از مجموعهٔ تصاویری از زندگی صحابه (سریال تکمیل شد)
· درس 65 از 93
تصاویری از زندگانی صحابه - قسمت (80) - القاقا بن عمرو رضی الله عنه - قسمت سوم
صوت ترجمهشده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش میشود. متن زیر بهطور کامل ترجمه شده است.
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:15
جمعیت مودت خوشحال است که
0:17
تصاویری از زندگی صحابه را در اختیار شما قرار دهد
0:21
... (لعد الرحمن رأفة الباشا)
0:25
رحمه الله
0:26
قعقاع بن عمر رضیاللهعنه
0:48
هنوز شب ساحت قادسیه را نپوشانده و با تاریکیاش فرا نگرفته بود
0:55
که سپاهیان سلاحهای خود را زمین گذاشتند
0:57
و پهلوهای خود را به بستر سپردند
1:00
روز دوم نبرد همانند روز پیش بود
1:04
سنگینفشار و بسیار سختکوش
1:07
اما چشم قعقاع بن عمر به خواب نرفت
1:11
و او را نرسید که بخوابد
1:13
و مسلمانان شکیباییشان به پایان رسیده بود
1:15
و در انتظار کمکهایی بودند که از شام میرسید
1:18
به فرماندهی هاشم بن عتبه
1:20
تا آنجا که ناامیدی نزدیک بود به ایشان دست یابد
1:23
و اندیشهها ایشان را از هر سو پریشان میساخت
1:26
پس تصمیم گرفت که امروز همان کاری را تکرار کند که دیروز کرده بود
1:31
قعقاع هزار سوار خود را پنهانی حرکت داد
1:34
همانهایی که با او آمده بودند، به سوی مکانی که صبح روز گذشته در آن ایستاده بودند
1:40
دور از قادسیه
1:42
و به ایشان فرمان داد که چون خورشید برآمد
1:45
صد به صد به میدان نبرد روی آورند
1:49
به شرط آنکه میان هر صد و گروه بعدی به اندازه دیدرس چشم فاصله باشد
1:54
و غبار هوا را پر کند
1:56
و زمین را از هیاهو و غوغا بیاکند
1:59
تا در دل مسلمانان اطمینان و عزم بدمند
2:03
و در جان ایرانیان نگرانی و ترس پراکنند
2:07
و چون صبح برآمد
2:10
و زمین به نور پروردگارش روشن شد
2:13
دستههای سپاه از پشت صحرا روی آوردند
2:16
به سوی میدان نبرد، در حالی که تکبیر و تهلیل میگفتند
2:20
قعقاع دسته به دسته ایشان را استقبال میکرد
2:24
و جای هر دسته را میان صفوف معین میساخت
2:27
اما سیل دستهها از ده گذشت
2:30
پس نگریست و دید که هاشم بن عتبه
2:33
با لشکر خود به نزدیکی قادسیه رسیده است، همزمان با صبح
2:38
و هاشم سواران قعقاع بن عمر و کارشان را دید
2:43
از کار ایشان شادمان شد
2:45
و سپاه دیگر خود را به صدها دسته تقسیم کرد
2:48
و فرمان داد که پشت سر هم، یکی پس از دیگری به میدان نبرد بپیوندند
2:53
این کمک بزرگ، بازوی ایرانیان را چندان سست نکرد
2:58
زیرا آنان فیلهای جنگی خود را آماده کرده بودند
3:02
و جلهای آنها را نو کرده بودند
3:04
و آنها را در پیشاپیش سپاه صف آراسته بودند
3:06
گویی بنایی استوار و چیدهشدهاند
3:09
و یقین داشتند که امروز بیش از روز نخست مسلمانان را نابود خواهند کرد
3:14
زیرا این بار برای آنها احتیاط بیشتری کرده بودند
3:17
به آنچه پیشتر برای آن احتیاط نکرده بودند
3:20
پس فیلها را از هر سو با سواران احاطه کردند
3:23
تا مسلمانان به آنها نرسند
3:26
و جلهای آنها را نبرند
3:29
و ...
