از مجموعهٔ خلاصه ای از زندگی نامه پیامبر (ص) (سریال کامل است)
· درس 4 از 182
خلاصه ای از سیره پیامبر | حلقه های جمع آوری شده | دوره مکه
صوت ترجمهشده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش میشود. متن زیر بهطور کامل ترجمه شده است.
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
بسم الله الرحمن الرحیم
0:03
محمد رسول
0:12
المختصر در سیره نبویه
0:19
نسب نبوی شریف
0:23
او محمد بن عبدالله بن عبدالمطلب است،
0:27
بن هاشم بن عبد مناف بن قُصیّ،
0:31
بن کلاب بن مُرّه بن کعب،
0:34
بن لؤی بن غالب بن فِهر،
0:37
بن مالک بن نَضر بن کنانه،
0:40
بن خزیمه بن مدرکه بن إلیاس،
0:43
بن مُضر بن نزار بن مَعَد بن عدنان.
0:48
این نسب نبوی شریف را
0:50
امام بخاری در صحیح خود ذکر کرده است،
0:53
و این مقدار از نسب پیامبر صلیاللهعلیهوسلم
0:57
مورد اتفاق (متفقعلیه) است،
1:00
و اتفاق بر آن نقل شده است.
1:02
امام نووی و حافظ ابن کثیر
1:06
و امام ابن قیم و دیگران (آن را نقل کردهاند).
1:09
حافظ ابن کثیر گفته است:
1:11
و این نسبی که تا عدنان بیان کردیم،
1:15
در آن هیچ شکّی و اختلافی نیست،
1:18
و به تواتر و اجماع ثابت است.
1:22
ولادت پیامبر صلیاللهعلیهوسلم
1:27
و (نشانههای) رضایت او (از این امر)
1:29
رسول الله صلیاللهعلیهوسلم روز دوشنبه متولد شد،
1:34
در ماه ربیعالاول، در سال فیل.
1:38
امام مسلم در صحیح خود روایت کرده است
1:40
از ابوقتاده انصاری رضیاللهعنه که گفت:
1:45
از رسول الله صلیاللهعلیهوسلم دربارهٔ روزهٔ روز دوشنبه پرسیده شد،
1:50
پس رسول الله صلیاللهعلیهوسلم فرمود:
1:54
در آن (روز) من متولد شدم،
1:56
و در آن (روز) بر من نازل شد (وحی).
1:58
دربارهٔ تعیین روز دوشنبهٔ ماه ربیعالاول
2:03
که رسول الله صلیاللهعلیهوسلم در آن متولد شد، اختلاف است.
2:07
جمهور بر ایناند که آن روز دوازدهم
2:10
از ماه ربیعالاول است.
2:13
ابن اسحاق در سیره (نیز) همین را برگزیده است.
2:16
امام احمد و ترمذی با سند حسن روایت کردهاند
2:20
از قیس بن مخرمه رضیاللهعنه که گفت:
2:24
من و رسول الله صلیاللهعلیهوسلم در سال فیل متولد شدیم.
2:29
حاکم در المستدرک با سند حسن روایت کرده است
2:33
از ابن عباس رضیاللهعنهما که گفت:
2:37
پیامبر صلیاللهعلیهوسلم در سال فیل متولد شد.
2:42
آمنه دختر وهب، فرزندش رسول الله صلیاللهعلیهوسلم را چند روزی شیر داد،
2:49
و او کمشیر بود.
2:52
سپس ثُوَیبه، کنیز ابولهب، او را شیر داد،
2:55
و این پیش از آن بود که حلیمه سعدیه (نزد آمنه) آید.
3:00
شیخین (بخاری و مسلم) در دو صحیح خود روایت کردهاند
3:02
از ام حبیبه دختر ابوسفیان رضیاللهعنها
3:07
که به رسول الله صلیاللهعلیهوسلم گفت:
3:11
ما شنیدهایم که میخواهی با دختر ابوسلمه ازدواج کنی.
3:16
پس پیامبر صلیاللهعلیهوسلم فرمود:
3:19
(آیا) دختر امسلمه (است)؟
3:21
گفتم: آری.
3:23
رسول الله صلیاللهعلیهوسلم فرمود:
3:27
اگر او ربیبهٔ من در خانهٔ من نمیبود، باز هم بر من حلال نبود،
3:32
زیرا او دختر برادر من از شیر است؛
3:35
مرا و ابوسلمه را ثُوَیبه شیر داده است.
3:39
پس دختران و خواهرانتان را بر من عرضه مکنید.
3:44
شیر دادن پیامبر صلیاللهعلیهوسلم در بادیهٔ بنی سعد
3:52
سپس حلیمه سعدیه رسول الله صلیاللهعلیهوسلم را شیر داد
3:57
در بادیهٔ بنی سعد بن بکر.
4:00
و رسول الله صلیاللهعلیهوسلم نزد او ماند
4:05
دو سال تا آنکه از شیر گرفته شد.
4:07
سپس حلیمه از آمنه دختر وهب درخواست کرد
4:11
که رسول الله صلیاللهعلیهوسلم نزد او بماند،
4:16
و این به سبب برکاتی بود که (از او) دیده بود.
4:20
حلیمه سعدیه گفت:
4:24
ما همواره از خداوند افزونی و خیر را دریافت میکردیم
4:28
تا آنکه دو سالش گذشت و او را از شیر باز گرفتیم.
4:32
او چنان رشد میکرد که مانند کودکان دیگر نبود،
4:36
و هنوز دو سالش کامل نشده بود که پسری قویاندام شد.
4:41
ماجرای شکافتن سینهٔ شریف پیامبر صلیاللهعلیهوسلم
4:47
و در حالی که رسول الله صلیاللهعلیهوسلم
4:51
با کودکان در بادیهٔ بنی سعد بازی میکرد،
4:55
ناگهان جبرئیل علیهالسلام نزد او آمد
4:58
و با او فرشتهای دیگر بود،
5:00
و سینهٔ شریفش را شکافت.
5:03
امام احمد در مسند خود روایت کرده است،
5:05
و حاکم در المستدرک با سند شواهد حسن،
5:09
از عتبة بن عبدالسلمی که گفت:
5:13
مردی از رسول الله صلیاللهعلیهوسلم پرسید:
5:17
ای رسول خدا، آغاز کار شما چگونه بود؟
5:21
رسول الله صلیاللهعلیهوسلم فرمود:
5:25
دایهام از بنی سعد بن بکر بود.
5:28
من و پسری از (فرزندان) او با گوسفندانمان بیرون رفتیم،
5:32
و توشهای همراه نداشتیم.
5:34
به او گفتم: ای برادر،
5:36
برو و از نزد مادرمان توشهای برای ما بیاور.
5:40
برادرم رفت،
5:42
و من نزد گوسفندان ماندم.
5:44
ناگهان دو پرندهٔ سفید که گویی دو عقاب بودند، نزدیک آمدند.
5:48
یکی از آن دو به همراهش گفت:
5:50
آیا آن است؟
5:52
گفت: آری.
5:53
پس به سوی من شتافتند،
5:56
مرا گرفتند و به پشت خواباندند،
5:59
سپس شکم مرا شکافتند،
6:01
آنگاه دلم را بیرون آوردند و آن را شکافتند،
6:04
و از آن دو لختهٔ سیاه بیرون آوردند.
6:07
یکی از آن دو به همراهش گفت
6:10
«حص» یعنی شکافت (یا «خط» یعنی نشانهگذاری)
6:13
پس آن را شکافت و با مهر نبوت بر آن مهر زد
6:17
سپس آن دو رفتند و مرا رها کردند
6:20
و من بسیار ترسیده بودم
6:23
آنگاه به سوی مادرم رفتم
6:25
و آنچه را که دیده بودم برایش بازگو کردم
6:28
او بر من ترسید که مبادا این حادثه گزندی به من برساند
6:31
پس گفت: «تو را به الله پناه میدهم»
6:34
سپس شترش را زین کرد
6:36
و مرا بر پالان نشاند
6:38
و خودش پشت سرم سوار شد
6:40
تا آنکه به مادرم رسیدیم
6:42
آنگاه گفت: «امانت و مسئولیتم را ادا کردم»
6:46
و آنچه را که دیده بودم برایش تعریف کردم
6:49
پس این امر او را نگران نکرد
6:51
و گفت: «من دیدم نوری از من بیرون آمد
6:55
که کاخهای شام به واسطهی آن روشن شد»
6:58
امام مسلم در صحیح خود روایت کرده است
7:01
از انس بن مالک رضیاللهعنه که گفت:
7:05
همانا رسول الله (ﷺ)
7:08
جبرئیل علیهالسلام نزد او آمد
7:11
در حالی که با کودکان بازی میکرد
7:13
او را گرفت و زمینش زد
7:15
سپس سینهاش را شکافت
7:17
و قلب او را بیرون آورد
7:19
و از آن، لختهای را بیرون کشید
7:21
و گفت: «این بهرهی شیطان از تو بود»
7:25
سپس آن را در طشتی از طلا با آب زمزم شست
7:30
سپس آن را به هم پیوست و در جای خود بازگرداند
7:34
و کودکان دواندوان نزد مادرش آمدند
7:37
یعنی دایهاش
7:39
و گفتند: «محمد کشته شده است»
7:43
پس به استقبال او آمدند در حالی که رنگش پریده بود
7:46
انس رضیاللهعنه گفت:
7:49
و من همواره اثر آن دوختهی سینهاش را میدیدم
8:02
رسول الله (ﷺ) پس از حادثهی شق صدر
8:05
به نزد مادرش آمنه دختر وهب بازگشت
8:07
(این بازگشت پس از شکافتن سینه بود)
8:10
چون رسول الله (ﷺ)
8:14
به شش سالگی از عمر مبارکش رسید
8:17
مادرش آمنه او را برد
8:19
تا داییهای جدش عبدالمطلب را در یثرب زیارت کند
8:23
و آن همان مدینهی نبوی است
8:26
و در بازگشتشان به مکه
8:29
آمنه دختر وهب در منطقهی «ابواء» درگذشت
8:33
که میان مکه و مدینه است
8:37
امام ابن قیم گفت:
8:39
و هیچ اختلافی نیست که مادر پیامبر (ﷺ)
8:43
میان مکه و مدینه، در ابواء، درگذشت
8:47
هنگام بازگشت از مدینه از زیارت داییهایش
8:51
و در آن هنگام هفت سال کامل نداشت
8:59
عبدالمطلب، جد پیامبر (ﷺ) سرپرستی
9:04
رسول الله (ﷺ) را بر عهده گرفت
9:08
پس از آنکه آمنه دختر وهب
9:11
مادر پیامبر (ﷺ) درگذشت
9:15
و سرپرستی او برای رسول الله (ﷺ) دو سال ادامه یافت
9:21
و الله محبت رسولش (ﷺ) را
9:25
در دل جدش عبدالمطلب افکند
9:28
تا آنکه هرگز از او جدا نمیشد
9:32
حاکم در المستدرک به سند حسن آن را روایت و تصحیح کرده است
9:36
از کندیر بن سعید، از پدرش که گفت:
9:40
در جاهلیت حج گزاردم
9:42
ناگهان مردی را دیدم که دور خانهی کعبه طواف میکرد
9:45
و او رجز میخواند و میگفت:
9:48
«پروردگارا، شترسوارم محمد را به من بازگردان
9:52
و بازگرداندنش را نزد من نیکوییای قرار ده»
9:55
پرسیدم: «این کیست؟»
9:57
گفتند: «عبدالمطلب بن هاشم است
10:01
که پسر پسرش محمد را در طلب شترانش فرستاده
10:05
و او هیچ کاری را که فرستاده شده، بینتیجه نگذاشته
10:09
و او را نگه داشته بود»
10:11
پس محمد با شترها بازگشت
10:15
و او را در آغوش گرفت و گفت:
10:17
«ای پسرم، من بر تو بسیار اندوهگین شدم
10:21
که هرگز بر چیزی آنگونه اندوهگین نشده بودم
10:24
به الله سوگند که هرگز تو را به کاری نخواهم فرستاد
10:28
و پس از این هرگز از من جدا نخواهی شد»
10:31
وفات عبدالمطلب
10:35
چون رسول الله (ﷺ)
10:40
به هشت سالگی رسید
10:42
جدش عبدالمطلب درگذشت
10:45
و پیش از وفاتش
10:47
فرزندش ابوطالب را به حفظ و سرپرستی او وصیت کرد
10:50
رسول الله (ﷺ) را
10:53
و دلیل انتخاب ابوطالب
10:56
این بود که او برادر عبدالله (پدر پیامبر) بود
10:59
از مادر پیامبر (ﷺ)
11:04
سرپرستی عمو
11:06
ابوطالب
11:10
سرپرستی رسول الله (ﷺ) را بر عهده گرفت
11:16
و سن پیامبر (ﷺ) در آن هنگام
11:18
هشت سال بود
11:21
و سرپرستی، نگهداری و حمایت او تا زمان بعثت رسول الله (ﷺ) ادامه یافت
11:25
تا آنکه رسول الله (ﷺ) مبعوث شد
11:29
او حفاظت و یاریاش را تمام کرد، آنگاه که الله او را با عزیزترین یاری برانگیخت
11:36
چون رسول الله (ﷺ) به دوازده سالگی رسید
11:42
عمویش ابوطالب او را به شام برد
11:45
و این از کمال لطف ابوطالب نسبت به رسول الله (ﷺ) بود
11:52
زیرا کسی نبود که اگر او را در مکه رها میکرد، از او نگهداری کند
11:56
در اثنای این سفر، بحیرا راهب او را دید
12:01
و او را به صفتش که در تورات و انجیل آمده بود، شناخت
12:04
و از نشانهها برای کسانی که با ابوطالب بودند، درباره رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) آشکار شد
12:11
آنچه ابوطالب را بیشتر به همراهی با او و حرص بر او واداشت
12:16
و بحیرا به ابوطالب دستور داد که رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) را بازگرداند
12:22
تا یهودیان در شام او را نبینند
12:25
که او را بشناسند و بکشند
12:27
پس او را به مکه بازگرداند
12:30
حضور رسول الله (ﷺ) در پیمان فضول
12:35
رسول الله (ﷺ) در پیمان فضول شرکت کرد
12:41
در حالی که پانزده ساله بود
12:43
و سبب نامیده شدن این پیمان به این نام
12:47
آن است که ابن اسحاق در سیرهاش یاد کرده است
12:50
قبایل قریش برای پیمانی گرد آمدند
12:53
و در خانهٔ عبدالله بن جدعان بن عمرو فراهم آمدند
12:57
به سبب شرف و سن او
12:59
و پیمانشان نزد او بود
13:01
بنی هاشم و بنی مطلب
13:04
و اسد بن عبدالعزی
13:06
و زهره بن کلاب
13:08
و تیم بن مره
13:10
پس پیمان بستند و عهد کردند که در مکه هیچ ستمدیدهای از اهل آن را رها نکنند
13:16
و نیز دیگران از مردمی که وارد آن شوند
13:19
مگر آنکه با او برخیزند
13:21
و علیه ستمگر او همدست شوند تا حق او به او بازگردد
13:25
پس قریش آن پیمان را نامید
13:28
پیمان فضول
13:30
و ابن اسحاق در سیره با سند صحیح و مرسل روایت کرده است
13:34
از طلحه بن عبدالله بن عوف زهری
13:37
گفت
13:38
رسول الله (ﷺ) فرمود
13:42
من در خانهٔ عبدالله بن جدعان در پیمانی حاضر بودم
13:46
که دوست ندارم شتران سرخموی به جای آن برای من باشد
13:49
و اگر در اسلام به آن فراخوانده شوم، اجابت میکنم
13:52
و امام احمد در مسندش روایت کرده است
13:55
و بخاری در الادب المفرد با سند صحیح
13:59
از عبدالرحمن بن عوف رضیاللهعنه روایت کرد که گفت
14:03
رسول الله (ﷺ) فرمود
14:07
من در پیمان مطیّبین همراه عموهایم حاضر شدم در حالی که نوجوان بودم
14:12
و دوست ندارم که شتران سرخموی برای من باشد و آن را بشکنم
14:16
پیامبر (ﷺ) گوسفندان را چرانید
14:23
رسول الله (ﷺ) عمل کرد
14:27
در جوانیاش به چرانیدن گوسفندان
14:29
و این پیش از بعثتش بود
14:32
امام بخاری در صحیحش روایت کرده است
14:35
از ابوهریره رضیاللهعنه
14:37
از پیامبر (ﷺ) که فرمود
14:41
خداوند هیچ پیامبری را مبعوث نکرد جز آنکه گوسفند چراند
14:45
یارانش گفتند: و تو؟
14:48
رسول الله (ﷺ) فرمود
14:51
آری، من آنها را در برابر چند قیراط برای اهل مکه میچراندم
14:56
و بخاری در الادب المفرد با سند صحیح روایت کرده است
15:01
از عبده بن حزن رضیاللهعنه که گفت
15:04
صاحبان شتر و صاحبان گوسفند به یکدیگر فخر فروختند
15:08
پس پیامبر (ﷺ) فرمود
15:11
موسی مبعوث شد در حالی که چوپان گوسفندان بود
15:14
و داوود مبعوث شد در حالی که چوپان گوسفندان بود
15:18
و من مبعوث شدم در حالی که گوسفندان خانوادهام را در أجیاد میچراندم
15:23
حافظ در فتحالباری گفته است
15:25
علما گفتهاند
15:27
حکمت در اینکه پیامبران پیش از نبوت به چرانیدن گوسفند وادار شدند
15:32
نخست آنکه با چرانیدن آن تمرین کنند تا برای برعهده گرفتن امر امتشان آماده شوند
15:40
دوم
15:41
و اینکه در معاشرت با آن برای آنان بردباری و مهربانی حاصل شود
15:46
زیرا اگر بر چرانیدن و گردآوری آن پس از پراکندگیاش در چراگاه صبر کنند
15:52
و انتقال آن از جایی به جای دیگر
15:55
و دفع دشمنش از درنده و غیر آن
15:58
و آگاه شدن از اختلاف طبایعش و شدت پراکندگیاش
16:02
با ناتوانیاش و نیازش به مراقبت
16:05
از اینها بر صبر بر امت خو میگیرند
16:08
و اختلاف طبایع و تفاوت عقلهایشان را میشناسند
16:12
پس شکستگیاش را جبران میکنند و با ناتوانش مدارا میورزند
16:15
و در مراقبت از آن نیکو رفتار میکنند
16:18
پس تحمل سختی آن برایشان آسانتر خواهد بود
16:21
از آنکه از نخستین لحظه به انجام آن مکلف شوند
16:26
به سبب آنکه از راه تدریجی شدن با چرانیدن گوسفند به آن دست مییابند
16:30
سوم
16:32
و در یاد کردن پیامبر (ﷺ) از این امر
16:36
پس از آنکه دانست که او گرامیترین مخلوق نزد خداست
16:39
آنچه از فروتنی عظیم در برابر پروردگارش داشت
16:43
و تصریح به نعمت او بر وی و برادرانش از پیامبران
16:48
که درود و سلام خداوند بر او باد
16:51
و بر سایر پیامبران
16:54
بیرون رفتن پیامبر (ﷺ) در تجارت خدیجه رضیاللهعنها و ازدواج او با وی
17:00
و ازدواجش با او
17:02
و چون پیامبر (ﷺ) به بیست و پنج سالگی از عمر مبارکش رسید
17:10
در تجارتی برای خدیجه دختر خویلد رضیاللهعنها به شام رفت
17:16
همراه با غلامش میسره
17:19
میسره آنچه را از شأن او دید که او را شگفتزده کرد
17:24
بازگشت و آنچه را دیده بود به بانویش خدیجه رضیاللهعنها خبر داد
17:30
پس خدیجه در ازدواج با او رغبت کرد
17:34
زیرا به خیری که خداوند برای او گرد آورده بود امید داشت
17:39
و بیشتر از آنچه به خاطر بشر خطور کند
17:42
پس رسول الله (ﷺ) با او ازدواج کرد
17:46
در حالی که او بیست و پنج ساله بود
17:50
و درباره سن خدیجه رضیاللهعنها اختلاف است
17:53
هنگامی که رسول الله (ﷺ) با او ازدواج کرد
17:57
گفته شده چهل ساله بود
17:59
و گفته شده بیست و هشت ساله بود
18:02
و گفته شده غیر از این است
18:04
حقیقت این است که هیچچیز ثابتشدهای دربارهٔ سن ایشان (رضیاللهعنها) در زمان ازدواجشان وجود ندارد.
