکه الله پیامبرش محمد (صلیاللهعلیهوسلم) را برانگیخت.
4:47
با این هدایت و حق
4:50
هنگامی که مقداد بن عمرو این خبر را شنید
4:53
تا آنکه به سوی او شتافت و دستش را در دستان او گذاشت.
4:56
و گواهی میدهد که هیچ معبودی جز الله نیست
4:59
و اینکه محمد بنده و فرستادهٔ اوست.
5:02
سپس به سوی مجالس قریش نزد کعبه رفت
5:05
و اسلام خود را در برابر جمعی از قوم آشکار کرد.
5:09
او هفتمین نفر از هفت نفری بود که اسلام خود را اعلام کردند
5:12
بر روی زمین
5:14
مقداد بن عمرو هنگامی که (به سوی جهاد) روانه شد،
5:17
به مجالس قریش رفت تا ورود (اسلام) خود را اعلام کند
5:20
در دین الله، آشکارا و در روشنایی روز
5:22
این کار بر قریش سنگینی و تأثیر میگذاشت، اما آنها از درک آن ناتوان بودند.
5:25
و چیزی که آنها فرود خواهند آورد، بر او پوشیده نبود
5:28
از آزار و عقوبت او
5:30
اما او همچنین میدانست
5:33
دعوتی مانند دعوت اسلام
5:35
ناگزیر برای آنها قربانیهایی است
5:37
او تصمیم گرفت که یکی از شهیدان و قربانیان آن باشد
5:41
قریش بر مقداد بن عمرو ریختند (آزار و شکنجه را متوجه او کردند).
5:45
از سختی گرفتن و کیفر او، آنچه کوهها را به لرزه درمیآورد.
5:49
پس متزلزل نشد و سست نگشت.
5:52
و آنچه عذاب بر او میافزود
5:54
مگر استواری در دینش
5:56
و پایداری و رسوخ در ایمان و یقین او
5:59
چون پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) اجازه داد، درود و سلام الله بر او باد
6:03
به یارانش دربارهٔ هجرت به مدینه (فرمان داد)
6:06
قریش بر مقداد بن عمرو سخت گرفت
6:08
که از زندان بزرگ آن بیرون رود
6:10
زیرا کینهاش نسبت به او (پیامبر) همواره در دل داشت،
6:12
و با او (مشرکان) در مخالفت با آنان همراه بود،
6:15
از این رو او از آخرین مسلمانانی بود که هجرت کرد،
6:19
سپس او نتوانست خود را از (دست) قریش برهاند،
6:22
مگر با حیلهای،
6:24
پس چون به مدینه رسید،
6:26
پیامبر صلوات الله و سلامه علیه
6:29
به ورود او شادمان شد،
6:30
زیرا او را بسیار دوست میداشت،
6:33
و میفرمود:
6:34
«الله عز وجل مرا به دوست داشتن چهار نفر فرمان داده و به من خبر داده که او آنان را دوست دارد:
6:38
(آنان را)
6:41
علی و مقداد،
6:43
و ابوذر و سلمان.»
6:45
رسول الله صلی الله علیه وسلم
6:48
مهاجران از یارانش را در دهها (گروه) تقسیم کرد،
6:51
و هر ده نفر را در یک خانه قرار داد،
6:54
و مقداد بن عمر از آن ده نفر بود
6:56
که به همنشینی با رسول الله صلی الله علیه وسلم خوشبخت شدند،
7:01
و به شمایل بزرگوارش (آراسته) گشتند،
7:03
و از نیکی و مهربانی او بسیار بهره بردند.
7:07
مقداد نقل کرد که گفت:
7:09
من از جمع ده نفری بودم که رسول الله صلی الله علیه وسلم برگزید
7:15
تا در خانهاش با او باشند.
7:18
و خاندان رسول الله صلی الله علیه وسلم سه بز داشتند
7:23
که آنها را میدوشیدند و شیرشان را میان ما تقسیم میکردند.
7:27
(روزی) گفتیم: سهم رسول الله صلی الله علیه وسلم را کنار بگذاریم.
7:32
و در یک شب من و دو یارم (به خانه) آمدیم،
7:36
و گرسنگی ما را چنان فرسوده کرده بود که نزدیک بود نه بشنویم و نه ببینیم.
7:42
اما دو یارم، سهم خود را نوشیدند و خوابیدند،
7:46
و اما من، آنچه نوشیده بودم مرا کفایت نکرد،
7:50
و شکم خالی ماندم و از شدت گرسنگی نمیتوانستم بخوابم.
7:55
شیطان به من گفت: چه اشکالی دارد اگر این جرعهای را که برای رسول الله صلی الله علیه وسلم کنار گذاشته شده بنوشی؟
8:04
زیرا پیامبر صلی الله علیه وسلم را انصار (هدایایی) میآورند
8:08
و هرگاه بخواهد، مانند آن را برایش هدیه میآورند.
