از مجموعهٔ تصاویری از زندگی صحابه (سریال تکمیل شد)
· درس 80 از 93
تصاویری از زندگانی صحابه - قسمت (95) - رفیع بن عمیر الطایی رضی الله عنه
صوت ترجمهشده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش میشود. متن زیر بهطور کامل ترجمه شده است.
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:15
جمعیت مودت افتخار دارد که
0:17
برای شما نمونههایی از زندگی صحابه را ارائه کند
0:21
به قلم عبدالرحمن رأفت پاشا
0:25
رحمهالله
0:26
رافع بن عمیر طائی
0:32
رضیاللهعنه
0:48
«آیا خبر رافع بن عمیر طائی به تو رسیده است؟»
0:54
داهیهٔ صحرا،
0:56
فاتک بزرگ آن
0:58
اسلام بر رافع طلوع کرد
1:00
اما او به آن توجهی نکرد
1:02
و هیچ اعتنایی به آن ننمود
1:04
زیرا او سرگرم یورش بر آبادیهای عرب و
1:09
ربودن شترهای گرانبهای ایشان بود
1:12
و گمان مبر که رافع رئیس قبیلهای از قبایل عرب بود
1:17
یا دستهای سواره داشت که با آن یورش میبرد
1:20
یا گروهی که پشتیبانش باشد
1:22
رافع هیچیک از اینها نبود و حتی به آنها نزدیک هم نبود
1:27
بلکه او بدویای از فرزندان صحرا بود
1:30
که از وجود خود برای خویش لشکری ساخته بود
1:33
و تنها و بییار، بر خانههای عرب یورش میبرد
1:38
و مردم را به گرانبهاترین داراییشان دچار زیان میکرد
1:41
سپس سالم و غنیمتیافته و با دارایی فراوان بازمیگشت
1:45
شاید گفته شود: آیا در این آبادیهایی که رافع بر آنها یورش میبرد
1:50
دلاورانی نیرومند نبودند که بتوانند این فاتک را تعقیب کنند
1:55
و شترهای گرانبهای خود را از چنگ او بازستانند و او را از میان بردارند؟
2:00
آری، در میان فرزندان صحرا
2:03
کسانی بودند که در شجاعت و جسارت و پیشقدمی کم از رافع نداشتند
2:08
اما در میان ایشان کسی نبود که در شناخت اسرار این صحرا
2:14
و توانایی نفوذ به ژرفای آن با او برابری کند
2:17
تا جایی که در میان عرب شناخته شد
2:19
به اینکه او آرامترین بدوی در شنزارهای صحراست
2:23
و راهنماترین مردم به راههای آن است
2:26
و از ویژگیهای رافع این بود
2:28
که هرگاه تصمیم به یورش بر قومی میگرفت
2:31
شمار زیادی از تخمهای شترمرغ را فراهم میآورد
2:34
و آنها را از آب پر میکرد
2:36
و در جاهای دورافتادهای که هیچ پایی به آنها نمیرسید، در دل صحرا پنهان میساخت
2:42
سپس بر هر آبادی از آبادیهای عرب که میخواست یورش میبرد
2:46
و شترهایی را که ربوده بود پیش روی خود میراند
2:49
و به آن بیابانهای ناشناختهای میرفت که راز خود را جز برای او آشکار نکرده بودند
2:55
و چون به آنجا درمیآمد و در پیچوخمهای آن فرو میرفت
2:59
صاحبان شتر از تعقیب او بازمیایستادند
3:01
و بازمیگشتند
3:03
از ترس آنکه مبادا از تشنگی هلاک یا گم شوند
3:07
و در سال نهم هجری
3:10
پیامبر (صلواتالله و سلامه علیه) عمرو بن عاص را
3:14
در رأس سریهای از سریههای مسلمانان به سوی سرزمین طیّئ اعزام داشت
3:19
و به او دستور داد که از عربانی که اسلام آوردهاند بخواهد تا
3:22
برای جنگ با روم همراه او به شام بیایند
3:25
و کسانی از ایشان را که اسلام نیاوردهاند با مدارا به خود جلب کند تا به دشمنان او نپیوندند
3:30
و در آن سریه ابوبکر صدیق و عمر بن خطاب
3:35
