از مجموعهٔ تصاویری از زندگی صحابه (سریال تکمیل شد)
· درس 37 از 93
تصاویری از زندگی صحابه - قسمت (52) - خالد بن سعید بن العاص رضی الله عنه.
صوت ترجمهشده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش میشود. متن زیر بهطور کامل ترجمه شده است.
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:15
جمعیت مودّت را خرسندی آن است که
0:17
برای شما نمونههایی از زندگی صحابه را ارائه کند
0:22
نوشتهٔ عبدالرحمن رأفت الباشا
0:25
رحمهالله
0:30
خالد بن سعید بن العاص رضیاللهعنه
0:51
در یکی از شبهای آرام و آسودهٔ مکه
0:56
سعید بن العاص بن امیّه بیرون آمد
0:59
که به ابو احیحه کنیه داشت
1:01
از خانهاش در بالای حجون به سوی حرم میرفت
1:05
در حالی که عمامهٔ سرخ گرانبها و درخشانی بر سر بسته بود
1:09
و شنلی از جامههای پادشاهان یمن بر دوش افکنده بود
1:13
که با رشتههای زر نقش شده بود
1:16
و در پیشاپیش او گروهی از غلامانش که شمشیر به کمر بسته بودند راه میرفتند
1:21
و در سمت راستش برخی از فرزندانش بودند
1:24
و در رأس آنان پسرش خالد بود
1:27
و در سمت چپش گروهی از مردان قبیلهٔ بنی عبدشمس، قوم او، بودند
1:32
که در جامههای دیبا و سندس خرامان بودند
1:36
چون ابو احیحه بر حرم پدیدار شد، مردم گفتند
1:41
تاج (ذتاج) فرا رسید
1:43
و او را به این لقب میخواندند
1:46
زیرا هرگاه سرش را با عمامهای تاجگونه میآراست
1:49
هیچیک از قریش به عمامهای به آن رنگ نمیبست تا آنکه او عمامهٔ خود را بر میگرفت
1:55
پس مردم راه را برای او و همراهانش گشودند
1:58
تا آنکه در زیر کعبه جایگاه خود را گرفت
2:01
در این هنگام ابو سفیان بن حرب بر او وارد شد
2:05
و عتبة بن ربیعه
2:07
و ابو جهل بن هشام
2:09
و دیگر بزرگان قریش که به او درود میفرستادند
2:12
او به ایشان گفت
2:14
خبری شنیدهام که
2:16
سعد بن ابی وقاص از محمد پیروی کرده است
2:20
و بر مردی از قریش جسارت ورزیده است
2:23
پس سرش را شکافته و خونش را جاری ساخته است
2:26
زیرا او را از نماز گزاردن برای غیر خدایان ما بازداشته است
2:30
سپس گفت
2:31
به لات و عزّی سوگند
2:33
اگر با این سستیای که دارید با محمد بن عبدالله همچنان بمانید
2:37
از روی ملاحظهٔ بنی هاشم است
2:40
زیرا من به تنهایی او را بازمیدارم
2:42
و از اینکه خدای پسر ابو کبشه در مکه پرستیده شود ایمن نیستم
2:46
سپس با همان شکوه و موکبی که آمده بود بازگشت
2:50
و جز پسرش خالد هیچکس از او جدا نماند
2:54
خالد بن سعید بن العاص در حرم ماند
2:58
میان مجالس قوم در گردش بود
3:01
تا از اخبار محمد جویا شود
3:03
و آنچه را دربارهٔ دعوتش گفته میشود بشنود
3:07
اما در آنچه درباره رسول خدا صلواتالله و سلامه علیه شنیده بود
3:12
چیزی نیافت که آن کینهای را که از پدرش نسبت به محمد و یارانش دیده بود توجیه کند
3:18
یا آن دشمنیای را که در جان او و جان بزرگان قریش میجوشید روا دارد
3:25
چون شب فرا رسید، خالد بن سعید به خانهٔ ایشان بازگشت
