از مجموعهٔ تصاویری از زندگی صحابه (سریال تکمیل شد)
· درس 72 از 93
تصاویری از زندگانی صحابه - قسمت (87) - ابوبصیر عتبه بن آسید رضی الله عنه
صوت ترجمهشده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش میشود. متن زیر بهطور کامل ترجمه شده است.
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:15
جمعیت مودت افتخار دارد که
0:17
برای شما نمونههایی از زندگی صحابه را ارائه کند،
0:21
نوشتهٔ عبدالرحمن رأفت الباشا،
0:25
رحمهالله.
0:29
ابو بصیر عتبة بن اسید رضیاللهعنه
0:51
در سال ششم هجرت
0:53
رسول الله (ﷺ) از مدینه بیرون آمد
0:57
همراه با یک هزار و پانصد نفر از یارانش،
1:00
در حالی که چهرههایشان را به سوی مسجد الحرام کرده بودند
1:03
و قصد ادای عمره داشتند.
1:05
همین که قریش از (حرکت) آنان آگاه شد،
1:08
تصمیم قاطع گرفت که ایشان را از ورود به مکه بازدارد،
1:12
هر قدر هزینهاش گران باشد.
1:15
اما ترجیح داد که این کار از راه صلح انجام شود،
1:18
اگر راهی برای صلح بیابد.
1:21
و چون پیامبر (علیهالصلاةوالسلام)
1:24
به منطقهٔ حدیبیه رسید،
1:26
که در یک مرحلهای مکه قرار داشت،
1:28
بار سفر خود را در آنجا فرود آورد.
1:30
فرستادگان میان او و قریش در رفت و آمد بودند،
1:34
و گفتوگو و مذاکره میان دو طرف به درازا کشید،
1:38
تا اینکه سهیل بن عمرو
1:40
به نمایندگی از مشرکان آمد،
1:42
و رسول الله (ﷺ) با او صلح کرد
1:46
بر این شرط که (پیامبر) بازگردد به مدینه،
1:49
و عمرهٔ خود را به سال آینده موکول کند،
1:52
به شرط آنکه بدون سلاح وارد مکه شود،
1:55
و پس از سه روز، خود و همراهانش از آن خارج شوند،
1:59
و میان مسلمانان و قریش صلحی برقرار باشد
2:02
که مدت آن ده سال است،
2:04
و در این مدت صلح میان دو طرف حاکم باشد.
2:07
این امر بر مسلمانان سخت آمد،
2:10
و برایشان گران بود که مشرکان آنان را
2:13
از این خانهٔ حرام الهی بازدارند
2:16
و با قریش این پیمان را ببندند.
2:19
و آنچه بر دل صحابهٔ گرامی سختی را افزود این بود که
2:23
سهیل بن عمرو بر رسول الله (ﷺ) شرط کرد که
2:28
هر کس از قریش مؤمنوار نزد مسلمانان آید،
2:32
چه مرد باشد و چه زن،
2:34
رسول الله (ﷺ) او را به قریش بازگرداند،
2:38
و هر کس از مسلمانان نزد قریش آید
2:41
در حالی که از اسلام برگشته باشد،
2:43
او را نزد پیامبر (علیهالصلاةوالسلام) بازنمیگردانند.
2:47
این امر خشم عمر بن خطاب رضیاللهعنه را برانگیخت،
2:51
پس به سوی ابوبکر صدیق جست و گفت:
2:53
ای ابوبکر!
2:55
گفت: بله.
2:57
گفت: آیا محمد رسول الله نیست؟
3:00
گفت: چرا.
3:02
گفت: آیا ما مسلمان نیستیم؟
3:05
گفت: چرا.
3:06
گفت: آیا آنان مشرک نیستند؟
3:09
گفت: چرا.
3:11
گفت: پس چرا در دین خود، این خواری را بر خود میپذیریم؟
3:15
ابوبکر با جدیت گفت:
3:18
ای عمر، به فرمان پیامبر (ﷺ) ملتزم باش،
3:22
که من گواهی میدهم او رسول الله است.