و گروهی از بزرگان صحابهٔ رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) همراه بودند
3:40
پس روانه شدند تا آنگاه که به کوه طیّئ رسیدند
3:44
راهها بر ایشان مبهم شد
3:46
و از گم شدن و هلاکت بر جان خود ترسیدند
3:50
پس عمر بن خطاب گفت:
3:52
مردی آگاه برای ما بیاورید که در این بیابانها راهنمای ما باشد
3:58
به او گفته شد: جز رافع بن عمیر طائی کسی را ندارید
4:03
زیرا او از همه مردم به این بیابانها آگاهتر و به راههای آن بیناتر است
4:08
پس رافع را فراخواندند و او را راهنمای خود گرفتند
4:12
رافع بن عمیر با این برگزیدگان
4:16
از یاران رسول خدا (صلواتالله و سلامه علیه)
4:20
روزها و شبها گذراند تا آنچه را که مأمور بودند به انجام رساندند
4:24
و رافع از سرشت بزرگوارانه و خصلتهای والای ایشان
4:28
و از روش بلند آنان، چیزی دید که محبتشان را در دلش بهتماممعنا کاشت
4:33
او ایشان را در شب عابدانی یافت و در روز سوارانی دلیر
4:37
در دنیا زاهد و به آنچه نزد خداوند از پاداش نیکوست مشتاق
4:43
و رافع خود داستانی از ایشان دارد که آن را چنین بازمیگوید
4:48
من در مدتی که با این گروه همراه بودم، همهشان را مینگریستم
4:53
و بهویژه ابوبکر را زیر نظر داشتم و او را برمیگزیدم
4:58
و در هر خیری او را بر دیگر یارانش ترجیح میدادم
5:03
چون به منزلهایی که از آنها بیرون آمده بودیم بازگشتیم
5:07
و نزدیک بود که از ما جدا شوند، احساس کردم که دلم با آنها خواهد رفت
5:12
پس نزد ابوبکر آمدم و گفتم: ای یار نیکی!
5:16
من در تو نشانههای خوبی دیدم و تو را از میان یارانت برگزیدم
5:20
پس چیزی به من بیاموز که اگر آن را فراگیرم، از شما و همانند شما شوم
5:25
گفت: آیا پنج انگشت خود را حفظی؟
5:29
گفتم: آری. گفت: آنها را برشمار
5:33
«شهادت میدهی که معبودی جز الله نیست و محمد بنده و فرستادهٔ اوست»
5:38
«و نماز برپا داری و اگر مالی داری زکات دهی»
5:43
«و رمضان را روزه بگیری و اگر توانایی راهی به آن داشتی، حج خانهٔ خدا بگزاری»
5:48
سپس گفت: آیا حفظ کردی؟ گفتم: آری، و تو نیز از من بشنو:
5:53
من شهادت میدهم که معبودی جز الله نیست و محمد بنده و فرستادهٔ اوست
5:59
و اما نماز، هرگز آن را ترک نخواهم کرد
6:03
و اما زکات، اگر مالی برایم باشد، آن را خواهم پرداخت
6:07
و اما رمضان، تا زندهام آن را روزه خواهم گرفت
6:11
و اما حج، اگر توانایی یابم، انشاءالله حج خواهم گزارد
6:16
و از آن روز، رافع بن عمیر صحرانشین، آن صفحهٔ سیاه زندگی خود را پشت سر گذاشت و صفحهٔ دیگر را گشود
6:21
صفحهٔ درخشان به نور ایمان و تابان به فروغ قرآن
6:26
این بود داستان رافع بن عمیر در جاهلیتش
6:32
و اکنون بخشی از خبر او پس از اسلامش را برایت بازمیگوییم:
6:36
خلیفهٔ مسلمانان ابوبکر صدیق
6:40
لشکری متشکل از چهار دسته برای جنگ با روم در سرزمین شام اعزام داشت
6:45
لشکر جهادگر در راه الله به حرکت درآمد تا سرزمینها را آزاد کند و بندگان را هدایت نماید
6:50
و در هر سرزمینی که گامهایش بر آن مینهاد، صدای اذان را بلند میکرد
6:56
تا به مردم اعلام کند که دوران بندگی قیصرها به سر آمده است
7:00
و بندگی تنها از آنِ الله یگانه است
7:05
تا آنکه به حوالی دمشق رسید
7:10
سپس از آنجا به سوی شهر حمص در میانههای سوریه روانه شد.