3:32
و بی آنکه از اتاق پدرش بگذرد به خوابگاه خود رفت
3:36
تا به او درود شب گوید
3:39
چنانکه هر روز میکرد
3:42
سپس بر بستر نرم خود دراز کشید تا بخوابد
3:46
اما خواب به سراغ خالد نیامد
3:49
و چشمانش به خواب نرفت
3:52
زیرا بیقراریای بر او چیره شد که خواب را از چشمانش ربود
3:56
و آنچه ذهنش را مشغول میداشت، کار محمد و آن چیزی بود که به سوی آن میخواند
4:01
و ترسش از آن بود که پدرش او را به ستم جباران گرفتار کند
4:06
در پاس پایانی شب
4:09
خواب او را فروگرفت
4:11
و پلکهایش را به خواب سپرد
4:14
و چیزی نگذشت
4:16
که هراسان و رنگپریده از جا برجست
4:20
از هول آنچه دیده بود میلرزید
4:22
و از شدت آنچه کشیده بود به خود میلرزید
4:24
و میگفت
4:26
به الله سوگند که این خوابی راستین است
4:30
و من دروغی ندیدم
4:33
خالد خود را دیده بود
4:35
که بر لبهٔ درهای ژرف از درههای جهنم ایستاده است
4:40
که چشم به کرانهٔ آن نمیرسد
4:42
و آدمی قرارگاه آن را نمیشناسد
4:45
و در این دره آتشی زبانه میکشید که نعره و خروشی داشت
4:50
دلها را از جا میکند
4:53
و جانها را درهم میشکند
4:56
چون خواست از لبهٔ دره دور شود
4:59
پدرش در برابرش ظاهر شد
5:01
و با خشونت او را به سوی آتش میکشید
5:04
خالد سختترین مقاومت را در برابر پدرش میکرد
5:08
و با سرسختترین کشمکش با او میستیزید
5:11
تا آنکه عزمش سست شد
5:13
و نزدیک بود که در لبهٔ جهنم فرو افتد
5:16
که ناگاه محمد بن عبدالله به او روی آورد
5:20
و با هر دو دست کمربندش را گرفت
5:23
و او را به سوی خود کشید
5:25
و از افتادن در لبهٔ دره جهنم نجاتش داد
5:31
هنوز صبح ندمیده بود
5:33
که خالد بن سعید به خانهٔ ابو بکر صدیق رضواناللهعلیه رفت
5:40
زیرا با او انس داشت و بدو اطمینان میکرد
5:44
خوابش را برای او بازگفت
5:46
ابو بکر به او گفت
5:48
ای خالد، الله خیر تو را خواسته است
5:52
زیرا الله سبحانه محمد بن عبدالله را با دین هدایت و حق برانگیخته است
5:58
و این دین بر همهٔ ادیان چیره خواهد شد
6:01
هرچند مشرکان ناخوش دارند
6:03
پس ای خالد از او پیروی کن
6:05
زیرا اگر از او پیروی کنی درهای بهشت به رویت گشوده میشود
6:09
و میان تو و آتش حایل میگردد
6:12
اما پدرت، پس در دوزخ افتاده است؛ همان دوزخی که خواست تو را در آن بیندازد.
6:18
خالد بن سعید به سوی رسول الله (ﷺ) رفت.
6:23
و پیامبر (ﷺ) در آن روز
6:27
در اجیاد، پنهانی الله را عبادت میکرد.
6:30
پس بر او سلام کرد و گفت:
6:32
ای محمد، ما را به چه چیزی فرا میخوانی؟
6:35
پس فرمود:
6:37
شما را فرا میخوانم که به الله یگانهای که شریکی ندارد، ایمان بیاورید،
6:41
و اینکه من بنده و فرستادهٔ او هستم،
6:44
و اینکه آنچه از پرستش سنگی که نه میبیند و نه میشنود، بر آن هستید، رها کنید،
6:49
و نه زیانی میرساند و نه سودی.
6:52
و میان کسی که او را پرستیده و کسی که از او روی گردانده، فرق نمیگذارد.