18:08
زمانی که رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) با ایشان ازدواج کرد،
18:13
و ایشان نخستین زنی بود که رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) با او ازدواج کرد،
18:18
و نخستین زنی از همسران ایشان بود که وفات یافت،
18:21
و پیامبر (ﷺ) تا زمانی که ایشان زنده بود، با دیگری ازدواج نکرد،
18:24
و همهٔ فرزندان ایشان، پسران و دختران، از ایشان روزی یافتند، جز ابراهیم،
18:29
و ابراهیم از ماریهٔ قبطیه بود.
18:32
تجدید بنای کعبه.
18:37
قریش قصد تجدید بنای کعبه را داشتند،
18:40
و این بهسبب سستی و فرسودگیای بود که به بنای آن رسیده بود.
18:44
و این پیش از بعثت پیامبر (ﷺ) و پنج سال پیش از آن رخ داد.
18:51
و سن پیامبر (ﷺ) در آن زمان سی و پنج سال بود.
18:56
و پیامبر (ﷺ) در بنای کعبه با قوم خود شرکت کرد.
19:03
شیخان (بخاری و مسلم) در صحیح خود روایت کردهاند،
19:06
از جابر بن عبدالله (رضیاللهعنهما) که گفت:
19:10
همانا رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
19:13
سنگها را همراه ایشان برای کعبه حمل میکرد،
19:17
و تهبند ایشان بر تن بود.
19:19
پس عباس، عموی ایشان (رضیاللهعنه) به او گفت:
19:22
ای برادرزاده!
19:24
کاش تهبندت را باز میکردی و آن را بر شانهات، زیر سنگها میگذاشتی.
19:29
گفت: پس آن را باز کرد و بر شانهاش گذاشت،
19:33
و ناگاه بیهوش بر زمین افتاد.
19:36
گفت: پس از آن روز هرگز ایشان را برهنه ندیدند.
19:40
و در روایت دیگری در صحیحین آمده است:
19:43
جابر (رضیاللهعنه) گفت:
19:46
هنگامی که کعبه را بنا میکردند،
19:48
پیامبر (ﷺ) رفت،
19:51
و عباس با ایشان سنگ حمل میکردند.
19:54
پس عباس (رضیاللهعنه) به پیامبر (ﷺ) گفت:
19:59
تهبندت را بر گردنت بگذار.
20:02
پس ایشان به زمین افتاد،
20:04
و چشمانش به آسمان خیره ماند.
20:07
سپس فرمود: تهبندم را به من بده،
20:10
و آن را بر خود بست.
20:12
حافظ ابن حجر در فتحالباری گفته است:
20:14
و در این حدیث آمده که پیامبر (ﷺ)
20:17
پیش از بعثت و پس از آن از آنچه زشت شمرده میشود، محفوظ بود،
20:22
و در آن نهی از برهنگی در حضور مردم وجود دارد.
20:26
پیامبر (ﷺ)
20:31
حجرالأسود را با دست مبارک خود نصب کرد.
20:35
هنگامی که قریش در بنای کعبه بهجایی رسیدند
20:38
که باید حجرالأسود را در آن جای میدادند،
20:40
بر سر اینکه چه کسی آن را نصب کند، اختلاف کردند،
20:43
تا آنجا که نزدیک بود جنگ میان ایشان درگیرد.
20:46
پس توافق کردند که نخستین کسی که از دروازهٔ بنی شیبه وارد میشود، میان ایشان داوری کند.
20:52
و خداوند چنین مقدر کرد که نخستین کسی که از دروازهٔ بنی شیبه بر ایشان وارد شد،
20:58
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) بود.
21:02
امام احمد در مسندش روایت کرده،
21:04
و حاکم در المستدرک با سند صحیح روایت کرده است،
21:08
و لفظ از آنِ حاکم است،
21:10
از عبدالله بن سائب که گفت:
21:13
قریش هنگامی که خواستند حجر را نصب کنند، اختلاف کردند،
21:17
تا آنجا که نزدیک بود میان ایشان جنگ با شمشیر درگیرد.
21:22
پس گفتند: میان خود نخستین مردی را که از این دروازه داخل میشود داور قرار دهید.
21:27
پس رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) داخل شد،
21:31
و گفتند: این امین است.
21:34
و ایشان را در دوران جاهلیت «امین» مینامیدند.
21:38
گفتند: ای محمد!
21:40
ما به داوری تو راضی هستیم.
21:42
پس پارچهای خواست، آن را گسترد و حجر را در آن نهاد،
21:46
سپس فرمود: این قبیله و آن قبیله،
21:50
هر قبیلهای از شما گوشهای از پارچه را بگیرد.
21:54
پس چنین کردند و آن را بلند کردند،
21:57
و رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) آن را گرفت
22:01
و با دست خود در جای خود نهاد.
22:03
و در روایت دیگری در المستدرک
22:06
و دلائل النبوة بیهقی با سند حسن آمده است،
22:10
از علی بن ابیطالب (رضیاللهعنه) که گفت:
22:14
هنگامی که خواستند حجر را نصب کنند،
22:17
بر سر نصب آن اختلاف کردند،
22:19
و گفتند: نخستین کسی که از این دروازه بیرون آید، او آن را نصب کند.
22:24
پس رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) از جانب دروازهٔ بنی شیبه بیرون آمد،
22:27
از جانب دروازهٔ بنی شیبه.
22:30
پس دستور داد پارچهای گسترده شود،
22:33
و حجر را در میان آن نهاد.
22:35
سپس از هر تیرهٔ قریش مردی را فرمان داد
22:39
که گوشهٔ پارچه را بگیرد،
22:42
پس رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) آن را با دست خود گرفت و نصب کرد.
22:45
خداوند پیامبرش (صلیاللهعلیهوسلم) را
22:50
پیش از بعثت حفظ کرد.
22:54
پیش از بعثت.
22:56
الله سبحانه و تعالی
22:59
پیامبرش (صلیاللهعلیهوسلم) را صیانت کرد
23:02
و از آسیب حفظ نمود،
23:03
و او را از آلودگی جاهلیت و از هر عیبی پاک گردانید،
23:07
و هر خوی نیکی به او عطا فرمود،
23:10
تا آنجا که در میان قومش جز با نام «امین» شناخته نمیشد،
23:14
بهسبب پاکیای که از او مشاهده کرده بودند،
23:17
و راستگویی و امانتداری ایشان (صلیاللهعلیهوسلم).
23:21
امام ابن قیم گفته است:
23:24
سپس الله خلوتگزینی و عبادت پروردگارش را محبوب او گردانید،
23:28
و در غار حرا خلوت میکرد،
23:31
و شبهای بسیار در آن به عبادت میپرداخت.
23:35
و بتها و دین قومش برای او منفور گشت،
23:39
و هیچچیز نزد او منفورتر از اینها نبود.
23:43
مبعث پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم).
23:47
هنگامی که رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
23:52
به چهل سالگی از عمر مبارکش رسید، بنابر قول صحیح،
23:56
وحی بر او نازل شد، در حالی که در غار حرا بود.
24:00
در صحیحین (بخاری و مسلم) روایت کردهاند
24:03
از عایشه رضیاللهعنها که گفت:
24:06
نخستین چیزی که از وحی آغاز شد بر رسول الله (ﷺ)
24:10
خوابهای راستین در خواب بود،
24:14
پس هیچ خوابی نمیدید مگر آنکه همچون شکافتن صبحدم پدیدار میشد.
24:19
سپس خلوتگزینی محبوب او گشت،
24:22
و در غار حرا خلوت میکرد،
24:25
و در آنجا تحنّث مینمود، یعنی عبادت میکرد
24:28
شبهای بسیار،
24:31
پیش از آنکه به سوی خانوادهاش بازگردد، و برای آن توشه برمیداشت؛
24:35
سپس به سوی خدیجه بازمیگشت و برای مانند آن (روزها) توشه برمیگرفت،
24:39
تا آنکه حق بر او آمد و او در غار حرا بود.
24:43
پس فرشته نزد او آمد و گفت: «بخوان».
24:47
گفت: «من خواننده نیستم».
24:50
گفت: «پس مرا گرفت و چنان فشرد که سختی به من رسید».
24:56
سپس مرا رها کرد و گفت: «بخوان».
25:00
گفتم: «من خواننده نیستم».
25:03
پس بار دوم مرا گرفت و فشرد تا آنکه سختی به من رسید.
25:08
سپس مرا رها کرد و گفت: «بخوان».
25:12
گفتم: «من خواننده نیستم».
25:15
پس بار سوم مرا گرفت و فشرد،
25:18
سپس مرا رها کرد و گفت:
25:21
بخوان به نام پروردگارت که آفرید
25:25
انسان را از خون بسته آفرید
25:29
و پروردگار تو بسیار بزرگوار است،
25:31
آن که به وسیلهٔ قلم آموخت،
25:34
به انسان آنچه را نمیدانست آموخت
25:39
پس رسول الله (ﷺ) با آن (وحی) بازگشت،
25:43
در حالی که دلش به شدت میلرزید.
25:45
نزد خدیجه دختر خویلد رضیاللهعنها آمد،
25:49
و فرمود: «مرا بپوشانید، مرا بپوشانید».
25:53
پس او را پوشاندند تا ترسش فرو نشست.
25:56
سپس به خدیجه گفت و ماجرا را برایش بازگو کرد،
25:59
و فرمود: «بر جانم بیمناک شدهام».
26:03
خدیجه رضیاللهعنها گفت:
26:06
«هرگز چنین نیست، به الله سوگند که الله هرگز تو را خوار نمیگرداند،
26:10
تو به خویشاوندی میپیوندی،
26:13
بار سنگین (دیگران) را بر دوش میکشی،
26:15
تهیدستان را کفایت میکنی،
26:17
مهمان را گرامی میداری،
26:19
و در حوادث حق یاری میدهی».
26:23
سستی (فروکش کردن) وحی
26:25
و بازگشت آن برای بار دوم.
26:28
وحی از رسول الله (ﷺ) فروکش کرد
26:33
پس از نخستین بار نزول جبرئیل علیهالسلام
26:37
بر رسول الله (ﷺ).
26:41
و حکمت این امر
26:43
آن بود که رسول الله (ﷺ)
26:46
بار دیگر مشتاق آن (وحی) گردد.
26:49
امام احمد در مسند خود با سندی حسن روایت کرده است
26:53
که جابر بن عبدالله رضیاللهعنهما گفت:
26:57
در آغاز کار، وحی از رسول الله (ﷺ) بازداشته شد،
27:01
(و در این مدت)
27:03
خلوتگزینی محبوب او گشت
27:05
و به خلوت در حرا میپرداخت.
27:07
پس در حالی که از حرا بازمیگشت،
27:10
ناگهان صدایی از بالای سرم شنیدم،
27:13
سرم را بلند کردم،
27:15
ناگاه همان (فرشتهای) که در حرا نزدم آمده بود
27:17
بر فراز آسمان و زمین، بر کرسیای نشسته بود.
27:20
چون او را دیدم، بر زمین فرو افتادم.
27:23
چون به خود آمدم،
27:25
با شتاب نزد خانوادهام رفتم و گفتم:
27:28
«مرا بپوشانید، مرا بپوشانید!»
27:30
پس جبرئیل نزد من آمد و گفت:
27:33
«ای جامهبهخودپیچیده،
27:37
برخیز و (مردم را) بیم ده،
27:40
و پروردگارت را بزرگ دار،
27:42
و جامهات را پاک گردان،
27:45
و از پلیدی دوری گزین».
27:47
بخاری و مسلم در صحیحین روایت کردهاند،
27:50
و امام احمد در مسند خود،
27:52
و لفظ از آن احمد است،
27:54
از ابوسلمه بن عبدالرحمن،
27:56
که گفت:
27:58
جابر بن عبدالله
28:00
رضیاللهعنهما مرا خبر داد
28:02
که از رسول الله
28:04
صلیاللهعلیهوسلم شنیده که میفرمود:
28:07
«سپس وحی برای مدتی از من فروکش کرد،
28:10
پس در حالی که راه میرفتم،
28:12
صدایی از آسمان شنیدم،
28:14
چشمم را به سوی آسمان بلند کردم،
28:17
ناگاه همان فرشتهای که نزدم آمده بود
28:19
در حرا
28:21
بر کرسیای میان آسمان و زمین نشسته بود،
28:24
پس از (دیدن) او چنان هراسان شدم که به زمین فرو افتادم،
28:27
و نزد خانوادهام آمدم و گفتم:
28:30
«مرا بپوشانید، مرا بپوشانید، مرا بپوشانید!»
28:33
پس مرا پوشاندند.
28:36
آنگاه الله تعالی فرو فرستاد:
28:38
«ای جامهبهخودپیچیده،
28:40
برخیز و (مردم را) بیم ده،
28:43
و پروردگارت را بزرگ دار،
28:45
و جامهات را پاک گردان،
28:48
و از پلیدی دوری گزین».
28:51
پس از آن، وحی پیوسته و پیدرپی فرود آمد».
28:54
حافظ ابن کثیر گفت:
28:56
سپس الله به رسولش (ﷺ) فرمان داد
29:00
در این آیه (که...)
29:02
تا قوم خود را هشدار دهد و ایشان را به سوی الله فرا خواند
29:05
پس پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) همت بست
29:08
از ساق تکلیف (با جدیت کامل)
29:10
و در طاعت الله سبحانه به پا خاست
29:12
کاملترین برخاستن
29:14
به سوی الله سبحانه فرا میخواند
29:16
بزرگ و کوچک
29:18
و آزاد و برده
29:20
و مردان و زنان
29:22
و سیاه و سرخپوست
29:24
و این به سبب جهانی بودن رسالت ایشان (صلیاللهعلیهوسلم) است
29:29
چنانکه خداوند تعالی فرمود
29:31
و ما تو را جز بهعنوان فرستادهای برای همهٔ مردم، مژدهدهنده و بیمدهنده نفرستادیم
29:41
مژدهدهنده و بیمدهنده
29:44
ولی بیشتر مردم نمیدانند
29:50
و همچنان که فرمود
29:52
و ما تو را جز رحمتی برای جهانیان نفرستادیم
30:04
دعوت در زندگی رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) به دو بخش تقسیم میشود
30:08
به دو قسمت
30:10
مکی و مدنی
30:12
و دورهٔ مکی به دو بخش تقسیم میشود
30:15
پنهانی
30:17
و سه سال ادامه یافت
30:19
و آشکار
30:21
تنها با زبان و بدون جنگ
30:23
و از آغاز سال چهارم بعثت آغاز شد
30:27
تا هجرت به مدینه
30:30
دعوت پنهانی
30:32
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) آغاز کرد به پنهانی دعوت کردن کسانی را که به ایشان اعتماد داشت
30:38
پس همسرش خدیجه دختر خویلد رضیاللهعنها و دخترانش را آگاه ساخت
30:44
و علی بن ابیطالب رضیاللهعنه
30:47
که در دامان پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) بود
30:51
و غلام ایشان زید بن حارثه
30:54
و نخستین کسی که از بیرون خانهٔ ایشان به او ایمان آورد
30:57
ابوبکر صدیق رضیاللهعنه بود
31:00
و در این مرحلهٔ آغازین دعوت، کسانی در دین الله داخل شدند
31:06
کسی که الله سینهاش را برای اسلام گشاده کرده است
31:09
پس شمار اندکی از نخستین صحابهٔ گرامی رضیاللهعنهم اسلام آوردند
31:15
اینها پنهانی اسلام آوردند
31:19
و رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) با ایشان دیدار میکرد و بهصورت پنهانی راهنماییشان میفرمود
31:26
زیرا دعوت هنوز فردی و پنهانی بود
31:31
وحی پیدرپی نازل شده بود و پس از نزول آغازین سورهٔ مدثر، نزولش کم شده بود
31:37
و مردم شروع به شنیدن خبر دعوت اسلام کردند
31:41
پس در این دورهٔ پنهانی، فقرا و بردگان داخل آن شدند
31:47
نخستین خونی که در اسلام ریخته شد
31:50
هنگامی که اصحاب رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) نماز میگزاردند
31:56
به درهها میرفتند و نمازشان را از قوم خود پنهان میداشتند
32:01
در همین حال که سعد بن ابیوقاص رضیاللهعنه
32:05
در گروهی از اصحاب رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) بود
32:09
در درهای از درههای مکه
32:12
ناگاه گروهی از مشرکان بر ایشان ظاهر شدند که نماز میخواندند
32:16
پس آنان را سرزنش کردند و کارشان را عیب گرفتند تا آنکه با ایشان جنگیدند
32:22
در آن روز سعد بن ابیوقاص رضیاللهعنه
32:26
مردی از مشرکان را با استخوان فک شتر زد و سرش را شکافت
32:30
پس این نخستین خونی بود که در اسلام ریخته شد
32:33
حاکم در المستدرک با سند صحیح روایت کرده است
32:37
از سعید بن المسیب که گفت
32:40
سعد بن ابیوقاص رضیاللهعنه
32:43
نخستین کسی بود که در راه الله خون ریخت
32:47
این خبرها به قریش رسید
32:50
ولی آنان به آن اهمیتی ندادند
32:53
و شاید پنداشتند که محمد (صلیاللهعلیهوسلم)
32:57
یکی از آن دینداران است که
33:00
دربارهٔ الوهیت و حقوق آن سخن میگویند
33:03
چنانکه امیة بن ابیالصلت و قس بن ساعده چنین کردند
33:07
و زید بن عمرو بن نفیل و همانندان ایشان
33:11
جز آنکه از پراکنده شدن خبرش و گسترش اثرش به هراس افتادند
33:16
و روزگار مراقب سرانجام او و دعوتش بود
33:21
سه سال گذشت
33:23
و دعوت هنوز پنهانی و فردی بود
33:26
و در این مدت جماعتی از مؤمنان شکل گرفت
33:31
که بر برادری و همکاری استوار بود
33:34
و بر تبلیغ رسالت و استقرار آن در جایگاهش
33:38
سپس وحی بر رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) نازل شد
33:43
که ایشان را به اعلان دعوت فرمان میداد
33:46
آشکار کردن دعوت
33:50
سپس بر رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) نازل شد
33:54
این گفتار خداوند تعالی
33:56
«و خویشاوندان نزدیکت را بیم ده»
34:01
«و بال فروتنی بر مؤمنانی که پیرویت کردهاند بگستران»
34:07
«پس اگر نافرمانیات کردند، بگو: من از آنچه شما میکنید بیزارم»
34:16
و بر ایشان (صلیاللهعلیهوسلم) این گفتار خداوند تعالی نازل شد
34:21
پس آنچه فرمان داده شدهای آشکارا بگو و از مشرکان روی بگردان
34:28
امام ابن القیم گفته است
34:30
سپس بر ایشان (صلیاللهعلیهوسلم) نازل شد
34:34
پس آنچه فرمان داده شدهای آشکارا بگو و از مشرکان روی بگردان
34:38
پس پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) دعوت را آشکار کرد و قوم خود را علنی مخاطب ساخت
34:43
و حافظ ابن کثیر گفته است
34:46
و در آن زمان در میان بنیهاشم
34:49
هیچکس در ایمان و یقین و تصدیق رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) استوارتر از
34:55
علی رضیاللهعنه نبود
34:57
و از این رو ایشان به پذیرش آنچه رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) از آنان خواسته بود، پیشی گرفتند
35:04
سپس پس از این، و الله داناتر است
35:07
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) مردم را آشکارا بر صفا فرا خواند
35:10
و طوایف قریش را بهطور عام و خاص هشدار داد
35:14
تا آنجا که هر که از عموها و عمهها و دخترانش بود، بلند شد
35:19
تا پایینتر را به برتر متوجه سازد
35:22
یعنی: من فقط بیمدهندهام
35:25
و الله هر که را بخواهد به راه راست هدایت میکند
35:30
بخاری و مسلم در صحیح خود روایت کردهاند
35:33
«واللفظ لمسلم»، یعنی متن حدیث از صحیح مسلم است.