7:15
رومیان برای لشکر مسلمانان حسابی باز نمیکردند و به آن اعتنایی نداشتند.
7:20
وقتی دیدند که شکست پشتسرهم بر آنان میرسد،
7:24
و سپاهشان را به نابودی تهدید میکند، لشکرهای خود را در انطاکیه گرد آوردند،
7:29
و کمکهای تازهنفس را از اطراف دولت بیزانس فرا خواندند،
7:33
تا آنکه دویست و پنجاه هزار جنگجو برایشان جمع شد.
7:37
سپس این لشکر عظیم و خروشان را در برابر مسلمانان به پیش راندند.
7:42
پس [خالد] به راه افتاد تا سرزمینهایی را که رومیان از دست داده بودند بازپس گیرد،
7:46
و سپاه مسلمانان را به نابودی تهدید کند.
7:49
پس مسلمانان از جانب خود پیکهایی به مدینه فرستادند،
7:52
وضعیت را برای خلیفه توضیح دادند و گفتند: «فریاد رسی! فریاد رسی!»
7:57
«شتاب! شتاب!»
7:59
خالد بن ولید در آن هنگام در عراق بود،
8:02
در رأس لشکر بزرگ و فاتحش.
8:05
پس صدیق [ابوبکر] نزد او کسی فرستاد و فرمانش داد که فوراً به سرزمین شام روی آورد،
8:10
تا به یاری سپاه تهدیدشده به نابودی بشتابد،
8:13
و او را از فاجعهای که نزدیک است بر مسلمانان فرود آید آگاه سازد.
8:18
خالد فرمان خلیفه را پذیرفت
8:21
و با ده هزار تن از دلاوران مسلمانان روانه شد،
8:25
از جمله رافع بن عمیر طائی،
8:28
تا کمکی برای لشکر مسلمانان در شام باشند.
8:31
بر خالد بن ولید لازم بود
8:34
که با لشکرش در کوتاهترین زمان به سوریه برسد،
8:38
و راهی را در پیش گیرد که در آن از رویارویی با رومیان پرهیز کند،
8:42
تا میان او و پیوستن به مسلمانان مانعی ایجاد نشود.
8:46
پس با یارانش مشورت میکرد و میگفت:
8:49
«راهی مانند این را برایم پیشنهاد کنید.»
8:52
رافع بن عمیر طائی برخاست و نزد او رفت
8:55
و گفت: «من آن راه را برای تو میشناسم، ای امیر.»
8:59
[خالد] گفت: «چگونه؟»
9:01
گفت: «از قراقر آغاز کرده و بیابان را میپیماییم،
9:05
از سوی و اراک میگذریم،
9:07
و به تدمر پایان میدهیم.
9:09
آنگاه پشت سر حمص در میانههای سرزمین شام خواهیم بود،
9:13
جایی که سپاهیان مسلمانان مستقراند.
9:16
[آنگاه] رومیان را غافلگیر خواهیم کرد،
9:18
و آنان نخواهند دانست که آیا از آسمان بر آنان فرود آمدهایم یا از زمین برایشان جوشیدهایم.»
9:21
(...)
9:24
خالد گفت:
9:26
«در این بیابان بیآب و علف، آب را از کجا تهیه کنیم، با آنکه بیست هزار نفر با انسان و اسب همراه ماست؟»
9:30
و با ما بیست هزار نفر بود، میان انسان و اسب.
9:34
[رافع] گفت: «تا وقتی الله با ماست،
9:37
من عهدهدار آن هستم.»
