از مجموعهٔ تصاویری از زندگی صحابه (سریال تکمیل شد)
· درس 8 از 93
تصاویری از زندگی صحابه - قسمت (23) - صهیب الرومی رضی الله عنه
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:15
جمعیت «مودّه» افتخار دارد
0:18
اینکه نمونههایی از زندگی صحابه را برای شما ارائه دهم
0:22
الرحمن رأفة بهمانند، ... (این خط در متن گفتاری ناقص و احتمالا نامفهوم است؛ معنای دقیق آن قابل تشخیص نیست)
0:25
رحمهالله
0:27
صُهَیب بن رومی رضیاللهعنه
0:45
صُهیب بن سِنان رومی
0:47
و کدامیک از ما مسلمانان است که صهیب بن رومی را نمیشناسد؟
0:51
و به بخشی از اخبار او و قطرهای از سیرهاش دست نمییابد.
0:55
اما آنچه بسیاری از ما آن را نمیدانیم
0:58
او این که صهیب رومی نبود
1:01
و همانا او عربی خالص بود.
1:04
پدرش نُمیری و مادرش تمیمی بود
1:07
و انتساب او به روم (سهیب) است.
1:10
داستانی که حافظهٔ تاریخ هنوز آن را در خود نگه داشته است
1:13
سفرهایش آن را روایت میکنند
1:15
تقریباً دو دهه پیش از بعثت
1:19
سرپرستی ابله را بر عهده داشت
1:21
این شهری قدیمی است که به بصره پیوست
1:24
آن را سنان بن مالک نمیری بر عهده داشت
1:27
از سوی کسرای پادشاه ایران
1:30
و محبوبترین فرزندانش نزد او
1:32
کودکی که از پنج سالگیاش نگذشته باشد
1:35
او را سهیب خواند
1:37
سهیب سفیدپوست و روشنچهره بود.
1:39
موی سرخرنگ، سرشار از نشاط و جنبوجوش
1:42
دارای دو چشم که از زیرکی و نجابت میدرخشند
1:46
و افزون بر آن، شوخطبع و خوشروح بود.
1:50
شادی وارد دل پدرش میشود
1:53
و اندوههای پادشاهی را از او بهیکباره بیرون میکشد.
1:56
ام صهیب با پسر کوچکش رفت
1:59
و گروهی از خدمتکاران و کارگزاران (حشم) او
2:02
به روستای دوم از سرزمین عراق
2:04
برای آسایش و استراحت
2:07
دستهای از سرایای لشکر روم بر آن روستا یورش برد.
2:11
محافظانش را کشتم و اموالش را غارت کردم
2:15
و فرزندانشان را به اسارت گرفت.
2:17
از جمله کسانی که در خانوادهشان بود، سهیب
2:20
سُهَیب در بازارهای بردهفروشی سرزمین روم فروخته شد
2:24
و دستبهدست میشد
2:27
و از خدمت یک سرور به خدمت سرور دیگری منتقل میشود
2:30
شأن او در این مورد همانند شأن هزاران برده است
2:34
کسانی که کاخهای سرزمین روم را پر میکردند
2:38
و این امر برای صهیب فراهم آورد
2:40
که به ژرفای جامعهٔ رومی نفوذ کند
2:43
و اینکه (انسان) از درون بر آن بایستد
2:46
با چشمانش آنچه را که در کاخهایش لانه ساخته بود، دید.
2:49
از گناهان بزرگ و نابودکننده
2:51
و با گوشهای خود میشنید که در آن چه ستمها و گناهانهایی روی میدهد
2:56
فکرۀ آن جامعه را پست شمرد و او را خوار داشت
2:59
و او با خود میگفت
3:01
چنین جامعهای را جز طوفان پاک نمیکند.
3:06
و با وجود آنکه صهیب در سرزمین روم بزرگ شده بود
3:11
و شب را بر زمین آن و میان مردمش (گذراند)
3:14
و با وجود اینکه زبان عربی را فراموش کرده یا نزدیک بود آن را فراموش کند
3:18
او هرگز از ذهنش غایب نبود
3:21
او عرب و از فرزندان صحرا است
3:24
و اشتیاقش یک لحظه هم فروکش نکرد.
3:27
تا روزی که در آن از بندگیاش آزاد شود
3:30
و به قوم و قبیلهاش ملحق میشود
3:32
و او را شوق بیشتری به سرزمینهای عرب فراتر از شوق طبیعیاش فراگرفته بود.
3:37
اینکه ایشان شنید که کاهنی از کاهنان مسیحیان
3:40
به یکی از سرورانش میگوید
3:43
زمان طولانی شد.
3:45
در آن (زمان) از مکه، در جزیرهٔ عرب (بیرون میآید)
3:49
رسالت عیسی بن مریم را تصدیق میکند
3:52
و مردم را از تاریکیها به سوی نور بیرون میآورد.