35:35
از ابن عباس رضیاللهعنهما روایت است که گفت:
35:38
هنگامی که این آیه نازل شد،
35:41
«و خویشاوندان نزدیکت را هشدار ده»
35:44
«و کسانی از ایشان را که مخلصاند»
35:47
رسول الله (ﷺ) بیرون آمد تا بر کوه صفا بالا رفت،
35:52
و با صدای بلند فریاد زد: «ای وای بر صبحگاه!»
35:55
گفتند: این کیست که فریاد میزند؟
35:58
گفتند: محمد است.
36:00
مردم نزد او گرد آمدند.
36:02
فرمود:
36:03
ای فرزندان فلانی!
36:05
ای فرزندان فلانی!
36:07
ای فرزندان فلانی!
36:09
ای فرزندان عبد مناف!
36:11
ای فرزندان عبدالمطلب!
36:13
مردم نزد او گرد آمدند،
36:15
و فرمود:
36:17
«به من بگویید: اگر به شما خبر دهم که سوارهای از دامنهٔ این کوه بیرون میآید،
36:22
آیا مرا تصدیق میکنید؟»
36:24
گفتند: ما از تو دروغی ندیدهایم.
36:27
رسول الله (ﷺ) فرمود:
36:31
«پس من برای شما هشداردهندهام پیش از رسیدن عذابی سخت.»
36:36
شیخان (بخاری و مسلم) در صحیح خود روایت کردهاند
36:40
از ابوهریره رضیاللهعنه که گفت:
36:43
هنگامی که الله نازل فرمود
36:48
«و خویشاوندان نزدیکت را هشدار ده»،
36:52
رسول الله (ﷺ) برخاست و فرمود:
36:53
ای گروه قریش!
36:55
خود را (از آتش) بخرید،
36:57
من در برابر الله هیچ سودی به شما نمیرسانم.
37:00
ای فرزندان عبد مناف!
37:02
من در برابر الله هیچ سودی به شما نمیرسانم.
37:06
ای عباس بن عبدالمطلب!
37:09
من در برابر الله هیچ سودی به تو نمیرسانم.
37:12
و ای صفیه، عمهٔ رسول الله!
37:15
من در برابر الله هیچ سودی به تو نمیرسانم.
37:18
و ای فاطمه، دختر محمد!
37:21
از مال من هرچه خواهی از من بخواه،
37:24
ولی من در برابر الله هیچ سودی به تو نمیرسانم.
37:27
رسول الله (ﷺ) آشکار ساخت
37:31
که برای نزدیکترین مردم به خود،
37:33
تصدیق این رسالت
37:36
زندگی پیوند او با ایشان است،
37:39
و اینکه عصبیت خویشاوندی که عرب بر آن استوار بود
37:43
در گرمای این هشدار که از جانب الله میآید، ذوب شد.
37:48
(و) حمایت ابوطالب از برادرزادهٔ خود، پیامبر (ﷺ)،
37:55
ابن اسحاق گفت:
37:58
هنگامی که رسول الله (ﷺ) آشکارا
38:02
قوم خود را به اسلام فراخواند
38:04
و آن را چنانکه الله فرمانش داده بود، اعلام کرد،
38:07
قومش از او دور نشدند و به او پاسخ منفی ندادند،
38:10
تا آنکه خدایانشان را یاد کرد و آنها را عیب گرفت.
38:14
هنگامی که چنین کرد،
38:16
بزرگش شمردند و انکارش کردند،
38:18
و بر مخالفت و دشمنی با او همداستان شدند،
38:21
جز کسانی از ایشان که الله تعالی با اسلام نگهشان داشت،
38:25
و آنان اندک بودند و پنهانکار.
38:28
و عمویش ابوطالب بر رسول الله (ﷺ) مهربانی کرد
38:31
و از او حمایت نمود
38:33
و در برابرش ایستاد.
38:36
رسول الله (ﷺ) ادامه داد
38:39
بر فرمان الله،
38:41
در حالیکه امر او را آشکار میساخت،
38:43
و هیچ چیزی او را از آن باز نمیداشت.
38:45
حافظ ابن کثیر گفت:
38:47
الله رسولش (ﷺ) را محافظت کرد
38:51
و به وسیلهٔ عمویش ابوطالب از او پاسداری نمود،
38:54
زیرا او در میان قوم خود مردی شریف و مُطاع بود
38:57
و در میان ایشان بزرگوار،
38:59
و (دشمنان) جرئت نداشتند که در امر محمد (ﷺ) به او آسیبی برسانند،
39:05
به سبب آنچه از محبت او به وی میدانستند.
39:08
و از حکمت الله آن بود که او بر دین ایشان باقی بماند،
39:12
زیرا در آن مصلحتی بود.
39:15
موضع ابولهب
39:20
و همسرش در برابر دعوت
39:24
موضع ابولهب
39:26
و همسرش امجمیل،
39:28
ارویٰ دختر حرب،
39:30
در برابر دعوت پیامبر (ﷺ) بود
39:33
که دشمنیاش تا ابد ادامه یافت.
39:35
هنگامی که رسول الله (ﷺ)
39:39
مردم را بر کوه صفا فراخواند،
39:41
عمویش ابولهب برخاست
39:43
و گفت:
39:45
«ای وای بر تو در تمام امروز!
39:47
آیا برای همین ما را گرد آوردی؟»
39:49
آنگاه دربارهاش نازل شد:
39:51
دو دست ابولهب نابود شد
39:54
و (خود او) زیان دید.»
39:56
مالش او را بینیاز نکرد
39:58
(همین است آنچه نازل شد.)
40:00
حافظ ابن کثیر گفت:
40:02
این ابولهب
40:04
یکی از عموهای رسول الله (ﷺ) است،
40:08
و نامش عبدالعزی بن عبدالمطلب است،
40:12
و کنیهاش ابوعتبه بود.
40:14
و او را ابولهب نامیدند
40:16
به سبب درخشندگی چهرهاش،
40:18
و او بسیار آزاردهندهٔ رسول الله (ﷺ) بود.
40:22
دشمنی با او
40:24
و تحقیر و خوار شمردن او و کوچک شمردن دین او
40:29
فایدهای درباره نامگذاری ابولهب
40:33
امام قرطبی گفته است:
40:35
خداوند او را به ابولهب کنیه داده است،
40:38
به چهار دلیل:
40:40
نخست:
40:41
اینکه نام او عبدالعزّی بود،
40:44
و «العزّی» بت بود.
40:46
و خداوند در کتابش بندگی را به بت اضافه نکرده است.
40:50
دوم:
40:52
اینکه او به کنیهاش مشهورتر بود تا به نامش،
40:55
پس [خداوند] به همان [کنیه] تصریح کرد.
40:57
سوم:
40:58
اینکه نام از کنیه شریفتر است،
41:01
پس خداوند عزّوجلّ او را
41:03
از شریفترین [نام] به پستترین [کنیه] فرود آورد،
41:05
زیرا ناگزیر بود از او خبر داده شود.
41:08
و از همین رو خداوند متعال پیامبران را با نامهایشان خوانده
41:12
و هیچیک از ایشان را با کنیه یاد نکرده است.
41:15
و آنچه برتری نام بر کنیه را نشان میدهد این است که
41:18
خداوند متعال نام دارد و کنیه ندارد،
41:22
هرچند که این بهسبب آشکاری و روشنی [نام] است،
41:25
و نسبت کنیه به او محال است، زیرا او از آن منزّه است.
41:30
چهارم:
41:31
اینکه خداوند متعال خواست نسبت او را محقق سازد،
41:35
با اینکه او را به آتش درآورد تا پدر آن باشد،
41:38
برای تحقّق نسبت،
41:40
و برای اجرای فال و طیرهای که برای خود برگزیده بود.
41:44
دشمنی امجمیل
41:50
العوراء
41:53
او امجمیل العوراء است،
41:55
دختر حرب بن امیه،
41:57
و او همسر ابولهب بود.
41:59
ابن حبان در صحیح خود با سند صحیح، به شواهد [تقویتشده]، روایت کرده است
42:04
از ابن عباس رضیاللهعنهما که گفت:
42:08
چون «تبّت یدا أبی لهب وتب» نازل شد،
42:13
همسر ابولهب نزد پیامبر (ﷺ) آمد
42:19
و ابوبکر همراه او بود.
42:21
چون ابوبکر رضیاللهعنه او را دید گفت:
42:25
ای رسول الله!
42:27
او زنی بدزبان است
42:29
و میترسم به شما آزار رساند.
42:31
کاش برمیخاستید.
42:33
پیامبر (ﷺ) فرمود:
42:36
او مرا نخواهد دید.
42:38
پس آمد و گفت:
42:40
ای ابابکر!
42:42
همانا یارت مرا هجو کرده است.
42:44
او رضیاللهعنه گفت:
42:46
نه.
42:47
و او شعر نمیگوید.
42:49
گفت:
42:50
تو نزد من مصدّقی.
42:52
و بازگشت.
42:54
گفتم: ای رسول الله!
42:56
چرا او را ندیدی؟
42:57
رسول الله (ﷺ) فرمود:
43:01
نه.
43:02
فرشتهای همواره با بال خود مرا از دید او پنهان میداشت.
43:06
و در روایت حاکم در المستدرک با سند صحیح، انشاءالله،
43:11
از اسماء دختر ابوبکر رضیاللهعنهما روایت شده که گفت:
43:15
چون [آیه] نازل شد
43:17
دو دست ابولهب نابود شد و خود نیز نابود شد
43:20
امجمیل دختر حرب، العوراء، روی آورد
43:24
و در دستش سنگی بود، و او چنین میگفت:
43:27
و میگفت:
43:29
نکوهیدهایم از پدرمان [پیامبر]،
43:31
و دینش را ترک گفتهایم،
43:33
و فرمانش را نافرمانی کردهایم.
43:35
و پیامبر (ﷺ) در مسجد نشسته بود
43:39
و ابوبکر همراهش بود.
43:41
چون ابوبکر او را دید
43:43
گفت: ای رسول الله!
43:45
او روی آورده است
43:47
و میترسم تو را ببیند.
43:49
رسول الله (ﷺ) فرمود:
43:53
او مرا نخواهد دید.
43:55
و [پیامبر] قرآن خواند و به آن پناه برد، چنانکه فرموده است:
43:59
و خواند:
44:00
و هنگامی که قرآن را بخوانی، میان تو و کسانی که به آخرت ایمان ندارند پردهای پوشیده قرار میدهیم
44:11
پس او نزد ابوبکر ایستاد
44:13
و رسول الله (ﷺ) را ندید.
44:17
گفت:
44:18
ای ابابکر!
44:20
به من خبر دادهاند که یارت مرا هجو کرده است.
44:23
او گفت:
44:24
نه، سوگند به پروردگار این خانه، او تو را هجو نکرده است.
44:28
[راوی] گفت:
44:29
پس بازگشت و میگفت:
44:31
قریش دانسته است که من دختر سرورش هستم.
44:35
حافظ ابن کثیر گفته است:
44:37
و شایسته است این حدیث نزد این سخن خداوند متعال یادآوری شود:
44:42
ای پیامبر، آنچه از جانب پروردگارت به تو نازل شده است برسان
44:49
و اگر چنین نکنی، رسالت او را نرساندهای
44:54
و الله تو را از مردم نگاه میدارد
45:00
و نزد این سخن خداوند متعال:
45:02
و هنگامی که قرآن را بخوانی، میان تو و کسانی که به آخرت ایمان ندارند پردهای پوشیده قرار میدهیم
45:13
قریش نزد ابوطالب [نمایندهای] فرستاد،
45:18
چون قریش دید که رسول الله (ﷺ)
45:25
از جدایی آنان، بهخاطر آنچه از جدا شدنشان و عیب گرفتن بر خدایانشان بر او خرده گرفتند، عتاب نمیکند
45:31
و دیدند که عمویش ابوطالب به او مهربانی میکند و در پشت او میایستد
45:36
پس او را به ایشان تحویل نداد
45:38
مردانی از سرشناسان قریش نزد ابوطالب رفتند
45:42
عتبه و شیبه، دو پسر ربیعه
45:45
و ابوسفیان پسر حرب
45:47
و ابوالبختری، عاص پسر هشام
45:50
و اسود پسر مطلب
45:53
و ابوجهل، عمرو پسر هشام
45:56
و ولید پسر مغیره
45:58
و نبیه و منبه
46:00
دو پسر حجاج، و عاص پسر وائل
46:04
گفتند: ای ابوطالب!
46:06
برادرزادهٔ تو خدایان ما را دشنام داده و دین ما را عیب گرفته است
46:11
و خردهای ما را سبک شمرده و پدران ما را گمراه خوانده است
46:15
یا آنکه او را از ما بازداری
46:17
یا آنکه میان ما و او را رها کنی
46:20
زیرا تو نیز بر همان مخالفتی هستی که ما با او داریم
46:24
آنگاه ما تو را کفایت میکنیم
46:27
ابوطالب به ایشان سخنی نرم گفت
46:30
و ایشان را با پاسخی نیکو بازگرداند
46:33
پس از نزد او رفتند
46:37
ولید پسر مغیره
46:39
با پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) گفتوگو میکرد
46:43
حاکم در مستدرک خود آن را روایت کرده و صحیح دانسته است
46:46
و بیهقی در دلائل النبوة
46:49
از ابن عباس رضیاللهعنهما روایت کرد که گفت:
46:53
ولید پسر مغیره نزد رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) آمد
46:58
و قرآن را بر او خواند
47:01
گویی دلش نرم شد
47:03
این خبر به ابوجهل رسید
47:05
پس نزد او آمد و گفت:
47:07
ای عمو!
47:09
قوم تو میخواهند برای تو مالی گرد آورند
47:13
گفت: چرا؟
47:14
گفت: تا آن را به تو بدهند
47:17
زیرا تو نزد محمد آمدهای تا آنچه را پیش از او بوده رد کنی
47:21
گفت: قریش میداند که من از پرمالترین ایشانم
47:26
گفت: پس درباره او سخنی بگو که به قوم تو برسد که تو منکر او هستی
47:31
یا آنکه از او بیزاری
47:34
گفت: چه بگویم؟
47:36
به خدا سوگند در میان شما کسی به شعر از من آگاهتر نیست
47:41
و نه به رجز و قصیدهٔ آن از من داناتر است
47:45
و نه به اشعار جن
47:47
به خدا سوگند آنچه او میگوید شبیه هیچیک از اینها نیست
47:51
و به خدا سوگند که در سخنی که میگوید شیرینی است
47:55
و در آن رونقی است
47:58
و میوهاش بالاست و ریشهاش پرآب است
48:02
و او برتر است و بر او برتری جسته نمیشود
48:05
و آنچه را زیر آن است درهم میشکند
48:08
گفت: قوم تو از تو خشنود نمیشوند تا درباره او سخن بگویی
48:14
گفت: مرا رها کن تا بیندیشم
48:18
چون اندیشید گفت: این سحری است که نقل میشود
48:23
از دیگری نقل میکند
48:25
پس نازل شد: «مرا با کسی که تنها آفریدهام واگذار»
48:30
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) به ساحر توصیف شد
48:37
قریش بر توصیف پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) به ساحر همداستان شد
48:42
همانگونه که ولید پسر مغیره این توصیف را برای ایشان کرده بود
48:46
خدا او را زشت گرداند
48:48
چون موسم فرا میرسید، در راههای مردم مینشستند
48:52
هیچکس از کنار ایشان نمیگذشت مگر آنکه از او بر حذر میداشتند
48:56
و امر او را برای ایشان یادآوری میکردند
48:58
و از همه سختکوشتر قریش در این کار
49:02
ابولهب، عموی پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) بود
49:06
و ابوجهل، عمرو پسر هشام
49:09
خدا ایشان را زشت گرداند
49:11
امام احمد در مسند خود روایت کرده است
49:14
و حاکم در مستدرک با سند حسن
49:17
و لفظ از احمد است
49:19
از ربیعة بن عباد دیلی رضیاللهعنه روایت است که گفت:
49:24
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) را با چشمان خود در بازار ذیالمجاز دیدم که میگفت:
49:31
ای مردم!
49:33
بگویید: لا إله إلا الله تا رستگار شوید
49:37
و در گذرگاههایش داخل میشد
49:39
و مردم گرداگرد او ازدحام کرده بودند
49:41
هیچکس را ندیدم که چیزی بگوید و خاموش نشود
49:45
میگفت:
49:47
ای مردم!
49:49
بگویید: لا إله إلا الله تا رستگار شوید
49:52
مگر آنکه پشت سر او مردی گندمگون و زیبارو با دو گیسو بود
49:58
میگفت: او بیدین و دروغگوست
50:01
گفتم: این کیست؟
50:04
گفتند: محمد پسر عبدالله است
50:07
و از نبوت سخن میگوید
50:09
گفتم: این کیست که او را تکذیب میکند؟
50:13
گفتند: عمویش ابولهب است
50:17
و در روایت دیگری
50:19
آنکه پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) را دنبال میکرد ابوجهل بود
50:24
امام احمد در مسند خود با سند صحیح روایت کرده است
50:28
از اشعث بن ابیالشعثاء که گفت:
50:31
شیخی از بنی مالک بن کنانه برایم حدیث کرد که گفت:
50:36
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) را در بازار ذیالمجاز دیدم
50:41
که میان مردم میگشت و میگفت:
50:43
ای مردم!
50:45
بگویید: لا إله إلا الله تا رستگار شوید
50:49
گفت:
50:50
و ابوجهل خاک بر او میپاشید و میگفت:
50:54
ای مردم!
