از مجموعهٔ تصاویری از زندگی صحابه (سریال تکمیل شد)
· درس 38 از 93
تصاویری از زندگی صحابه - قسمت (53) - سورقا بن مالک رضی الله عنه
صوت ترجمهشده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش میشود. متن زیر بهطور کامل ترجمه شده است.
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:15
جمعیت مودت مفتخر است که
0:18
نمونههایی از زندگی اصحاب (صحابه) را در اختیار شما قرار دهد
0:22
به یاد رحمان، رأفت باشا (؟)
0:25
رحمهالله
0:27
سراقه بن مالک
0:32
رضیاللهعنه
0:47
قریش یک صبح با وحشت و هراس سراسیمه شد
0:51
زیرا در انجمنهایشان شایع شد که محمد شبانه و پنهانی از مکه بیرون رفته است
0:57
سران قریش این خبر را باور نکردند
1:00
و به جستوجوی پیامبر در هر خانه از خانههای بنیهاشم شتافتند
1:05
و در هر خانه از خانههای یاران او به دنبالش گشتند
1:08
تا آنکه به خانه ابوبکر رسیدند
1:11
دخترش اسماء به سویشان بیرون آمد
1:14
ابوجهل به او گفت
1:16
ای دختر، پدرت کجاست؟
1:18
گفت: نمیدانم او اکنون کجاست
1:21
پس دستش را بلند کرد و بر گونهاش سیلی زد، چنانکه گوشوارهاش بر زمین افتاد
1:26
سران قریش وقتی یقین کردند که محمد مکه را ترک گفته، دیوانهوار برآشفتند
1:32
و تمام توان ردیابان خود را برای تعیین مسیری که او رفته بسیج کردند
1:38
و همراه آنان به جستوجوی او رفتند
1:40
چون به غار ثور رسیدند
1:42
ردیابهایشان به آنان گفتند
1:44
به خدا سوگند، یارتان از این غار نگذشته است
1:48
و آنان در آنچه به قریش گفتند، دچار اشتباه نبودند
1:52
زیرا محمد و یارش درون غار بودند
1:56
و قریش بالای سرشان ایستاده بود
1:59
تا آنجا که ابوبکر صدیق پاهای آن قوم را دید که بالای غار حرکت میکنند
2:04
پس چشمانش اشکآلود شد
2:06
پیامبر با نگاهی سرشار از محبت و مهربانی و عتاب به او نگریست
2:10
صدیق آهسته گفت
2:13
به خدا سوگند برای خود گریه نمیکنم
2:16
بلکه از این میترسم که به تو آسیبی برسد، ای رسول خدا
2:20
آن رسول کریم با آرامش به او فرمود
2:23
غمگین مباش ای ابوبکر
2:24
زیرا الله با ماست
2:27
پس الله آرامش را بر دل صدیق فرود آورد
2:30
و به پاهای آن قوم نگاه کرد
2:33
سپس گفت ای رسول خدا
2:36
اگر یکی از آنان به جای پاهایشان نگاه کند، ما را خواهد دید
2:40
رسول به او فرمود
2:42
درباره دو نفری که سومینشان الله است، چه گمان داری ای ابوبکر؟
2:45
[ادامه این بخش در متن ناقص است]
2:47
در این هنگام کسی از قریش گفت به آن قوم
2:52
آیا به سوی غار برویم و در آن بنگریم؟
2:55
امیه بن خلف با تمسخر به او گفت
2:58
آیا این عنکبوتی را که بر دهانهاش تار تنیده ندیدی؟
3:02
به خدا سوگند این عنکبوت پیش از تولد محمد آنجا بوده است
3:05
اما ابوجهل گفت
3:08
به لات و عزی سوگند
3:10
گمان میکنم او به ما نزدیک است
3:13
آنچه را میگوییم میشنود و آنچه را انجام میدهیم میبیند
3:16
لیکن جادوی او بر چشمان ما پرده کشیده است
3:19
با این همه، قریش از جستوجوی محمد دست برنداشت
3:23
و عزمش در تعقیب او سست نشد
3:27
پس در قبایلی که در مسیر میان مکه و مدینه پراکنده بودند اعلام کرد
3:32
هرکس محمد را زنده یا مرده به نزد آنان آورد
3:36
صد شتر از بهترین شتران به او داده خواهد شد
3:39
سراقه بن مالک مُدلجی
3:42
در محفلی از محافل قومش در قدید
3:45
نزدیک مکه بود
3:47
که ناگاه فرستادهای از فرستادگان قریش بر آنان وارد شد
3:50
و خبر جایزه بزرگی را که قریش تعیین کرده بود در میانشان پخش کرد
3:53
