از مجموعهٔ تصاویری از زندگی صحابه (سریال تکمیل شد)
· درس 32 از 93
تصاویری از زندگی صحابه - قسمت (47) - عتبه بن غزوان رضی الله عنه
صوت ترجمهشده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش میشود. متن زیر بهطور کامل ترجمه شده است.
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:15
جمعیت مودت بر آن است که
0:18
برای شما تصاویری از زندگی صحابه ارائه دهد
0:22
(رحمت الهی بر او باد) رأفت الباشا
0:25
رحمه الله
0:27
عتبة بن غزوان
0:31
رضیاللهعنه
0:48
امیرالمؤمنین عمر بن خطاب پس از نماز عشاء به بستر خویش رفت
0:51
پس از نماز عشاء به بستر خویش رفت
0:53
زیرا میخواست بهرهای از استراحت ببرد
0:56
تا با آن بر شبزندهداری و نگهبانی یاری جوید
0:59
اما خواب از چشمان خلیفه گریخت
1:03
زیرا نامهرسان نزد او آورده بود
1:05
که لشکرهای شکستخورده ایرانیان در برابر مسلمانان
1:08
هر بار که سپاهیانش نزدیک بود آنان را تمام کنند
1:12
از اینسو و آنسو کمک به ایشان میرسید
1:15
و چیزی نمیگذشت که نیرویشان را بازمییافتند و نبرد را از سر میگرفتند
1:19
و به او گفته شد
1:21
که شهر ابله
1:23
از مهمترین منابعی است که لشکرهای شکستخورده ایرانیان را یاری میرساند
1:27
با مال و مردان
1:29
پس بر آن شد که لشکری برای فتح ابله بفرستد
1:32
و کمکرسانی آن را به ایرانیان قطع کند
1:35
اما از کمی مردان نزد خود اندیشناک شد
1:38
زیرا جوانان مسلمانان و میانسالان و پیرانشان
1:43
برای جهاد در راه الله به هر سو از زمین رهسپار شده بودند
1:48
تا آنجا که در مدینه جز اندکی باقی نمانده بود
1:52
پس به شیوهای که به آن شناخته میشد روی آورد
1:56
و آن جبران کمی سپاه با توان فرمانده بود
2:00
پس مردان ترکشوار خود را پیش روی خویش پراکند
2:03
و تیرهایشان را یکی پس از دیگری آزمود
2:07
پس زمانی نگذشت که فریاد برآورد
2:09
او را یافتم
2:10
آری، او را یافتم
2:12
سپس به بسترش رفت و میگفت
2:15
او مجاهد است
2:17
بدر و احد و خندق و دیگر نبردها او را شناختهاند
2:21
یمامه و موقعیتهایش به سود او گواهی دادهاند
2:24
نه شمشیری برایش کُند شد و نه تیری برایش خطا رفت
2:28
سپس او دو هجرت کرد
2:31
و هفتمین از هفت نفری بود که بر روی زمین اسلام آوردند
2:35
و چون صبح شد گفت
2:37
عتبة بن غزوان را برای من بخوانید
2:40
و پرچم را بر سیصد و چند نفر به او سپرد
2:45
و به او وعده داد که پیاپی آنچه از مردان فراهم شود برایش خواهد فرستاد
2:50
و چون لشکر کوچک عزم حرکت کرد
2:54
فاروق ایستاد تا فرماندهاش عتبه را بدرقه کند و به او سفارش نماید
2:58
پس به او گفت
2:59
ای عتبه
3:01
من تو را به سرزمین ابله فرستادم
3:04
و آن دژی از دژهای دشمنان است
3:07
امیدوارم الله تو را بر آن یاری دهد
3:10
هرگاه در آن فرود آمدی
3:12
مردمش را به سوی الله فراخوان
3:14
پس هر که اجابت کرد از او بپذیر
3:16
و هر که سر باز زد از او جزیه بستان با خواری و ذلت
3:21
وگرنه شمشیر را بیهیچ مهلتی بر گردنشان بگذار
3:25
ای عتبه، در آنچه بر آن ولایت یافتهای از الله بترس
3:29
و بپرهیز که نفست تو را به کبری بکشاند که آخرتت را تباه کند
3:34
و بدان که تو با رسول الله صلی الله علیه وسلم همراه بودهای
3:39
پس الله تو را پس از خواری عزیز ساخت
3:42
و پس از ناتوانی به وسیله او نیرومندت کرد
3:44
تا آنکه امیری فرمانروا
3:47
و فرماندهی مطاع شدی
3:49
سخن میگویی و از تو شنیده میشود
3:51
فرمان میدهی و فرمانت اطاعت میشود
3:54
چه نعمتی است اگر تو را سرکش و فریبخورده نکند
3:58
و تو را به سوی جهنم نکشاند
4:01
الله تو را و مرا از آن پناه دهد
4:04
عتبة بن غزوان با مردانش روان شد
4:08
و همراه او همسرش و پنج زن دیگر بودند
4:11
