از مجموعهٔ تصاویری از زندگی صحابه (سریال تکمیل شد)
· درس 74 از 93
تصاویری از زندگانی صحابه - قسمت (89) - عبدالله بن عمر بن الخطاب رضی الله عنه.
صوت ترجمهشده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش میشود. متن زیر بهطور کامل ترجمه شده است.
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:15
جمعیت مودت خرسند است که
0:17
نمونههایی از زندگی صحابه را به شما تقدیم کند.
0:21
رحمت الهی بر او باد؛ (این عبارت بهصورت ناقص ثبت شده است)
0:25
رحمه الله
0:26
عبد الله بن عمر بن الخطاب رضیاللهعنهما
0:52
عبد الله بن عمر
0:54
و چه میدانی که عبد الله بن عمر کیست؟
0:56
اما پدرش،
0:58
او امیر المؤمنین است
1:00
و دومین خلیفه از خلفای راشدین،
1:02
عمر بن الخطاب است.
1:04
و اما مادرش،
1:06
او بانوی باوقار و متین است،
1:08
زینب دختر مظعون.
1:10
و اما خواهرش،
1:12
او حفصه است،
1:14
یکی از امهات المؤمنین.
1:16
عبد الله بن عمر
1:18
در مکه مکرمه متولد شد
1:20
و در کودکی اسلام آورد.
1:22
و در مکتب پیامبر پرورش یافت،
1:24
درود و سلام الهی بر او باد.
1:26
و در دامان اسلام رشد کرد،
1:28
پس به جاهلیت آلوده نشد،
1:30
و به پرستش بتی آلوده نگشت.
1:32
سپس همراه پدرش به مدینه هجرت کرد
1:34
پیش از آنکه به سن بلوغ برسد.
1:36
و او در روز بدر حضور داشت،
1:38
دوازده ساله بود،
1:40
و چند ماهی بیشتر.
1:42
پس با گروهی
1:44
از همسالان کوچکش آمد
1:46
و از پیامبر کریم درخواست کردند
1:48
که بهترین درود
1:50
و کاملترین سلام بر او باد،
1:52
که به ایشان اجازه دهد همراه او بیرون روند.
1:54
پس به برخی اجازه داد
1:56
و برخی دیگر را بازگرداند
1:58
به سبب کمسنیشان.
2:00
و عبد الله بن عمر
2:02
از جمله کسانی بود که بازگردانده شدند.
2:04
پس آن نوجوانان نیکوکار
2:06
و نیکان با گریه بازگشتند،
2:08
زیرا از چیزی محروم شده بودند که
2:10
نفوس بزرگشان بدان آرزومند بود،
2:12
یعنی شرف جهاد همراه
2:14
رسول الله، درود و سلام الهی بر او باد،
2:16
بر او.
2:18
و در روز احد،
2:20
عبد الله بن عمر
2:22
سیزده ساله و چند ماهی شد.
2:24
پس نزد پیامبر آمد،
2:26
رسول الله، و سلام بر او باد،
2:28
و همراه همسالانش،
2:30
از او اجازه خواستند که همراهش به
2:32
جهاد بیرون روند.
2:34
پس پیامبر به ایشان نگریست
2:36
نگاهی اندیشمندانه، سپس آنان را آزمود
2:38
یکیک.
2:40
پس کسانی را که شایسته دیدند پذیرفت
2:42
و کسانی را که رد کرد بازگرداند.
2:44
و عبد الله بن عمر از جمله بازگرداندهشدگان بود،
2:46
عبد الله بن عمر.
2:48
پس با گریه بازگشتند،
2:50
زیرا کمسنیشان
2:52
مانع آنان از شرکت در جهاد شده بود.
2:54
و در روز خندق،
2:56
عبد الله بن عمر
2:58
پانزده ساله شد.
3:00
پس او و گروهی
3:02
از همسالانش آمدند،
3:04
در حالی که شمشیرهایشان را بر زمین میکشیدند،
3:06
و قامتهایشان را
3:08
به بالا میکشیدند،
3:10
و از پیامبر، درود و سلام بر او، درخواست میکردند
3:12
که به ایشان اجازه جهاد دهد.
3:14
پس این بار به ایشان اجازه داد.
3:16
در آن هنگام شادی
3:18
آنان را فراگرفت،
3:20
و شادی بر چهرههایشان جاری شد،
3:22
و بشاشت بر آنها نمایان گشت.
3:24
سپس پس از آن
3:26
در همهٔ غزوات که مسلمانان
3:28
در آن شرکت کردند حضور یافت،
3:30
و همراه رسول الله، درود و سلام الهی
3:32
بر او، وارد مکه شد
3:34
در سال فتح.