50:56
این شخص شما را از دینتان منحرف نکند
50:59
زیرا او میخواهد شما خدایان خود را رها کنید
51:02
و لات و عزّی را رها میکنی
51:05
گفت
51:06
و پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) به آن توجهی نمیکرد
51:11
حافظ ابن کثیر گفت
51:13
چنین است در این بافت
51:15
ابوجهل
51:17
و ممکن است که این وهم باشد
51:19
و احتمال دارد که گاهی این باشد
51:22
و گاهی آن باشد
51:24
و آن دو به نوبت آزار پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) را برعهده داشتند
51:30
و ابن اسحاق گفت
51:32
و این امر سبب شد که عرب از آن موسم به فرمان پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) بازگردند
51:40
پس یادش در سرزمینهای عرب همهجا پراکنده شد
51:44
و ابوطالب از آن هراسید که تودههای عرب او را با قوم خود سوار کنند
51:49
پس قصیدهای سرود که در آن به حرم مکه و جایگاه او در آن پناه برد
51:55
و در آن از اشراف قوم خود دلجویی کرد
51:58
و در همان حال به آنان خبر میداد که او مسلمان نیست، اما پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) را
52:05
و هرگز او را به هیچ چیز رها نمیکند تا آنکه در راه او هلاک شود
52:17
نخست: برانگیختن شبهات پیرامون منبع قرآن کریم
52:21
و پراکندن تبلیغات دروغین
52:24
و انتشار گمانهای سست پیرامون آموزههای او
52:27
و پیرامون شخصیت پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
52:30
پس میگفتند
52:52
و درباره قرآن گفتند
52:57
این جز دروغی نیست که آن را ساختهاند و گروهی دیگر در آن به او یاری دادهاند
53:04
پس قطعاً به ستم و دروغ روی آوردند
53:10
و گفتند: افسانههای پیشینیان است که آن را نوشته است
53:15
(ادامه آیه) پس آن بر او املا میشود بامدادان و شامگاهان
53:19
دوم: ریشخند، مسخرهکردن و تکذیب
53:24
پس پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) را به دیوانگی متهم کردند
53:29
و گفتند ای کسی که ذکر بر او نازل شده، تو قطعاً دیوانهای
53:39
ابن اسحاق گفت
53:41
و چون پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) قرآن را بر آنان تلاوت میکرد
53:46
و آنان را به سوی الله تعالی فرا میخواند
53:49
آنان او را مسخره میکردند
53:51
و گفتند: دلهای ما در پوششهایی است از آنچه ما را به سوی آن میخوانی، و در گوشهای ما سنگینی است و میان ما و تو پردهای است؛ پس تو هم کار خود کن که ما هم کار خود میکنیم
54:12
و الله سبحانه فرمود
54:14
و چون کافران تو را ببینند، جز به ریشخند تو را نمیگیرند: آیا این همان کسی است که از خدایان شما یاد میکند؟ و حال آنکه آنان به یاد رحمان کافرند
54:33
و الله تعالی فرمود
54:36
و چون تو را ببینند، جز به ریشخند تو را نمیگیرند: آیا این همان کسی است که الله او را به رسالت برانگیخته؟ نزدیک بود ما را از خدایانمان گمراه کند اگر ما بر پرستش آنها شکیبا نمیبودیم؛ و به زودی خواهند دانست، هنگامی که عذاب را ببینند، چه کسی گمراهتر از نظر راه است
55:00
حافظ ابن کثیر گفت
55:02
الله تعالی به پیامبرش — درود و سلام الله بر او باد — میفرماید
55:07
و چون کافران تو را ببینند، یعنی کافران قریش مانند ابوجهل و همانندان او، جز به ریشخند تو را نمیگیرند
55:17
یعنی تو را مسخره میکنند و تحقیرت مینمایند
55:20
میگویند آیا این همان کسی است که از خدایان شما یاد میکند؟ یعنی آیا این همان کسی است که خدایان شما را دشنام میدهد و خردهای شما را سفیه میشمارد؟
55:30
تعالی فرمود: و حال آنکه آنان به یاد رحمان کافرند
55:35
یعنی آنان به الله کافرند
55:38
و با این حال پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) را مسخره میکنند
55:43
چنانکه الله تعالی در آیه دیگر فرمود
55:46
و چون تو را ببینند، جز به ریشخند تو را نمیگیرند: آیا این است آن کس که الله او را به پیامبری فرستاده است؟
55:55
نزدیک بود ما را از خدایانمان دور کند، اگر بر پرستش آنها شکیبا نمیبودیم
56:03
و بهزودی خواهند دانست، آنگاه که عذاب را ببینند، که چه کسی گمراهتر از راه است
56:09
و تعالی فرمود
56:12
و پیش از تو نیز پیامبرانی مسخره شدند، پس آنان که مسخره میکردند، آنچه را به آن ریشخند میکردند فرو گرفت
56:27
امام قرطبی گفت
56:31
الله تعالی برای تسلی و دلداری پیامبرش — علیه الصلاة و السلام — فرمود
56:36
و پیش از تو نیز پیامبرانی ریشخند شدند
56:40
پس «حاق» یعنی بر امتهایشان از عذاب فرود آمد آنچه به سبب آن هلاک شدند، به کیفر ریشخندشان به پیامبرانشان
56:48
سوم: مقابله با قرآن با افسانههای پیشینیان برای مشغول کردن مردم از آن
56:55
و این کار را نضر بن حارث بر عهده داشت که از شیاطین قریش بود
57:01
او به حیره رفته بود و در آنجا اخبار پادشاهان ایران را آموخته بود
57:06
ابن هشام گفت: و این همان است که به آنچه به من رسیده، گفت: به زودی مانند آنچه الله نازل کرده، نازل خواهم کرد
57:14
و ابن اسحاق گفت: و ابن عباس — رضیاللهعنهما — به آنچه به من رسیده میگفت: درباره او هشت آیه از قرآن نازل شد
57:25
فرموده الله عزوجل
57:27
هنگامی که آیات ما بر او خوانده شود، میگوید: افسانههای پیشینیان است
57:36
و هر آنچه در قرآن از افسانهها یاد شده
57:40
شکنجه قریش نسبت به کسانی که اسلام آورده بودند
57:44
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) همواره شب و روز، نهان و آشکار، به سوی الله تعالی دعوت میکرد
57:54
هیچ بازدارندهای او را از این کار باز نمیداشت و هیچ راندهای او را از آن برنمیگرداند
58:00
و هیچ مانعی او را از آن باز نمیداشت
58:03
مردم را در انجمنها و مجامع و محافل آنان و در موسمها و مواقف حج دنبال میکرد
58:10
هر که را ملاقات میکرد، از آزاد و برده، ناتوان و توانا، توانگر و تهیدست دعوت میکرد
58:17
همه خلق در این امر نزد او یکسان بودند
58:21
و آزار و تسلط بر او و بر کسانی که از او پیروی کردند، از سوی افراد مردم، از ضعیفانشان، و از سرکشان نیرومند قریش مشرک، با آزار زبانی و عملی ادامه یافت
58:26
سرسختترین و نیرومندترین مشرکان قریش، با آزار گفتاری و کرداری
58:33
سپس بر کسانی که اسلام آورده و از پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) پیروی کرده بودند از یارانش دشمنی کردند
58:35
پس هر قبیلهای بر کسی از مسلمانان که در میانشان ایمان آورده بود، هجوم برد
58:41
آنان را زندانی و با زدن و گرسنگی و تشنگی شکنجه میکردند
58:46
و در ریگ داغ مکه، هنگامی که گرما شدت مییافت
58:51
کسانی که از میانشان ضعیف شمرده میشدند، آنان را از دینشان فتنه میکردند
58:54
پس برخی از آنان از شدت بلایی که به ایشان میرسید، دچار فتنه میشدند
58:58
و برخی دیگر را به دار میآویختند و الله ایشان را از آنان نگاه میداشت
59:02
امام ابن قیم گفت
59:07
و الله پیامبرش (صلیاللهعلیهوسلم) را به وسیله عمویش ابوطالب حمایت کرد
59:09
زیرا او در قریش شریف و بزرگداشتهشده بود
59:15
در میان اهل مکه فرمانبرده میشد
59:18
و کسی جرئت نمیکرد با هیچ آزاری او را آشکارا رنجاند
59:21
و از حکمت حکیمترین حاکمان آن بود که او بر دین قومش باقی بماند
59:25
به سبب مصلحتهایی که برای کسی که در آن بیندیشد آشکار میشود
59:30
و اما یارانش — رضیاللهعنهم —
59:35
پس هر کس عشیرهای داشت که از او حمایت میکرد، با عشیرهاش خویشتن را نگاه میداشت
59:38
و دیگران با آزار و شکنجه با او روبهرو شدند
59:43
امام احمد و ابن ماجه به سندی نیکو روایت کردهاند
59:47
از عبدالله بن مسعود — رضیاللهعنه — که گفت
59:51
نخستین کسانی که اسلام خود را آشکار کردند هفت تن بودند
59:55
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)، ابوبکر، عمار
59:58
و مادرش سمیه، و صهیب، و بلال، و مقداد
1:00:04
اما رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
1:00:10
پس الله او را به وسیله عمویش ابوطالب نگاه داشت
1:00:13
[ادامه جمله در خط بعد]
1:00:16
اما ابوبکر را خداوند به وسیله قوم او حفظ کرد.
1:00:20
و اما دیگران را مشرکان گرفتند،
1:00:24
و زرههای آهنین بر آنان پوشاندند و در آفتاب سوزاندند.
1:00:29
پس از میان ایشان کسی نبود مگر آنکه با آنان همداستان شد بر آنچه میخواستند،
1:00:34
جز بلال،
1:00:36
که جان خود را در راه الله سبک شمرد،
1:00:39
و قوم او نیز او را خوار شمردند.
1:00:41
پس او را گرفتند و به کودکان سپردند،
1:00:44
و او را در درههای مکه میگرداندند،
1:00:47
و او میگفت: «احد، احد».
1:00:51
امام بخاری در صحیح خود روایت کرده است
1:00:54
از سعید بن زید رضیاللهعنه که گفت:
1:00:57
به خدا سوگند، خود را دیدم که عمر مرا بر اسلام بسته بود،
1:01:02
پیش از آنکه عمر اسلام آورد.
1:01:04
امام ترمذی در جامع خود با سند صحیح روایت کرده است
1:01:08
از حارثة بن مضرب که گفت:
1:01:11
بر خباب رضیاللهعنه وارد شدم،
1:01:14
و او بر شکم خود داغها داشت،
1:01:16
پس گفت:
1:01:18
از اصحاب پیامبر صلیاللهعلیهوسلم کسی را نمیشناسم
1:01:22
که بلایی بیش از آنچه من دیدم دیده باشد.
1:01:25
من در عهد رسول الله صلیاللهعلیهوسلم بودم و درهمی نمییافتم.
1:01:31
حاکم در المستدرک روایت کرده است
1:01:34
با سندی حسن و طرق و شواهد آن،
1:01:37
از ابوعبیده بن محمد بن عمار بن یاسر
1:01:41
از پدرش که گفت:
1:01:43
مشرکان عمار بن یاسر را گرفتند
1:01:46
و او را رها نکردند تا پیامبر صلیاللهعلیهوسلم را دشنام داد
1:01:51
و خدایان ایشان را به نیکی یاد کرد.
1:01:53
سپس او را رها کردند.
1:01:55
چون نزد رسول الله صلیاللهعلیهوسلم آمد،
1:01:59
فرمود:
1:02:00
پشت سرت چه گذشت؟
1:02:02
گفت:
1:02:03
ای رسول الله، بد گذشت.
1:02:05
مرا رها نکردند تا از تو بدی گفتم
1:02:07
و خدایان ایشان را به نیکی یاد کردم.
1:02:10
فرمود:
1:02:11
دلت را چگونه مییابی؟
1:02:13
گفت: آرام به ایمان است.
1:02:16
پس رسول الله صلیاللهعلیهوسلم فرمود:
1:02:19
اگر دوباره چنین کردند، تو نیز دوباره بکن.
1:02:21
و در شأن عمار بن یاسر رضیاللهعنه این آیه از قرآن نازل شد:
1:02:35
«آرام به ایمان»
1:02:39
مگر کسی که مجبور شده و دلش آرام است
1:02:42
آرام به ایمان»
1:02:46
ولی کسی که سینهاش را به کفر گشاده کند
1:02:57
پس بر آنان خشمی از جانب الله است
1:03:05
و برای ایشان عذابی بزرگ است».
1:03:09
حافظ ابن حجر در فتحالباری گفته است:
1:03:11
و مشهور آن است که آیه یادشده
1:03:14
در شأن عمار بن یاسر رضیاللهعنه نازل شد.
1:03:18
و حافظ ابن رجب گفته است:
1:03:20
و اما اکراه بر گفتار،
1:03:22
علما بر صحت آن اتفاق دارند،
1:03:25
و اینکه کسی که بر سخن حرام با اکراه معتبر وادار شود،
1:03:29
او میتواند جان خود را با آن فدیه دهد،
1:03:32
و بر او گناهی نیست.
1:03:34
و این را گفته الهی دلالت میکند:
1:03:37
مگر کسی که مجبور شده و دلش با ایمان آرام است
1:03:42
و پیامبر صلیاللهعلیهوسلم
1:03:45
به عمار رضیاللهعنه فرمود:
1:03:47
اگر دوباره چنین کردند، تو نیز دوباره بکن.
1:03:49
و مشرکان او را شکنجه کرده بودند
1:03:51
تا آنکه با آنچه از کفر میخواستند موافقت کند،
1:03:55
و او چنین کرد.
1:03:59
شکایت اصحاب به رسول الله صلیاللهعلیهوسلم
1:04:07
چون شکنجه بر مسلمانان طولانی شد،
1:04:10
خباب بن الأرت رضیاللهعنه نزد رسول الله صلیاللهعلیهوسلم رفت
1:04:13
و از او دعا برای رفع بلا خواست.
1:04:17
امام بخاری در صحیح خود روایت کرده است
1:04:20
از خباب بن الأرت رضیاللهعنه که گفت:
1:04:23
به رسول الله صلیاللهعلیهوسلم شکایت کردیم
1:04:27
و او در سایه کعبه، بر بُرد خود تکیه داده بود.
1:04:31
به او گفتیم: آیا برای ما یاری نمیخواهی؟
1:04:35
آیا برای ما از الله دعا نمیکنی؟
1:04:38
پس رسول الله صلیاللهعلیهوسلم فرمود:
1:04:41
در میان امتهای پیش از شما مردی بود که برایش در زمین گودالی میکندند
1:04:44
و او را در آن مینهادند،
1:04:48
سپس اره میآوردند
1:04:50
و بر سرش مینهادند و او را دو نیم میکردند،
1:04:52
و این او را از دینش باز نمیداشت.
1:04:55
و با شانههای آهنین، آنچه از گوشت و استخوان یا رگ و پی زیر پوستش بود جدا میکردند،
1:04:58
و این او را از دینش باز نمیداشت.
1:05:00
به خدا سوگند، این امر حتماً کامل خواهد شد،
1:05:03
تا آنکه سوارکار از صنعا تا حضرموت برود
1:05:06
و جز از الله نترسد،
1:05:09
یا از گرگ بر گوسفندان خود.
1:05:13
ولی شما شتاب میکنید.
1:05:15
حافظ ابن حجر در فتحالباری گفته است:
1:05:17
خباب رضیاللهعنه از پیامبر صلیاللهعلیهوسلم
1:05:20
دعا بر کافران خواست،
1:05:22
و این دلالت دارد بر آنکه ایشان به ستم و دشمنی
1:05:25
به آزار آنان تجاوز کرده بودند.
1:05:28
و شیخ محمد غزالی گفته است:
1:05:29
همانا رسول الله صلیاللهعلیهوسلم
1:05:32
یارانش را بر غنیمتی زودرس یا دیررس گرد نیاورد.
1:05:35
(ادامهی جمله در خط بعد)
1:05:38
(ادامهی جمله در خط بعد)
1:05:41
(ادامهی جمله در خط بعد)
1:05:45
او پرده را از چشمها برداشت
1:05:48
پس حقی را که مدتها از آن محروم بودم دیدم
1:05:52
و زنگار از دلها زدود
1:05:54
پس یقینی را شناختم که بر آن سرشته شده بودم
1:05:57
و جاهلیت از آن محرومم کرده بود
1:06:00
او بشر را به پروردگارش پیوند داد
1:06:03
و آنان را به نسب دیرینهاش پیوند زد
1:06:05
و به ریسمان استوارش
1:06:07
و پیش از آن سرگشته و زیاندیده بودند
1:06:11
او میان مردم، خلود و فنا را سنجید
1:06:15
و سرای آخرت را بر سرای زوالپذیر برگزیدند
1:06:18
و میان بتهای خوار و
1:06:21
خدای بزرگ، آنان را مخیر ساخت
1:06:23
پس بتهای تراشیده را خوار شمردند
1:06:26
و به سوی آن که آسمانها و زمین را آفرید روی آوردند
1:06:30
و رسول الله ﷺ بود که
1:06:33
عناصر اطمینان را در دل یاران خود میپراکند
1:06:37
و آنچه الله بر دلش فرو ریخته بود بر ایشان فیض میبخشید
1:06:41
از امیدی گسترده به پیروزی اسلام
1:06:44
و گسترش آیینهایش
1:06:46
و از میان رفتن سلطهی سرکشان در برابر پیشتازان پیروزمندش
1:06:50
در خاور و باختر
1:06:59
پس چون رسول الله ﷺ دید
1:07:02
آنچه بر یارانش از بلا میرسد
1:07:05
و آنچه خود در آن عافیت دارد
1:07:07
به سبب جایگاهش نزد الله
1:07:09
و عمویش ابوطالب
1:07:11
و آنکه او نمیتواند ایشان را از
1:07:14
بلایی که در آن گرفتارند باز دارد
1:07:16
به ایشان فرمود
1:07:17
اگر به سرزمین حبشه بروید
1:07:20
که در آنجا پادشاهی است که هیچکس نزد او ستم نمیبیند
1:07:24
و آن سرزمین راستی است
1:07:26
تا آنکه الله برای شما گشایشی از آنچه در آن هستید پدید آورد
1:07:30
پس در آن هنگام مسلمانان
1:07:33
از یاران رسول الله به سرزمین حبشه کوچ کردند
1:07:36
از بیم فتنه
1:07:38
و برای گریز به سوی الله با دین خود
1:07:41
و این نخستین هجرتی بود که در اسلام رخ داد
1:07:45
و از جمله اسباب فرمان رسول الله ﷺ
1:07:49
به یارانش، رضیاللهعنهم، برای هجرت به حبشه این بود
1:07:54
که این قول الهی بر او نازل شد که فرمود
1:08:06
حافظ ابن کثیر گفته است
1:08:08
این فرمانی از الله به بندگان مؤمنش است
1:08:11
برای هجرت از شهری که در آن نمیتوانند
1:08:15
دین را برپا دارند
1:08:17
به سوی زمین وسیع الله
1:08:19
که در آن امکان برپایی دینش فراهم است
1:08:22
به اینکه الله را یگانه دانند و چنانکه فرمان داده بپرستندش
1:08:26
و از این رو چون بر مستضعفان
1:08:29
در مکه ماندن در آنجا تنگ شد
1:08:31
به عنوان مهاجر به سرزمین حبشه بیرون رفتند
1:08:34
تا در آنجا بر دین خود در امان باشند
1:08:37
و در آنجا بهترین منزلدهندگان را یافتند
1:08:40
اصحمه نجاشی
1:08:42
پادشاه حبشه، رحمهالله
1:08:45
ایشان را پناه داد و به یاری خود تقویت کرد
1:08:48
و ایشان را در سرزمینش مایهی آسایش ساخت
1:08:51
شیخ علی طنطاوی گفته است
1:08:55
و رسول الله ﷺ ایشان را
1:08:58
به آنچه سختتر از همهی اینها بود فراخواند
1:09:01
به جدایی از وطن و ترک خانواده
1:09:04
و اینکه با دین خود به گریز روان شوند
1:09:07
به سرزمینی که نه از آنان است و نه ایشان از آناند
1:09:10
و زبانش زبان ایشان نیست
1:09:13
و دینش دین ایشان نیست
1:09:16
به حبشه
1:09:18
پس از خانههای خود بیرون شدند و خانوادههای خود را ترک گفتند
1:09:21
و به سوی حبشه روان شدند
1:09:23
پس دنبالگان قریش به حبشه به ایشان رسیدند
1:09:26
و قریش در کفر و بازداشتن و لجاجت خود فرو رفت
1:09:31
اما آیا قریش میتواند نور الله تعالی را خاموش کند
1:09:37
شمار مهاجران به حبشه
1:09:43
در آن هنگام گروهی از صحابه، رضیاللهعنهم
1:09:49
پنهانی و مخفیانه به سرزمین حبشه رفتند
1:09:52
از بیم فتنه و برای گریز به سوی الله با دین خود
1:09:57
و آن نخستین هجرتی بود که در اسلام رخ داد
1:10:00
و آن در رجب سال پنجم بعثت بود
1:10:05
و ایشان یازده مرد و چهار زن بودند
1:10:09
و امیرشان عثمان بن مظعون، رضیاللهعنه، بود
1:10:14
و مسلمانان در حبشه در بهترین سرا و نزد بهترین همسایه ماندند
1:10:19
باقیماندهی رجب و شعبان تا رمضان
1:10:23
سپس چنانکه خواهد آمد به مکه بازگشتند
1:10:27
سجدهی کافران قریش
1:10:32
و در رمضان سال پنجم بعثت
1:10:36
رسول الله ﷺ به حرم بیرون رفت
1:10:40
و در آن گروه بزرگی از سروران و بزرگان قریش حضور داشتند
1:10:45
پس رسول الله ﷺ در میان ایشان ایستاد
1:10:49
و به تلاوت سورهی نجم آغاز کرد
1:10:52
چون ایشان را با تلاوت این سوره غافلگیر ساخت
1:10:55
و کلام الهی شگفت و فریبنده به گوششان رسید
1:11:00
که بیان، شکوه و عظمتش را در بر نمیگیرد
1:11:04
از آنچه در آن بودند بیخود شدند
1:11:06
و هر یک گوشسپار او ماند
1:11:09
و چیزی جز آن به خاطرش خطور نمیکرد
1:11:12
تا آنکه در پایان این سوره آیات هراسانگیزی خواند
1:11:16
که دلها از آن به پرواز درآمد
1:11:19
سپس خواند: پس سجده کنید برای الله و بپرستید
1:11:23
آنگاه رسول الله ﷺ سجده کرد
1:11:27
و هیچکس خویشتنداری نتوانست و تا آنجا که به سجده افتاد
1:11:32
و در حقیقت، شکوه حق چنین بود
1:11:35
در جانهای متکبران و مسخرهکنندگان، لجاجت را شکافتهام.
