از مجموعهٔ تصاویری از زندگی صحابه (سریال تکمیل شد)
· درس 14 از 93
تصاویری از زندگی صحابه - قسمت (29) - عمیر بن سعد رضی الله عنه - در دوران پیری
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:15
جمعیت «مودّه» افتخار دارد
0:18
که نمونههایی از زندگی صحابه را پیش روی شما قرار دهد
0:22
لعد الرحمن رأفة الباشا
0:25
رحمهالله
0:27
عمیر بن سعد رضیاللهعنه
0:47
در لحظهای پیش، بر تصویری یگانه و درخشان ایستادیم
0:50
زندگی صحابی جلیلالقدر عمیر بن سعد در کودکیاش
0:54
اکنون بیایید بر تصویری درخشان و شگفتانگیز توقف کنیم.
0:59
از زندگیاش در دوران پیری
1:01
و خواهید دید که تصویر دومی
1:04
در جلال و شکوه، از نخستین (کتاب) کمتر نخواهی بود.
1:08
مردم حمص از فرمانروایان خود به شدت ناخرسند و شکایتکننده بودند.
1:13
شکایتکنندهٔ بسیار از ایشان
1:15
پس آنچه بهسوی ایشان آمد از والی
1:17
جز اینکه در آن عیبهایی مییابند.
1:19
و گناهانش را برای او برشمردند
1:21
و کارش را به خلیفهٔ مسلمانان بردند.
1:24
و بر او آرزو کردند که کسی بهتر از او را به جای آنان قرار دهد.
1:28
فاروق رضیاللهعنه تصمیم گرفت (عزم کرد).
1:31
اینکه (خلیفه) والیای نزد ایشان بفرستد که در او هیچ عیبی نیابند (که بر او خرده گیرند)
1:35
و در سیرهٔ او عیب و نقصی نمیبینند.
1:38
پس تیرهای ترکش خود را جلوی خویش پراکند (و مردانش را فراخواند).
1:41
و عجم عیدانها را عودا عودا (چوب به چوب)
1:44
پس هیچکس را بهتر از عمیر بن سعد نیافت
1:47
و با آنکه عمیر در آن هنگام
1:51
در سرزمین جزیره، از سرزمینهای شام، سیر و سفر میکرد
1:54
در رأس لشکرش که برای جنگ در راه الله (غزو) میرفت.
1:57
شهرها را آزاد میکند و دژها را فتح میکند
2:00
و قبیلهها فروتنی میکنند
2:03
و در هر سرزمینی که با پای خود در آن گام نهاد، مساجد را برپا میداشت.
2:07
با این همه
2:09
امیرالمؤمنین او را فراخواند
2:11
و او را به ولایت حمص منصوب کرد
2:14
و (پیامبر) را امر فرمود که به سوی آن روی آورد
2:16
و در برابر آن امر، با وجود کراهتشان از آن، تسلیم شد.
2:19
زیرا او هیچچیز را بر جهاد در راه الله ترجیح نمیداد.
2:24
عُمیر به حمص رسید
2:26
مردم را به نماز جماعت فراخوان
2:29
و چون نماز را به پایان رساند، برای مردم خطبه خواند
2:32
پس الله را حمد کرد و او را ستود.
2:34
و درود و سلام الله بر پیامبرش محمد (ﷺ) فرستاد، سپس گفت
2:38
ای مردم
2:40
اسلام دژی استوار و دری محکم است.
2:44
و دژ اسلام عدل است و دروازهاش حق
2:49
پس چون دژ فرو ریخت و در درهم شکست
2:52
حرمت این دین مباح شمرده میشود
2:55
و همانا اسلام همواره استوار و نفوذناپذیر است.
2:58
سلطان سختگیر شد
3:00
و سختگیری سلطان، زدن با شلاق در بازار نیست.
3:03
و نه کشتهشدن با شمشیر
3:05
ولی داوری با عدل و گرفتن حق است.
3:09
سپس به کار خود بازگشت.
3:11
تا خطّمشی (مختَطّه) خود را برای ایشان از دستور [آن] اجرا کند.