3:36
و در آن روز بیست ساله بود.
3:38
پس چون پیامبر کریم او را دید،
3:40
بهترین درود
3:42
و کاملترین سلام بر او باد،
3:44
او را ستود و فرمود:
3:46
عبد الله،
3:48
عبد الله،
3:51
عبد الله بن عمر
3:53
نمونهای یگانه از جوانی است
3:55
که در اطاعت خدا پرورش یافت،
3:57
تا آنجا که گفته شد:
3:59
او یکی از نیکوترین جوانان قریش است.
4:01
عبدالله بن عمر برای خود (بود)
4:03
و جای شگفتی نیست،
4:05
زیرا او جوان بود
4:07
که دلش به مسجدها آویخته بود،
4:09
پس مسجد خانهٔ اقامت او بود،
4:11
هرگاه که میخواست آسایش یابد،
4:13
و مسجد جایگاه عبادت او بود،
4:15
هرگاه که قصد عبادت میکرد.
4:17
از خودش حکایت کرد و گفت:
4:19
در زمان حیات رسول (الله)
4:21
درود و سلام الله بر او باد،
4:23
هرگاه خوابی میدید،
4:25
آن را برای رسول الله
4:27
صلیاللهعلیهوسلم باز میگفت.
4:29
و من آن وقت پسری بودم
4:31
جوان و مجرد،
4:33
و در مسجد نبوی میخوابیدم،
4:35
پس در خواب دیدم گویی
4:37
دو فرشته مرا گرفتند و بردند
4:39
به سوی آتش (دوزخ).
4:41
و ناگهان برای آتش دو قرن (شاخ) بود،
4:43
و ناگهان در آن کسانی را دیدم
4:45
که آنان را میشناختم.
4:47
به الله از آتش پناه میبرم،
4:49
به الله از آتش پناه میبرم.
4:51
آنگاه فرشتهای دیگر به من رسید
4:53
و گفت:
4:55
هیچ باکی بر تو نیست، زیرا تو
4:57
(از آن) بیمناک نخواهی شد.
4:59
پس خوابم را برای خواهرم
5:01
امالمؤمنین حفصه باز گفتم،
5:03
و او آن را برای پیامبر کریم باز گفت،
5:05
درود و سلام الله بر او باد.
5:07
پس فرمود:
5:09
عبدالله مرد نیکویی است،
5:11
اگر در شب نماز بگزارد!
5:13
و چون این را شنید،
5:15
تصمیم قاطع گرفت
5:17
که جز اندکی از شب نخوابد.
5:19
پس او چنان بود که
5:21
هرگاه مردم پهلوی خود را
5:23
به بستر مینهادند، (او) نماز میگزارد
5:25
به اندازهای که الله بخواهد نماز بگزارد.
5:27
سپس به بستر میرفت
5:29
و مانند خواب پرندگان اندکی میخوابید،
5:31
سپس برمیخاست و وضو میگرفت
5:33
و نماز میگزارد،
5:35
باز مانند خواب پرندگان میخوابید.
5:37
و این کار را در شب انجام میداد
5:39
چهار بار یا پنج بار.
5:41
و بهراستی
5:43
بزرگان صحابه برای عبدالله
5:45
بن عمر به نیکوکاری گواهی دادند،
5:47
و جوانِ عمری گواهی آنان را دربارهٔ او راست گردانید
5:49
و آن را
5:51
با کردارهای خویش تحقق بخشید.
5:53
از جابر روایت شده که گفت:
5:55
هیچکس از ما نبود
5:57
که دنیا را درک کند مگر آنکه
5:59
(دنیا) به او و او به دنیا روی آورد،
6:01
جز عبدالله بن عمر.
6:03
و چون عمر
6:05
بن خطاب، رضیاللهعنه،
6:07
به رفیق اعلی پیوست
6:09
و خلافت به ذوالنورین
6:11
عثمان بن عفان رسید،
6:13
خواست که امر قضاوت را
6:15
به عبدالله بن عمر واگذارد
6:17
و به او گفت: میان
6:19
مردم داوری کن، ای عبدالله،
6:21
زیرا تو از فقیهترین مسلمانان
6:23
در دین الله و گستردهٔترین ایشان
6:25
در روایت حدیث رسول الله
6:27
صلیاللهعلیهوسلم هستی.
6:29
او این را به شدت رد کرد
6:31
و گفت:
6:33
میان دو نفر داوری نمیکنم
6:35
و بر دو نفر امامت نمیکنم!
