از مجموعهٔ تصاویری از زندگی صحابه (سریال تکمیل شد)
· درس 33 از 93
تصاویری از زندگی صحابه - قسمت (48) - نعیم بن مسعود رضی الله عنه
صوت ترجمهشده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش میشود. متن زیر بهطور کامل ترجمه شده است.
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:15
جمعیت مودت خرسند است که
0:18
نمونههایی از زندگی اصحاب را در برابر شما قرار دهد
0:22
نوشتهی عبدالرحمن رأفت پاشا
0:25
رحمهالله
0:27
نعیم بن مسعود رضیاللهعنه
0:45
نعیم بن مسعود، فتنهای که دل را میلرزاند
0:51
(با) هوش و ذکاوت
0:53
(و) خراج و لاج
0:55
هیچ معضلی او را باز نمیدارد و هیچ مشکلی او را درمانده نمیکند
0:58
او (در میان) بنیالصحراء به همهی آنچه الله از درستی حدس و اصابت فکر به او عطا کرده، (برتری داشت)
1:03
و از سرعت بدیهه و شدت زیرکی (نیز برخوردار بود)
1:06
اما او دلباختهی لذتها و همدم عیش و عشرت بود
1:10
و آن دو را بیش از هر جا نزد یهودیان یثرب (جستوجو) میکرد
1:14
پس هرگاه نفسش به کنیزکی مشتاق میشد یا گوشش به نغمهی عودی مایل میگشت
1:20
بار سفر میبست و از منزلگاه قومش در نجد (کوچ) میکرد
1:23
و رو به سوی مدینه مینهاد
1:26
جایی که به یهودیانش با گشادهدستی مال میبخشید
1:29
تا آنان با گشادهدستی بیشتر، لذت را به او ببخشند
1:32
و از همین روست که نعیم بسیار به یثرب رفتوآمد میکرد
1:37
و با یهودیان ساکن آن پیوند نزدیک داشت
1:40
بهویژه بنیقریظه
1:42
و چون الله انسانیت را با فرستادن پیامبرش با دین هدایت و حق گرامی داشت
1:48
و درههای مکه به نور اسلام درخشید
1:52
نعیم بن مسعود هنوز لگام نفس را رها کرده بود
1:56
پس به سختی از دین نو روی گرداند
2:00
از این بیم که مبادا میان او و لذتها و کامجوییهایش حائل شود
2:04
سپس اندکی نگذشت که خود را راندهشده به سوی پیوستن به دشمنان سرسخت اسلام یافت
2:10
بهناچار و با فشار به برافراشتن شمشیر در برابر آن (دین) واداشته شد
2:14
اما نعیم بن مسعود
2:16
در روز غزوهی احزاب برای خود صفحهای نو در تاریخ دعوت اسلامی گشود
2:22
و در این صفحه داستانی از شگفتترین داستانهای نیرنگهای جنگ نگاشت
2:28
داستانی که تاریخ هنوز با بسیاری از شگفتی به فصلهای استوارش آن را روایت میکند
2:34
و به قهرمان زیرک و خردمندش تحسین میورزد
2:37
و اگر میخواهی داستان نعیم بن مسعود را دریابی
2:40
ناگزیری که اندکی به گذشته بازگردی
2:44
و درست پیش از غزوهی احزاب
2:47
گروهی از یهودیان بنیالنضیر در یثرب (دست به کار) شدند
2:51
و بزرگانشان به گردآوری احزاب برای جنگ با رسول، درود و سلام الله بر او، و نابودی دینش پرداختند
2:58
پس بر قریش در مکه روی آوردند
3:01
و آنان را به جنگ با مسلمانان برانگیختند
3:04
و با آنان پیمان بستند که چون به مدینه برسند به ایشان بپیوندند
3:08
و برای این کار وعدهای گذاشتند که خلف نمیشود