1:11:40
پس نتوانستند خویشتنداری کنند و در برابر الله به سجده افتادند.
1:11:45
شیخان در صحیحین خود روایت کردهاند
1:11:48
و لفظ از آنِ بخاری است
1:11:50
از عبدالله بن مسعود رضیاللهعنه روایت است که گفت
1:11:54
نخستین سورهای که در آن سجده نازل شد، سوره «والنجم» است.
1:11:58
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) سجده کرد
1:12:02
و از پشت سر او سجده کرد
1:12:04
جز مردی که دیدم مشتی خاک برداشت و بر آن سجده کرد
1:12:09
پس از آن دیدمش که یک کافر را کشت.
1:12:13
و او امیة بن خلف است
1:12:15
امام احمد در مسند خود با سندی صحیح آن را روایت کرده است.
1:12:19
از مطلب بن ابی وداعه رضیاللهعنه روایت است که گفت
1:12:23
دیدم که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) در سوره النجم سجده کرد.
1:12:28
و مردم با او سجده کردند
1:12:30
و با آنان سجده نکردم
1:12:32
و او در آن روز مشرک است.
1:12:34
پس هرگز سجده را در آن ترک نمیکنم، هرگز.
1:12:38
بازگشت مهاجران حبشه به مکه
1:12:45
و این اخبار به مهاجران حبشه رضیاللهعنهم رسید.
1:12:51
اما به شکلی کاملاً متفاوت با صورت حقیقیاش
1:12:56
به ایشان خبر رسید که اهل مکه اسلام آوردند.
1:12:59
و آنان با پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) سجده کردند.
1:13:03
مهاجرین گفتند
1:13:05
عشیرههای ما برای ما محبوبترند
1:13:08
آنان از حبشه بازگشتند و به سوی مکه روانه شدند.
1:13:12
و آن در ماه شوال سال پنجم بعثت بود.
1:13:16
تا آنکه در فاصلهای یکساعته از مکه بودند
1:13:20
حقیقت برای آنان روشن شد
1:13:23
و دانستند که مشرکان در شدیدترین حالت خود هستند
1:13:26
برای الله و رسولش صلیاللهعلیهوسلم
1:13:30
و برای مسلمانان
1:13:32
آنان تصمیم گرفتند به سرزمین حبشه بازگردند.
1:13:35
گفتند: ما به مکه رسیدیم.
1:13:38
وارد مکه شدند
1:13:40
و هیچیک از آنان جز پنهانی وارد نمیشد.
1:13:43
یا در پناه مردی از قریش
1:13:46
و برخی از آنان به حبشه بازگشتند
1:13:49
حافظ بیهقی گفته است
1:13:51
روایت شده است که این آیه پس از آنکه (پیامبر) هجرت کرد نازل شد.
1:13:54
عثمان بن عفان
1:13:56
و عثمان بن مظعون
1:13:58
و یارانشان رضیاللهعنهم
1:14:00
به سرزمین حبشه در هجرت اول
1:14:03
وقتی پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) آن را خواند
1:14:07
در نماز
1:14:09
و سجده کرد؛ و مسلمانان و مشرکان (نیز) سجده کردند
1:14:12
و خبر به آنان رسید
1:14:14
بازگشتند
1:14:15
سپس آنان هجرت دوم را انجام دادند
1:14:17
با جعفر بن ابی طالب رضیاللهعنه
1:14:20
آن (زمانی) بود که دو سال پیش از معراج (به بیتالمقدس) بود.
1:14:24
مذاکرات قریش با ابوطالب
1:14:28
در فرمان پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
1:14:33
و چون قریش یقین کرد که سختگیری و قدرتنماییاش
1:14:37
با مستضعفان از مسلمانان
1:14:39
و دستیابی به آن از غیر ایشان (ممکن است)
1:14:41
مردم از پاسخگویی بازداشته نشدند
1:14:44
برای دعوت الله تعالی
1:14:47
به شیوه مذاکرات بار دیگر متوسل شدم
1:14:51
آنها بار دیگر نزد ابوطالب رفتند
1:14:54
به او گفتند
1:14:55
ای ابو طالب
1:14:57
تو در میان ما جایگاه سنّی و شرف و منزلتی داری
1:15:01
از تو درخواست بازداشتن (از کار) کردیم از سوی برادرزادهات
1:15:04
پس تو ما را از آن باز نداشتی
1:15:06
و به خدا سوگند که ما بر این [امر] صبر نمیکنیم.
1:15:09
هرکس پدرانمان را دشنام دهد و خردهای ما را سبک بشمارد
1:15:12
و عیب خدایان ما
1:15:14
تا آن را از ما بازداری
1:15:16
یا با او در این باره مناظره کنیم، و تو [بیا] با ما
1:15:19
تا آنکه یکی از دو گروه نابود شود
1:15:22
بر ابوطالب سخت آمد
1:15:24
جدایی از قومش و دشمنی آنان
1:15:27
و جانش به اسلام خرسند نبود
1:15:29
رسول الله (ﷺ)
1:15:32
و خوار و تنها گذاشته شدن او (توسط الله)
1:15:34
پس [او] نزد رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) فرستاد.
1:15:37
به او گفت
1:15:39
ای برادرزادهام
1:15:40
قوم تو نزد من آمدهاند
1:15:43
به من گفتند اینطور و آنطور
1:15:45
به کسانی که به آنان گفته شد
1:15:47
بر من و بر خودت رحم کن
1:15:50
و مرا به آنچه توان آن را ندارم، تحمیل مفرما
1:15:54
گمان کرد رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
1:15:57
برای عمویش در این باره رأیی تازه پیدا شد.
1:16:01
و اینکه او (مسلمان) را وامیگذارد و به دشمن تسلیم میکند.
1:16:04
و اینکه او در یاریرساندن به او و ایستادن در کنارش ناتوان شده بود
1:16:08
فرمود رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
1:16:11
ای عمو
1:16:13
به الله سوگند، اگر خورشید را در دست راستم بگذارند
1:16:16
و ماه در سمت چپ من است
1:16:18
بر اینکه این کار را رها کنم
1:16:20
تا اینکه الله آن را آشکار کند، یا در آن هلاک شوم
1:16:23
آنچه را ترک کردهام
1:16:25
سپس پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) اشکریز شد
1:16:29
پس گریست
1:16:31
سپس برخاست
1:16:32
وقتی که او روی برگرداند،
1:16:34
ابوطالب او را صدا زد و گفت:
1:16:37
«نزدیک بیا، ای برادرزاده!»
1:16:39
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) به سوی او روی آورد.
1:16:43
پس (ابوطالب) گفت:
1:16:44
«برو، ای برادرزاده، هر آنچه دوست داری بگو.
1:16:48
به الله سوگند که هرگز تو را به هیچ چیزی تسلیم نخواهم کرد.»
1:16:52
سپس گفت:
1:16:54
«به الله سوگند، آنان با جمعیت خود هرگز به تو نخواهند رسید،
1:16:57
مگر آنگاه که من در خاک، پنهان و آرمیده باشم.
1:17:01
پس آنچه را مأموری آشکارا بیان کن، و بر تو هیچ ناخوشایندی نباشد،
1:17:05
و با آن، چشمانت روشن گردد.»
1:17:10
و در روایت حاکم در «مستدرک» او، با سندی حسن،
1:17:14
از عقیل بن ابیطالب روایت شده که گفت:
1:17:17
قریش نزد ابوطالب آمدند و گفتند:
1:17:21
«برادرزادهات در انجمن و در مجلس ما ما را آزار میدهد.
1:17:26
پس او را از آزار ما بازدار.»
1:17:28
ابوطالب به من گفت:
1:17:29
«ای عقیل،
1:17:31
نزد محمد برو.»
1:17:33
(عقیل) گفت:
1:17:34
پس من به سوی او رفتم
1:17:35
و او را از کلبهای کوچک بیرون آوردم.
1:17:37
طلحه گفت:
1:17:38
(کلبه) خانهای کوچک بود.
1:17:40
پس (پیامبر) در وقت ظهر، به سبب شدت گرما آمد،
1:17:43
و به دنبال سایه میگشت
1:17:45
و از شدت گرمای ریگهای داغ در آن راه میرفت.
1:17:49
ما نزد آنان آمدیم،
1:17:50
و ابوطالب گفت:
1:17:52
«پسرعموهایت پنداشتهاند که تو آنان را در انجمن و مجلسشان آزار میدهی،
1:17:58
پس از آن باز ایست.»
1:18:00
آنگاه رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
1:18:04
نگاه خود را به آسمان دوخت
1:18:06
و فرمود:
1:18:07
«آیا این خورشید را میبینید؟»
1:18:09
گفتند: «آری.»
1:18:11
فرمود:
1:18:12
«من بر آن نیستم که آن (دعوت) را از شما وانهم،
1:18:16
حتی اگر شما آتشی از آن (خورشید) بر من بیفروزید.»
1:18:19
ابوطالب گفت:
1:18:21
«برادرزادهام هرگز دروغ نگفته است.»
1:18:24
پس (قریشیان) بازگشتند.
1:18:26
اسلام حمزه بن عبدالمطلب
1:18:30
رضیاللهعنه
1:18:34
در سال ششم بعثت بود،
1:18:37
و گفته شده در سال دوم بعثت.
1:18:40
حاکم در «مستدرک» با سندی ضعیف روایت کرده
1:18:44
از ابن اسحاق که گفت:
1:18:47
مردی از قبیله اسلم برای من حدیث گفت،
1:18:50
و او مردی حافظ بود،
1:18:52
که ابوجهل در «صفا» سر راه رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) را گرفت
1:18:57
و (پیامبر) را آزار داد و دشنام گفت،
1:18:58
و (ابوجهل) گفت:
1:19:00
(این سخنان را) و رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) پاسخ او را نداد،
1:19:02
و کنیزی از آن عبدالله بن جدعان تیمی،
1:19:06
در خانهای که بالای «صفا» داشت، این (ماجرا) را میشنید.
1:19:10
سپس (ابوجهل) از او دور شد
1:19:14
و به سوی انجمن قریش نزد کعبه رفت
1:19:16
و با آنان نشست.
1:19:19
حمزه بن عبدالمطلب دیری نگذشت
1:19:21
که باز آمد—
1:19:24
حمزه بن عبدالمطلب دیری نگذشت—
1:19:28
و (حمزه) در حالی که کمان به دوش داشت، بازگشت،
1:19:33
از شکار الله بازمیگشت.
1:19:36
و هرگاه چنین میکرد،
1:19:38
بر انجمن قریش نمیگذشت
1:19:40
مگر آنکه میایستاد و سلام میکرد و با آنان گفتگو مینمود.
1:19:44
او عزیزترین و سرسختترین مرد قریش بود،
1:19:48
و در آن روز بر دین قوم خود، مشرک بود.
1:19:52
آن کنیز نزد او آمد، در حالی که رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) برخاسته بود
1:19:57
تا به خانهاش بازگردد،
1:19:59
و به او گفت:
1:20:00
«ای ابوعماره،
1:20:02
کاش دیده بودی آنچه را که برادرزادهات محمد، همین اکنون، از ابوالحکم (ابوجهل) دید.
1:20:08
او را اینجا یافت،
1:20:10
و (ابوجهل) او را آزار داد و دشنام گفت و به آنچه ناخوش میداشت رسانید،
1:20:14
سپس از او دور شد،
1:20:16
و محمد با او سخن نگفت.»
1:20:18
پس خشم، حمزه را فرا گرفت
1:20:20
به سبب آنچه الله از کرامت خود برای او خواسته بود.
1:20:23
پس شتابان بیرون رفت و بر هیچکس توقف نکرد، چنانکه معمول او بود،
1:20:28
و قصد طواف خانه (کعبه) را داشت،
1:20:31
و عمداً قصد داشت که با ابوجهل روبهرو شود.
1:20:34
چون به مسجد درآمد،
1:20:36
او را دید که در میان قوم نشسته است،
1:20:39
پس به سوی او آمد تا آنکه بر سرش ایستاد،
1:20:43
آنگاه کمان را بالا برد و ضربتی سخت بر سرش فرود آورد،
1:20:48
و مردانی از قریش از بنی مخزوم به پا خاستند تا از ابوجهل حمایت کنند و به سوی حمزه آمدند،
1:20:54
و گفتند: «ای حمزه، تو را جز صابئشده (از دین خود برگشته) نمیبینیم.»
1:20:59
حمزه گفت: «چه چیز مرا باز دارد،
1:21:02
در حالی که آن (حقیقت) بر من آشکار شده است؟
1:21:05
گواهی میدهم که او رسول الله است
1:21:08
و آنچه میگوید حق است.
1:21:10
به الله سوگند که (از این) باز نخواهم گشت.
1:21:13
پس اگر راست میگویید، مرا بازدارید.»
1:21:16
ابوجهل گفت:
1:21:18
«ابوعماره را واگذارید،
1:21:20
که من به برادرزادهاش دشنامی زشت دادهام.»
1:21:23
و حمزه بر اسلام خود ماند.
1:21:26
و پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) ادامه داد
1:21:30
پس چون حمزه اسلام آورد
1:21:32
قریش دانست که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
1:21:37
عزّت یافته و خود را حفظ کرده است
1:21:39
و اینکه حمزه از او حمایت خواهد کرد
1:21:41
پس از برخی آزارهایی که به او روا میداشتند و از او میربودند دست کشیدند
1:21:46
سپس حمزه رضیاللهعنه به خانهٔ خود بازگشت
1:21:50
پس شیطان نزد او آمد و گفت
1:21:53
تو سرور قریشی
1:21:55
از این صابئی پیروی کردی
1:21:57
و دین پدرانت را رها کردی
1:21:59
مرگ برای تو بهتر است از آنچه کردی
1:22:04
پس حمزه با اندوه و پریشانی رو به خود کرد و گفت
1:22:07
چه کردم
1:22:09
خدایا، اگر این راه رشد است
1:22:11
تصدیق او را در دلم قرار ده
1:22:14
و گرنه برای من راه خروجی از آنچه در آن افتادهام قرار ده
1:22:19
پس شبی را گذراند که هرگز مانند آن را از وسوسهٔ شیطان نگذرانده بود تا صبح شد
1:22:25
پس صبحگاهان نزد پیامبر (ﷺ) آمد و گفت
1:22:30
ای برادرزاده
1:22:32
من در کاری افتادهام که راه بیرونشدن از آن را نمیدانم
1:22:36
و آیا کسی مانند من باید بر چیزی بماند که نمیداند چیست
1:22:40
آیا آن رشد است یا گمراهی سخت
1:22:43
پس برایم سخنی بگو
1:22:45
ای برادرزاده، بسیار مشتاق آنم که با من سخن بگویی
1:22:49
پس پیامبر (ﷺ) رو کرد
1:22:53
او را یادآوری کرد و پند داد و بیم داد و بشارت داد
1:22:57
پس الله ایمان را در دلش افکند
1:23:00
همانگونه که پیامبر (ﷺ) فرموده بود
1:23:04
پس گفت
1:23:06
گواهی میدهم که تو راستگویی، گواهی راستی و شناخت
1:23:11
پس ای برادرزاده، دینت را آشکار کن
1:23:14
به خدا سوگند دوست ندارم که آنچه آسمان بر آن سایه انداخته از آنِ من باشد
1:23:18
و من بر دین نخستین خود هستم
1:23:21
گفته شد که حمزه از کسانی بود که الله دین را به وسیلهٔ او عزیز گردانید
1:23:28
دعای پیامبر (ﷺ) برای عمر رضیاللهعنه به هدایت و اسلام آوردن او
1:23:36
امام احمد در مسند خود
1:23:38
و ترمذی در جامع خود با سند حسن
1:23:42
از ابن عمر رضیاللهعنهما روایت کرده که گفت
1:23:45
پیامبر (ﷺ) فرمود
1:23:49
خدایا، اسلام را به یکی از این دو مرد که نزد تو محبوبترند عزیز گردان
1:23:55
با ابوجهل یا با عمر بن خطاب
1:23:59
و محبوبترین آن دو نزد الله عمر بن خطاب بود
1:24:04
و حاکم در مستدرک با سند صحیح روایت کرده است
1:24:07
از امالمؤمنین عایشه رضیاللهعنها که گفت
1:24:12
پیامبر (ﷺ) فرمود
1:24:16
خدایا، اسلام را بهویژه با عمر بن خطاب عزیز گردان
1:24:21
و حاکم در مستدرک با سند حسن روایت کرده است
1:24:25
از ابن عباس رضیاللهعنهما که گفت
1:24:29
پیامبر (ﷺ) فرمود
1:24:33
خدایا، دین را با عمر بن خطاب تأیید کن
1:24:36
و آنچه آشکار است این است که الله سبحانه و تعالی
1:24:40
به پیامبرش (ﷺ) وحی فرمود
1:24:44
که ابوجهل هرگز اسلام نخواهد آورد
1:24:47
و الله سبحانه هدایت او را مقدّر نکرده بود
1:24:50
پس در آن هنگام پیامبر (ﷺ) اختصاص داد
1:24:55
عمر بن خطاب رضیاللهعنه را به هدایت
1:24:59
و الله داناتر است
1:25:01
تأثیر دعوت نبوی بر عمر رضیاللهعنه
1:25:09
آثار دعوت پیامبر (ﷺ) آشکار شد
1:25:15
در مورد عمر رضیاللهعنه به هدایت
1:25:18
در موضع او با لیلا دختر ابیحثمه رضیاللهعنها
1:25:23
پس با او بسیار نرمخو بود
1:25:27
در حالی که او به حبشه کوچ میکرد
1:25:30
این کاری نامعمول از عمر رضیاللهعنه نسبت به مسلمانان بود
1:25:35
زیرا او از سختگیرترین مردم بر مسلمانان بود
1:25:39
امام احمد در فضائل صحابه روایت کرده
1:25:42
و حاکم در مستدرک با سند حسن
1:25:46
از ام عبدالله دختر ابیحثمه رضیاللهعنها روایت کرده که گفت
1:25:51
به خدا سوگند ما به سرزمین حبشه کوچ میکردیم
1:25:55
و عمر برای بعضی از کارهای ما رفته بود
1:25:58
که ناگاه عمر بن خطاب آمد
1:26:01
تا آنکه نزد او ایستاد، در حالی که بر شرک خود بود
1:26:04
و ما از او رنج و سختی فراوان میدیدیم
1:26:08
پس گفت: بیتردید خارج میشوید، ای ام عبدالله
1:26:13
گفتم: آری، به خدا سوگند در زمین الله بیرون خواهیم رفت
1:26:18
شما به ما آزار رساندید و بر ما ستم کردید
1:26:21
تا آنکه الله برای ما راه خروجی قرار دهد
1:26:24
گفت: الله همراه شما باشد
1:26:27
و در او نرمیای دیدم که پیش از آن ندیده بودم
1:26:31
سپس بازگشت، در حالی که به نظر من بیرون رفتن ما او را اندوهگین کرده بود
1:26:36
گفت: پس عامر از کار آن روز خود آمد
1:26:40
پس گفتم: ای ابو عبدالله
1:26:43
کاش عمر را همین لحظه میدیدی، با نرمی و اندوهش بر ما
1:26:48
گفت: آیا امید به اسلام آوردن او داری؟
1:26:52
گفتم: آری
1:26:54
گفت: کسی که دیدی اسلام نمیآورد تا آنکه الاغ خطاب اسلام بیاورد
1:27:00
این را از روی ناامیدی از او گفت
1:27:02
به سبب سختی و قساوتی که نسبت به اسلام از او میدید
1:27:07
داستان اسلام آوردن عمر رضیاللهعنه
1:27:11
روایات دربارهٔ اسلام آوردن عمر بن خطاب رضیاللهعنه متعدد است، هرچند ضعیفاند
1:27:19
و آشکار است که اسلام کمکم در دل او جای گرفت تا آنکه به تدریج بر او چیره شد
1:27:27
نخستین چیزی که در دلش اثر کرد آن بود که امام بخاری در صحیح خود روایت کرده است
1:27:34
از عبدالله بن عمر رضیاللهعنهما که گفت
1:27:38
عمر رضیاللهعنه گفت
1:27:41
در حالی که نزد بتهایشان خوابیده بودم
1:27:44
ناگهان مردی با گوسالهای آمد و آن را ذبح کرد
1:27:48
پس فریادگری فریاد زد که هرگز فریادگری را با صدایی سختتر از او نشنیده بودم
1:27:54
میگفت: ای جُلَیح، کار رستگاری است، مردی فصیح
1:28:00
میگوید: معبودی جز تو نیست
1:28:03
قوم بهیکباره برجست.