3:31
و عماریهای آنها را درهم نشکنند
3:33
و سواران آنها را پرتاب نکنند
3:35
پس مانند روز نخست پشت کنان بازگردند
3:39
و چون نبرد به هم خورد
3:42
مسلمانان بر فیلبانان یورش بردند
3:45
و ایرانیان بر مسلمانانی یورش بردند
3:47
که با این فیلبانان روبهرو شده بودند
3:50
پیرامون این جانوران هولناک
3:53
نبردهای سختی درگرفت
3:55
که خون بسیار در آن ریخته شد
3:57
و جانهای فراوان در آن گرفته شد
4:00
پس مسلمانان شکیبایی ورزیدند و یکدیگر را به شکیبایی فراخواندند
4:03
و در برابر دشمن استوار ماندند و او را شکست دادند
4:06
تا آنکه فیلبانان را یکی پس از دیگری سرنگون ساختند
4:09
یکی پس از دیگری
4:11
پس دیدند که میان کشتهشدگان و زخمیاناند
4:14
که به پاشنهها عقبعقب میروند
4:16
اما این جانوران درنده
4:19
همین که دیدند فیلبانانشان از ایشان جدا شدهاند
4:23
رمیدند و خشمگین شدند
4:25
و بر صفوف مسلمانان هجوم بردند
4:27
گویی دژهایی متحرکاند
4:30
و با خرطومهای بلندشان میکوفتند
4:33
از راست و از چپ
4:35
هیچکس را پیش رویشان باقی نمیگذاشتند و رها نمیکردند
4:39
و ضربات شمشیرها در ایشان اثری نداشت
4:42
و زخم نیزهها به آنها آسیبی نمیرساند
4:45
و تیرها جز آنکه بر خشم و هیجانشان بیفزاید، کاری نمیکرد
4:50
سعد بن ابی وقاص فاجعهای را که نزدیک بود مسلمانان را فرا گیرد احساس کرد
4:57
به سبب این فیلها
4:59
و دانست که اگر آنها را از میان برندارد
5:02
مسلمانان دچار شکستی خواهند شد که پس از آن برپا نخواهند ایستاد
5:07
و سختترین این فیلها بر مسلمانان
5:12
فیل سفید بود که فیل یزدگرد، پادشاه ایران، بود
5:16
و سپس فیل جربدار که از نظر هولناکی کمتر از آن نبود
5:21
و دیگر فیلها مانند فرماندهانی برای آنها به دنبالشان میرفتند
5:26
سعد بن ابی وقاص با گروهی از ایرانیانی که اسلام آورده بودند درباره این فیلها مشورت کرد
5:33
و از ایشان درباره راه مقابله با آنها پرسید
5:35
گفتند چشمانشان را کور کنید و خرطومشان را ببرید
5:40
تا سست شوند و توانشان از میان برود
5:43
پس به قعقاع بن عمر و برادرش عاصم پیام فرستاد و گفت
5:47
فیل سفید را از مسلمانان دور کنید
5:50
و به دو مرد دلاور از بنی اسد پیام فرستاد و گفت
5:54
بر فیل جربدار مسلط شوید
5:57
قعقاع و برادرش عاصم از اسبهایشان پیاده شدند
6:01
و شتابان صفوف را شکافتند و به سوی فیل سفید رفتند
6:05
تا آنجا که به اندازهٔ دو کمان یا نزدیکتر شد.
6:09
قعقاع نیزهٔ خود را به سوی چشم راستش نشانه گرفت.
6:13
در همین حال برادرش عهدهدار چشم چپ او شد.
6:16
و هر دو در یک لحظه نیزههای خود را بر دو چشم او فرود آوردند.
6:20
ناگهان نوک نیزههایشان در کاسهٔ چشمانش فرو رفت.
