از مجموعهٔ تصاویری از زندگی صحابه (سریال تکمیل شد)
· درس 44 از 93
تصاویری از زندگی صحابه - قسمت (59) - معاذ بن جبل رضی الله عنه
صوت ترجمهشده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش میشود. متن زیر بهطور کامل ترجمه شده است.
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:15
جمعیت مودت با افتخار
0:17
که برای شما تصویرهایی از زندگی صحابه ارائه کند
0:22
رحمتِ خداوند رحمان، رأفتِ بینظیرِ پاشا
0:25
رحمهالله
0:30
معاذ بن جبل
0:32
رضیاللهعنه
0:49
هنگامی که جزیرهٔ عرب با نور هدایت و حق روشن شد
0:53
غلام یثربی، معاذ بن جبل، فتنیافع
0:57
و او از همسالانِ خود به تیزهوشی و قدرت استدلال و پاسخگویی برجسته بود.
1:02
و شکوه بیان و بلندی همت
1:05
و افزون بر آن، خوشقامت و خوشچهره بود.
1:08
چشمانش سرمهگون و موهایش مجعّد، و دندانهای پیشینش درخشان بود.
1:12
چشم بینندهاش را پر میکند و دل او را در اختیار خود میگیرد
1:16
دختری به نام معاذ بن جبل به دست مصعب بن عمیر، مبلغ مکی، اسلام آورد.
1:23
و در شب عقبه
1:25
دستِ آن جوان دراز شد و با دستِ پیامبرِ بزرگوار دست داد و بیعت کرد
1:30
معاذ از جمله آن هفتاد و دو نفری بود که قصد مکه کردند
1:35
تا با دیدار رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) شاد شوند
1:39
و به بیعت او مشرف شوند
1:41
و باید در کتاب تاریخ درخشانترین و زیباترین صفحه را رقم بزنند.
1:46
و همین که آن دختر از مکه به مدینه بازگشت
1:49
تا آنجا که او با گروه کوچکی از همسالانش، دست به شکستن بتها زد.
1:55
و ربودن آن از خانههای مشرکان در یثرب، چه در پنهان و چه آشکارا
2:00
از نتایج جنبش این نوجوانان کمسن
2:04
اینکه مردی بزرگ از بزرگان یثرب اسلام آورد
2:07
او عمر بن الجموح است
2:09
عمر بن جموح یکی از سروران بنی سلمه بود.
2:13
و شریفی از اشراف آنان
2:15
و او برای خود بتی از چوب نفیس ساخته بود.
2:19
همانگونه که اشراف انجام میدادند
2:21
و شیخ بنی سلمه به این بت خود بسیار اهتمام میورزید.
2:26
آن را با حریر میپوشاند
2:28
و هر صبح او را با عطر معطّر میکرد.
2:32
جوانان کمسن در زیر تاریکی شب به سوی بت او رفتند
2:36
و او را از جایگاهش برداشتند.
2:38
و آنها او را به پشت منازل بنی سلمه بیرون بردند
2:41
و او را در گودالی انداختند که در آن خاکروبهها و پسماندهها گرد میآمد.
2:45
چون شیخ صبح کرد، بتش را جستوجو کرد و آن را نیافت.
2:50
و او را در هر جا جستوجو کرد
2:52
تا اینکه او را دیدم که بهصورت در گودال افتاده است
2:56
غرق در مقدرات
2:58
فرمود
2:59
وای بر شما! آن کسی که امشب بر الله ما تجاوز کرد (چه کسی است؟)
3:03
سپس او را بیرون آورد و شست.
3:05
و پاککردن و پاکیزهکردنِ آن
3:07
و آن را به جایش بازگرداند و به او گفت
3:10
ایمانش
3:11
به الله سوگند، اگر میدانستم چه کسی این کار را با تو کرده، او را رسوا میکردم.
3:15
و چون شیخ [او را] لمس کرد و خوابید.
3:18
دختران به بتِ او دزدکی نزدیک شدند
3:20
و با او همان کاری را کردند که در شب پیش کرده بودند.
3:23
او همچنان به دنبال آن گشت تا آن را در حفرهای دیگر از همان حفرهها یافت.