1:28:05
گفتم: تا ندانم آنچه پشت این است، از جایم تکان نمیخورم.
1:28:10
سپس ندا کن
1:28:12
ای جلیح، کار نجیح مردی فصیح است.
1:28:16
میگوید: لا إله إلا الله
1:28:20
پس برخاستم، و طولی نکشید که گفته شد: این پیامبر است.
1:28:25
امام بیهقی گفت
1:28:27
ظاهر این روایت این توهم را ایجاد میکند که عمر رضیاللهعنه خود بهتنهایی
1:28:33
کسی را شنید که از گوسالهای که ذبح شده بود فریاد میزد
1:28:37
و همچنین این مطلب در روایتی ضعیف از عمر رضیاللهعنه درباره اسلام آوردن او صریح آمده است.
1:28:44
و سایر روایات دلالت دارد بر اینکه این کاهن این را از دیدن و شنیدن خود خبر داده است، و الله داناتر است
1:28:53
سپس امام بیهقی حدیث سواد بن قارب را روایت کرده است
1:28:58
ایشان گفت: و گویا این همان کاهنی است که نامش در حدیث صحیح ذکر نشده است.
1:29:06
حافظ در فتحالباری گفته است
1:29:09
مصنف با آوردن این داستان در باب اسلام آوردن عمر رضیاللهعنه اشارهای (به این نکته) کرده است.
1:29:15
به آنچه از عایشه و طلحه رضیاللهعنهما و از عمر رضیاللهعنه روایت شده است
1:29:22
از این که این داستان سبب اسلامآوردن او رضیاللهعنه بود
1:29:27
عزت مسلمانان با اسلام آوردن عمر رضیاللهعنه بود
1:29:35
امام بخاری در صحیح خود روایت کرده است
1:29:39
از عبدالله بن مسعود رضیاللهعنه روایت است که گفت
1:29:43
از آن زمان که عمر اسلام آورد، ما همواره عزیز بودهایم.
1:29:47
حافظ در «فتح» گفته است
1:29:49
از آنجا که در او استقامت و نیرو در امر الله تعالی بود
1:29:54
امام احمد در «فضائل صحابه» با سندی حسن آن را روایت کرده است.
1:29:59
از عبدالله بن مسعود رضیاللهعنه روایت شده که گفت
1:30:03
همانا اسلام آوردن عمر پیروزیای بود.
1:30:06
و اگر (پیامبر) هجرت کرد، آن (هجرت) نصرت بود.
1:30:09
و بیگمان فرمانروایی او رحمت بود
1:30:12
حاکم در «المستدرک» با سندی که اشکالی در آن نیست روایت کرده است.
1:30:16
از عبدالله بن مسعود رضیاللهعنه روایت است که گفت
1:30:20
به الله سوگند، ما نتوانستیم در کنار کعبه آشکارا نماز بگزاریم
1:30:25
تا اینکه عمر اسلام آورد
1:30:28
عتبه بن ربیعه با رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) گفتگو میکرد
1:30:35
وقتی حمزه و عمر بن الخطاب رضیاللهعنهما اسلام آوردند
1:30:41
و امر اسلام با آن دو تقویت شد
1:30:44
قریش عتبه بن ربیعه را نزد رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) فرستاد.
1:30:50
تا با او گفتگو کند، پس به او بدهد و از او بگیرد
1:30:54
ابن اسحاق در سیره روایت کرده است
1:30:56
محمد بن کعب قرظی گفت:
1:30:59
روایت شده که عتبه بن ربیعه، که سیّد (بزرگ قوم) بود،
1:31:04
روزی در حالی که در انجمن قریش نشسته بود، فرمود:
1:31:08
و رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) در مسجد تنها نشسته بود
1:31:13
ای گروه قریش
1:31:15
آیا برنخیزم به سوی محمد؟
1:31:18
آنگاه با او سخن میگویم و اموری را بر او عرضه میکنم.
1:31:21
شاید برخی از آنها پذیرفته شود
1:31:23
پس به هر کدام که بخواهد عطا میکند و از ما بازمیدارد
1:31:27
و آن هنگامی بود که حمزه اسلام آورد
1:31:30
و (دیدند / ایشان) اصحاب رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) را که (میافزودند / بسیار میشدند) میدیدند
1:31:36
گفتند: «آری، ای ابوالولید! برخیز و با او سخن بگو.»
1:31:41
عتبه به سوی او برخاست
1:31:43
تا اینکه نزد رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) نشست
1:31:48
پس گفت
1:31:49
برادرزادهام
1:31:51
تو از ما هستی، همانگونه که میدانی، از نظر جایگاه و منزلت در میان قبیله.
1:31:55
و مکان در نسب
1:31:57
و تو قطعاً امر بزرگی را برای قوم خود آوردهای
1:32:01
فرقهها به جماعتهایشان
1:32:04
و خردهایشان را سبک شمرد
1:32:06
و او را با خدایانشان و دینشان بهبازی گرفت.
1:32:09
و به آنچه پدرانشان پیش از ایشان به آن کفر ورزیدند، کفر ورزیدند.
1:32:13
پس از من بشنو
1:32:15
اموری را بر تو عرضه میکنم که در آنها بنگری.
1:32:18
شاید (خدا) بخشی از آن را از تو بپذیرد.
1:32:21
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
1:32:25
بگو ای ابوالولید
1:32:27
بشنو
1:32:28
گفت
1:32:30
برادرزادهام (ابن برادرم)
1:32:32
اگر تو از آنچه به این امر آوردهای، جز مال نمیخواهی
1:32:37
ما از اموالمان برای تو جمع کردیم
1:32:39
تا اینکه تو از همه ما ثروتمندتر باشی
1:32:42
و اگر به آن شرفی را میخواهی
1:32:45
سودناک علینا
1:32:47
تا کاری را بدون تو قطع نکنیم
1:32:50
و اگر به آن (نعمت/مال) خواهان ملکی (دنیوی) باشی،
1:32:53
بر ما فرمانروایت کردیم
1:32:55
و اگر این که به تو میرسد، رأیی است که تو آن را میبینی،
1:32:59
نمیتوانی آن را از خودت دور کنی
1:33:02
برایت طبیب طلب کردیم
1:33:04
و در این راه اموال خود را انفاق کردیم
1:33:06
تا تو را از آن بری بدانیم
1:33:08
زیرا چه بسا پیرو (تابع) بر مرد غلبه کند
1:33:12
تا اینکه با آن درمان شود
1:33:14
تا آنگاه که [وی] از [کار] فارغ شد، عُتبه
1:33:17
و رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) از او میشنید
1:33:21
رسول الله (ﷺ) فرمودند:
1:33:23
ابوالولید، آیا کارت تمام شد؟
1:33:26
گفت: آری
1:33:27
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
1:33:48
کتابی که آیاتش بهروشنی تفصیل داده شده، قرآنی عربی برای گروهی که میدانند.
1:33:57
پس بشارتدهنده و بیمدهنده بود؛ اما بیشترشان رویگردانیدند، پس ایشان نمیشنوند.
1:34:05
سپس پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) در آنها [آیات را] رفت و آنها بر او خواندند
1:34:13
وقتی عتبه این سخنان را از او شنید، گوش فرا داد و دستهایش را پشت سرش قرار داد.
1:34:20
بر آنچه از او میشنید تکیه داشت؛ سپس پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) بهپایان رسید.
1:34:26
تا سجدهای از آن [سوره]، پس سجده کرد. سپس فرمود: ای ابوالولید، آنچه را که شنیدی شنیدهای.
1:34:34
تو و آن، و در روایت بیهقی در دلائل او، تا آنکه به رسول
1:34:42
پس اگر روی برتابند، بگو: شما را از صاعقهای همانند صاعقهٔ عاد و ثمود بیم میدهم
1:34:51
عتبه دهانش را گرفت و او را به خویشاوندی سوگند داد که دست از او بردارد.
1:34:57
عتبه بن ربیعه از نزد رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) برخاست
1:35:02
او نزد یارانش رفت و برخی به برخی گفتند:
1:35:07
به الله سوگند میخوریم که ابوالولید با چهرهای غیر از آنچه رفته بود نزد شما آمده است.
1:35:13
چون نزدشان نشست، گفتند: ای ابوالولید، چه خبر داری؟
1:35:19
گفت: خبر من این است که سخنی شنیدم که به الله سوگند هرگز مانندش را نشنیده بودم.
1:35:27
به الله سوگند که آن نه شعر است و نه سحر و نه کهانت.
1:35:32
ای گروه قریش، از من اطاعت کنید و این کار را به من واگذارید.
1:35:37
میان این مرد و آنچه در آن است، راه را باز گذارید و از او کناره بگیرید.
1:35:43
به الله سوگند که سخنی که از او شنیدم، خبری بزرگ خواهد شد.
1:35:48
پس اگر عرب بر او غلبه کند، شما با دست دیگران از او کفایت یافتهاید.
1:35:53
و اگر بر عرب چیره شود، فرمانروایی او فرمانروایی شماست و عزت او عزت شماست.
1:35:59
و شما خوشبختترین مردم به او خواهید بود.
1:36:02
گفتند: ای ابوالولید، به الله سوگند که زبانش تو را جادو کرده است.
1:36:07
گفت: این نظر من درباره او است، هرچه را صلاح میدانید انجام دهید.
1:36:18
در آن هنگام، قریش با رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) برخورد تازهای آغاز کرد،
1:36:26
و آن درخواست معجزات مادی بود.
1:36:30
الله سبحانه فرمود:
1:36:32
و گفتند: چرا آیهای از جانب پروردگارش بر او نازل نشده است؟
1:36:38
بگو: همانا الله تواناست که آیهای نازل کند
1:36:45
ولی بیشترشان نمیدانند
1:36:50
حافظ ابن کثیر گفت:
1:36:52
یعنی او تعالی بر این کار قادر است،
1:36:56
اما حکمت او تعالی به تأخیر انداختن آن را اقتضا میکند،
1:37:00
زیرا اگر آن نشانه را مطابق خواسته ایشان نازل میکرد و سپس ایمان نمیآوردند،
1:37:04
آنان را به عذاب شتاب میداد،
1:37:07
چنانکه با امتهای پیشین چنین کرد،
1:37:09
چنانکه الله تعالی فرمود:
1:37:11
و ما از فرستادن آیات بازداشته نشدیم، جز اینکه پیشینیان آنها را تکذیب کردند.
1:37:20
و به ثمود ناقهای روشنگر دادیم، پس به آن ستم کردند،
1:37:27
و ما آیات را جز برای ترساندن نمیفرستیم.
1:37:32
الله تعالی فرمود:
1:37:35
و گفتند: ما به تو ایمان نمیآوریم تا برای ما از زمین چشمهای بجوشانی.
1:37:44
یا برای تو باغی از درخت خرما و انگور باشد، و در میان آن نهرها را به فراوانی روان سازی.
1:37:59
یا آسمان را چنانکه پنداشتهای بر ما پارهپاره فرو افکنی،
1:38:05
یا الله و فرشتگان را گروهگروه بیاوری.
1:38:15
یا برای تو خانهای از زر و زیور باشد، یا در آسمان بالا روی.
1:38:26
و به بالا رفتن تو ایمان نمیآوریم، مگر اینکه نوشتهای بر ما فرود آوری که آن را بخوانیم.
1:38:34
بگو: پاک است پروردگارم! آیا من جز انسانی فرستاده بودهام؟
1:38:41
و چیزی مردم را از ایمان آوردن بازنداشت، آنگاه که هدایت به سویشان آمد.
1:38:48
جز این سخن نبود که گفتند: آیا الله بشری را فرستاده قرار داده است؟
1:38:57
بگو: اگر در زمین فرشتگانی بودند که آرامآرام راه میرفتند...
1:39:09
قطعاً فرشتهای را به عنوان فرستاده از آسمان بر آنان نازل میکردیم.»
1:39:16
سپس الله سبحانه و تعالی در پاسخ ایشان فرمود:
1:39:21
بگو: الله میان من و شما گواه بس است؛ همانا او به بندگانش آگاه و بیناست.
1:39:35
حافظ ابن کثیر گفت: تعالی پیامبر (ﷺ) را راهنمایی میکند
1:39:42
به دلیلی بر قومش درباره راستی آنچه برایشان آورده است: او میان من و شما گواه است،
1:39:49
و به آنچه برایتان آوردهام داناست؛ پس اگر بر او دروغ بسته بودم، مرا سختتر از همه کیفر میداد،
1:39:57
چنانکه الله تعالی فرمود:
1:39:59
«و اگر بعضی سخنان را بر ما میبست، او را به دست راست میگرفتیم،
1:40:09
و رگ قلبش را قطعاً میبریدیم.»
1:40:14
و سخن الله تعالی: «به راستی که او به بندگانش آگاه و بیناست»
1:40:22
یعنی او به ایشان داناست؛ به کسی که شایسته نعمت و احسان و هدایت است،
1:40:27
و به کسی که سزاوار بدبختی و گمراهی و انحراف است.
1:40:31
و الله تعالی فرمود:
1:40:52
حافظ ابن کثیر گفت: الله تعالی خبر میدهد از مشرکان،
1:40:58
که با نهایت کوشش در سوگندهای خود به الله سوگند خوردند
1:41:02
یعنی سوگندهایی مؤکد یاد کردند
1:41:05
که اگر نشانهای برایشان بیاید،
1:41:07
یعنی معجزهای و امر خارقالعادهای،
1:41:09
حتماً به آن ایمان خواهند آورد.
1:41:11
یعنی آن کس که آن را دیده است، راست گفته باشد
1:41:13
یعنی به آن ایمان آورد
1:41:16
یعنی معجزهای و امر خارقالعادهای،
1:41:18
حتماً به آن ایمان خواهند آورد.
1:41:20
یعنی آن کس که آن را دیده است، راست گفته باشد.
1:41:22
بگو: همانا آیات نزد الله است.
1:41:25
یعنی ای محمد، به این کسانی که از تو نشانهها را از روی لجاجت و کفر و عناد میخواهند بگو:
1:41:33
نه از روی راه هدایت و جستجوی رشد،
1:41:36
همانا بازگشت این نشانهها به الله است؛
1:41:39
اگر بخواهد پاسخ شما را میدهد،
1:41:41
و اگر بخواهد شما را رها میکند.
1:41:43
امام احمد در مسند خود روایت کرده است،
1:41:46
و حاکم در مستدرک خود به سندی صحیح،
1:41:50
از ابن عباس رضیاللهعنهما که گفت:
1:41:53
اهل مکه از پیامبر (ﷺ) خواستند
1:41:57
که کوه صفا را برایشان طلا کند،
1:42:00
و کوهها را از ایشان دور کند تا زراعت کنند.
1:42:04
به او گفته شد:
1:42:05
اگر بخواهی با آنان مهلت دهی،
1:42:08
و اگر بخواهی، آنچه را خواستند برایشان میآوریم؛
1:42:11
پس اگر کفر ورزند، همانگونه که پیشینیانشان را هلاک کردیم، ایشان را هلاک خواهیم کرد.
1:42:15
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
1:42:19
نه، بلکه با آنان مهلت میدهم.
1:42:22
پس الله عز و جل این آیه را نازل کرد:
1:42:26
و ما از فرستادن آیات بازداشته نشدیم،
1:42:30
جز اینکه پیشینیان آنها را تکذیب کردند.
1:42:35
و به ثمود ناقه را که روشنگر بود دادیم.
1:42:40
پس به آن ستم کردند.»
1:42:43
حافظ ابن کثیر گفت:
1:42:45
از این رو حکمت الهی
1:42:48
و رحمت ربانی اقتضا کرد
1:42:50
که به آنچه خواستند پاسخ داده نشود،
1:42:53
زیرا الله میدانست که ایشان به آن ایمان نمیآورند،
1:42:57
پس به عذاب شتابشان میداد.
1:42:59
و الله تعالی فرمود:
1:43:01
و هیچ آیهای از آیات پروردگارشان به سوی آنان نمیآید،
1:43:08
مگر اینکه از آن رویگردان میشوند.
1:43:12
پس حق را هنگامی که به سویشان آمد تکذیب کردند،
1:43:18
پس به زودی خبرهای آنچه به آن استهزا میکردند به آنان خواهد رسید.»
1:43:22
آنچه را که به آن استهزا میکردند.
1:43:26
آیا ندیدند که چه بسیار از پیش از ایشان را هلاک کردیم؟
1:43:30
از پی ایشان قرنهایی دیگر را پدید آوردیم که آنان را در زمین توانمند ساختیم
1:43:35
آنان را در زمین توانمند ساختیم
1:43:38
آنچه را به شما توانایی نداده بودیم،
1:43:40
و بر ایشان آسمان را پیدرپی بارانریز فرستادیم
1:43:48
پیدرپی بارانریز
1:43:50
و نهرها را از زیر پای آنان روان ساختیم،
1:43:59
پس ایشان را به سبب گناهانشان نابود کردیم
1:44:06
و پس از آنان گروهی دیگر را پدید آوردیم.
1:44:12
و اگر بر تو کتابی در طوماری نازل میکردیم،
1:44:18
و آنان آن را با دستانشان لمس میکردند
1:44:23
کافران میگفتند
1:44:25
این جز جادوی آشکار نیست.
1:44:30
و گفتند: چرا فرشتهای بر او فرود نیامده است؟
1:44:34
و اگر فرشتهای فرود میآوردیم، کار یکسره میشد.
1:44:39
سپس مهلت داده نمیشدند
1:44:43
و اگر او را فرشته میکردیم، او را به صورت مردی قرار میدادیم،
1:44:48
و آنچه را ایشان میپوشانند بر آنان مشتبه میساختیم.
1:44:53
و به یقین پیش از تو نیز فرستادگانی به استهزا گرفته شدند.
1:44:58
پس بر کسانی که ریشخند میکردند، آنچه را که به استهزا میگرفتند فرود آمد
1:45:04
آنچه را به آن استهزا میکردند.
1:45:08
بگو: در زمین بگردید،
1:45:11
سپس بنگرید که فرجام تکذیبکنندگان چگونه بود.
1:45:17
امام ابن قیم گفت
1:45:19
اما آیه
1:45:21
مشرکان از روی لجاجت در کفرشان گفتند
1:45:25
و گفتند: چرا فرشتهای بر او فرود نیامده است؟
1:45:29
مقصودشان فرشتهای است که او را ببینیم و مشاهده کنیم
1:45:32
بر او گواهی دهیم و او را تصدیق کنیم
1:45:34
وگرنه فرشته با وحی از جانب الله بر او فرود میآمد
1:45:39
پس الله متعال به این پرسش پاسخ داد
1:45:42
و حکمت عدم فرود آمدن فرشته به شکلی را که پیشنهاد کرده بودند، بیان فرمود
1:45:47
بدین معنا که اگر فرشتهای را فرو میفرستاد، همانگونه که پیشنهاد کرده بودند
1:45:50
و به او ایمان نمیآوردند و تصدیقش نمیکردند
1:45:53
قطعاً به عذاب شتابانده میشدند
1:45:55
همانگونه که سنت الهی متعال با کافران در آیات پیشنهادی جریان داشته است
1:46:00
هنگامی که آن آیات به سراغشان بیاید و ایمان نیاورند
1:46:02
گفت: و اگر فرشتهای فرود میآوردیم، کار یکسره میشد، آنگاه مهلت داده نمیشدند.