3:55
سپس فرصت برای صهیب فراهم شد
3:57
او بندهای بود که از بردگی اربابانش گریخته بود.
4:00
روی خود را به سوی مکه، امالقری، برگرداند
4:03
و پناهگاه عربها و مبعث پیامبر (ﷺ) که چشمبهراه آن بودند
4:07
و هنگامی که (موسی) عصای خود را در آن انداخت
4:10
مردم او را «صهیب رومی» نامیدند
4:13
لکنت زبانش و سرخی موی سرش
4:16
و صهیب با یکی از بزرگان مکه همپیمان شده بود.
4:19
او عبدالله بن جدعان است
4:22
و به تجارت مشغول شد
4:24
او را توان بخشش فراوان و مال بسیار داده شد
4:28
با این حال، صهیب تجارت و کسبوکار خود را فراموش نکرد.
4:32
حدیث کاهن نصرانی
4:35
هر گاه سخنش به خاطرش میگذشت
4:38
با اشتیاق و بیقراری از خویشتن میپرسد
4:40
این چه زمانی خواهد بود؟
4:42
و این جز اندکی نیست
4:44
تا اینکه پاسخ به او رسید
4:47
روزی صهیب به مکه بازگشت
4:50
از یکی از سفرهای او
4:52
به او گفته شد که محمد بن عبدالله (ﷺ) به پیامبری برانگیخته شده است.
4:55
و به دعوت مردم به ایمان به الله تنها برخاست
4:59
ایشان را به عدل و احسان ترغیب میکند.
5:02
و از کار زشت و ناپسند بازشان میدارد.
5:05
آیا او همان کسی نیست که مردم او را «امین» لقب دادهاند؟
5:09
گفته شد: «آری.»
5:11
و گفت: کجاست جایگاه آن؟
5:13
گفته شد: در خانهٔ ارقم بن ابیالارقم
5:16
در حالِ صفا
5:18
اما زنهار که هیچکس از قریش تو را نبیند
5:21
اگر تو را ببینند، با تو چنین و چنان میکنند
5:24
و تو مردی غریبای
5:26
هیچ تعصّبی تو را حفظ نمیکند
5:28
و هیچ قبیلهای نزد تو نیست که یاریات دهد
5:31
صهیب به سوی خانهی ارقم روانه شد
5:34
با احتیاط و نگاهکنان به اطراف
5:35
چون به آنجا رسید
5:37
نزد در، عمار بن یاسر را دید
5:40
و پیشتر او را میشناخت
5:42
لحظهای تردید کرد
5:44
سپس به او نزدیک شد و گفت
5:46
چه میخواهی ای عمار؟
5:48
عمار گفت
5:49
بلکه تو چه میخواهی؟
5:51
صهیب گفت
5:53
میخواستم بر این مرد وارد شوم
5:55
و آنچه را که میگوید، بشنوم
5:57
عمار گفت
5:59
من هم همین را میخواهم
6:01
صهیب گفت
6:03
پس با برکت الله، هر دو با هم وارد شویم
6:06
صهیب بن سنان رومی
6:09
و عمار بن یاسر وارد شدند
6:11
بر رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
6:14
و به آنچه میگوید گوش فرا دادند
6:17
نور ایمان در سینههای آن دو درخشید
6:20
و در دراز کردن دستهایشان به سوی او با یکدیگر سبقت گرفتند
6:23
و گواهی دادند که هیچ معبودی جز الله نیست
6:26
و اینکه محمد بنده و فرستادهی اوست
6:29
و آن روز را نزد او گذراندند
6:32
از هدایت او سیراب میشدند و از همنشینیاش بهرهمند میگشتند
6:35
و چون شب فرا رسید
6:37
و جنبوجوش فرو نشست
6:39
زیر پردهی تاریکی شب از نزد او بیرون آمدند
6:42
و هر یک از آن دو در سینهی خود از نور چنان داشت
6:45
که برای روشن کردن تمام دنیا بس بود
6:49
صهیب سهم خود از آزار قریش را تحمل کرد
6:52
همراه با بلال و عمار
6:54
و سمیه و خباب
6:56
و دیگر دهها مؤمن
6:58
و از شکنجههای قریش چیزی کشید
7:01
که اگر بر کوه فرود میآمد، آن را فرو میریخت
7:03
و همهی آن را پذیرفت
7:05
با جانی آرام و صابر
7:08
زیرا میدانست که راه بهشت
7:11
پوشیده در ناخوشایندیهاست
7:13
و چون پیامبر به یارانش اجازه داد
7:15
که به سوی مدینه هجرت کنند
7:17
صهیب تصمیم گرفت که برود
7:19
همراه با رسول و ابوبکر
7:21
اما قریش
7:23
از تصمیم او برای هجرت آگاه شد
7:25
و او را از مقصدش بازداشت
7:27
و نگهبانانی بر او گماشت
7:29
تا از دستشان نگریزد
7:31