8:12
و پیوسته مرا وسوسه میکرد تا آن را نوشیدم.
8:16
و چون آن را نوشیدم، شیطان به سراغ من آمد و مرا بر آنچه کرده بودم سرزنش میکرد و میگفت:
8:22
با خودت چه کردی؟
8:24
اکنون محمد میآید و شیر خود را نمییابد،
8:27
پس بر تو نفرین میکند و هلاک میشوی.
8:30
و آن شب سرد بود،
8:32
و من عبایی داشتم که اگر آن را بر سرم میکشیدم پاهایم نمایان میشد،
8:38
و اگر آن را بر پاهایم میکشیدم سرم آشکار میگشت.
8:42
و رسول الله صلی الله علیه وسلم هرگاه شب میآمد،
8:46
سلامی میداد که بیدار شنود،
8:49
و خوابآلود را بیدار نمیکرد.
8:51
پس اندکی نگذشت که آمد و سلام داد،
8:55
سپس هر اندازه که الله خواست نماز گزارد،
8:58
و من از زیر عبا به او مینگریستم.
9:01
سپس شیرش را جستجو کرد و آن را نیافت،
9:04
پس دستش را بلند کرد.
9:06
گفتم: اکنون بر من نفرین میکند و هلاک میشوم.
9:09
اما او گفت:
9:11
«خدایا، هر که مرا خوراند، او را بخوران،
9:13
و هر که مرا نوشاند، او را بنوشان.»
9:15
با خود گفتم:
9:17
من رسول الله صلی الله علیه وسلم را سیر میکنم
9:20
و به دعای او دست مییابم.
9:22
پس آهسته از جایم برخاستم و چاقویم را برداشتم،
9:25
و گفتم: یکی از بزها را برایش سر میبرم،
9:29
و پس از آن هر چه شود، شود.
9:32
سپس به سوی بزها رفتم
9:34
و دست بر آنها کشیدم تا ببینم کدامیک چاقتر است،
9:38
که ناگهان پستانهایشان از شیر پر شده بود،
9:41
با آنکه همین اندک زمانی پیش دوشیده شده بودند.
9:44
پس ظرفی گرفتم و یکی از آنها را دوشیدم
9:47
تا آنکه پر شد و کف بر آن برآمد.
9:49
سپس آن را نزد رسول الله صلی الله علیه وسلم آوردم
9:53
و او نوشید،
9:55
سپس به من داد و من نوشیدم،
9:57
سپس به او دادم و او نوشید،
9:59
سپس به من داد و من نوشیدم.
10:01
آنگاه خندیدم،
10:03
و او به من گفت:
10:05
«این یکی از کارهای توست ای مقداد!»
10:07
(گفت:) چه چیز تو را به خنده انداخت؟
10:09
پس آنچه را کرده بودم برایش بازگفتم.
10:11
او فرمود:
10:13
«این جز رحمتی از جانب الله تعالی نبود.
10:16
کاش صاحبانت را بیدار کرده بودی
10:19
تا از شیری که ما نوشیدیم آنان نیز بهره میبردند.»
10:22
گفتم:
10:24
«سوگند به آنکه تو را به حق برانگیخت،
10:26
اگر تو از آن نوشیدی، برایم اهمیتی ندارد،
10:28
و من از زیادهٔ تو نوشیدم.
10:31
آیا کسی نمینوشد؟»
10:33
مقداد بن عمر در مدینه مستقر شد
10:36
و هنوز ازدواج نکرده بود.
10:38
پس روزی که با عبدالرحمن
10:41
عبدالرحمن بن عوف رضی الله عنهما نشسته بود،
10:44
عبدالرحمن به او گفت:
10:46
«ای مقداد، چرا ازدواج نمیکنی؟»
10:49
مقداد گفت:
10:51
«دخترت را به ازدواج من درآور.»
10:53
عبدالرحمن گفت:
10:54
«دخترم را به تو نمیدهم،»
10:57
و سخنی گفت که او را خوشایند نیامد.
11:00
مقداد برخاست و میگفت:
11:03
«آیا هنوز در میان ما بقایایی از جاهلیت باقی است؟
11:06
آیا جز اسلام، میان فرزندانش (هیچ) فرقی نمیگذارد؟»
11:09
و آنکه نزد الله گرامیترین است، پرهیزگارترین ایشان است.
11:13
سپس به سوی رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) رفت
11:17
و آنچه را که از عبدالرحمن بن عوف گذشته بود، برای او بازگو کرد.
11:21
پیامبر (ﷺ) به او فرمود:
11:24
آیا برایت خوشایند نیست که با رسول الله (ﷺ) خویشاوند شوی، ای مقداد؟
11:28
مقداد باور نکرد که گوشهایش درست شنیدهاند،
11:31
و گفت: چرا، ای رسول الله.
11:34
اما چه کسی این افتخار را به من میدهد؟
11:37
فرمود: من آن را برای تو فراهم میکنم.