6:24
آن حیوان هولناک از شدت درد سرش را با تکانی تکان داد.
6:28
حیوانی که سوارانش را بر زمین افکند.
6:31
و بر شکمش پا گذاشت و او را به زمین زد.
6:34
سپس فیل خرطومش را تا زمین آویخت.
6:37
تا با آن راهش را لمس کند، پس از آنکه بیناییاش را از دست داده بود.
6:41
قعقاع بر او جهید و با شمشیرش او را پارهپاره کرد.
6:45
و آن دو سوار اسدی بر آن فیل زشترو حمله بردند.
6:49
و یکی از چشمانش را کور کردند.
6:52
و خرطومش را سخت زخمی کردند.
6:55
فیل هراسان و خروشان بر صفوف فارسها تاخت.
6:58
و به کشتار سختی در میان آنان ادامه داد.
7:01
آنان او را نیش زدند و او به سوی صفوف مسلمانان بازگشت.
7:05
مسلمانان او را نیزه زدند و او از همان جا که آمده بود بازگشت.
7:09
سپس به رفتوآمد دواندوان پرداخت.
7:12
و از شدت درد مانند خوک فریاد میکشید.
7:15
آنگاه به سوی رودخانه شتافت و در آن جهید.
7:18
فیلهای دیگر نیز او را دنبال کردند و پشت سرش جهیدند.
7:22
و فیلبانانشان از راست و چپ فریاد برآوردند.
7:26
نابودی فیلها اثر بزرگی داشت.
7:29
هم نزد مسلمانان و هم نزد دشمنانشان.
7:32
اما مسلمانان با یقین به یاری الله،
7:35
و اطمینان به نصرت او، اگر صبر و پایداری کنند،
7:39
جانهای خود را در راه الله ارزان دادند.
7:42
و اما فارسها، به جای فیلها،
7:45
با کمکهای عظیمی که پادشاهشان یزدگرد برای آنان فرستاد،
7:48
جبران کردند.
7:51
و عزمهایشان را سخت استوار ساخت.
7:54
هر دو گروه به نبرد روی آوردند،
7:57
همچون روی آوردن تشنگان به آب.
7:59
و جنگ سهمگینی میان آنان برپا شد،
8:02
که مردان و سلاح را سخت در هم میکوبید.
8:05
و چون شب فرا رسید،
8:07
و جهان را در پوشش سیاه خود پیچید،
8:09
هیچیک از دو گروه سلاح خود را فرو ننهادند،
8:12
همانگونه که هر شب چنین میکردند.
8:15
بلکه نبرد روز را به نبرد شب پیوند زدند.
8:19
گویی هر یک از آن دو تصمیم گرفته بود
8:21
که سلاح بر زمین نگذارد،
8:23
مگر آنگاه که بخت به زیان دشمنش بگردد.
8:26
و به سبب این عزم،
8:28
که متخاصمان بر آن پای فشردند،
8:31
و به سبب تاریکی که جهان را فرا گرفته بود،
8:34
و به سبب غباری که میدان نبرد را پوشانده بود،
8:38
فرمان از دست سعد بن ابی وقاص بیرون رفت،
8:41
فرمانده لشکر مسلمانان،
8:43
همانگونه که از دست رستم بیرون رفت،
8:45
فرمانده لشکر فارس،
8:47
و کنترل بر لشکرهایشان را از دست دادند.
8:50
سعد دریافت که قعقاع بن عمرو
8:54
بدون اجازهٔ او بر فارسها یورش برده است.
8:57
پس بر سپاهیان مسلمان بیمناک شد،
8:59
از اینکه مبادا فاجعهای به آنان برسد.
9:01
اما جز این نتوانست بگوید:
9:04
«خدایا، قعقاع بن عمرو را بیامرز و یاریش ده.»
9:08
«خدایا، من به او اجازه دادهام،
9:10
هرچند از من اجازه نخواسته است.»