1:46:09
سپس سبحانه بیان فرمود
1:46:11
که اگر فرشتهای را همانگونه که پیشنهاد کرده بودند فرو میفرستاد
1:46:14
مقصود آنان حاصل نمیشد
1:46:17
زیرا اگر او را در صورت اصلیاش فرو میفرستاد، نمیتوانستند از او دریافت کنند
1:46:22
چرا که بشر توانایی خطاب و مواجهه مستقیم با فرشته را ندارد
1:46:27
و رسول الله صلیاللهعلیهوسلم
1:46:30
با آنکه نیرومندترین مردمان بود
1:46:32
هنگامی که فرشته بر او فرود میآمد، از آن دچار سختی میشد
1:46:36
و او را حالت سنگین و شدید فرا میگرفت
1:46:38
و در روز سرد عرق از او جاری میشد
1:46:42
و اگر او را به صورت مردی قرار میداد، برای ایشان اشتباه پیش میآمد
1:46:46
که آیا او فرشته است یا مرد
1:46:49
پس فرمود: و اگر او را فرشته قرار میدادیم، او را مردی قرار میدادیم
1:46:54
یعنی به صورت مردی
1:46:56
و در این حال، آنچه را که خودشان بر خویش مشتبه میکنند، بر ایشان مشتبه میساختیم
1:47:03
زیرا وقتی فرشته را در صورت انسانی میبینند، میگویند
1:47:08
این انسان است و فرشته نیست
1:47:11
این است معنای آیه
1:47:13
قرآن عظیم بزرگترین معجزات است
1:47:20
الله متعال از مشرکان حکایت کرده که فرمود
1:47:26
و گفتند: چرا آیاتی از جانب پروردگارش بر او نازل نشده است؟
1:47:32
بگو: همانا آیات نزد الله است، و من فقط هشداردهندهای آشکارم.
1:47:41
آیا برای ایشان کافی نیست که ما کتاب را بر تو فرود آوردیم که بر ایشان خوانده میشود؟
1:47:49
قطعاً در این، رحمت و یادآوری است برای گروهی که ایمان میآورند.
1:47:56
بگو: الله میان من و شما گواه بس است.
1:48:01
او آنچه را در آسمانها و زمین است میداند
1:48:05
و کسانی که به باطل ایمان آوردند و به الله کفر ورزیدند، آنان زیانکارانند
1:48:15
حافظ ابن کثیر گفت
1:48:17
الله متعال خبر میدهد از مشرکان در لجاجتشان
1:48:21
و درخواست نشانههایی که ایشان را راهنمایی کند که محمد صلیاللهعلیهوسلم رسول الله است
1:48:28
همانگونه که صالح با ناقهاش آمد
1:48:31
الله متعال فرمود: بگو ای محمد، نشانهها تنها نزد الله است
1:48:37
یعنی امر آن تنها به الله واگذار است
1:48:41
زیرا اگر میدانست که شما هدایت مییابید، به پرسش شما پاسخ میداد
1:48:46
چون آن برای او آسان و سهل است
1:48:50
اما از شما میداند که مقصودتان لجاجت و آزمودن است
1:48:55
پس به شما پاسخ مثبت نمیدهد
1:48:58
سپس متعال فرمود که نادانی بسیار و سبکی خرد ایشان را بیان میکند
1:49:03
آنجا که نشانههایی طلبیدند که بر راستگویی محمد صلیاللهعلیهوسلم دلالت کند
1:49:09
در آنچه بدان آورده است
1:49:11
و او قطعاً کتاب عزیز را برای ایشان آورده است
1:49:14
که باطل نه از پیش رو و نه از پشت سر به آن راه نمییابد
1:49:18
این فرو فرستادهای است از جانب حکیم ستوده
1:49:21
که از هر معجزهای بزرگتر است
1:49:25
چرا که فصیحان و بلیغان از معارضه با آن ناتوان ماندند
1:49:29
بلکه از معارضه با ده سوره همانند آن
1:49:33
بلکه از معارضه با یک سوره از آن
1:49:36
و امام ابن قیم گفت
1:49:39
قرآن عظیم جامع چیزهایی است که در غیر آن گرد نیامده
1:49:44
زیرا هم دعوت است و هم حجت
1:49:47
هم دلیل است و هم مدلول به آن
1:49:50
هم شاهد است و هم مشهود له
1:49:53
هم حکم است و هم دلیل
1:49:55
هم ادعا است و هم بینه
1:49:58
الله متعال فرمود
1:50:00
آیا کسی که از جانب پروردگارش دلیل روشنی دارد
1:50:04
و گواهی از جانب خود آن را میخواند
1:50:07
یعنی از جانب پروردگارش
1:50:08
و آن قرآن است
1:50:10
و متعال برای کسی که نشانهای خواست که بر راستگویی پیامبرش صلیاللهعلیهوسلم دلالت کند، فرمود
1:50:18
آیا برای ایشان کافی نیست که کتاب را بر تو فرو فرستادیم که بر ایشان خوانده میشود؟
1:50:25
در این، یقیناً رحمت و یادآوری برای قومی است که ایمان میآورند
1:50:33
بگو: همین بس که الله میان من و شما گواه باشد
1:50:38
او آنچه را در آسمانها و زمین است میداند
1:50:42
و کسانی که به باطل ایمان آوردهاند
1:50:45
الله سبحانه خبر داد که کتابی که فرو فرستاده، از هر آیهای بسنده است
1:50:51
زیرا در آن حجت و دلیل است که آن از جانب الله سبحانه است
1:50:56
آن را با پیامبرش فرستاد
1:50:58
و در آن بیان چیزی است که برای پیرو آن، سعادت را واجب میگرداند
1:51:02
و او را از عذاب رهایی میبخشد
1:51:05
هجرت دوم به حبشه
1:51:09
از هجرت بیرون آمدم
1:51:12
هجرت دوم به حبشه
1:51:15
جعفر بن ابی طالب رضیاللهعنه بیرون رفت
1:51:20
و همراه او گروههایی از صحابه رضیاللهعنهم بودند
1:51:24
به حبشه در هجرت دوم
1:51:27
و این پس از آن بود که قریش بر آزار کسانی که ایمان آورده بودند ادامه داد
1:51:31
و سایر قبیلهها را برانگیخت تا آزار مسلمانان را دو چندان کنند
1:51:36
پس شمار کسانی که همراه جعفر رضیاللهعنه بیرون رفتند
1:51:40
از صحابهٔ گرامی رضیاللهعنهم
1:51:43
هشتاد و سه مرد بود
1:51:46
اگر عمار بن یاسر رضیاللهعنه در میان ایشان بود
1:51:50
پس در هجرت او با ایشان تردید است
1:51:53
و هشتاد و دو مرد
1:51:56
اگر عمار بن یاسر رضیاللهعنه در میان ایشان نبود
1:52:00
و از زنان هجده زن
1:52:04
امام سهیلی گفت
1:52:07
و ابن اسحاق در عمار بن یاسر رضیاللهعنه تردید کرد
1:52:11
که آیا به سرزمین حبشه هجرت کرد یا نه
1:52:14
و نزد اهل سیر، آنچه درستتر است
1:52:17
مانند واقدی و ابن عقبه و دیگران
1:52:20
این است که او در میان ایشان نبود
1:52:31
امام احمد در مسند خود با سندی ضعیف روایت کرده است
1:52:34
از عبدالله بن مسعود رضیاللهعنه که گفت
1:52:38
رسول الله صلیاللهعلیهوسلم ما را نزد نجاشی فرستاد
1:52:43
و ما نزدیک به هشتاد مرد بودیم
1:52:46
که در میان ایشان عبدالله بن مسعود و جعفر بودند
1:52:50
و عبدالله بن عرفطه
1:52:52
و عثمان بن مظعون
1:52:54
و ابوموسی
1:52:55
پس نزد نجاشی آمدند
1:52:57
حدیث
1:52:59
و ابن اسحاق گفت
1:53:01
سپس جعفر بن ابی طالب رضیاللهعنه بیرون رفت
1:53:05
و مسلمانان پیاپی (به حبشه) رفتند
1:53:07
تا آنکه در سرزمین حبشه گرد آمدند و در آنجا ماندند
1:53:10
برخی از ایشان خانوادهاش را همراه خود برد
1:53:13
و برخی تنها و بیخانواده بیرون آمد
1:53:17
سپس ابن اسحاق نام صحابه در این هجرت دوم را آورد
1:53:22
و از ایشان عدهای را یاد کرد که در غزوهٔ بدر کبری حاضر بودند
1:53:27
مانند عثمان و زبیر بن عوام
1:53:30
و مصعب بن عمیر
1:53:32
و عبدالرحمن بن عوف
1:53:34
و عبدالله بن مسعود
1:53:36
و دیگران رضیاللهعنهم
1:53:39
و یاران این هجرت دوم به حبشه
1:53:43
جز این نیست که همراه جعفر رضیاللهعنه به مدینه آمدند
1:53:47
در سال هفتم هجرت
1:53:49
و آن زمانی بود که رسول الله صلیاللهعلیهوسلم خیبر را فتح کرد
1:53:54
پس برای ابن اسحاق و دیگری اشتباه رخ داد
1:53:57
در یاد کردن عدهای از صحابه رضیاللهعنهم
1:54:01
در این هجرت دوم
1:54:03
که در غزوهٔ بدر کبری حاضر بودند
1:54:06
امام ابن قیم گفت
1:54:09
در این هجرت دوم یاد شده است
1:54:12
عثمان بن عفان رضیاللهعنه
1:54:15
و گروهی از کسانی که در بدر حاضر بودند
1:54:18
پس یا این اشتباهی است
1:54:21
یا آنکه ایشان پیش از بدر یک بار دیگر (به حبشه) رفتهاند
1:54:25
و در نتیجه برای ایشان سه سفر خواهد بود
1:54:28
یک سفر پیش از هجرت
1:54:30
و یک سفر پیش از بدر
1:54:32
و یک سفر در سال خیبر
1:54:34
و همچنین ابن سعد و دیگران گفتهاند
1:54:37
که چون شنیدند رسول الله صلیاللهعلیهوسلم به مدینه هجرت کرده است
1:54:42
به مدینه
1:54:44
سی و سه مرد از ایشان بازگشتند
1:54:47
و از زنان هشتاد زن جز آنان
1:54:50
پس دو مرد از ایشان در مکه درگذشتند
1:54:53
و هفت نفر در مکه بازداشت شدند
1:54:56
و بیست و چهار مرد از ایشان در بدر حاضر شدند
1:55:01
و ایشان در یاد کردن ابوموسی اشعری رضیاللهعنه بودند
1:55:07
و ابن اسحاق وعده داد
1:55:09
(یادکرد) ابوموسی اشعری رضیاللهعنه
1:55:12
در میان کسانی که در هجرت دوم به حبشه هجرت کردند
1:55:15
و این از اوهام او با وجود جلالت قدرش است
1:55:19
حافظ ابن کثیر گفت
1:55:21
محمد بن اسحاق در شمار کسانی که به سرزمین حبشه هجرت کردند (از) یاد کرد
1:55:26
ابوموسی اشعری
1:55:29
عبدالله بن قیس رضیاللهعنه
1:55:32
و نمیدانم چه چیزی او را بر این کار واداشت
1:55:35
زیرا این امری آشکار است
1:55:37
که بر کسی که از او در این امر پایینتر است پوشیده نیست
1:55:41
و واقدی و دیگر اهل مغازی این را بر او انکار کردهاند
1:55:46
و گفتهاند
1:55:47
که ابوموسی
1:55:49
جز این نیست که از یمن به حبشه نزد جعفر هجرت کرد
1:55:53
چنانکه این در صحیح از روایت خود او رضیاللهعنه به تصریح آمده است
1:55:59
امام ابن قیم گفت
1:56:02
و این بر کسی که از محمد بن اسحاق پایینتر است پوشیده نیست
1:56:07
چه رسد به خود او
1:56:08
و جز این نیست که این توهم پدید آمد
1:56:10
که ابوموسی از یمن به سرزمین حبشه هجرت کرد
1:56:14
نزد جعفر و یارانش آمد، هنگامی که از (آمدن) ایشان خبر یافت.
1:56:19
سپس با ایشان نزد رسول الله (ﷺ) در خیبر آمد.
1:56:24
چنانکه در صحیح بهروشنی آمده است.
1:56:27
پس ابن اسحاق این (حضور) را برای ابوموسی هجرت به شمار آورده است.
1:56:31
و نگفته که او از مکه به حبشه هجرت کرده تا بر او خرده گرفته شود.
1:56:36
امام بیهقی در «دلائل النبوة» با سندی صحیح روایت کرده است
1:56:41
از ابوبرده، از پدرش ابوموسی اشعری رضیاللهعنه که گفت:
1:56:47
رسول الله (ﷺ) به ما دستور داد
1:56:50
که همراه جعفر بن ابیطالب رضیاللهعنه به سرزمین حبشه برویم.
1:56:56
گفت: پس رسیدیم، و (جعفر) کسی را به سوی ما فرستاد.
1:57:00
جعفر به ما گفت: هیچیک از شما سخن نگوید،
1:57:04
که امروز من سخنگوی شما هستم.
1:57:07
گفت: پس نزد نجاشی رسیدیم که در مجلس خود نشسته بود،
1:57:12
و کشیشان و راهبانی که نزد او بودند ما را (از خود) راندند.
1:57:16
(گفتند:) برای پادشاه سجده کنید.
1:57:18
جعفر گفت: جز برای الله سجده نمیکنیم.
1:57:22
نجاشی به او گفت: چه چیز تو را از سجده بازداشت؟
1:57:27
گفت: جز برای الله سجده نمیکنیم.
1:57:30
گفت: آن چیست؟
1:57:32
گفت: الله عزوجل پیامبری به سوی ما فرستاد،
1:57:37
و او همان فرستادهای است که عیسی بن مریم به (آمدن) او بشارت داد،
1:57:41
که پس از او نامش احمد است.
1:57:44
پس به ما فرمان داد که الله را بپرستیم و چیزی را با او شریک نسازیم
1:57:48
و نماز را برپا داریم و زکات دهیم،
1:57:51
و به نیکی فرمان دهیم و از ناپسند بازداریم.
1:57:55
پس سخن او نجاشی را خوش آمد.
1:57:58
گفت: پس یارتان درباره پسر مریم چه میگوید؟
1:58:02
گفت: درباره او میگوید که او روح الله و کلمه اوست،
1:58:07
که (الله) او را از مریم باکرهای که هیچ بشری به او نزدیک نشده بود، پدید آورد.
1:58:14
پس نجاشی چوبی از زمین برداشت و گفت:
1:58:18
ای گروه کشیشان و راهبان،
1:58:21
این (گفتههای) ایشان بیش از آنچه شما درباره پسر مریم میگویید نیست، و این (چوب) هم بدان برابر نیست.
1:58:27
به شما و به کسانی که از نزد او آمدهاید خوش آمد.
1:58:31
من گواهی میدهم که او فرستاده الله است،
1:58:34
و اینکه او همان است که عیسی بن مریم به آمدنش بشارت داد.
1:58:37
و اگر آنچه از پادشاهی بر من است نبود،
1:58:40
نزد او میآمدم تا (در خدمت او) کفشهایش را به دوش بکشم.
1:58:43
در این سرزمین هر جا میخواهید اقامت کنید.
1:58:46
و برای ما خوراک و پوشاک فرمان داد.
1:58:49
امام بیهقی گفت:
1:58:51
این سند صحیح است،
1:58:53
و ظاهر آن دلالت دارد که ابوموسی رضیاللهعنه در مکه بوده
1:58:59
و با جعفر بن ابیطالب رضیاللهعنه به سرزمین حبشه بیرون رفته است.
1:59:05
و آنچه درست است از یزید بن عبدالله بن ابیبُرده
1:59:10
از ابوموسی رضیاللهعنه (روایت شده)
1:59:13
که به ایشان خبر رسید از (هجرت) رسول الله (ﷺ)،
1:59:17
و ایشان در یمن بودند.
1:59:19
پس با پنجاه و چند مرد، در کشتی به قصد هجرت بیرون آمدند،
1:59:23
و کشتی ایشان را به نجاشی در حبشه رساند.
1:59:27
پس جعفر بن ابیطالب رضیاللهعنه و یارانش را نزد او یافتند.
1:59:33
جعفر رضیاللهعنه ایشان را به اقامت فرمان داد،
1:59:37
و (ایشان) اقامت کردند تا در زمان خیبر نزد رسول الله (ﷺ) آمدند.
1:59:43
ابوموسی رضیاللهعنه شاهد آنچه میان جعفر و نجاشی گذشت بود،
1:59:49
پس از آن خبر داد، و شاید راوی در گفتهاش دچار وهم شده باشد:
1:59:54
«رسول الله (ﷺ) به ما فرمان داد که برویم»،
1:59:59
و الله داناتر است.
2:00:01
تعقیب مهاجران حبشه به دست قریش
2:00:05
پس چون قریش دید که یاران پیامبر (ﷺ) در سرزمین حبشه در اماناند،
2:00:13
و در آنجا خانه و آرامش و نیکو همسایگی نجاشی را یافتهاند،
2:00:19
دو مرد را نزد نجاشی فرستاد:
2:00:22
عمرو بن عاص و عبدالله بن ابیربیعه،
2:00:27
تا یاران پیامبر (ﷺ) را به ایشان تحویل دهد.
2:00:31
امام احمد در «مسند» خود با سندی حسن روایت کرده
2:00:35
از امالمؤمنین امسلمه رضیاللهعنها که گفت:
2:00:40
چون در سرزمین حبشه فرود آمدیم، بهترین همسایه، یعنی نجاشی، همسایه ما شد،
2:00:47
بر دینمان در امان بودیم و الله را میپرستیدیم، آزار نمیدیدیم و چیزی ناپسند نمیشنیدیم.
2:00:54
پس چون این خبر به قریش رسید،
2:00:57
تصمیم گرفتند که دو مرد نیرومند نزد نجاشی بفرستند
2:01:02
و برای نجاشی از کالاهای نفیس مکه هدایایی ببرند،
2:01:08
و از شگفتترین چیزهایی که از آنجا به او میرسید، چرم بود.
2:01:12
پس چرم بسیاری برای او گرد آوردند،
2:01:15
و از بزرگان درباریاش هیچیک را رها نکردند مگر آنکه برایش هدیهای فرستادند.
2:01:22
سپس آن را همراه عبدالله بن ابیربیعه بن مغیره مخزومی
2:01:28
و عمرو بن عاص بن وائل سهمی فرستادند،
2:01:31
و به ایشان فرمان دادند و گفتند:
2:01:35
پیش از آنکه نجاشی با ایشان سخن بگوید، هدیه هر بزرگدرباری را به خودش بدهید،
2:01:41
سپس هدایا را به نجاشی تقدیم کنید،
2:01:45
و پیش از آنکه با ایشان سخن بگوید، از او بخواهید که ایشان را به شما تحویل دهد.
2:01:50
امسلمه رضیاللهعنها گفت:
2:01:52
پس آن دو بیرون رفتند و نزد نجاشی آمدند،
2:01:56
و ما نزد او در بهترین سرا و نزد بهترین همسایه بودیم.
2:02:00
از بزرگان درباری او هیچکس باقی نماند
2:02:03
مگر آنکه هدیهاش را پیش از سخن گفتن با نجاشی به او دادند.
2:02:08
سپس به هر یک از ایشان گفتند:
2:02:11
«به سرزمین پادشاه ما، جوانانی از ما نادان پناه آوردهاند
2:02:17
که از دین قوم خود جدا شدهاند و در دین شما داخل نشدهاند،
2:02:22
و دینی تازهساخته آوردهاند که نه ما آن را میشناسیم و نه شما.
2:02:27
و بزرگان قومشان ما را فرستادهاند تا آنان را نزد ایشان بازگردانیم.