3:14
در خطبهی کوتاه خود
3:16
عُمیر بن سعد یک سال کامل در حمص گذراند.
3:20
در آن مدت (خلال) برای امیرالمؤمنین هیچ نامهای نوشته نشد.
3:23
و به بیتالمال مسلمانان نفرستاد.
3:26
از فیء درهمی (را) و نه دیناری (را) [ترجمه ناقص]
3:28
شکها عمر را به خود مشغول کردند
3:31
او بسیار بیمناک بود نسبت به والیانش
3:34
از فتنهی امارت
3:36
هیچ معصومی نزد او نیست جز رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
3:41
به کاتبش گفت
3:43
به عُمَیر بن سعد مینویسم
3:45
و به او بگو
3:46
هرگاه نامهی امیرالمؤمنین به دستت رسید
3:49
پس حمص را رها کن و به آن روی آور.
3:52
و آنچه از غنیمت مسلمانان (فیء المسلمین) جمعآوری کردهای را با خود بردار
3:56
عمیر بن سعد نامهی عمر رضیاللهعنه را دریافت کرد و (درود) بر عمیر (باد)
4:01
جراب زاده را برداشت
4:03
و کاسهاش را بر دوش خود حمل میکرد و وضوی خود را (با خود) برمیداشت.
4:07
و دستش را بر نیزهاش گرفت
4:09
و حمص و امارتش را پشت سر خود گذاشت
4:13
و با گامهای شتابان، پیاده بر پای خود به سوی مدینه روان شد
4:17
به محض اینکه عمیر به مدینه رسید،
4:20
تا جایی که رنگ چهرهاش پریده شده بود
4:23
و بدنش لاغر شد و موهایش بلند شد.
4:26
و آثار رنج سفر بر او نمایان بود
4:29
عمیر بر امیرالمؤمنین عمر بن خطاب وارد شد
4:33
فاروق از حال او شگفتزده شد و گفت
4:36
چه شده است ای عُمیر؟
4:38
فرمود
4:39
هیچ چیزی از (آن) در من نیست، ای امیرالمؤمنین
4:42
من تندرست و سالم هستم، به حمد الله.
4:45
با تمام دنیا حمل میکنم
4:48
و پاداشش از شاخهایش (یعنی از دو شاخ آن)
4:50
پس گفت
4:51
و آنچه از دنیا همراه داری
4:54
او گمان میکند که مالی را برای بیتالمال مسلمانان حمل میکند
4:58
فرمود
4:59
جوراب من همراه من است
5:01
و زاد و توشهٔ خود را در آن نهادم
5:03
و قدحم با من بود
5:05
در آن میخورم و روی آن سرم و لباسهایم را میشویم
5:09
و مشک آبی برای وضو و نوشیدنیام همراهم بود
5:12
سپس، ای امیرالمؤمنین، تمام دنیا
5:16
این کالای من است، بهخواهش خدا (این بخش ناقص و مبهم است)
5:18
و زیادتیای که نه مرا بدان نیازی است و نه برای هیچکس جز من در آن نیازی است
5:22
عمر گفت
5:24
آیا چیزی (از صدقه یا غنیمت) نیاوردهای؟
5:26
گفت:
5:27
آری، ای امیرالمؤمنین.
5:29
فرمود:
5:30
آیا از امارت، چهارپایی به تو داده نشد که سوارش شوی؟
5:34
گفت:
5:35
آنان به من ندادهاند،
5:37
و من هم از ایشان نخواستهام.
5:39
فرمود:
5:40
و هر چه آوردی را به بیتالمال چه کردی؟
5:43
گفت:
5:44
چیزی نیاوردهام.
5:46
فرمود: چرا؟
5:48
(گفت:)
5:49
هنگامی که به حمص رسیدم،
5:51
نیکان اهل آن را گرد آوردم
5:53
و گردآوری فیءشان را به ایشان سپردم.
5:56
پس هر گاه چیزی از آن را جمع میکردند،
5:59
در کارش با ایشان مشورت میکردم
6:01
و آن را در جای خود مینهادم
6:03
و بر مستحقان از ایشان انفاق میکردم.