9:12
و آنچه بر اندوهش افزود این بود
9:15
که دید قبایل عرب پشت سر قعقاع یکی پس از دیگری پیش میتازند.
9:19
یکی این و دیگری آن.
9:21
این بنی اسد است که با همهٔ توان و جمعیتشان میتازد،
9:25
و آن بجیله است که با سواره و پیادهاش پیش میآید.
9:29
و این کنده است که روی میآورد،
9:31
و آن نخع است که حمله میکند.
9:34
پس چارهای نیافت جز آنکه سه تکبیر خود را گفت.
9:38
بهعنوان اعلام حملهٔ عمومی.
9:40
پس همهٔ مسلمانان یورش بردند.
9:43
دو لشکر روبهروی هم آتش گرفتند،
9:46
و معرکهای برافروخته شد که شرارههایش پراکنده میشد.
9:49
در تاریکی شب، جز چشمانی همچون اخگر
9:51
که در کاسههای چشم میگشت، نمیدیدی،
9:55
و جز همهمهای
9:57
همچون غرش که از گلوها برمیخیزد، نمیشنیدی،
10:00
و جز جرقههای پراکندهای
10:03
از برخورد شمشیرها بر شمشیرها، نمیدیدی.
10:06
و چون صبح آن شب سیاه نفس کشید،
10:10
شبی که «شب هریر» نامیده شد،
10:13
خستگی هر دو گروه به نهایت خود رسیده بود.
10:17
بازوان از کار افتاده بودند،
10:19
عزمها سست شده بودند،
10:21
و شمشیرها لبهپریده شده بودند.
10:24
و هر یک از دو گروه آرزو میکرد
10:26
که برای آسایش، سلاح بر زمین نهد،
10:28
در حالی که پیروزی هنوز برای هیچیک نوشته نشده بود.
10:31
در آن هنگام
10:33
قعقاع بن عمرو میان صفوف مسلمانان ایستاد
10:36
و گفت:
10:37
«ای گروه مسلمانان!
10:39
پیروزی تا یک ساعت دیگر خواهد بود،
10:42
برای آن کس از شما یا از دشمنتان که در نبرد پایداری کند.
10:46
پس شما همان کسانی باشید که این ساعت را صبر میکنید.»
10:50
سپس با گروهی از یاران ویژهاش
10:53
بر اردوگاه فارسها یورش برد.
10:55
و مسلمانان به سبب شدت حملهٔ او، همصدا حمله کردند.
10:58
آفتاب آن روز بلند نشده بود
11:01
که صفوف فارسها درهم شکست.
11:03
زیر فشار حملات مسلمانان تلوتلو میخورد
11:07
بادی طوفانی در میدان نبرد وزید
11:10
گنبد تخت رستم را از بالای سرش برکند
11:13
و آن را به رودخانه پرت کرد
11:16
قعقاع و همراهانش به سوی تخت هجوم بردند
11:19
تا صاحبش را نابود کنند
11:21
رستم از آن جَست
11:23
و چون دید که سپاهیان مسلمان
11:25
نزدیک است او را احاطه کنند
11:27
خود را به رودخانه افکند
11:30
یکی از مردان قعقاع بر او حمله کرد
11:33
و با شمشیر پیشانیاش را دو نیم کرد
11:36
آنگاه بر تخت او بالا رفت و فریاد زد
11:39
رستم را کشتم، سوگند به پروردگار محمد
11:42
رستم را کشتم، سوگند به پروردگار کعبه
11:45
کشته شدن رستم
11:48
پایان بزرگترین نبردی بود
11:50
که چهره تاریخ را دگرگون کرد
11:52
و قعقاع بن عمر
11:54
قهرمان یگانهٔ این نبرد بود
11:57
بیهیچ مدعیای
12:03
براستی آوای قعقاع بن عمر در سپاه
12:06
از هزار سوارکار بهتر است
12:10
ابوبکر صدیق