3:25
عمر گفت:
3:26
و من هم گواهی میدهم که او رسول الله است.
3:29
سپس عمر نزد پیامبر (علیهالصلاةوالسلام) رفت و گفت:
3:34
ای پیامبر خدا!
3:36
آیا تو رسول الله نیستی؟
3:38
گفت: بله.
3:40
گفت: آیا ما مسلمان نیستیم؟
3:43
گفت: بله.
3:44
گفت: آیا آنان مشرک نیستند؟
3:47
گفت: بله.
3:49
گفت: پس چرا در دین خود این خواری را بر خود میپذیریم؟
3:53
پیامبر (علیهالصلاةوالسلام) فرمود:
3:55
من بندهٔ الله و فرستادهٔ اویم،
3:58
و هرگز با فرمان او مخالفت نمیکنم،
4:00
و الله هرگز مرا ضایع نخواهد کرد.
4:03
عمر گفت:
4:04
پس از آن پیوسته صدقه میدادم و روزه میگرفتم،
4:08
و نماز میگزاردم و برده آزاد میکردم،
4:09
از ترس سخنی که آن روز بر زبان آوردم،
4:13
تا آنجا که امیدوار شدم الله از من درگذشته باشد.
4:17
و چون پیمان میان پیامبر (علیهالصلاةوالسلام) و قریش امضا شد،
4:22
رسول الله (ﷺ) به سوی مدینه بازگشت،
4:27
اما هنوز اندکی در آن مستقر نشده بود
4:31
که عهد و پیمانهای پیامبر (ﷺ) با آزمونی دشوار روبهرو شد،
4:36
به سبب ابوبصیر،
4:39
عتبة بن اسید،
4:41
قهرمان این داستان ما،
4:43
پس بگذاریم خود سخن بگوید
4:45
تا داستان شگفتانگیز خود را روایت کند.
4:47
ابوبصیر گفت:
4:49
من مردی از مؤمنان ضعیف بودم،
4:53
چون در مکه خویشاوندی نداشتم که از من حمایت کند،
4:56
یا مردانی که پناهم دهند.
4:58
قریش شلاق عذاب خود را بر من فرود آورده بود،
5:02
به سبب جداییام از دین ایشان،
5:05
و رد کردن بتهایشان.
5:07
و چون مسلمانان به مدینه هجرت کردند،
5:10
قریش مرا حبس کرد،
5:12
و اجازه نداد همراه مهاجران هجرت کنم،
5:15
و مرا در آتشی افروخته از خشم و کینهٔ خود رها کرد که میسوختم،
5:20
و هرچه از آنان به رسول الله (ﷺ) میرسید،
5:25
در جنگ یا غزوهای (بر من نیز میرسید).
5:27
از من و برادرانم از مستضعفان انتقام گرفت،
5:31
همانها که در آنجا زندانیشان کرده بودم، سختترین انتقام را.
5:34
سپس فرصتی از غفلت قریش برایم پیش آمد،
5:37
و آن را غنیمت شمردم.
5:39
و گریزان و با دینم به سوی رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) رفتم،
5:44
و من از ماجرای صلح حدیبیه جز اندکی نمیدانستم.
5:49
ابو بصیر گفت:
5:51
پس شتابان به سوی مدینه راه افتادم،
5:54
اشتیاق دیدار پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) مرا بالزنان میبرد،
5:58
و دلتنگی زیستن با مسلمانان مرا برمیانگیخت.
6:02
همین که پاهایم به مدینه رسید،
6:05
و چشمانم به دیدار پیامبر (علیهالصلاةوالسلام) روشن شد،
6:09
قریش نامهای به پیامبر (علیهالصلاةوالسلام) فرستاد،
6:14
به همراه مردی از بنی عامر
6:16
و غلامی از غلامان قریش،
6:18
که از پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) بخواهد
6:21
آنکه مرا بهسوی آنان بازگرداند
6:23
بنا بر شرایط صلح،
6:25
ابوبصیر گفت:
6:27
و گمان نمیکردم که رسول خدا (صلیاللهعلیهوسلم) به من دستور دهد
6:32
که به همان سختیای که در آن بودم بازگردم
6:35
و به اسارت قریش برگردم،
6:37
پس از آنکه با جان و دینم از دست آنان رهایی یافته بودم.