3:12
سپس آنان را ترک گفتند و به سوی غطفان در نجد رفتند
3:15
و آنان را علیه اسلام و پیامبرش برانگیختند
3:18
و ایشان را به ریشهکن کردن دین نو از بیخ و بن فراخواندند
3:22
و آنچه میان ایشان و قریش گذشته بود را به نهانی با آنان در میان نهادند
3:26
و با آنان بر همان چیزی که با قریش پیمان بستند، پیمان بستند
3:29
و وعدهی توافقشده را به ایشان اعلام کردند
3:32
قریش با تمام توان و همهی نیرویش از مکه بیرون آمد
3:36
با سواره و پیادهاش
3:38
به فرماندهی رئیسشان ابوسفیان بن حرب
3:41
رو به سوی مدینه
3:43
و غطفان نیز از نجد با ساز و برگ و شمار بسیارش بیرون آمد
3:47
به فرماندهی عیینه بن حصن الغطفانی
3:51
و در پیشاپیش مردان غطفان
3:54
قهرمان داستان ما، نعیم بن مسعود بود
3:57
چون خبر حرکت آنان به رسول، درود و سلام الله بر او، رسید
4:00
جمع یارانش را گرد آورد و با ایشان در این کار رایزنی کرد
4:02
پس بر این قرار گرفتند که گرداگرد مدینه خندقی بکنند
4:05
تا این هجوم بزرگ را که توان رویارویی با آن نیست، از آن بازدارند
4:09
و تا خندق در برابر لشکر انبوه مهاجم بایستد
4:12
هنوز دو لشکر کوچکرده از مکه و نجد
4:14
به حاشیههای مدینه نزدیک نشده بودند
4:18
که بزرگان یهود بنیالنضیر
4:23
به سوی بزرگان یهود بنیقریظه ساکن مدینه روان شدند
4:25
و آنان را برمیانگیختند که به جنگ با پیامبر بپیوندند
4:28
و تشویقشان میکردند که از دو لشکر آمده از مکه و نجد پشتیبانی کنند
4:33
آنان پیوسته آنان را به ورود در جنگ با پیامبر (ﷺ) برمیانگیختند،
4:36
و ایشان را بر پشتیبانی از دو لشکری که از مکه و نجد میآمدند، تشویق میکردند.
4:41
پس سران بنی قریظه به آنان گفتند:
4:44
شما ما را به سوی چیزی فراخواندهاید که ما آن را دوست داریم و میخواهیم،
4:47
اما شما میدانید که میان ما و محمد
4:51
پیمانی است مبنی بر اینکه با او صلح کنیم و او را به حال خود واگذاریم،
4:54
تا در مدینه در امنیت و آرامش زندگی کنیم،
4:58
و شما آگاهید که هنوز مرکب پیمان ما با او خشک نشده است.
5:03
و ما میترسیم که اگر محمد در این جنگ پیروز شود،
5:06
بر ما با سختگیری و قدرتی ستمگرانه دست یابد،
5:09
و ما را به کیفر پیمانشکنیمان با او، به کلی از مدینه ریشهکن کند.
5:14
اما سران بنی نضیر پیوسته آنان را به شکستن پیمان ترغیب میکردند،
5:19
و خیانت به محمد را در نظرشان میآراستند،
5:22
و به ایشان اطمینان میدادند که این بار قطعاً چرخش روزگار به زیان او خواهد بود،
5:28
و با آمدن دو لشکر بزرگ، عزم آنان را استوار میساختند.
5:32
پس اندکی نگذشت که یهودیان بنی قریظه به آنان نرم شدند،
5:36
و پیمان خود را با رسول الله (ﷺ) شکستند،
5:40
و صحیفهای را که میان ایشان و پیامبر بود، پاره کردند،
5:43
و پیوستن خود به احزاب را در جنگ با او اعلام نمودند.
5:46
پس این خبر همچون صاعقهای بر مسلمانان فرود آمد.