6:56
پس چهرهٔ خالد گشاده شد و گفت:
7:00
گواهی میدهم که هیچ معبودی جز الله نیست،
7:03
و اینکه تو بندهٔ الله و فرستادهٔ اویی.
7:06
پس خالد بن سعید بن عاص
7:09
پنجمین از پنج نفر یا ششمین از شش نفر بود که بر روی زمین اسلام آوردند،
7:14
زیرا پیش از او کسی به این فضیلت بزرگ دست نیافته بود،
7:17
جز خدیجه دختر خویلد،
7:20
و زید بن حارثه،
7:22
و علی بن ابی طالب،
7:24
و ابوبکر صدیق،
7:26
و سعد بن ابی وقاص،
7:28
رضیاللهعنهم اجمعین.
7:32
خالد بن سعید کاخ پدرش را که در بالای حجون بلند بود، ترک کرد
7:37
و از زندگی شاد و متنعّمش روی گرداند،
7:40
و از عیش گوارا و نرم خود دست کشید،
7:43
و به رسول الله (ﷺ) پیوست
7:47
و با او و یارانش میان درههای مکه به گردش درآمد،
7:52
از مشاهدهٔ مواضع ایمان سیراب میشد،
7:55
و آنچه از سوی پیامبر کریم (ﷺ) نازل میشد، حفظ میکرد
8:00
از آیات قرآن،
8:02
و از ترس آزار قریش، الله را پنهانی عبادت میکرد.
8:06
پس چون غیبت خالد از خانه طولانی شد،
8:10
پدرش او را جستوجو کرد و نیافت،
8:13
پس جاسوسان را به دنبالش فرستاد،
8:15
و خبرها به او رسید که میگفتند:
8:18
او اسلام آورده و از محمد پیروی کرده است.
8:21
خشم سرور مکه برافروخته شد،
8:24
و گمان نمیکرد
8:26
که یکی از فرزندانش چنین جسارتی داشته باشد
8:29
که بر قدرت او بشورد
8:31
و به الله و عزّی کافر شود
8:33
و به محمد بپیوندد.
8:35
پس مولایش رافع را فرستاد
8:38
و دو برادرش ابان و عمر را،
8:41
پس او را یافتند که در برخی درهها نماز میگزارد،
8:44
نمازی که دلهایشان را سخت به لرزه درآورد،
8:46
و سینههایشان را از آرامش و اطمینان لبریز کرد،
8:50
و جانهایشان را از سلامت و امنیت پر کرد.
8:54
پس به او گفتند:
8:55
پدرت تو را برای دیدارش فرا میخواند،
8:58
و به سبب ترک خانهات
9:01
بیاجازهٔ او، به شدت خشمگین شده است.
9:03
پس خالد همراه ایشان رفت،
9:05
تا آنگاه که نزد پدرش رسید،
9:07
و با تحیت اسلام بر او سلام کرد.
9:10
پس پدرش به او گفت:
9:12
وای بر تو!
9:13
از دین خود و دین پدران و نیاکانت برگشتهای
9:17
و از محمد پیروی کردهای؟
9:19
خالد گفت:
9:21
برنگشتهام،
9:23
بلکه به الله یگانهای که شریکی ندارد، ایمان آوردهام،
9:26
و نبوت فرستادهٔ او محمد (ﷺ) را تصدیق کردهام،
9:31
و این بتهایی را که به جای الله میپرستید، دور انداختهام.
9:36
پس پدرش گفت:
9:38
وای بر تو!
9:39
آیا میگویی که این مدعی را تصدیق کردهای؟
9:42
خالد گفت:
9:44
او مدعی نیست،
9:46
بلکه راستگویی است که پیامهای پروردگارش را میرساند،
9:50
و برای من و تو و همهٔ مردم خیرخواهی میکند.
9:55
پدرش گفت:
9:57
ناچاری که از او روی بگردانی و او را تکذیب کنی.
10:00
خالد گفت:
10:02
تا وقتی در من رگی بزند، چنین نخواهم کرد.