از همسران و خواهران سپاهیان
4:14
تا آنکه در سرزمینی به نام قصباء فرود آمدند
4:17
که چندان دور از شهر ابله نبود
4:20
و چیزی برای خوردن با خود نداشتند
4:23
پس چون گرسنگی بر آنان سخت شد
4:26
عتبه به گروهی از ایشان گفت
4:28
در این سرزمین به دنبال چیزی باشید که بخوریم
4:32
پس به جستجوی آنچه گرسنگیشان را برطرف کند برخاستند
4:36
و برای ایشان با خوراک ماجرایی بود که یکی از آنان روایت کرد
4:40
پس گفت
4:42
در حالی که به دنبال چیزی برای خوردن میگشتیم
4:45
به بیشهای وارد شدیم که در آن دو زنبیل بود
4:48
در یکی خرما بود
4:50
و در دیگری دانهای سفید و کوچک
4:53
پوشیده با پوستهای زرد
4:55
آن دو را کشیدیم تا به اردوگاه نزدیک کردیم
4:59
یکی از ما به زنبیلی که دانه در آن بود نگریست
5:02
و گفت این زهری است که دشمن برای شما آماده کرده
5:06
پس به آن نزدیک نشوید
5:08
ما به خرما میل کردیم و شروع به خوردن از آن کردیم
5:11
و در همان حال بودیم
5:13
که ناگهان اسبی که افسارش بریده شده بود
5:16
روی آورد به زنبیل دانه و شروع به خوردن از آن کرد
5:20
به الله سوگند که قصد کردیم پیش از آنکه بمیرد سرش را ببریم
5:23
تا از گوشتش بهرهمند شویم
5:25
پس صاحبش به سوی ما آمد و گفت
5:28
رهایش کنید که امشب از او نگهبانی خواهم کرد
5:31
اگر مرگش را احساس کردم سرش را میبرم
5:34
چون صبح کردیم اسب را سالم یافتیم
5:37
هیچ زیانی در آن نیست.
5:40
پس خواهرم گفت:
5:41
ای برادرم،
5:43
من از پدرم شنیدم که میگفت:
5:45
زهر اگر بر آتش گذاشته شود و پخته گردد، زیان نمیرساند.
5:49
سپس چیزی از دانه گرفت و در دیگ ریخت.
5:53
و زیر آن آتش افروخت.
5:55
پس زمانی درنگ نکرد که گفت:
5:57
بیایید و ببینید که رنگش چگونه سرخ شده است.
5:59
سپس پوستهٔ آن شروع به ترک خوردن کرد.
6:02
و دانههای سفیدش از آن بیرون آمد.
6:05
آن را در ظرف بزرگ ریختیم تا بخوریم.
6:07
پس عتبه به ما گفت:
6:09
نام الله را بر آن یاد کنید و بخورید.
6:12
پس خوردیم و دیدیم که بسیار خوشمزه است.
6:15
سپس پس از آن دانستیم که نامش برنج است.
6:19
ابله همان شهری بود که عتبه بن غزوان با سپاه کوچک خود به سوی آن روی آورد.
6:24
شهری استوار که بر کنارهٔ دجله قرار داشت.
6:29
و ایرانیان آن را انبار سلاحهای خود قرار داده بودند.
6:33
و از برجهای دژهای آن جایگاههایی برای نظارت بر دشمنانشان ساخته بودند.
6:38
اما این امر عتبه را از یورش به آن باز نداشت.
6:41
با وجود کمی یارانش و اندک بودن سلاحش.
6:45
زیرا از مردان جز ۶۰۰ جنگجو گرد او جمع نشده بود.
6:50
که گروه اندکی از زنان همراهشان بودند.
6:54
و جز شمشیرها و نیزهها سلاح دیگری نداشت.
6:58
پس ناچار شد از زیرکی خود بهره بگیرد.
7:02
عتبه برای زنان پرچمهایی آماده کرد که آنها را بر چوبهای نیزه برافراشتند.
7:07
و به آنان فرمان داد که آنها را پشت سر سپاه بچرخانند.
7:10
و به ایشان گفت: هرگاه به شهر نزدیک شدیم،
7:14
خاک را پشت سر ما بپراکنید تا هوا را پر کنید.
7:18
چون به ابله نزدیک شدند، سپاه ایرانیان به سوی آنان بیرون آمد.
7:23
آنان دیدند که مسلمانان بیباکانه به سویشان میآیند.
7:26
و به پرچمهایی نگریستند که در پشت سرشان در اهتزاز بود.
7:29
و دیدند که غبار هوای پشت سرشان را پر کرده است.
7:32
پس برخی به برخی دیگر گفتند:
7:34
اینان پیشتازان لشکرند.
7:36
و پشت سرشان سپاهی انبوه است که غبار برمیانگیزد.
7:40
و ما اندکیم.
7:42
سپس وحشت در دلهایشان افتاد.
7:44
و بیم بر ایشان چیره شد.
7:46
پس آنچه سبکوزن و گرانبها بود برداشتند،
7:50
و در پی سوار شدن بر کشتیهای لنگرانداخته در دجله شتافتند.
7:54
و پشت به میدان کردند.
7:56
پس عتبه بیآنکه یکی از یارانش را از دست دهد وارد ابله شد.