9:39
خالد با صاحبنظران از فرماندهان لشکر مشورت کرد،
9:43
گفتند: «ای امیر، چنین نکن،
9:46
فاصله میان قراقر و سوی
9:49
با کمتر از پنج شب پیموده نمیشود،
9:52
و آن بیابانی است که نه در آن آبی است و نه راهی.
9:56
گذشتن از آن برای سواره تنها
9:59
تقریباً ناممکن است،
10:01
پس چه رسد به این لشکر بزرگ.
10:04
خود و جان مسلمانان را به هلاکت میفکن.»
10:07
خالد گفت:
10:09
«ای گروه مسلمانان،
10:11
روش شما سست نشود،
10:13
و یقین شما ضعیف نگردد،
10:15
و بدانید که یاری از جانب الله است،
10:18
و به اندازه نیت فرا میرسد،
10:20
و پاداش به اندازه سختی است،
10:23
و مسلمان نباید از چیزی بیم داشته باشد
10:26
تا زمانی که چشم به یاری پروردگارش دارد.
10:29
افزون بر این، رافع بن عمیر با ماست،
10:32
و در میان شما کسی نیست که رافع، فرزند بیابان را نشناسد.»
10:36
سپس گفت: «به الله سوگند، ناگزیر است،
10:39
که من تصمیم گرفتهام فرمان خلیفه رسول الله صلی الله علیه وسلم را اجرا کنم،
10:45
و لشکر مسلمانان را از چنگال رومیان نجات دهم.»
10:49
پس آنان جز اطاعت چارهای نیافتند و با رغبت پذیرفتند،
10:53
و گفتند: «تو مردی هستی که الله خیر را برایت گرد آورده است،
10:57
هرچه صلاح میدانی انجام بده.»
10:59
گفت: «الله به شما پاداش نیک دهد.»
11:02
سپس رو به رافع کرد و گفت:
11:05
«ای رافع، هرچه صلاح میدانی انجام بده.»
11:08
رافع گفت: «ای امیر، برایم
11:11
بیست شتر بزرگ و چاق و فربه آماده کن،»
11:15
یعنی سالخورده.
11:17
پس آنها را برایش آوردند.
11:19
رافع به سوی آنها رفت
11:21
و آنها را گرسنه و تشنه نگه داشت.
11:23
هنگامی که تشنگی آنها را به ستوه آورد،
11:25
آنها را به آب رساند،
11:27
و تا سیر شدند نوشیدند.
11:29
سپس لبهایشان را بُرید،
11:31
یعنی لبها را،
11:33
و دهانهایشان را بست تا نتوانند نشخوار کنند.
11:37
سپس بر این شتران هرچه را توان حمل داشتند از آب بار کرد،
11:41
پس آب در شکمها و بر پشتهایشان قرار گرفت.
11:45
و لشکر نیرومند به راه افتاد
11:47
و با اسبان و بارهای سنگینش شتابان پیش میرفت.
11:51
هرگاه که در منزلی فرود میآمدند،
11:53
رافع به سوی شتران میرفت
11:55
و چهار تا از آنها را سر میبرید،
11:57
و آبی را که در شکمبههایشان بود برمیداشت،
12:00
آن را با شیرشان میآمیخت و به اسبان مینوشانید،
12:03
و از آبی که بر پشتهایشان بود به لشکر آب میداد.
12:07
هنگامی که لشکر پنجمین مرحله از سفرش را به پایان برد،
12:11
و تمام آبی را که داشت مصرف کرد،
12:14
بر رافع لازم شد که سربازان را به منابع آب راهنمایی کند،
12:18
اما الله مقدر کرد که رافع به چشمدرد مبتلا شود، تا جایی که چشمانش ورم کرد،
12:23
پس صبح آن روز چیزی را نمیدید.
12:26
خالد نزد او آمد و گفت:
12:28
ای رافع، وای بر تو! همهٔ شترها را سر بریدیم
12:33
و آب تمام شد
12:35
و لشکر رو به نابودی رفت
12:37
پس گفت:
12:38
نگاه کنید، شاید دو کوه به شکل دو پستان ببینید.