6:37
(عثمان) گفت: اگر
6:39
(پدرت) عمر میان مردم داوری میکرد و پیامبر
6:41
درود و سلام بر او باد، زنده بود،
6:43
پس چه چیز تو را بازمیدارد؟
6:45
(عبدالله) گفت:
6:47
پدرم داوری میکرد،
6:49
و هرگاه چیزی بر او مشکل میشد،
6:51
از پیامبر صلیاللهعلیهوسلم میپرسید،
6:53
و (اگر)
6:55
چیزی بر پیامبر صلیاللهعلیهوسلم مشکل میشد،
6:57
از جبریل میپرسید،
6:59
علیه السلام.
7:01
و من کسی را نمییابم
7:03
که از او بپرسم. سپس به او گفت:
7:05
آیا نشنیدهای که پیامبر، علیه
7:07
درود و سلام، میفرمود:
7:09
هرکه به الله پناه برد،
7:11
به پناهگاهی پناه برده است،
7:13
یعنی به جایی امن پناه گرفته،
7:15
و به پناهگاهی حقیقی پناه جسته است.
7:17
(عثمان) گفت: آری،
7:19
بهراستی من آن را شنیدهام.
7:21
او گفت: به الله پناه میبرم
7:23
از اینکه مرا به قضاوت بگماری
7:25
عثمان او را معاف کرد
7:27
از آن کار، و به او گفت:
7:29
این را به هیچکس خبر مده
7:31
مسلمانان
7:33
به کسی نیازمندند که میان ایشان به عدالت داوری کند.
7:35
به عدالت
7:37
و عبدالله بن عمر
7:39
تنها عابد و زاهد نبود،
7:41
بلکه با این همه،
7:43
سربازی مجاهد هم بود.
7:45
او با لشکرهای مسلمانان غزوه کرد،
7:47
هم در شام و هم در عراق،
7:49
و در بصره و فارس.
7:51
و همراه عمر بن عاص
7:53
در فتح مصر حضور داشت،
7:55
و مدتی در آنجا ماند،
7:57
پس از او حدیث روایت شد
7:59
از بیش از چهل تن از اهل آنجا.
8:01
و چون
8:03
فتنه میان علی بن ابیطالب
8:05
و معاویه بن ابیسفیان
8:07
رضیاللهعنهما برخاست،
8:09
برخی از مردم در پی آن بودند که
8:11
برای خلافت، مردی غیر از آن دو را بجویند.
8:13
گروهی
8:15
از اهل حل و عقد
8:17
نزد عبدالله بن عمر رفتند و گفتند:
8:19
دستت را بده تا با تو بیعت کنیم،
8:21
زیرا تو سرور عرب هستی
8:23
و پسر سرور آنان،
8:25
و بهترین مردم و پسر بهترین مردم.
8:27
او گفت:
8:29
من بهترین مردم نیستم،
8:31
بلکه بندهای از بندگان الله هستم،
8:33
به الله امید دارم و از او بیم.
8:35
به الله سوگند، شما همچنان
8:37
مرد را میستایید تا
8:39
او را هلاک کنید.
8:41
و اگر
8:43
شما [چنین کنید]، پس چگونه
8:45
با مردم مشرق رفتار کنم؟
8:47
گفتند: با تو بیعت میکنند،
8:49
یا با آنان میجنگی تا به فرمان
8:51
تو درآیند.
8:53
او گفت: به الله سوگند،
8:55
دوست ندارم که خلافت
8:57
هفتاد سال برای من باشد،
8:59
زیرا به سبب من
9:01
یک مرد از مسلمانان کشته شود.
9:03
و دل عبدالله
9:05
بن عمر در تمام عمرش
9:07
به رسول الله
9:09
درود و سلام الله بر او، آویخته بود.
9:11
او به رهنمود او راه مییافت
9:13
و از کردار او پیروی میکرد،
9:15
و در راه او گام مینهاد،
9:17
و آنچه از او میشنید حفظ میکرد،
9:19
و آن را با دندانهای آسیاش محکم میگرفت.
9:21
و هرگاه نام رسول
9:23
علیه الصلاة والسلام
9:25
نزد او یاد میشد،
9:27
و جدایی از او بر او گران میآمد،
9:30
و او در این میان
9:32
بسیار خداترس بود،
9:34
و چشمانش از اشک
9:36
هنگام تلاوت قرآن جاری میشد.