10:06
پدرش گفت:
10:07
پس روزیات را از تو میبرم.
10:10
خالد گفت:
10:12
آن از آنچه از تو انتظار داشتم، آسانتر است
10:15
و از آنچه از تو توقع داشتم، کمتر است:
10:17
الله که به تو روزی داده، به من نیز روزی میدهد.
10:20
پس سید بن عبد شمس از شدت خشم بر خود لرزید
10:24
و با چوب ضخیمی که برای او آماده کرده بود، بر او هجوم آورد،
10:28
پس سرش را شکافت و خونش را جاری ساخت.
10:32
و آنقدر او را زد تا خون از سرش فوران کرد و بدنش را آغشته ساخت،
10:38
سپس دستور داد
10:40
و بندش را سخت کردند،
10:42
و او را در اتاقی تاریک زندانی کردند،
10:45
و سه روز خوراک و آب را از او دریغ داشتند.
10:49
سپس در روز چهارم گروهی از خانوادهاش نزد او آمدند و گفتند:
10:53
ای خالد، حالت چطور است؟
10:56
گفت:
10:57
من در نعمتهای الله عزّ و جلّ غوطهورم.
11:01
گفتند:
11:02
ما برای تو خواستاریم که به رشد خود بازگردی و از پدرت اطاعت کنی.
11:07
گفت:
11:08
اما رشد من، از من جدا نشده و من نیز از آن جدا نشدهام؛
11:12
و اما پدرم، در آنچه الله عزّ و جلّ را در آن نافرمانی میکنند، از او اطاعت نمیکنم.
11:18
گفت
11:19
به پدرت سخنی بگو که او را خشنود کند، در حق لات و عزّی، تا از تو رفع گرفتاری شود.
11:24
گفت:
11:26
همانا لات و عزّی دو سنگ کر و لال و گنگاند.
11:30
و من دربارهی آن دو جز آنچه الله و رسولش را خشنود کند، نمیگویم.
11:35
و هرچه بخواهد با من بکند.
11:37
ابو أحیحه بندهای خالد را محکم بست.
11:41
و به پیروان خود فرمان داد که هر روز به هنگام نیمروز او را به بطحای مکه بیرون برند،
11:47
و میان سنگها بیندازندش تا آفتاب او را بگدازد.
11:52
هرگاه او را بیرون میبردند و در نیمروز میانداختندش، میگفت:
11:57
ستایش از آنِ الله است که مرا به ایمان گرامی داشت و با اسلام عزیز ساخت.
12:03
همانا این همه برای من آسانتر است از یک لحظه عذاب در دوزخ،
12:08
که ابو أحیحه میخواست مرا در آن بیندازد.
12:12
و الله پیامبر خود و برگزیدهاش را، و نیز از جانب من و مسلمانان، به بهترین پاداش جزا دهد.
12:18
سپس برای خالد فرصتی پیش آمد.
12:20
پس از زندان پدرش گریخت و نزد پیامبرش، درود و سلام الله بر او، رفت.
12:27
پس از آن، دو برادرش عمر و ابان نیز به او پیوستند
12:31
و به کاروان خیر و نور پیوستند.
12:35
در این هنگام ابو أحیحه دستپاچه شد و گفت:
12:39
به لات و عزّی سوگند که مالم را دور از مکه پنهان خواهم کرد،
12:44
که آن برای من بهتر است.
12:46
و آن جوانان نادانی را که خدایان و پروردگارانم را عیب میگیرند، رها خواهم کرد.
12:52
سپس به روستایی نزدیک طائف کوچ کرد
12:56
و در آنجا ماند تا از خشم و اندوه مُرد، در حالی که بر شرک بود.
13:00
و چون پیامبر، درود و سلام الله بر او، به یارانش اجازهی هجرت به حبشه داد،
13:08
خالد بن سعید بن عاص به آنجا کوچ کرد
13:11
و همراه او همسرش امینه دختر خلف خزاعیه بود.
13:16
او در آنجا حدود ده سال به دعوت به سوی الله پرداخت.