3:28
آن را بیرون آورد و شست.
3:30
و پاکیزگی و خوشبوییِ آن (را)
3:32
و [او] کسی را که بر او تجاوز کند، به شدیدترین تهدید بیم میدهد.
3:35
و چون این [رفتار] از آنان تکرار شد،
3:38
از میان قوم بیرونش بیاور
3:40
و غسل دادن او
3:41
سپس شمشیرش را آورد و آن را بر آن آویخت.
3:44
و (او) خطاب به او میگوید
3:46
به الله سوگند، من نمیدانم چه کسی با تو این کار را میکند، همانکه تو میبینی.
3:50
اگر در تو خیری باشد، ای [...]
3:53
پس از خودت دفع کن
3:54
و این شمشیر با تو است
3:57
و چون شیخ دست بر او کشید و خوابید
3:59
دختران را بر بت میشمارد
4:01
و شمشیری را که بر گردنش آویخته بود، برگرفت.
4:04
و او را به گردن سگ مرده بستند.
4:07
و آن دو را در گودالی از آن گودالها افکنند.
4:10
وقتی شیخ صبح کرد
4:12
در جستوجوی بت خود کوشید
4:14
تا آنکه او را میان گودالها افتاده یافت.
4:17
همراه با سگ مرده
4:19
با صورت به زمین افتاده
4:21
در این هنگام به او نگریست و گفت
4:24
به الله سوگند، اگر تو الهی بودی، (نبودی/…) — (این بخش از سخن ناقص است.)
4:27
تو و سگی در ته چاهی در یک قرن
4:30
سپس شیخ بنی سلمه اسلام آورد و اسلامش نیکو شد.
4:35
چون پیامبر کریم بهعنوان مهاجر به مدینه وارد شد
4:39
ملازم فتا (جوان) معاذ بن جبل
4:41
همراهی سایه با صاحبش
4:43
و از او قرآن را فرا گرفت
4:45
و شرایع اسلام بر او عرضه میشود.
4:48
تا آنجا که او فردا از قاریترین صحابه به کتاب الله شد
4:52
و داناترین ایشان به شریعت او
4:54
یزید بن قطیب گفت:
4:56
وارد مسجد حمس شدم
4:58
پس چون بازگشت، [آنگاه] نیکو میشود ... مویاش مجعّد [یا: مجعّدمو]
5:01
مردم به دورش جمع شده بودند
5:03
هنگامی که سخن میگوید
5:05
گویی آنچه از دهانش بیرون میآمد نور و مروارید بود.
5:08
پس گفتم: این کیست؟
5:10
معاذ بن جبل
5:13
ابو مسلم خولانی روایت کرده که گفت
5:16
به مسجد دمشق آمدم
5:18
ناگهان حلقهای دیدم که در آن مردان میانسالی از اصحاب محمد (صلیاللهعلیهوسلم) بودند.
5:22
صلیاللهعلیهوسلم
5:24
و همچنین در میان آنان جوانی بود که چشمانش سرمهآلود بود و دندانهای پیشینش درخشان.
5:28
هرگاه در چیزی اختلاف کردند، آن را به «الفتاة» بازگردانیدند
5:32
به همنشینم گفتم: این کیست؟
5:35
گفت: معاذ بن جبل.
5:38
و جای شگفتی نیست.
5:40
معاذ پروردگارش را در مکتب پیامبر، درود و سلام الله بر او، از کودکی و همان آغاز رشد، شناخته است.
5:46
و زیر دست او تربیت یافت.
5:48
پس از سرچشمههای فراوان دانش سیراب شد
5:51
و معرفت را از چشمهٔ زلال آن برگرفت.
5:54
پس او شاگردی برگزیده برای بهترین معلم بود.
5:58
و برای معاذ همین گواهی بس است که پیامبر، درود و سلام الله بر او، دربارهٔاش فرمود:
6:04
«داناترین امتم به حلال و حرام، معاذ بن جبل است.»
6:09
و همین فضیلتش بر امت محمد بس است:
6:12
که او یکی از شش نفری بود
6:14
که در زمان رسول الله، درود و سلام الله بر او، قرآن را گرد آوردند.