12:43
پس خالد نگاهش را در هر سو گرداند
12:46
سپس گفت:
12:47
آنجاست، آری، آنجاست ای رافع!
12:51
رافع گفت: مژده باد شما را!
12:54
برخیزید و در میان آن دو، درخت عوسج را بجویید،
12:57
که نشانهاش چنین و چنان است.
12:59
پس جستجو کردند، اما آن را نیافتند.
13:02
رافع گفت: وای بر شما!
13:04
زمین را پیرامون آن تکان دهید، که همینجاست.
13:08
و بدانید که اگر آن را نیابید،
13:10
هلاک میشوید و با شما من نیز هلاک میشوم.
13:12
پس به جستجوی درخت عوسج در هر گوشهای شتافتند.
13:16
و بهزودی آن را یافتند،
13:18
در حالی که از ریشه کنده شده بود و اصلش در زمین باقی مانده بود.
13:21
پس تکبیر گفتند و رافع نیز با ایشان تکبیر گفت.
13:24
سپس گفت:
13:25
پیرامون ریشهاش را بکنید.
13:27
پس کندند،
13:28
و از زیر آن چشمهای از آب گوارا و جاری جوشید.
13:32
پس تهلیل و تکبیرشان افزون شد،
13:35
و با شادی و خرسندی، در حالی که یکدیگر را تبریک میگفتند، به سوی رافع روی آوردند.
13:39
او به ایشان گفت: الحمد لله.
13:42
به خدا سوگند، من با پدرم سی سال پیش از این از این سرزمین گذشته بودم،
13:47
و پس از آن دیگر چشمانم آن را ندیده بود.
13:50
لشکر به راه خود ادامه داد تا به تپههای مشرف بر غوطهٔ دمشق رسید.
13:56
پس خالد پرچم رسول الله (ﷺ) را به رافع بن عمیر داد،
14:02
و به او دستور داد که آن را در آنجا نصب کند.
14:05
پس آن را نصب کرد.
14:06
و آن پرچم «عقاب» نامیده میشد.
14:08
سپس لشکر خالد با چهار لشکر مسلمانان دیدار کرد،
14:12
که منتظر آمدنش بودند.
14:15
و در نبرد یرموک وارد شدند،
14:17
نبردی که خداوند در آن بینیهای شرک را به خاک مالید،
14:20
و پرچم اسلام را بر افراشت.
14:23
و این نبرد یکی از بزرگترین نبردهای سرنوشتساز در تاریخ بود.
14:27
و اما بعد:
14:29
آیا میدانی که رافع بن عمیر،
14:31
که تا همین اواخر به «صعلوک صحرا» ملقب بود،
14:36
اکنون به «رافع خیر» خوانده میشود؟
14:39
و آیا میدانی که سبب این لقبگذاری بر او چیست؟
14:43
سبب آن، نیکی بسیار او به فقرا
14:46
و مهربانی فراوانش نسبت به نیازمندان است.
14:49
او همواره بر آن بود که اهل سه مسجد را اطعام کند،
14:53
از دسترنج دستش و عرق پیشانیاش.
14:56
و از دنیا تنها به یک جامه قانع بود،
14:59
که آن را در خانه میپوشید
15:01
و با آن به نماز بیرون میرفت.
15:04
و این مایهٔ شگفتی تو نباشد،
15:08
زیرا رافع بن عمیر لحظهای شاگرد
15:11
در مکتب محمد (صلیاللهعلیهوسلم) بود،
15:15
و از نور ایمان پارهای آتش در سینهاش روشن گشت.
15:19
رافع بن عمیر، آن بدوی سختکوش در ریگزار صحرا،
15:27
و مورخان، راهنماترین مردم به راههای آن هستند،
15:33
به محمد و یارانش [پیوست].
15:36
[این بخش بهدلیل ناهمخوانی متن و گسستگی پیام، بهصورت قطعی قابل بازسازی نیست.]
15:39
[ای شیار، مرا یاری ده و پاسخ ده.]
15:41
[در ستایش ایشان، آیا کسی هست که [...]؟]