11:39
و او را به دختر عمهاش
11:41
ضباعه، دختر زبیر بن عبدالمطلب، همسر داد.
11:44
پس مقداد داماد رسول الله (ﷺ) شد
11:48
و این را برای خود موجب سربلندی و افتخار دانست.
11:51
سپس غزوه بدر پیش آمد،
11:53
آنگاه که رسول الله (ﷺ) با درود و سلام الهی بر او، بیرون رفت
11:57
با سیصد و چند ده مرد از یارانش،
12:01
در حالی که قصد جنگ همهجانبهای نداشتند.
12:04
چون رسول الله (ﷺ) دریافت
12:08
که خود را ناگزیر از ورود به آن میبیند،
12:10
ناچار بود موافقت یارانش را جلب کند،
12:14
پس موضوع را با ایشان در میان گذاشت.
12:16
ابوبکر سخن گفت و نیکو گفت،
12:18
و عمر گفت و نیکو گفت،
12:21
اما آن موقعیت همچنان به سخنی قاطع و استوار نیاز داشت
12:26
که تردید را پایان دهد و عزمها را استوار سازد.
12:29
پس افتخار این سخن نصیب مقداد بن عمرو شد،
12:33
آنگاه که رو به سوی پیامبر (ﷺ) کرد
12:36
با قامت بلند و صدای رسا،
12:39
و گفت: ای رسول الله،
12:41
به هر آنچه الله به تو نشان داده است، پیش برو که ما با تو هستیم.
12:44
به خدا سوگند چنان نخواهیم گفت که قوم بنیاسرائیل به موسی گفتند:
12:49
برو تو و پروردگارت پس بجنگید
12:51
ما اینجا نشستهایم.»
12:53
بلکه به تو میگوییم:
12:55
برو تو و پروردگارت پس بجنگید
12:58
ما هم با شما میجنگیم.»
13:01
سوگند به آن کسی که تو را به حق برانگیخت،
13:03
اگر ما را تا برک الغماد ببری،
13:06
همراه تو از پیش رویت تا آنجا خواهیم جنگید.
13:09
پس چهره کریم پیامبر (ﷺ) از شادی درخشید
13:13
و از شادی روشن شد،
13:14
و به او سخن نیک گفت و برای او دعای خیر کرد.
13:18
و مقداد بن عمرو در آن روز
13:21
تنها مجاهدی بود که در بدر بر اسب سوار بود،
13:25
زیرا دیگران یا پیاده بودند یا بر شتر سوار.
13:29
پس تاریخ جهاد در اسلام برای او ثبت کرد
13:32
که او نخستین کسی بود که در راه الله بر اسب تاخت.
13:36
مقداد بن عمرو در روز بدر لذت جهاد در راه الله را چشید،
13:41
پس با خود پیمان بست که تا زمانی که شمشیرش در دستش استوار است، همواره برای برافراشتن کلمه الله مجاهد بماند،
13:46
و آنگاه که شمشیرش در دستش بود،
13:49
به سوگندش وفا کرد.
13:51
در خلافت عثمان بن عفان رضیاللهعنه او را دیدند
13:56
که بر صندوقی از صندوقهای صرافان نشسته بود
13:59
در یکی از بازارهای حمص،
14:01
و سنش بالا رفته بود تا نزدیک هفتاد سال،
14:04
و بدنش فربه شده بود تا آنجا که از صندوق بیرون زده بود،
14:08
و شمشیرش بر دامنش بود.
14:11
مردی از قوم به او گفت:
14:13
ای یار رسول الله (ﷺ)، اینجا چه میکنی؟
14:18
گفت: منتظر بیرون رفتن جنگاوران به مرزها هستم تا با آنان باشم.
14:23
گفت: آیا به خانهات باز نمیگردی؟
14:27
زیرا الله تو را معذور داشته است،
14:29
زیرا الله تو را معذور داشته است،
14:31
با توجه به سنی که به آن رسیدهای.
14:34
گفت: ای پسرم، بس کن!
14:37
سورهی بعوث بر ما دشوار آمده است،
14:40
یعنی سورهی انفال،
14:42
آیا فرمودهی خداوند متعال را نشنیدهای که میفرماید:
14:44
«سبکبار و سنگینبار بیرون روید»؟
14:47
آیا در آن مییابی که الله مرا استثنا کرده است؟
14:51
مقداد بن عمرو تا هفتاد و سه سالگی زیست،
14:56
در راه الله جهاد کرد و از امارت روی گرداند.
15:00
و چون یقین (مرگ) به سراغش آمد،
15:02
بازماندگان یاران رسول الله (ﷺ) او را در گورش نهادند
15:08
و میگفتند:
15:10
«شمشیری از شمشیرهای الله به غلاف خود بازگشت،
15:14
پس از رنج فراوان و آزمون نیکو،
15:30
در راه الله.»