6:41
اما پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
6:44
به سوی من رو کرد و فرمود:
6:46
ای ابوبصیر!
6:48
ما به این قوم، همان پیمانی را دادهایم که خود میدانی،
6:53
و در دین ما خیانت روا نیست.
6:55
و همانا الله برای تو و برای کسانی که با تواند از مستضعفان، گشایش و راه نجاتی پدید خواهد آورد.
7:01
پس بهسوی قوم خود برو.
7:03
گفتم: ای رسول الله!
7:05
آیا مرا بهسوی مشرکان بازمیگردانی،
7:07
که مرا در دینم به فتنه اندازند؟
7:09
فرمود (صلیاللهعلیهوسلم):
7:12
ای ابوبصیر!
7:14
برو.
7:15
زیرا الله تعالی
7:17
بهزودی برای تو و کسانی که با تو هستند، از مستضعفان، گشایش و راهخروجی قرار خواهد داد.
7:22
ابوبصیر گفت:
7:24
من با آن دو مرد به راه افتادم
7:26
تا آنکه وقتی به ذیالحُلَیفه رسیدیم،
7:29
که در فاصلهٔ هفت میلی مدینه قرار دارد،
7:32
برای آنکه اندکی آسایش بیابیم، نشستیم.
7:35
آنگاه به آن مرد قریشی گفتم:
7:37
ای برادر بنی عامر، آیا این شمشیرت برنده است؟
7:40
گفت: آری.
7:42
و شروع کرد به شرح دادن خبرش برایم، اینچنین و آنچنان.
7:45
من از آنچه گفت، اظهار شگفتی کردم.
7:48
پس چون مرا دید، از این شمشیر به شگفتی افتاد، این شگفتی.
7:51
اگر بخواهی، آن را ببین.
7:52
چون شمشیر به دستم رسید،
7:54
با خود گفتم:
7:56
مشرکی مرا به سوی مشرکان میبرد
7:58
تا مرا از دینم بفریبند،
8:01
و شدیدترین عذاب را به من بچشانند.
8:03
به الله سوگند که تسلیم او نخواهم شد و با او نخواهم رفت.
8:05
بهراستی که ذمه رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) آنگاه که مرا به او تسلیم کرد، بری شد.
8:09
پس اگر او را بکشم، بر من گناهی نیست.
8:13
سپس شمشیر را از غلافش کشیدم
8:15
و بر سرش فرود آوردم و او را کشتم.
8:17
چون غلامی که با او بود، کشته شدنش را دید،
8:19
او را دنبال کردم،
8:22
زیرا مرا به او نیازی نبود.
8:27
و او به سوی مدینه رفت،
8:29
زیرا مرا به آن نیازی نبود.
8:31
و او بهسوی مدینه رفت
8:33
تا آنکه نزد رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) آمد،
8:37
در حالی که در مسجد نشسته بود.
8:39
پس چون پیامبر (صلواتاللهوسلامهعلیه) او را دید که به سوی ایشان میآید،
8:44
فرمود:
8:45
این مرد وحشتزده است،
8:47
ترسی به او رسیده است.
8:49
چون به نزد پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) رسید،
8:52
به او فرمود:
8:53
وای بر تو!
8:54
تو را چه شده است؟
8:55
گفت:
8:56
همراه شما، یار مرا کشت.
8:58
ابو بصیر گفت:
9:00
به خدا سوگند، آن مرد از جای خود تکان نخورده بود
9:03
که من بر رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) وارد شدم،
9:07
در حالی که شمشیری را که آن قرشی را با آن کشته بودم، به گردن آویخته بودم.