9:38
تا آنجا که با این سخن الهی
9:40
«آیا وقت آن نرسیده
9:42
برای کسانی که ایمان آوردهاند، اینکه دلهایشان فروتن شود
9:44
برای یاد الله خاشع شود؟»
9:46
جز آنکه گریه بر او چیره میشد.
9:48
و در یک بار
9:50
عبیدالله
9:52
بن عمیره در برابر او قرائت کرد،
9:54
گریهاش شدت گرفت و اشک ریخت،
9:57
تا آنجا که جامههایش خیس شد،
9:59
و نزدیک بود که گریه رگهای دلش را ببرد.
10:01
و در مجلس مردی بود
10:03
که بر او دلسوزی کرد، تا آنجا که
10:05
قصد کرد
10:07
به سوی قاری برخیزد
10:09
و به او بگوید: بس کن،
10:11
زیرا شیخ را آزردی.
10:13
و بسیاری
10:15
از طالبان معرفت
10:17
مشتاقانه به او نامه مینوشتند
10:19
و خواستار بودند که از خالص اندرز
10:21
و ارشاد گرانبهایش به ایشان توشه دهد.
10:23
او نیز به درخواست آنان
10:25
با سخنانی ماندگار پاسخ میداد
10:27
که بر گذر روزگار باقی است.
10:29
از جمله آنکه یکی از ایشان
10:31
نزد او کسی را فرستاد که بگوید:
10:33
ای ابا عبدالرحمن، برای من
10:35
دین را بهطور کامل بنویس.
10:37
او در پاسخ نوشت:
10:39
علم بسیار است،
10:41
اما اگر بتوانی
10:43
که با الله دیدار کنی در حالی که بار گناهت از خون مسلمانان سبک باشد؛
10:45
(این عبارت در ادامه است)
10:47
(ادامه) شکمت از اموال آنان تهی باشد؛
10:49
زبانت از
10:51
آبروی آنان بازداشته، و همواره
10:54
چنین کرد.
10:56
و عبدالله بن عمر رضیاللهعنهما
10:58
تمام همت خود را در اطعام طعام
11:00
و نیکی به مسکینان
11:02
و یتیمان قرار داده بود، تا آنجا که
11:04
در این باره اخبار بسیاری از او روایت شده،
11:06
و یاد شده است که
11:08
آثار فراوانی در این زمینه از او باقی است.
11:10
از جمله آنکه
11:12
روزی میل به ماهی کرد.
11:14
همسرش صفیه برای یافتن ماهی
11:16
جستوجو کرد
11:18
تا آنکه آن را به دست آورد.
11:20
سپس آن را پخت و نیکو فراهم آورد،
11:22
آنگاه آن را نزد او آورد.
11:24
او صدای
11:26
مسکینی را شنید که بر در ایستاده بود،
11:28
پس گفت: این را
11:30
به او بدهید.
11:32
صفیه گفت: تو را به الله سوگند میدهم
11:34
که نفست را با
11:36
چیزی از آن تقویت کنی.
11:38
او گفت: آن را
11:40
به او بدهید.
11:42
صفیه گفت: ما بهجای آن او را راضی میکنیم،
11:44
و به سائل گفت:
11:46
او نیز این ماهی را دوست داشته است.
11:48
آن مرد گفت:
11:50
به خدا سوگند که من نیز آن را میخواهم،
11:52
پس صفیه آن را از او خرید
11:54
به یک دینار، و او را راضی کرد.
11:56
سپس به شوهرش گفت:
11:58
ما سائل را راضی کردیم
12:00
و عطایش را افزودیم.
12:02
پس به او گفت:
12:04
آیا او تو را راضی کرد و تو خشنود شدی؟
12:06
و بهای آن را گرفتی؟
12:08
گفت: آری.
12:10
سپس به خانوادهاش روی کرد و گفت:
12:12
اکنون آن را
12:14
به او بدهید.
12:17
همسرش به سبب لاغری او سرزنش شد،
12:19
پس به او گفته شد:
12:21
آیا با این پیرمرد مدارا نمیکنی؟
12:23
گفت: من چه کنم؟
12:25
به خدا سوگند،
12:27
هر غذایی که آماده میکنم،
12:29
جز آنکه کسی را برای خوردنش فرا میخوانم، کاری نمیکنم.
12:31
پس به مسکینانی که
12:33
در راه او مینشستند،
12:35
هنگامی که از مسجد بیرون میآمد، کسی فرستادم
12:37
و به آنان طعام دادم،
12:39
و به ایشان گفتم: در راه او منشینید
12:41
(تا مزاحمش نشوید).
12:43
چون به خانهاش آمد، گفت:
12:45
برای
12:47
من غذایی بفرستید.