و آنچه از نقره و طلا که تجارتش برایش فراهم کرده بود
7:33
با خود نبرد
7:36
صهیب پس از هجرت پیامبر و یارش
7:38
همچنان در جستوجوی فرصتی بود تا به آن دو بپیوندد
7:40
اما موفق نشد
7:42
زیرا چشمهای نگهبانان
7:44
بر او بیدار و هوشیار بود
7:46
پس راهی نیافت
7:48
جز آنکه به حیله متوسل شود
7:50
در شبی سرد
7:52
صهیب بسیار به بیرون رفتن
7:54
به صحرا
7:56
پرداخت
7:58
گویی برای رفع حاجت میرفت
8:00
و هر بار از رفع حاجتش باز نمیگشت
8:02
تا آنکه دوباره برگردد
8:04
یکی از نگهبانانش به دیگری گفت
8:06
خیالتان راحت باشد
8:08
که لات و عزی
8:10
او را با شکمش مشغول کردهاند
8:12
سپس به خوابگاههای خود پناه بردند
8:14
و چشمانشان را به خواب سپردند
8:16
صهیب از میان آنان آهسته گریخت
8:18
و رو به
8:20
سوی مدینه نهاد
8:22
اندکی از رفتن صهیب نگذشته بود
8:24
که نگهبانانش از آن آگاه شدند
8:26
پس
8:28
با هراس از خواب برخاستند
8:30
و بر اسبهای تیزرو خود سوار شدند
8:32
و لگام آنها را در پی او رها کردند
8:34
تا او را دریافتند
8:36
چون صهیب آنان را احساس کرد
8:38
بر جای بلندی ایستاد
8:40
و تیرهای خود را از ترکش بیرون آورد
8:42
و کمان خود را زه کرد و گفت
8:44
ای گروه قریش
8:46
به خدا سوگند شما میدانید
8:48
که من از تیراندازترین مردمم
8:50
و در رساندن تیر به هدف از همه استوارترم
8:52
به خدا سوگند که به من دست نمییابید
8:54
مگر آنکه با هر تیری که با من است
8:56
مردی از شما را بکشم
8:58
سپس با شمشیرم به شما خواهم زد تا آنگاه که در دستم چیزی از آن باقی باشد
9:00
—
9:02
یکی از آنان گفت
9:04
به خدا سوگند تو را رها نخواهیم کرد
9:06
که با جان و مال خود از ما رهایی یابی
9:08
من به مکه آمدم، مردی تهیدست و بیچیز،
9:10
و ثروتمند شدم،
9:12
و به آنچه رسیدم، رسیدم.
9:14
پس فرمود: «آیا میبینید
9:16
اگر مال خود را برای شما بگذارم،
9:18
آیا راهم را به من میگذارید؟»
9:20
گفتند: «آری.»
9:22
پس محل مال او را در خانهاش به آنان نشان داد
9:24
در مکه؛ و به سوی آن رفتند
9:26
و آن را از او گرفتند.
9:29
صهیب شتاب کرد و به سرعت
9:31
به سوی مدینه روان شد،
9:33
در حالی که دینش را برای الله گریخته بود،
9:35
بیآنکه بر مال تأسف بخورد
9:37
که در راه آن، گل عمر خود را
9:39
فدا کرده بود؛ و هرچه
9:41
از خستگی و ناتوانی
9:43
و رنج بدو میرسید،
9:45
شوق دیدار رسول الله
9:47
(صلیاللهعلیهوسلم) او را برمیانگیخت،
9:49
پس نشاطش به او بازمیگشت
9:51
و راهش را ادامه میداد.
9:53
چون به قبا رسید،
9:55
پیامبر (صلواتاللهعلیه) او را دید،
9:58
و با روی گشاده و شادمانی به استقبالش آمد
10:00
و فرمود:
10:02
«سودمند است معاملهای، ای ابا یحیی،
10:04
سودمند است معامله!»
10:06
و آن را سه بار تکرار کرد.
10:08
آنگاه شادی بر چهرهٔ صهیب نشست
10:10
و گفت: «به خدا سوگند،
10:12
هیچکس پیش از من به تو نرسید،
10:14
ای رسول الله،
10:16
و جز جبریل، کسی تو را از آن خبر نداد.
10:18
به راستی سود برد
10:20
این معامله، و راست فرمودی،
10:22
که آن، وحی آسمانی است»
10:24
و جبریل بر آن گواهی داد،
10:27
آنجا که الله، جل و عز، فرموده است:
10:29
«و از مردم
10:31
کسی است که جان خود را میفروشد
10:33
برای به دست آوردن
10:35
خشنودی الله،
10:37
و الله
10:39
نسبت به بندگان
10:41
مهربان است».
10:43
پس خوشا به حال
10:45
صهیب بن سنان رومی،
10:47
و نیکو فرجامی برای اوست.
10:49
«سودمند است معامله»،
10:53
ای ابا یحیی،
10:55
«سودمند است معامله»؛
10:57
محمد رسول الله است.