همان جایزهای که برای هر کس که محمد را زنده یا مرده به آنان بیاورد، پرداخته میشد
3:58
سراقه به محض شنیدن خبر صد شتر
4:01
طمعهایش برانگیخته شد
4:04
و حرصش بر آن شدت گرفت
4:06
اما خویشتنداری کرد
4:08
و حتی یک کلمه هم بر زبان نیاورد
4:11
تا طمع دیگران برانگیخته نشود
4:14
پیش از آنکه سراقه از مجلسش برخیزد
4:17
مردی از قومش بر آن محفل وارد شد و گفت
4:19
به خدا سوگند همین الان سه مرد از کنارم گذشتند
4:23
و گمان میکنم آنان محمد و ابوبکر و راهنمایشان بودند
4:28
سراقه گفت
4:30
نه، آنان فلانکسها هستند
4:32
که به دنبال شتری گمشدهشان میگردند
4:35
آن مرد گفت
4:37
شاید چنین باشد
4:39
و ساکت شد
4:41
سپس سراقه اندکی درنگ کرد
4:43
تا برخاستنش کسی از حاضران را برنیانگیزد
4:46
چون مردم به گفتگوی دیگری مشغول شدند
4:49
از میانشان بیرون خزید
4:51
و سبکبار و شتابان به خانهاش رفت
4:54
و به کنیزش پنهانی سفارش کرد که اسبش را در غفلت چشم مردم بیرون آورد
5:00
و آن را در ته دره برایش ببندد
5:03
و به غلامش دستور داد که سلاحش را آماده کند
5:06
و از پشت خانهها با آن بیرون رود
5:09
تا کسی او را نبیند
5:11
و آن را در جایی نزدیک اسب قرار دهد
5:14
سراقه زره پوشید
5:17
و سلاحش را به خود آویخت
5:19
و سوار اسبش شد و آن را رام کرد
5:21
و به تندی راند تا به محمد برسد
5:24
پیش از آنکه دیگری او را بگیرد و جایزه قریش را ببرد
5:29
سراقه بن مالک یکی از سواران نامدار قومش بود
5:34
بلندقامت و با هیبت
5:37
در ردیابی آثار بینا
5:39
در برابر سختیهای بیراههها شکیبا
5:41
و با همهٔ اینها، او
5:44
زیرک و خردمند و شاعر بود،
5:46
و اسبش از اسبهای اصیل و تیزرو بود.
5:49
سراقه رفت و زمین را درنوردید
5:52
اما زیاد دوام نیاورد که اسبش با او زمین خورد
5:55
و از پشت آن فرود افتاد.
5:57
پس از این ماجرا فال بد زد و گفت:
5:59
این چیست؟
6:01
نابود باد تو، ای اسب!
6:03
و (او) بر پشت آن (اسب) بود.
6:05
اما او دور نرفت تا اینکه بار دیگر اسبش با او زمین خورد.
6:09
پس بدبینیاش بیشتر شد
6:11
و قصد بازگشت کرد.
6:13
اما چیزی او را از این تصمیم بازنداشت جز طمعش به صد شتر.
6:16
سراقه از جایی که اسبش زمین خورده بود، زیاد دور نشد
6:21
تا اینکه محمد و همراهش را دید.
6:24
پس دستش را به سوی کمانش دراز کرد،
6:26
اما دستش در همان جا خشک شد.
6:29
زیرا دید که پاهای اسبش در زمین فرو میرود
6:33
و دود از میان دستهای آن (اسب) بلند میشود
6:36
و چشمان او و چشمان اسبش را میپوشاند.
6:39
پس (او) اسب را به جلو راند،
6:41
ناگهان (اسب) در زمین فرو رفته بود،
6:43
گویی با میخهایی از آهن بر آن کوبیده شده بود.
6:46
پس به پیامبر و همراهش رو کرد
6:49
و با صدایی زاریکنان گفت:
6:51
ای آن دو!
6:53
از پروردگارتان بخواهید که پاهای اسبم را آزاد کند،
6:56
و من به شما متعهد میشوم که از شما دست بردارم.
6:59
پس پیامبر برای او دعا کرد
7:01
و الله پاهای اسبش را آزاد کرد.
7:04
اما طمعش زود دوباره به جنبوجوش افتاد،
7:08
پس اسبش را به سوی آن دو راند،
7:10
این بار پاهایش بیشتر از پیش در زمین فرو رفت.
7:13
پس از آن دو کمک خواست و گفت:
7:16
توشه و کالا و سلاح من برای شما،
7:19
آنها را بگیرید،
7:21
و برای شما عهد الله بر من است
7:23
که کسانی را که از پشت سر من هستند، از شما بازدارم.
7:26
پس (پیامبر) به او گفت:
7:28
ما به توشه و کالای تو نیازی نداریم،
7:31
اما مردم را از ما بازدار.
7:33
سپس پیامبر برای او دعا کرد
7:35
و اسبش (آزادانه) حرکت کرد.