12:49
گفتم:
12:51
به آنان چیزی فرستادیم که بیشتر از خواستهات بود.
12:53
گفت:
12:55
بلکه شما میخواستید
12:57
که امشب شام نخورم.
12:59
سپس برخاست و چیزی نخورد.
13:01
(این عبارت در ادامه است)
13:03
و عبدالله بن عمر
13:05
با همه اینها،
13:07
به الله عز وجل
13:09
به هر وسیلهای تقرب میجست.
13:11
پس هیچ چیزی از مال یا کالا را برای خود نمیپسندید،
13:13
(این عبارت در ادامه است)
13:16
و بندگانش این را میدانستند،
13:18
پس به نیرنگ بر او
13:20
متوسل میشدند؛ هرگاه نفس یکی از ایشان
13:22
به آزادی مشتاق میشد،
13:24
آستینها را برای عبادت بالا میزد
13:26
و ملازم مسجد میشد.
13:28
چون او را در این حال میدید،
13:30
آن را از او میپسندید
13:32
و او را آزاد میکرد.
13:34
یارانش به او میگفتند:
13:36
ای ابا عبدالرحمن،
13:38
آنان میخواهند تو را با این عبادتشان فریب دهند.
13:40
(این عبارت در ادامه است)
13:42
میگفت: هر که ما را فریب دهد،
13:44
الله برای ما فریبش دهد.
13:46
و او در بسیاری از اوقات
13:48
بسنده نمیکرد
13:50
به آزاد کردن بنده،
13:52
بلکه از مال
13:54
آنچه را که وسایل زندگی خوش او را فراهم سازد، به او میبخشید.
13:56
(این عبارت در ادامه است)
13:58
از جمله آنچه عبدالله بن دینار روایت کرده،
14:00
گفت:
14:02
با عبدالله بن عمر به سوی مکه رفتم
14:04
و قصد عمره داشتیم.
14:06
در برخی از راهها با او روبهرو شدیم.
14:08
پس از کوه پایین آمد و به سوی ما.
14:10
چوپانی از کوه
14:12
عمر خواست او را بیازماید.
14:14
پس گفت: آیا تو بردهای؟
14:16
گفت: آری.
14:18
گفت: پس مرا بفروش
14:20
(یک) بز از گلهها.
14:22
و اگر آقایت از آن پرسید،
14:24
بگو: گرگ آن را خورد.
14:26
پس گفت: و الله کجاست؟
14:28
عزّ و جلّ.
14:30
پس عبدالله بن عمر گریست
14:32
و گفت: آری.
14:34
الله عزّ و جلّ کجاست؟
14:36
سپس (عمر) فرستاد و او را خرید
14:38
از مالکش.
14:40
و آن (بز) که او میچراند
14:42
و او را آزاد کرد.
14:45
و (این را) آخرین نگو، بلکه (باز) آخر نیست.
14:47
پس عبدالله بن عمر
14:49
بخشندهای بود که دستش (از بخشش) بازنمیداشت
14:51
از مال.
14:53
پس بار دیگر برایش حدود
14:55
بیست هزار (دینار یا درهم)
14:57
آوردند، و او از مجلسش برنخاست تا
14:59
همهی آن را در راه الله انفاق کرد
15:01
و (آن را) افزود.
15:03
ناگهان برخی از سائلان نزد او آمدند،
15:05
و چیزی نزدش باقی نماند،
15:07
پس مبلغی را از کسی قرض گرفت
15:09
سپس آن را به سائل داد.
15:11
و پس از آن،
15:13
عبدالله بن عمر زندگی کرد
15:15
تا آنکه
15:17
از هشتاد (سال) گذشت.
15:19
و چون یقین (مرگ) به سراغش آمد،
15:21
به برخی از یارانش گفت:
15:23
بر هیچ چیز از دنیا افسوس نمیخورم،
15:25
مگر بر سه چیز:
15:27
تشنگی در گرمای نیمروز،
15:29
و شبزندهداری (با عبادت) در شب،
15:31
و اینکه من با اهل فتنه نجنگیدم.
15:33
(افسوس بر آنکه با اهل فتنه نجنگیدم)
15:35
رضیاللهعنه آن صحابی،
15:37
رضیاللهعنه آن بزرگوار عبدالله بن عمر
15:39
بن خطاب.
15:41
پس او نیکوکار و پرهیزگار زیست،
15:43
و زاهد و عابد درگذشت.
15:45
عبدالله بن عمر
15:50
جوان بود،
15:52
دلش به مساجد آویخته بود.