5:50
لشکرهای احزاب، شهر (مدینه) را محاصره کردند
5:53
و آذوقه و خوراک را از مردمش قطع کردند
5:56
و پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) احساس کرد
6:00
که در میان فکهای دشمن گرفتار شده است
6:03
قریش و غطفان از بیرون مدینه، روبهروی مسلمانان اردو زده بودند
6:08
و بنی قریظه در داخل مدینه، پشت سر مسلمانان در کمین و آماده بودند
6:14
سپس منافقان و کسانی که در دلشان بیماری بود
6:18
شروع کردند به آشکار ساختن آنچه در نهانخانههای جانشان پنهان داشتند و گفتند
6:22
محمد به ما وعده میداد که گنجهای کسری و قیصر را مالک خواهیم شد
6:26
و اکنون ما امروز چنانایم که هیچیک از ما از خود ایمن نیست
6:31
که به مستراح برود تا حاجت خود را برآورد
6:34
سپس دستهدسته از پیامبر جدا شدند و پراکنده گشتند
6:38
به بهانهٔ ترس از زنان و فرزندان و خانههایشان
6:42
از یورشی که بنی قریظه بر آنان میکردند، هرگاه جنگ درمیگرفت
6:47
تا آنجا که جز چند صد مؤمن صادق، کسی با رسولالله (ﷺ) باقی نماند
6:52
و در یکی از شبهای آن محاصره
6:55
که نزدیک به بیست روز به درازا کشید
6:58
رسولالله (صلواتالله و سلامه علیه) به پروردگار خویش پناه برد
7:02
و چون کسی که درمانده است، به دعا پرداخت
7:05
و در دعای خود این سخن را تکرار میکرد
7:08
«خدایا، تو را به پیمان و وعدهٔ تو سوگند میدهم»
7:11
«خدایا، تو را به پیمان و وعدهٔ تو سوگند میدهم»
7:15
در آن شب، نعیم بن مسعود
7:18
بر بستر خود به این سو و آن سو میغلتید و بیخوابی او را آزار میداد
7:21
گویی پلکهایش شبانه بیدار مانده بود و به خواب نمیرفتند
7:25
پس نگاهش را به ستارگان درخشانی دوخته بود که بر صفحهٔ صاف آسمان شناورند
7:31
و اندیشهاش به پرواز درآمده بود
7:33
که ناگاه خود را دید که با خویشتن چنین گفتگو میکند
7:37
«وای بر تو ای نعیم!
7:39
چه چیز تو را از آن سرزمینهای دور در نجد بدینجا کشانده است؟
7:43
تا با این مرد و یارانش بجنگی؟
7:46
تو برای آنکه حقی غصبشده را بازستانی با او نمیجنگی،
7:49
و نه از سر غیرتی برای آبروی ربودهشده.
7:52
بلکه برای انگیزهای نامعلوم به جنگ او آمدهای.
7:56
این کار شایستهٔ مردی با خرد همانند خرد تو نیست،
7:59
که بجنگد و کشته شود، یا بیهیچ سببی بکشد.
8:03
وای بر تو ای نعیم!
8:05
چه چیز تو را وامیدارد که شمشیرت را بر روی این مرد صالح بکشی،
8:09
آنکه پیروانش را به عدل و احسان
8:12
و بخشیدن به خویشاوندان فرمان میدهد؟
8:14
و چه چیز تو را بر آن میدارد که نیزهات را در خون یاران او فرو بری،
8:18
همانها که از آنچه از هدایت و حق برایشان آورده شده پیروی کردهاند؟»
8:22
این گفتگوی سخت میان نعیم و نفس خویش را
8:26
جز تصمیم قاطعی که همان دم برای اجرایش برخاست، پایان نداد.
8:30
نعیم بن مسعود زیر پردهٔ تاریکی شب از اردوگاه قوم خویش بیرون خزید
8:36
و با شتاب به سوی رسولالله (صلیاللهعلیهوسلم) روان شد.
8:41
چون پیامبر (علیهالصلاةوالسلام) او را دید که در برابرش ایستاده است، فرمود:
8:46
«نعیم بن مسعود؟»
8:48
گفت: «آری، ای رسولالله.»
8:50
فرمود:
8:52
«این ساعت چه چیز تو را آورده است؟»
8:55
گفت:
8:56
«آمدهام شهادت دهم که هیچ معبودی جز الله نیست،
8:59
و تو بندهٔ الله و فرستادهٔ اوی،
9:02
و آنچه آوردهای حق است.»
9:04
سپس بازگشت و گفت:
9:06
«ای رسولالله، من اسلام آوردهام،
9:08
و قوم من از اسلام من آگاه نیستند.
9:11
پس هر فرمانی که خواهی به من بده.»
9:13
پیامبر (علیهالصلاةوالسلام) فرمود:
9:16
«تو در میان ما تنها یک مرد هستی.