7:37
وقتی خواست بازگردد،
7:39
آنها را صدا زد و گفت:
7:41
صبر کنید تا با شما سخن بگویم،
7:43
به الله سوگند که از سوی من چیزی که شما را ناخوش آید، به شما نخواهد رسید.
7:47
پس (پیامبر) به او گفت:
7:49
از ما چه میخواهی؟
7:51
او گفت:
7:53
به الله سوگند ای محمد،
7:55
من میدانم که دینت آشکار خواهد شد و کارت بالا خواهد گرفت.
7:58
پس اگر به سرزمین تو آمدم، با من پیمان ببند که مرا گرامی بداری
8:01
و برای من بدینگونه بنویسی.
8:03
پس پیامبر، صلوات الله و سلامه علیه، به ابوبکر صدیق دستور داد
8:07
و او بر تکهای از استخوان برای او نوشت
8:10
و آن را به او داد.
8:11
و هنگامی که خواست برود،
8:13
پیامبر علیه الصلاة والسلام به او گفت:
8:16
ای سراقه، حال تو چگونه خواهد بود
8:18
هنگامی که دستبندهای کسری را بپوشی؟
8:21
سراقه با حیرت گفت:
8:23
کسری بن هرمز؟
8:25
(پیامبر) گفت: آری،
8:27
کسری بن هرمز.
8:29
سراقه از همان راهی که آمده بود بازگشت
8:31
و دید که مردم به سوی (او) آمدهاند
8:33
و به دنبال رسول الله، صلوات الله و سلامه علیه، میگردند.
8:36
پس به آنها گفت:
8:38
بازگردید،
8:39
که زمین را بهطور کامل جستجو کردهام،
8:42
و شما نمیدانید که دیدگاه من در ردیابی آثار تا چه حد دقیق است.
8:45
پس بازگشتند.
8:47
سپس خبر خود را با محمد و همراهش پنهان کرد
8:50
تا اینکه یقین یافت که (محمد) به مدینه نرسیده است
8:53
و از تجاوز قریش در امان است.
8:56
در این هنگام (خبر را) آشکار کرد.
8:58
وقتی ابوجهل خبر سراقه با پیامبر، علیه الصلاة والسلام، و موضع او را شنید،
9:04
او را به سبب سستی و ترسوییاش و از دست دادن فرصت سرزنش کرد.
9:09
سراقه در پاسخ سرزنش او گفت:
9:12
ای ابوحکم، به الله سوگند اگر تو شاهد آن میبودی
9:15
(و میدیدی) که چگونه اسبم را پاهایش در زمین فرو میرفت،
9:18
یقین میکردی و تردید نمیکردی که محمد
9:21
فرستادهای است با برهانی که هیچکس را یارای مقاومت با آن نیست.
9:26
روزگار چرخش خود را کرد،
9:28
و محمدی که از مکه آواره و راندهشده بیرون رفته بود،
9:33
در تاریکی شب پنهان شده بود،
9:35
اکنون به عنوان سرور و فاتح به آن بازگشت،
9:38
در حالی که هزاران جنگجو از شمشیرهای درخشان و نیزههای سیاه گرداگردش را گرفته بودند.
9:43
و (اکنون) زعمای قریش،
9:45
کسانی که زمین را از خودخواهی و سرکشی پر کرده بودند، با ترس و هراس به سوی او آمدند
9:51
و از او درخواست بخشش کردند و گفتند:
9:54
با ما چه خواهی کرد؟
9:56
او با بزرگواری پیامبران به آنها گفت:
9:59
بروید، که شما آزادشدگانید.
10:02
در این هنگام
10:03
سراقه بن مالک مرکب خود را آماده کرد
10:06
و به سوی رسول الله رفت تا اسلام خود را در برابر او اعلام کند،
10:10
و با خود پیمانی را داشت که ده سال پیش برایش نوشته شده بود.
10:14
سراقه گفت:
10:16
من به جعرانه نزد پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) آمدم.
10:20
پس در دستهاش از انصار داخل شدم.
10:23
آنان با نوکهای نیزههایشان به من زدند و میگفتند:
10:27
«عقب بایست، عقب بایست! چه میخواهی؟»
10:30
و من همچنان صفهای ایشان را میشکافتم،
10:31
تا آنکه به پیامبر (ﷺ) نزدیک شدم و ایشان بر شترشان سوار بودند.
10:36
پس دستم را با نامه بالا بردم
10:38
و گفتم: «ای رسول الله!
10:40
من سراقه پسر مالک هستم،
10:42
و این نامهی شماست که برای من نوشتهاید.»
10:44
پس رسول الله (ﷺ) فرمود:
10:47
«ای سراقه، نزدیک من بیا، نزدیک بیا!
10:50
امروز، روز وفا و نیکی است.»