8:01
سپس شهرها و روستاهای اطراف آن را گشود.
8:04
و از آن غنیمتی به دست آورد که شمارش نمیشد.
8:08
و از هر اندازهای بیشتر بود.
8:10
تا آنجا که یکی از یارانش به مدینه بازگشت.
8:13
پس مردم از او پرسیدند:
8:15
مسلمانان در ابله چگونهاند؟
8:17
گفت: از چه میپرسید؟
8:20
به خدا سوگند که آنان را رها کردم در حالی که طلا و نقره را با پیمانه میپیمودند.
8:25
پس مردم برای رفتن به ابله بار سفر بستند.
8:29
در آن هنگام عتبه بن غزوان دید که
8:32
اقامت سپاهیانش در شهرهای فتحشده،
8:35
آنان را به زندگی آسوده عادت خواهد داد،
8:38
و به اخلاق مردم آن سرزمینها خو خواهند گرفت،
8:42
و از تیزی عزم ایشان برای ادامهٔ جنگ خواهد کاست.
8:46
پس به عمر بن خطاب نامه نوشت
8:48
و از او اجازه خواست که بصره را بنا کند.
8:51
و مکانی را که برای آن برگزیده بود برایش توصیف کرد.
8:54
پس عمر به او اجازه داد.
8:56
عتبه شهر تازه را طرحریزی کرد.
9:00
و نخستین چیزی که بنا کرد مسجد بزرگ آن بود.
9:03
و شگفت نیست.
9:05
زیرا به خاطر مسجد
9:07
او و یارانش برای جهاد در راه الله بیرون رفتند.
9:10
و در مسجد،
9:12
او و یارانش بر دشمنان خدا پیروز شدند.
9:15
سپس سپاهیان برای تصاحب زمین و ساختن خانهها با یکدیگر مسابقه گذاشتند.
9:18
[و ساختن خانهها.]
9:20
اما عتبه برای خود خانهای نساخت،
9:23
بلکه همچنان در خیمهای از پشمهای ضخیم زندگی میکرد.
9:27
زیرا در دل خود امری را پنهان داشته بود.
9:31
عتبه دید که دنیا با شدت بر مسلمانان در بصره روی آورده است،
9:36
چنانکه انسان را از خویشتن غافل میکند،
9:38
و یارانش که تا چندی پیش،
9:42
جز برنج پخته با پوستش خوراکی خوشطعمتر نمیشناختند،
9:47
اکنون خوراکهای ایرانیان مانند فالوده و لوزینه و غیر آن را چشیدهاند،
9:52
و آنها را خوشطعم یافتهاند.
9:54
پس بر دین خود از دنیایشان بیمناک شد،
9:57
و بر آخرت از دنیای زودگذر دلسوزی کرد.
10:00
پس مردم را در مسجد بصره گرد آورد و برایشان خطبه خواند.
10:03
پس گفت:
10:04
ای مردم،
10:06
دنیا اعلام پایان خود را داده است،
10:09
و شما از آن به سرایی منتقل میشوید که در آن زوالی نیست.
10:14
پس با بهترین کردارهای خود به سوی آن کوچ کنید.
10:17
و من خود را دیدم که با پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) هفتمین نفر از هفت نفر بودم،
10:23
و جز برگ درختان خوراکی نداشتیم،
10:26
تا آنکه لبهایمان از آن زخمی شد.
10:29
و روزی پارچهای یافتم،
10:32
آن را میان خود و سعد بن ابی وقاص نصف کردم،
10:36
پس نیمی از آن را به کمر بستم،
10:38
و سعد نیمهٔ دیگرش را.
10:41
و امروز هیچیک از ما نیست
10:44
مگر آنکه بر شهری از شهرها فرمانروا است.
10:47
و من به الله پناه میبرم از اینکه در نزد خود بزرگ،
10:51
و در نزد الله کوچک باشم.
10:53
سپس مردی از میان ایشان را جانشین خود ساخت.
10:56
با آنان وداع گفت و جاذبههای مدینه را پشت سر نهاد.
10:59
چون نزد فاروق (عمر بن خطاب رضیاللهعنه) آمد،
11:02
از او خواست که او را از امارت معاف دارد، اما عمر او را معاف نکرد.
11:05
پس بر آن اصرار ورزید،
11:07
و خلیفه نیز بر آن پافشاری کرد،
11:09
و به بازگشت به بصره فرمانش داد.
11:11
پس ناخواسته به فرمان عمر گردن نهاد
11:14
و بر شتر خود سوار شد و میگفت:
11:17
خدایا، مرا به آن بازمگردان!
11:20
خدایا، مرا به آن بازمگردان!
11:23
پس الله دعای او را اجابت فرمود،
11:26
زیرا هنوز از مدینه چندان دور نشده بود که شترش لغزید،
11:30
و او از آن بر زمین افتاد و جان سپرد.
11:34
براستی عتبة بن غزوان را در اسلام جایگاهی است
11:40
عمر بن الخطاب
11:48
یا شعر
11:49
أسحفنی أفض
11:50
در ستایش ایشان، آیا…