6:06
آنگاه عمر به منشیاش گفت:
6:08
عهدنامهی ولایت حمص را برای عمیر تجدید کن.
6:12
(سپس) عمر گفت:
6:14
هیهات!
6:15
آن کار، چیزی است که من نمیخواهم،
6:18
و هرگز برای تو و نه برای کسی پس از تو، ای امیرالمؤمنین، کار نخواهم کرد.
6:22
سپس از او اجازه خواست که به روستایی در حومهی مدینه برود،
6:27
تا خانوادهاش در آنجا سکونت داشته باشند.
6:29
(عمر) به او اجازه داد.
6:30
هنوز زمان درازی از رفتن عمیر به روستایش نگذشته بود
6:34
که عمر خواست یارش را بیازماید
6:38
و از حال او اطمینان یابد.
6:40
پس به یکی از افراد مورد اعتمادش که حارث نام داشت گفت:
6:44
ای حارث، نزد عمیر بن سعد برو
6:47
و همچون مهمان بر او فرود آی.
6:49
اگر آثار نعمت را در او دیدی،
6:52
همانگونه که آمدی بازگرد.
6:54
و اگر حال سختی یافتی،
6:56
این دینارها را به او بده
6:58
و کیسهای که در آن صد دینار است به او بخشش کن.
7:02
حارث رفت تا به روستای عمیر بن سعد رسید،
7:06
از او جویا شد و او را راهنمایی کردند.
7:09
چون او را دید گفت:
7:11
سلام و رحمت الله بر تو باد.
7:13
(عمیر) گفت:
7:15
و بر تو باد سلام و رحمت و برکات الله.
7:18
از کجا آمدهای؟
7:20
گفت:
7:21
از مدینه.
7:23
(عمیر) گفت:
7:24
مسلمانان را چگونه گذاشتی؟
7:26
گفت: به خوبی.
7:28
(عمیر) گفت:
7:29
امیرالمؤمنین چگونه است؟
7:31
گفت:
7:33
سالم و صالح است.
7:35
(عمیر) گفت:
7:36
آیا حدود (الهی) را برپا نمیدارد؟
7:38
گفت: چرا.
7:39
و پسری از او به سبب کار زشتی که انجام داده بود، تنبیه شد
7:42
و از آن ضرب مُرد.
7:44
(عمیر) گفت:
7:45
خدایا، عمر را یاری کن،
7:47
زیرا من او را جز این نمیشناسم
7:49
که بسیار دوستدار تو است.
7:51
حارث سه شب مهمان عمیر بن سعد ماند
7:54
(و در این مدت)
7:56
هر شب برای او یک گرده نان جو بیرون میآورد.
7:58
(همین بود.)
8:00
چون روز سوم رسید،
8:02
مردی از آن جمع به حارث گفت:
8:05
عمیر و خانوادهاش را به سختی انداختهای،
8:08
جز این گرده نان که آن را به شما بر خودشان ترجیح میدهند، چیز دیگری ندارند،
8:13
و گرسنگی و سختی به ایشان زیان رسانده است.
8:16
اگر صلاح میدانی که از ایشان به سوی من منتقل شوی،
8:19
چنین کن.
8:20
در این هنگام
8:21
حارث دینارها را بیرون آورد
8:23
و به عمیر داد.
8:26
عمیر گفت:
8:27
این چیست؟
8:29
حارث گفت:
8:30
امیرالمؤمنین آن را برای تو فرستاده است.
8:33
(عمیر) گفت:
8:34
آن را به او بازگردان
8:36
و سلام او را برسان
8:38
و به او بگو:
8:39
عمیر را به آن نیازی نیست.
8:42
پس همسرش فریاد برآورد،
8:43
و او آنچه را میان شوهرش و مهمانش میگذشت میشنید،
8:47
و گفت:
8:48
ای عمیر، آن را بگیر،
8:50
اگر به آن نیاز داشتی، آن را خرج کن،
8:53
وگرنه آن را در جای خودش بنه.
8:56
زیرا نیازمندان اینجا بسیارند.
8:59
چون حارث سخن او را شنید،
9:02
دینارها را پیش روی عمیر انداخت و بازگشت.