9:18
پس نزد قوم خود برو و اگر توانستی، ما را در جنگ یاری ده،
9:22
زیرا جنگ فریب است.»
9:24
گفت: «آری، ای رسولالله.»
9:27
«و به زودی آنچه تو را خوشحال کند خواهی دید، انشاءالله.»
9:30
نعیم بن مسعود هماندم به سوی بنی قریظه رفت،
9:34
و پیش از آن با ایشان همدم و همنشین بود.
9:37
و به آنان گفت:
9:38
«ای بنی قریظه،
9:40
شما دوستی مرا نسبت به خود و راستیِ خیرخواهیام را شناختهاید.»
9:44
گفتند: «آری.»
9:45
«پس ما تو را نزد خود متهم نمیدانیم.»
9:48
گفت:
9:49
«قریش و غطفان در این جنگ وضعی جز وضع شما دارند.»
9:54
گفتند: «چگونه؟»
9:56
گفت:
9:57
«این شهر، شهر شماست،
10:00
و اموال و فرزندان و زنان شما در آن است،
10:03
و شما توان ندارید که آن را به جای دیگری ترک کنید.
10:06
اما قریش و غطفان،
10:09
سرزمین و اموال و فرزندان و زنانشان در جای دیگری است،
10:14
و برای جنگ با محمد آمدهاند،
10:17
و شما را به شکستن پیمانش و یاری دادن خود علیه او فراخواندهاند.
10:20
اگر شما بپذیرید،
10:22
و در جنگ با او پیروزی یابند، آن را غنیمت میشمارند،
10:25
و اگر در چیره شدن بر او ناکام شوند،
10:27
با امنیت به سرزمین خود بازمیگردند
10:30
و شما را به حال خود رها میکنند،
10:31
تا او بدترین انتقام را از شما بگیرد.
10:34
و شما میدانید که اگر او تنها با شما روبهرو شود، توان مقابله با او را ندارید.»
10:39
گفتند: «راست گفتی.»
10:41
«پس نظر تو چیست؟»
10:43
گفت:
10:44
«رأی من این است:
10:46
که با ایشان نجنگید تا آنکه گروهی از بزرگانشان را گروگان بگیرید
10:50
و نزد خود نگه دارید،
10:53
و بدین وسیله آنان را وادار کنید که همراه شما با محمد بجنگند،
10:57
تا بر او پیروز شوید،
10:59
یا آخرین مرد از شما و از ایشان نابود شود.»
11:02
گفتند: «پیشنهاد نیکویی دادی و خیرخواهی کردی.»
11:05
سپس از نزد آنان بیرون آمد
11:07
و نزد ابوسفیان بن حرب، فرمانده قریش رفت،
11:10
و به او و کسانی که با او بودند گفت:
11:12
«ای گروه قریش،
11:14
شما دوستی مرا نسبت به خود و دشمنیام با محمد را میدانید.
11:18
و خبری به من رسیده است
11:20
که حق میدانم آن را به اطلاع شما برسانم
11:23
از روی خیرخواهی برای شما،
11:24
به شرط آنکه آن را پنهان دارید و از جانب من فاش نکنید.»
11:28
گفتند: «این را بر عهدهٔ ما بدان.»
11:31
گفت:
11:32
«بنی قریظه از دشمنیای که با محمد کردهاند پشیمان شدهاند.»
11:36
آنان نزد او فرستادند و گفتند:
11:38
ما پشیمان شدهایم از آنچه کردیم،
11:41
و تصمیم گرفتهایم که به پیمان و صلح با تو بازگردیم.
11:45
آیا خشنود میشوی که از قریش برایت بگیریم
11:48
و سپس از غطفان، مردانی بسیار از بزرگانشان را،
11:51
و آنان را به تو تسلیم کنیم تا گردنشان را بزنی،
11:54
آنگاه ما با تو در جنگ با ایشان همراه شویم تا آنان را نابود کنی؟
11:59
پس [ابوسفیان] نزد ایشان فرستاد و گفت:
12:01
آری.
12:02
اگر یهودیان کسی را فرستادند و از شما گروگانی از مردانتان خواستند،
12:06
هیچکس را به ایشان ندهید.