13:21
و آنجا را جز پس از آنکه الله خیبر را بر مسلمانان گشود، به مدینه ترک نکرد.
13:27
پیامبر، صلواتالله و سلامه علیه، به آمدنش بسیار شادمان شد
13:32
و از غنایم خیبر همچنان که به جنگجویان سهم داد، برای او نیز سهمی قرار داد.
13:37
سپس او را حاکم یمن کرد.
13:39
و او تا زمانی که پیامبر کریم، صلیاللهعلیهوسلم، به جوار پروردگارش پیوست، والی آنجا ماند.
13:47
و در دوران ابوبکر صدیق، رضیاللهعنه،
13:50
خالد بن سعید بن عاص به زیر پرچم لشکری پیوست که به سرزمین شام برای جنگ با رومیان میرفت.
13:57
او در میدانهای نبرد، سواری دلیر و جنگاور همانند خود را ـ بیآنکه شایستهی سواری چون او باشد ـ به نمایش گذاشت.
14:04
و پیش از نبرد مرج الصفر که نزدیک دمشق رخ داد،
14:09
خالد با ام حکیم دختر حارث خواستگاری کرد و با او عقد بست.
14:14
و چون خواست با او زفاف کند، ام حکیم گفت:
14:18
ای خالد، خوب بود تا پایان آن نبردی که به سوی آن میرویم، به تعویق میانداختی.
14:27
به او گفت:
14:29
نفس من به من میگوید که در آن نبرد کشته خواهم شد، و سپس با تو زفاف خواهم کرد.
14:35
و در بامدادِ روزی که پس از زفافش بود، برای یارانش ولیمه داد.
14:40
هنوز از خوردن غذایشان فارغ نشده بودند که رومیان سپاهیان خود را یکی پشت دیگری صفآرایی کردند.
14:47
یکی از سواران آنان بیرون آمد و مبارز طلبید.
14:51
حبیب بن سلمه به سوی او رفت و او را کشت.
14:55
سوار دیگری بیرون آمد و مبارز طلبید.
14:59
خالد بن سعید به سوی او رفت و دو سوار با هم به نبرد و جولان پرداختند.
15:05
سپس هر یک ضربهای کشنده بر حریف زد.
15:10
شمشیر رومی به هدف خورد و شمشیر خالد خطا رفت.
15:14
او به خاک افتاد و شهید شد.
15:17
سپس دو لشکر درهم آمیختند و میان آنان نبردی سخت چون آسیابی گردان درگرفت،
15:22
که در آن جز صدای برخورد شمشیرها بر سر مردان شنیده نمیشد.
15:27
در این هنگام ام حکیم چون مادهشیری که بچههایش از او گرفته شده باشد، برخاست.
15:34
لباس عروسیاش را به کمر بست
15:37
و ستون خیمهای را که شاهد شب زفافش بود، از جا کند،
15:41
و همراه جنگاوران به میدان نبرد درآمد.
15:44
هفت تن از سواران رومی را کشت.
15:48
سپس پیوسته جنگید تا نبرد با پیروزی بزرگ اسلام و مسلمانان پایان یافت.
15:55
بهای این پیروزی، جانهای پاک و پاکیزهای بود
16:01
که خشنود و پسندیده به سوی پروردگارشان رفتند.
16:05
و روح خالد بن سعید بن عاص با شادمانی بر آنان بال میگشود.
16:11
و قاتلش نوری را با چشم خود دید که در میانهی آسمان میدرخشید
16:17
و سپس بر فراز خالد و پیش روی او تابیدن گرفت.
16:21
پس بر کشتن او سخت پشیمان شد
16:24
و همین سبب شد که با داخلشدگان به دین الله درآمد.
16:30
پدرم پنجمین (از اسلامآورندگان) بود.
16:35
و او نخستین کسی بود که «بسم الله الرحمن الرحیم» را نوشت.
16:39
[ترجمهی این سطر ناقص است: «انت خالد»]
16:51
[ترجمهی این سطر ناقص است: «وهم هل هم هزین»]