9:05
عمیر آنها را برداشت
9:08
و در کیسههای کوچکی نهاد.
9:11
و آن شب را نخوابید
9:13
مگر پس از آنکه آنها را میان نیازمندان تقسیم کرد
9:16
و از میان آنان فرزندان شهیدان را ویژه کرد
9:19
حارث به مدینه بازگشت
9:21
عمر به او گفت
9:23
چه دیدی ای حارث
9:25
گفت
9:26
حال سختی است ای امیرمؤمنان
9:30
عمر گفت
9:31
آیا دینارها را به او دادی؟
9:33
گفت آری ای امیرمؤمنان
9:36
عمر گفت
9:37
و او با آنها چه کرد؟
9:39
گفت
9:40
نمیدانم
9:42
و گمان نمیکنم حتی یک درهم برای خود نگه داشته باشد
9:46
فاروق به عمیر نوشت که
9:49
هرگاه این نامهام به دستت رسید،
9:52
آن را از دست ننه تا آنکه نزد من بیایی
9:56
عمیر بن سعد به سوی مدینه روانه شد
9:59
و بر امیرمؤمنان وارد شد
10:01
عمر به او خوشآمد گفت و او را گرامی داشت و جایگاهش را نزدیک کرد
10:05
سپس به او گفت
10:07
با دینارها چه کردی ای عمیر؟
10:09
گفت
10:10
تو را با آن چه کار، ای عمر،
10:13
پس از آنکه آنها را برای من واگذاردی؟
10:15
عمر گفت
10:16
سوگند میدهم که به من خبر دهی چه با آنها کردی
10:20
گفت
10:21
آنها را برای خود ذخیره کردم
10:23
تا روزی که مال و فرزندان سودی ندارند، از آنها بهرهمند شوم
10:28
پس چشمان عمر اشکآلود شد
10:30
و گفت
10:31
گواهی میدهم که تو از کسانی هستی که دیگران را بر خود مقدم میدارند،
10:35
هرچند خود بدان نیازمند باشند
10:38
سپس برای او یک بار غذا و دو جامه فرمان داد
10:42
گفت
10:43
اما غذا،
10:45
ای امیرمؤمنان، نیازی به آن نداریم،
10:48
زیرا دو صاع جو نزد خانوادهام گذاشتهام
10:52
و تا زمانی که آن را بخوریم
10:54
خداوند عزّوجلّ روزیمان را خواهد رساند
10:57
اما آن دو جامه،
10:59
آنها را برای همسر فلانی میگیرم
11:01
یعنی همسرش
11:03
که جامهاش کهنه شده و نزدیک است برهنه شود
11:06
زمان زیادی از آن دیدار میان فاروق و یارش نگذشت
11:11
تا آنکه خداوند به عمیر بن سعد اجازه داد
11:14
که به پیامبرش و روشنی چشمش
11:17
محمد بن عبدالله بپیوندد
11:19
پس از آنکه اشتیاقش به دیدار او طولانی شده بود
11:23
پس عمیر با جانی آرام و آسوده در راه آخرت رفت
11:27
با گامی استوار
11:29
هیچ یک از بارهای دنیا شانهاش را سنگین نمیکرد
11:32
و هیچ بار سنگینی از آن پشتش را خم نمیساخت
11:36
رفت
11:37
جز نور و هدایت خود با خود نداشت
11:40
و پارسایی و تقوای خویش را
11:42
چون خبر درگذشت او به فاروق رسید
11:45
اندوه چهرهاش را فراگرفت
11:47
و دردی سخت دلش را فشرد
11:49
و گفت
11:51
دوست داشتم مردانی چون عمیر بن سعد داشتم
11:55
که در کارهای مسلمانان از آنان یاری میجستم
11:58
خدا از عمیر بن سعد خشنود باد و او را خشنود سازد
12:02
که او در میان مردان نمونهای یگانه بود
12:05
و شاگردی برجسته در مکتب محمد بن عبدالله
12:10
عمیر بن سعد همتایی ندارد
12:16
عمر بن خطاب
12:24
و مرا یاری ده تا در ستایش آنان ...
12:26
آیا ...