12:09
پس ابوسفیان گفت:
12:10
تو همپیمان خوبی هستی،
12:12
و خداوند به تو پاداش نیکو دهد.
12:14
سپس نعیم از نزد ابوسفیان بیرون رفت
12:17
و رفت تا به قوم خود، غطفان، رسید.
12:20
و آنان را به همانگونه که با ابوسفیان سخن گفته بود، آگاه کرد،
12:23
و از آنچه ایشان را از آن برحذر داشته بود، بیم داد.
12:26
ابوسفیان خواست بنی قریظه را بیازماید،
12:29
پس نزد ایشان فرستاد و گفت:
12:32
پدرم به شما سلام میرساند و میگوید:
12:35
محاصره ما بر محمد و یارانش طولانی شده و ما خسته شدهایم،
12:40
و ما تصمیم گرفتهایم که با محمد بجنگیم و کار او را یکسره کنیم.
12:45
و پدرم مرا نزد شما فرستاده تا شما را برای همراهی در جنگ فردا با او فراخواند.
12:50
پس به او گفتند: امروز روز شنبه است
12:53
و ما در آن هیچ کاری انجام نمیدهیم.
12:56
و افزون بر این، ما با شما نخواهیم جنگید
12:58
مگر آنکه هفتاد نفر از بزرگان خود و بزرگان غطفان را
13:02
بهعنوان گروگان نزد ما بسپارید،
13:05
زیرا ما میترسیم که اگر جنگ بر شما سخت شود،
13:08
شما به سرزمین خود بشتابید و ما را با محمد تنها بگذارید،
13:12
و شما میدانید که ما توان مقابله با او را نداریم.
13:16
پس چون پسر ابوسفیان به قوم خود بازگشت
13:19
و آنچه را از بنی قریظه شنیده بود به ایشان خبر داد،
13:22
همگی با یک زبان گفتند:
13:24
دور باد، فرزندان بوزینگان و خوکان!
13:27
به خدا سوگند، اگر از ما یک گوسفند به گروگان بخواهند،
13:30
آن را به ایشان نخواهیم داد.
13:32
نعیم بن مسعود در پراکندن صفهای احزاب موفق شد،
13:37
و وحدت کلمه ایشان را از هم گسست.
13:39
و الله بر قریش و همپیمانانشان
13:42
بادی سخت و توفنده فرستاد
13:44
که خیمههای ایشان را از جا میکند،
13:46
و دیگهایشان را واژگون میساخت،
13:48
و آتشهایشان را خاموش میکرد،
13:50
و بر چهرههایشان سیلی میزد،
13:52
و چشمانشان را از خاک پر میکرد.
13:54
پس راهی برای ماندن نیافتند،
13:57
و زیر پردهٔ تاریکی شب کوچ کردند.
14:00
و چون مسلمانان بامداد کردند
14:02
و دیدند که دشمنان خدا پشت کرده و گریختهاند،
14:05
به تکبیر و شکر پرداختند و گفتند:
14:07
ستایش الله را که بندهاش را یاری داد
14:10
و سپاهش را عزیز گردانید،
14:12
و احزاب را به تنهایی شکست داد.
14:14
نعیم بن مسعود
14:16
پس از آن روز
14:18
مورد اعتماد رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) بود،
14:22
و کارها را به او سپردند
14:24
و بارِ امور را بر دوش او نهادند،
14:26
و پرچمها را پیش روی او حمل میکردند.
14:28
و چون روز فتح مکه فرا رسید،
14:31
ابوسفیان بن حرب ایستاد
14:33
و سپاهیان مسلمانان را سان میدید.
14:35
پس مردی را دید که پرچم غطفان را حمل میکرد،
14:38
و به همراهانش گفت: این کیست؟
14:41
گفتند: نعیم بن مسعود است.
14:44
گفت: چه بد کرد با ما در روز خندق!
14:48
به خدا سوگند که او از سختترین مردم
14:51
در دشمنی با محمد بود،
14:53
و اکنون پرچم قومش را پیش روی خود حمل میکند
14:56
و زیر لوای او برای جنگ با ما پیش میآید.
14:59
نعیم بن مسعود،
15:04
مردی که میداند جنگ نیرنگ است
15:08
مِدی و بِصُحبه...
15:10
...
15:13
...
15:16
...