9:11
گفتم:
9:12
ای رسول خدا!
9:14
به پیمانت وفا کردی
9:16
و خدا (عهد) تو را ادا کرد.
9:17
فرمود: چگونه؟
9:19
گفتم:
9:20
تو به عهدت وفا کردی،
9:22
و مرا دستبهدست به دست آن گروه سپردی،
9:25
سپس خودم را از دست آنان نگه داشتم
9:28
و دینم را سالم بیرون بردم.
9:30
از ترس آنکه مرا بفریبند یا با من بازی کنند
9:33
پس پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) رو گرداند
9:36
به کسانی که همراهش بودند
9:38
و فرمود: «وای بر مادرش، چه برافروزندهٔ جنگی است!»
9:41
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) را توان آن نبود
9:43
[که مرا بازگرداند.]
9:47
[ادامه گفتار]
9:50
در توان رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) نبود که…
9:54
او باید او را نزد خود نگه دارد
9:56
به وفای به عهدش
9:58
و توان بازگشت به سوی قریش را نداشتم
10:01
پس از آنکه یارشان را کشته بودم
10:03
پس راه افتادم تا آنکه در عیص، در کنار ساحل دریا فرود آمدم
10:07
در راهی که قریش در تجارتشان با شام از آن میگذشت
10:12
و همانجا اقامت گزیدم
10:14
سپس مسلمانانی که در مکه محبوس بودند، کمی بعد شنیدند
10:17
که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) دربارهی من فرموده است:
10:21
وای بر مادرش، چه آتشافروز جنگی است!
10:23
اگر یارانی همراه میداشت
10:25
پس یکی پس از دیگری به سوی من بیرون آمدند
10:29
تا آنکه شمار ما به حدود هفتاد مرد رسید
10:33
و نخستین کسی که از ایشان به سوی من بیرون آمد
10:36
ابوجندل، پسر سهیل بن عمرو بود
10:39
پس ما شروع به بستن راه تجارت قریش کردیم
10:43
و هر یک از ایشان را که به دست میآوردیم، میکشتیم
10:46
و هیچ کاروانی از آنان بر ما نمیگذشت، مگر آنکه آن را میگرفتیم
10:50
و بازوی ما نیرومند شد
10:52
و شوکت ما استوار گشت
10:54
و در گلوگاه قریش قرار گرفتیم
10:56
که خوابشان را آشفته میکرد
10:58
و ترس را در کاروانهایشان میپراکندیم
11:00
تا آنکه به تنگنا افتادند
11:03
و تدبیرها در کارمان بر ایشان ناتوان ماند
11:06
پس نامهای به رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) نوشتند
11:10
و او را به پیوند خویشاوندیشان سوگند میدادند که ما را به نزد خود فرا خواند
11:13
و به او اعلام کردند که از شرطی که دربارهی ما داشتند، دست کشیدهاند
11:17
ابوجندل، یار ابوبصیر گفت:
11:21
و در حالی که ما چنین بودیم
11:23
نامهی رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) به دست ما رسید
11:27
که ما را در آن به آمدن نزد خویش فرا میخواند
11:30
و در آن روز برادرم ابوبصیر
11:33
بیمار و در آستانهی مرگ بود
11:35
پس نامهی رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) را به او دادم
11:41
او آن را به لبهایش نزدیک کرد و بوسید
11:44
سپس روحش بیرون رفت، در حالی که میگفت:
11:47
از جانب من سلام را به رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) برسانید
11:53
پس او را همانجا به خاک سپردیم
11:56
و به رسول الله (صلواتاللهوسلامهعلیه) پیوستیم
12:00
خدا از ابوبصیر، آن آتشافروز جنگ، خشنود باد
12:04
که در راه الله در عذاب زیست
12:07
و همچنین در راه الله آواره جان داد
12:11
وای بر مادرش، چه آتشافروز جنگی است!
12:18
اگر یارانی همراه میداشت
12:21
محمد رسول الله