10:53
پس به سوی ایشان روی آوردم،
10:55
و اسلامم را در برابر ایشان آشکار کردم،
10:57
و از خیر و نیکی ایشان بهرهمند شدم.
10:58
کمتر از چند ماه از دیدار سراقه پسر مالک با رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) نگذشته بود
11:06
که الله پیامبرش را به جوار خود برگزید.
11:10
پس سراقه بسیار سخت اندوهگین شد
11:13
و آن روز را پیوسته در برابر دیدگانش مجسم میدید،
11:16
همان روزی که برای [به دست آوردن] صد شتر، قصد کشتن ایشان را داشت،
11:20
و اینکه شترهای تمام دنیا
11:23
امروز در نزد او حتی به اندازهی پوست ناخنی از ناخن پیامبر (ﷺ) ارزش ندارند.
11:28
و همواره این سخن ایشان را تکرار میکرد:
11:31
«ای سراقه، چگونه خواهی بود آن زمان که دستبندهای کسرا را بر تن کنی؟»
11:35
بیآنکه هیچ تردیدی در دلش باشد که روزی آنها را بر تن خواهد کرد.
11:39
سپس روزگار چرخید و دوری دیگر زد،
11:43
و کار مسلمانان به فاروق، رضیاللهعنه، رسید.
11:47
در دوران پربرکت او، لشکرهای مسلمانان بر سرزمین ایران یورش بردند
11:52
چنانکه گردباد میوزد.
11:55
پس دژها را درهم کوبیدند و لشکرها را شکست دادند،
11:58
تختها را لرزاندند و غنیمتها را گرد آوردند،
12:01
تا آنکه الله حکومت خسروان را به دست آنان از میان برد.
12:05
و روزی از روزهای پایانی خلافت عمر،
12:09
فرستادگان سعد بن ابی وقاص به مدینه وارد شدند
12:13
تا خلیفهی مسلمانان را به فتح بشارت دهند
12:16
و خمس دو هزار [درهم؟] را به بیتالمال مسلمانان بیاورند،
12:20
همان [غنیمتی] که غازیان در راه الله به دست آورده بودند.
12:23
چون غنایم در برابر عمر نهاده شد،
12:25
او با حیرت به آنها نگریست،
12:28
زیرا در میان آن، تاج کسرا بود که با مروارید آراسته بود،
12:32
و جامههایش که از رشتههای طلا بافته شده بود،
12:35
و کمربندش که با جواهر به رشته کشیده شده بود،
12:38
و دستبندهایش که چشم هرگز مانندشان را ندیده بود،
12:41
و نفایس بیشمار دیگر.
12:45
پس عمر با چوبدستیای که در دست داشت، این گنجینهی گرانبها را زیر و رو کرد،
12:50
سپس به اطرافیانش روی کرد و گفت:
12:52
«قومی که امانت خود را ادا کرد، همانا این [مردم] امین ما هستند.»
12:55
پس علی بن ابی طالب، که در آن هنگام حاضر بود، به او گفت:
12:59
«تو عفیف بودی،
13:01
پس رعیتت نیز عفیف شدند، ای امیرالمؤمنین،
13:04
و اگر تو [از مال] میچریدی، آنان نیز میچریدند.»
13:07
در این هنگام فاروق، رضیاللهعنه، سراقه بن مالک را فراخواند
13:12
و پیراهن کسرا و شلوار و قبای او را بر تنش کرد، و در آن ایستاد،
13:17
و شمشیر و کمربندش را بر او آویخت،
13:19
و تاجش را بر سرش نهاد،
13:22
و دستبندهایش را بر دستانش کرد،
13:24
آری، دستبندهایش را.
13:26
در این هنگام مسلمانان فریاد برآوردند:
13:29
«الله اکبر، الله اکبر!»
13:32
«الله اکبر!»
13:34
سپس عمر به سراقه روی کرد و گفت:
13:37
«به به، به به!
13:39
ای اعرابی از بنی مدلج،
13:41
[که] بر سرت تاج کسراست،
13:43
و در دستت دستبندهای اوست!»
13:45
سپس سرش را به سوی آسمان بلند کرد و گفت:
13:47
«بارالها، تو این مال را از رسولت بازداشتی،
13:51
با آنکه او نزد تو محبوبتر و گرامیتر از من بود،
13:55
و آن را از ابوبکر بازداشتی،
13:57
با آنکه او نزد تو محبوبتر و گرامیتر از من بود،
14:01
و آن را به من دادی،
14:03
پناه میبرم به تو از اینکه آن را به من داده باشی تا مرا با آن بیازمایی.»
14:07
سپس از مجلسش برنخاست تا آن را میان مسلمانان تقسیم کرد.
14:12
ای سراقه، چگونه خواهی بود
14:16
آن زمان که دستبندهای
14:19
کسرا را بر تن کنی؟
14:22
محمد رسول الله