6:20
و از همین رو، هرگاه اصحاب پیامبر سخن میگفتند و معاذ بن جبل در میانشان بود،
6:26
به او با هیبت و برای بزرگداشت دانشش مینگریستند.
6:30
و پیامبر گرامی و دو یارش پس از او، این نیروی علمیِ یگانه را
6:36
در خدمت اسلام و مسلمانان قرار دادند.
6:39
پس این پیامبر، درود بر او، است
6:42
که میبیند گروههای قریش گروهگروه در دین الله داخل میشوند،
6:46
پس از فتح مکه،
6:48
و احساس میکند که مسلمانان تازهوارد به معلمی بزرگ نیازمندند تا اسلام را به آنان بیاموزد
6:54
و احکام شریعتش را به ایشان بفهماند.
6:56
پس جانشینی خود بر مکه را به عتاب بن اُسید میسپارد،
7:00
و معاذ بن جبل را نزد خود نگه میدارد تا مردم را قرآن بیاموزد
7:05
و آنان را در دین الله فقیه گرداند.
7:09
و چون فرستادگان پادشاهان یمن نزد رسول الله، درود و سلام الله بر او، آمدند،
7:14
اسلام خود و اسلام کسانی را که پشت سرشان بودند اعلام کردند،
7:17
و از او خواستند کسی را همراه ایشان بفرستد تا دینشان را به مردم بیاموزد.
7:21
پس او از یارانش گروهی از دعوتگران هدایت را برای این مأموریت برگزید،
7:26
و معاذ بن جبل، رضیاللهعنه، را بر ایشان امیر ساخت.
7:30
و پیامبر گرامی، درود و سلام الله بر او، بیرون آمد
7:35
تا این گروه هدایت و نور را بدرقه کند،
7:37
و زیر مرکب معاذ به راه افتاد،
7:40
در حالی که معاذ سوار بود،
7:42
و پیامبر گرامی مدتی طولانی همراه او راه رفت،
7:45
تا جایی که گویی میخواست از معاذ کام دل بگیرد.
7:49
سپس او را سفارش کرد و به او فرمود:
7:51
«ای معاذ، شاید پس از امسال مرا دیگر نبینی،
7:57
و شاید از کنار مسجد و قبر من بگذری.»
8:00
پس معاذ از جدایی پیامبر و محبوبش، محمد، درود و سلام الله بر او، جزع کرد و گریست،
8:08
و مسلمانان نیز با او گریستند.
8:10
و پیشگویی پیامبر گرامی راست درآمد:
8:13
پس دیدهٔ معاذ، رضیاللهعنه، پس از آن ساعت، به دیدار پیامبر، درود و سلام الله بر او، روشن نشد،
8:19
زیرا پیامبر گرامی پیش از بازگشت معاذ از یمن، از دنیا رفت.
8:21
و شکی نیست که معاذ چون به یثرب بازگشت گریست،
8:27
زیرا دید که آن شهر از همدمی محبوبش، رسول الله، خالی شده است.
8:31
و چون عمر بن خطاب، رضیاللهعنه، به خلافت رسید،
8:36
معاذ را به سوی بنی کلاب فرستاد تا عطایای ایشان را میان آنان تقسیم کند
8:40
و صدقات توانگرانشان را میان تهیدستان ایشان توزیع نماید.
8:45
پس او آنچه را به وی سپرده شده بود انجام داد
8:49
و با عبایی که به گردن پیچیده بود، نزد همسرش بازگشت.
8:52
و به نزد همسرش بازگشت، با همان ردایی که با خود بیرون برده بود و آن را بر گردنش پیچیده بود.
8:58
«هر هدیهای که والیان برای خانوادههایشان میآورند، از کجا به خانه آوردی؟»
9:00
گفت: «همانا همراه من ناظری بود که بر من حساب میکرد.»
9:05
زن گفت: «تو در نزد رسول الله و ابوبکر امین بودی،
9:10
سپس عمر آمد و ناظری همراه تو فرستاد که بر تو حساب کند.»
9:15
و این سخن را میان زنان عمر پخش کرد
9:19
و از او نزد آنان شکایت نمود.
9:22
عمر از این ماجرا آگاه شد،
9:24
پس معاذ را فراخواند و گفت:
9:26
«من ناظری همراه تو فرستادم که بر تو حساب کند.»
9:28
گفت: «نه، ای امیرالمؤمنین،
9:31
اما چیزی نیافتم که با آن از او عذرخواهی کنم جز این.»
9:34
عمر، رضوان الله علیه، خندید،
9:39
و چیزی به او داد و فرمود: با آن دل او را خشنود کن.
9:42
و در روزگار فاروق،
9:46
والی او بر شام، یزید بن ابیسفیان، نزد او کسی فرستاد و گفت:
9:49
«ای امیرالمؤمنین،
9:54
اهل شام بسیار شدهاند و شهرها را پر کردهاند،
9:56
و به کسی نیاز دارند که قرآن را به ایشان بیاموزد
10:00
و دین را به ایشان بفهماند.
10:03
پس ای امیرالمؤمنین، مرا با مردانی که ایشان را تعلیم دهند یاری کن.»
10:05
عمر آن پنج نفری را فراخواند که در زمان پیامبر، درود بر او، قرآن را گرد آورده بودند،
10:09
آنگاه عمر آن پنج تن را فراخواند؛ کسانی که در زمان پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) قرآن را گرد آورده بودند.
10:15
معاذ بن جبل،
10:18
عباده بن صامت،
10:20
ابوایوب انصاری،
10:22
ابی بن کعب،
10:24
ابوالدرداء.
10:26
و به ایشان گفت:
10:28
«برادران شما از اهل شام، از من خواستهاند کسانی را بفرستم تا قرآن را به آنان بیاموزند
10:33
و دین را به ایشان بفهمانند.
10:35
پس خداوند شما را رحمت کند، مرا با سه نفر از خودتان یاری دهید.
10:39
اگر خواستید قرعه بزنید،
10:41
و اگر نخواستید، سه نفر از خودتان را برگزینید.»
10:44
گفتند:
10:45
«قرعه نمیزنیم.»
10:47
ابوایوب پیرمردی سالخورده است،
10:49
و ابی مردی بیمار است.
10:51
و ما سه نفر باقی ماندیم.
10:54
عمر گفت:
10:55
«از حمص آغاز کنید.
10:57
اگر اهل آن را پسندیدید،
10:59
یکی از شما را در آن جا بگذارید،
11:01
و یکی از شما به دمشق برود
11:04
و دیگری به فلسطین.»
11:06
پس یاران رسول الله، سه نفری که مانده بودند،
11:09
آنچه فاروق به ایشان فرموده بود در حمص انجام دادند:
11:12
پس عباده بن صامت را در آن جا نهادند،
11:15
و ابوالدرداء به دمشق رفت.
11:18
معاذ بن جبل به فلسطین رفت.
11:21
و در آنجا
11:23
معاذ به بیماری طاعون مبتلا شد.
11:25
چون مرگش فرا رسید،
11:27
رو به قبله کرد و این سروده را زمزمه میکرد:
11:31
مرحبا به مرگ، خوش آمدی!
11:34
دیداری که پس از غیبتی طولانی میآید،
11:36
و دوستی که با اشتیاق فراوان فرود آمده است.
11:39
سپس به آسمان نگریست و گفت:
11:43
خدایا، تو میدانی
11:46
که من دنیا را دوست نمیداشتم
11:48
و ماندن طولانی در آن را،
11:50
نه برای کاشتن درختان و جاری ساختن رودها،
11:52
بلکه برای تشنگی گرم روزها
11:55
و سختی کشیدن ساعات شبزندهداری،
11:57
و همدوشی با دانشمندان در
12:00
حلقههای ذکر.
12:02
خدایا، پس جان مرا بپذیر
12:04
به بهترین شیوهای که جان مؤمنی را میپذیری.
12:07
سپس روح پاکش جدا شد
12:10
در دوری از خانواده و خویشاوندان،
12:13
در حالی که به سوی خدا دعوت میکرد و در راه او هجرت نموده بود.
12:16
داناترین امت من به حلال و حرام.
12:23
معاذ بن جبل.
12:25
محمد.
12:27
رسول الله (ﷺ).