2:02:33
پس چون با پادشاه درباره ایشان سخن بگوییم،
2:02:36
به او رأی دهید که ایشان را به ما تحویل دهد و با آنان سخن نگوید،
2:02:41
زیرا قومشان به ایشان چشمدارترند
2:02:44
و به آنچه بر آنان عیب گرفتهاند داناترند.»
2:02:46
گفتند: «آری.»
2:02:49
سپس آن دو هدایایشان را به نجاشی نزدیک کردند،
2:02:53
و او آنها را پذیرفت.
2:02:55
آنگاه با او سخن گفتند و به او گفتند:
2:02:58
«ای پادشاه،
2:03:00
به سرزمین تو، جوانانی از ما نادان پناه آوردهاند
2:03:04
که از دین قوم خود جدا شدهاند و در دین تو داخل نشدهاند،
2:03:09
و دینی تازهساخته آوردهاند که نه ما آن را میشناسیم و نه تو.
2:03:14
و ما آنان را با بزرگان قومشان، از پدران و عموها و تیرههایشان، نزد تو فرستادیم،
2:03:21
تا آنان را به ایشان بازگردانی.
2:03:23
زیرا ایشان به آنان چشمدوختهاند (بر آنان چشم دارند).
2:03:25
و آنچه را بر آنان عیب گرفتهاند و در آن سرزنششان کردهاند، آگاه سازند.
2:03:29
امسلمه رضیاللهعنها گفت:
2:03:32
و هیچ چیزی برای عبدالله بن ابی ربیعه و عمر بن العاص ناخوشایندتر نبود
2:03:38
از اینکه نجاشی سخنانشان را بشنود.
2:03:41
پس اسقفان او که پیرامونش بودند گفتند:
2:03:45
ای پادشاه، راست گفتند!
2:03:47
قوم آنان به ایشان چشمدوختهاند،
2:03:49
و آنچه را بر آنان عیب گرفتهاند، آگاه سازند.
2:03:52
پس آنان را به آن دو تحویل ده،
2:03:54
تا ایشان را به سرزمین و قومشان بازگردانند.
2:03:58
امسلمه گفت: پس نجاشی خشمگین شد و سپس گفت:
2:04:02
نه، به الله سوگند!
2:04:04
اگر چنین کنم، آنان را به آن دو تحویل نخواهم داد،
2:04:06
و به کسانی که در کنارم زیستند و در سرزمینم فرود آمدند و مرا بر دیگران برگزیدند، خیانت نخواهم کرد.
2:04:11
[و مرا بر دیگران برگزیدند]
2:04:14
تا آنان را فرا خوانم و از ایشان بپرسم که این دو دربارهی کارشان چه میگویند.
2:04:19
پس اگر آنان چنان باشند که آن دو میگویند،
2:04:22
آنان را به ایشان تحویل خواهم داد و به قومشان بازخواهم گرداند.
2:04:26
و اگر جز آن باشند،
2:04:28
از آنان در برابر آن دو حمایت خواهم کرد،
2:04:30
و تا زمانی که در کنارم باشند، با ایشان نیکو همسایگی خواهم کرد.
2:04:34
امسلمه رضیاللهعنها گفت:
2:04:36
سپس نجاشی به یاران رسول الله (ﷺ) پیام فرستاد،
2:04:40
و ایشان را فراخواند.
2:04:42
چون فرستادهاش نزد ایشان آمد، گرد آمدند.
2:04:45
سپس برخی به برخی دیگر گفتند:
2:04:48
وقتی نزد آن مرد میروید، چه خواهید گفت؟
2:04:51
گفتند: به الله سوگند، آنچه میدانیم و آنچه پیامبرمان (ﷺ) به ما فرمان داده، همان را خواهیم گفت،
2:04:55
هرچه در آن باشد.
2:04:59
[هرچه در آن باشد]
2:05:02
پس چون نزد او آمدند،
2:05:04
و نجاشی اسقفانش را فراخوانده بود،
2:05:07
ایشان گرداگرد او صحیفههای خود را گشودند.
2:05:10
[نجاشی] از ایشان پرسید و گفت:
2:05:12
این چه دینی است که شما از قومتان جدا شدهاید،
2:05:16
و نه در دین من داخل شدهاید و نه در دین هیچیک از این امتها؟
2:05:21
امسلمه رضیاللهعنها گفت:
2:05:23
و سخنگوی ایشان جعفر بن ابیطالب رضیاللهعنه بود.
2:05:28
پس به او گفت:
2:05:30
ای پادشاه!
2:05:32
ما قومی اهل جاهلیت بودیم،
2:05:35
بتها را میپرستیدیم و مردار میخوردیم،
2:05:38
و کارهای زشت میکردیم و پیوندهای خویشاوندی را میبریدیم و همسایگی را بد میداشتیم؛
2:05:43
قویتر ما ضعیفتر را میخورد.
2:05:46
ما بر این حال بودیم تا آنکه الله پیامبری از میان ما به سوی ما برانگیخت،
2:05:51
که نسب و راستگویی و امانتداری و پاکدامنیاش را میشناختیم.
2:05:56
ما را به سوی الله فراخواند تا او را یگانه بدانیم و بپرستیم،
2:06:00
و آنچه را ما و پدرانمان به جای او از سنگها و بتها میپرستیدیم، واگذاریم.
2:06:06
ما را به راستگویی و ادای امانت فرمان داد،
2:06:10
و به پیوند خویشاوندی و نیکی به همسایه،
2:06:13
و خودداری از حرامها و خونریزی؛
2:06:16
و ما را از کارهای زشت و گفتار دروغ بازداشت،
2:06:19
و خوردن مال یتیم،
2:06:21
و تهمت زدن به زن پاکدامن.
2:06:23
و به ما فرمان داد که الله را یگانه بپرستیم و هیچ چیز را شریکش نسازیم.
2:06:28
و ما را به نماز و زکات و روزه فرمان داد.
2:06:31
[او] امور اسلام را برای او برشمرد.
2:06:34
ما او را تصدیق کردیم و به او ایمان آوردیم،
2:06:37
و از آنچه آورده بود پیروی کردیم.
2:06:40
پس الله را یگانه پرستیدیم،
2:06:42
و چیزی را شریک او قرار ندادیم،
2:06:45
و آنچه را بر ما حرام کرده بود حرام شمردیم،
2:06:47
و آنچه را حلال کرده بود حلال شمردیم.
2:06:50
پس قوممان بر ما ستم کردند،
2:06:52
و ما را شکنجه کردند و از دینمان فریفتند،
2:06:55
تا ما را از پرستش الله به پرستش بتها بازگردانند،
2:07:00
و اینکه چیزهای پلیدی را که پیشتر حلال میشمردیم، حلال بشماریم.
2:07:04
پس چون بر ما چیره شدند و ستم کردند،
2:07:07
و بر ما سخت گرفتند،
2:07:09
و میان ما و دینمان حایل شدند،
2:07:12
به سرزمین تو بیرون آمدیم،
2:07:14
و تو را بر دیگری برگزیدیم،
2:07:16
و در همسایگی تو رغبت کردیم،
2:07:18
و امیدوار بودیم که ای پادشاه، نزد تو مورد ستم واقع نشویم.
2:07:22
امسلمه گفت: پس نجاشی به او گفت:
2:07:25
آیا از آنچه از جانب الله آورده شده، چیزی با خود داری؟
2:07:29
جعفر رضیاللهعنه به او گفت:
2:07:32
آری. پس نجاشی به او گفت:
2:07:35
آن را بر من بخوان.
2:07:37
پس بخشی از
2:07:40
«کهیعص» را بر او خواند.
2:07:44
به الله سوگند، نجاشی گریست
2:07:47
تا آنکه ریشش تر شد،
2:07:50
و اسقفانش گریستند تا صحیفههایشان تر شد،
2:07:54
هنگامی که آنچه را بر ایشان خوانده شد شنیدند.
2:07:57
سپس نجاشی گفت:
2:07:59
این، و آنچه موسی آورده، همانا از یک چراغدان بیرون آمده است.
2:08:02
[برای شما] بروید،
2:08:05
به الله سوگند هرگز آنان را به شما تحویل نخواهم داد،
2:08:07
و [به کسانی که نزد من پناه آوردهاند خیانت نخواهم کرد].
2:08:10
[و به کسانی که نزد من پناه آوردهاند خیانت نخواهم کرد]
2:08:12
امسلمه رضیاللهعنها گفت:
2:08:15
چون آن دو از نزد او بیرون رفتند،
2:08:17
عمر بن العاص گفت:
2:08:19
به الله سوگند فردا نزد او [نجاشی] عیبشان را بر ملا خواهم کرد،
2:08:23
سپس ریشهی سرسبزشان را از بیخ برخواهم کند.
2:08:26
پس عبدالله بن ابی ربیعه به او گفت:
2:08:29
او پرهیزگارترین مرد میان ما بود
2:08:32
این کار را نکن
2:08:33
زیرا آنان خویشاوندی دارند، هرچند با ما مخالفت کردهاند
2:08:38
گفت
2:08:39
به خدا سوگند که به او خبر خواهم داد که آنان گمان میکنند عیسی بن مریم بنده است
2:08:44
ام سلمه رضیاللهعنها گفت
2:08:47
سپس فردای آن روز
2:08:50
به او گفت
2:08:51
ای پادشاه
2:08:53
آنان درباره عیسی بن مریم سخنی بزرگ میگویند
2:08:57
پس به سوی آنان بفرست و از آنچه درباره او میگویند بپرس
2:09:01
پس به سوی آنان فرستاد و درباره او از ایشان پرسید
2:09:04
ام سلمه رضیاللهعنها گفت
2:09:07
و چنین چیزی بر ما فرود نیامده بود
2:09:10
پس آن گروه گرد آمدند
2:09:12
برخی به برخی دیگر گفتند
2:09:14
اگر او درباره عیسی از شما بپرسد، چه خواهید گفت
2:09:18
گفتند
2:09:19
به خدا سوگند آنچه الله دربارهاش فرموده است را خواهیم گفت
2:09:22
و آنچه پیامبرمان صلیاللهعلیهوسلم آورده است را
2:09:26
هرچه در این باره پیش آید
2:09:30
پس چون بر او وارد شدند به ایشان گفت
2:09:33
درباره عیسی بن مریم چه میگویید
2:09:36
پس جعفر بن ابی طالب رضیاللهعنه به او گفت
2:09:40
درباره او همان را میگوییم که پیامبرمان صلیاللهعلیهوسلم آورده است
2:09:45
او بنده الله و فرستاده اوست
2:09:48
و روح او و کلمهای است که به مریم باکره پاکدامن افکند
2:09:53
(ام سلمه) گفت
2:09:55
پس نجاشی دستش را به زمین زد
2:09:58
و از آن چوبی برداشت، سپس گفت
2:10:01
عیسی بن مریم به اندازه این چوب نیز بیش از آنچه گفتی نیست
2:10:06
پس بطریقهایش که گرد او بودند، هنگامی که چنین گفت، به خشم صدا برآوردند
2:10:11
گفت: هرچند شما خشمگین شوید، به خدا سوگند
2:10:14
بروید که شما در سرزمین من در امان هستید
2:10:18
و امانیافتگاناید
2:10:21
هر که شما را دشنام دهد، غرامت دهد؛ سپس هر که شما را دشنام دهد، غرامت دهد
2:10:26
سپس هر که شما را دشنام دهد، غرامت دهد
2:10:28
پس دوست ندارم که کوهی از طلا برای من باشد
2:10:31
و من به مردی از شما آزار رسانده باشم
2:10:34
و «دبر» در زبان حبشه به معنای کوه است
2:10:38
هدایای ایشان را به آنان بازگردانید
2:10:41
زیرا ما به آن نیازی نداریم
2:10:43
به خدا سوگند، الله هنگامی که پادشاهیام را به من بازگرداند، از من رشوه نگرفت
2:10:48
پس من در این باره رشوه بگیرم؟
2:10:51
و آنگاه که مردم در امر من اطاعتم نکردند، من در آن امر از آنان اطاعت کنم؟
2:10:55
(ام سلمه) گفت
2:10:56
پس آن دو با خواری از نزد او بیرون رفتند
2:10:59
در حالی که آنچه آورده بودند به ایشان بازگردانده شد
2:11:02
و ما نزد او در بهترین سرا با بهترین همسایه ماندیم
2:11:14
جعفر بن ابی طالب رضیاللهعنه
2:11:18
و کسانی از صحابه که با او بودند رضیاللهعنهم، در حبشه ماندند
2:11:22
تا سال هفتم هجرت
2:11:25
و آن هنگامی بود که رسول الله صلیاللهعلیهوسلم خیبر را فتح کرد
2:11:30
چنانکه در بحث از غزوه خیبر خواهد آمد
2:11:37
ابن اسحاق گفت
2:11:41
چون قریش دید که اصحاب پیامبر صلیاللهعلیهوسلم
2:11:46
در سرزمینی فرود آمدهاند که در آن امنیت و آرامش یافتهاند
2:11:51
و نجاشی کسانی از ایشان را که به او پناه بردند حمایت کرده است
2:11:55
و عمر رضیاللهعنه اسلام آورده است
2:11:59
پس او و حمزه بن عبدالمطلب رضیاللهعنه همراه رسول الله صلیاللهعلیهوسلم
2:12:06
و یارانش بودند
2:12:08
و اسلام در قبیلهها گسترش مییافت
2:12:11
گرد آمدند و میان خود رایزنی کردند که نوشتهای بنویسند
2:12:15
که در آن بر بنیهاشم و بنیالمطلب پیمان ببندند
2:12:19
که با ایشان ازدواج نکنند و ایشان با آنان ازدواج نکنند
2:12:23
و چیزی به ایشان نفروشند و چیزی از ایشان نخرند
2:12:28
چون برای این کار گرد آمدند، آن را در صحیفهای نوشتند
2:12:32
سپس بر آن پیمان بستند و عهد کردند
2:12:35
آنگاه صحیفه را در درون کعبه آویختند تا بر خویش تأکید کرده باشند
2:12:41
چون قریش این کار را کرد
2:12:44
بنیهاشم و بنیالمطلب به ابوطالب بن عبدالمطلب پیوستند
2:12:50
پس به درّه او درآمدند و گرد او جمع شدند
2:12:54
و از بنیهاشم ابولهب
2:12:57
عبدالعزی بن عبدالمطلب به سوی قریش بیرون رفت و با ایشان همدستی کرد
2:13:02
بخاری و مسلم در صحیح خود روایت کردهاند
2:13:05
از ابوهریره رضیاللهعنه که گفت
2:13:08
رسول الله صلیاللهعلیهوسلم به ما فرمود، و ما در منا بودیم
2:13:14
ما فردا در خیف بنیکنانه فرود خواهیم آمد
2:13:18
همانجا که بر کفر همپیمان شدند
2:13:21
و آن چنان بود که قریش و بنیکنانه
2:13:24
بر ضد بنیهاشم و بنیالمطلب همپیمان شدند
2:13:28
که با ایشان ازدواج نکنند و با ایشان داد و ستد نکنند
2:13:32
تا رسول الله صلیاللهعلیهوسلم را به ایشان تحویل دهند
2:13:37
ابوداود در سنن خود افزوده است، زهری گفت
2:13:41
و «خیف» به معنای دره است
2:13:45
امام نووی گفت
2:13:47
و معنای «تقاسموا علی الکفر» این است که
2:13:50
بر آن همپیمان شدند و عهد بستند
2:13:53
و آن همپیمانی ایشان بود برای بیرون راندن پیامبر صلیاللهعلیهوسلم
2:13:57
و بنیهاشم و بنیالمطلب را از مکه به این دره
2:14:02
که خیف بنیکنانه است
2:14:05
و میان خود آن صحیفه مشهور را نوشتند
2:14:08
و در آن انواع باطل و قطع رحم و کفر را نوشتند
2:14:16
لغو صحیفه و پایان دادن به تحریم
2:14:22
سپس کسانی از مردان قریش که از آن ناخشنود بودند
2:14:25
برای باطل کردن آن صحیفه ستمگرانه تلاش کردند
2:14:29
پس هشام بن عمرو بن حارث برخاست
2:14:32
و نزد مطعم بن عدی رفت
2:14:35
و گروهی از قریش
2:14:37
پس آنان به این کار پاسخ مثبت دادند
2:14:40
و الله سبحانه پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) را بر آن آگاه ساخت.
2:14:45
بر امر صحیفهشان
2:14:47
و اینکه او (الله) موریانه را بر آن (عصای سلیمان) فرستاد.
2:14:50
همهٔ آنچه در آن بود از ستم و قطع رحم و ظلم را خوردم
2:14:54
پس این موضوع را به عمویش ابوطالب خبر داد
2:14:58
او نزد قریش بیرون آمد و آنچه را برادرزادهاش، پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)، گفته بود، به ایشان خبر داد
2:15:04
وارد کعبه شدند و صحیفه را پایین آوردند
2:15:07
و او (شیطان) با آن (وسوسه) آزارش میدهد، چنانکه رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) خبر داده است
2:15:13
سپس بنیهاشم و بنیالمطلب به مکه بازگشتند
2:15:18
وفات ابوطالب
2:15:22
ابوطالب، عموی پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)، وفات کرد.
2:15:28
پس از بیرون آمدنش از شِعب
2:15:30
آن در اواخر سال دهم بعثت بود.
2:15:34
در تعیین ماه اختلاف شده است
2:15:37
هنگامی که (پیامبر) بیمار شد و خبر سنگینی بیماریاش به قریش رسید
2:15:40
بعضی از آنان به بعضی دیگر گفتند
2:15:42
بیایید با هم به سوی ابوطالب برویم
2:15:45
برایمان از برادرزادهاش (پسر برادرش) بگیرد و از ما به او بدهد
2:15:50
امام ترمذی در جامع خود روایت کرده است
2:15:54
و حاکم در «مستدرک» خود (آن را روایت کرده است)
2:15:56
و لفظ از آنِ حاکم است.
2:15:58
از ابن عباس رضیاللهعنهما روایت است که گفت
2:16:02
بیماری ابوطالب
2:16:04
قریش آمدند
2:16:06
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) آمد
2:16:09
و نزد سرِ ابوطالب، مردی نشسته بود.
2:16:13
ابوجهل برخاست تا او را (پیامبر ﷺ) از آن کار بازدارد؛ پس (ابوجهل) بهسوی ابوطالب رفت.
2:16:18
پس گفت
2:16:19
برادرزادهام
2:16:21
از قوم خود چه میخواهی؟
2:16:23
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود
2:16:26
ای عمو
2:16:27
من از آنان تنها یک کلمه میخواهم که بهواسطهی آن عربها برایشان فرمانبردار شوند.
2:16:32
و با آن، جزیهٔ عجم به آنان پرداخت میشود
2:16:36
گفت
2:16:37
یک کلمه
2:16:39
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود
2:16:42
کلمهٔ واحده
2:16:44
گفت: این چیست؟
2:16:46
فرمودهٔ پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
2:16:49
هیچ معبودی جز الله نیست
2:16:52
گفت
2:16:53
گفتند
2:16:54
آیا خدایان متعدد را یک خدای واحد قرار میدهم؟
2:16:57
این واقعاً چیزی شگفتانگیز است
2:17:00
گفت
2:17:01
و درباره ایشان نازل شد
2:17:03
صاد
2:17:04
«و القرآن ذی الذکر»
2:17:07
تا آنجا رسید
2:17:08
این جز یک ساختگی نیست
2:17:11
شیخان در صحیحین خود آن را روایت کردهاند.
2:17:14
مسیب بن حزن گفت:
2:17:17
هنگامی که مرگ ابوطالب فرا رسید
2:17:20
نزد او رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) آمد
2:17:24
آنجا ابوجهل بن هشام را نزد او یافت
2:17:27
و عبدالله بن ابی امیه بن المغیره
2:17:31
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
2:17:35
ای عمو
2:17:36
بگو: هیچ معبودی جز الله نیست
2:17:39
کلمهای است که بهوسیلهی آن نزد الله برای تو حجت میآورم
2:17:43
ابوجهل و عبدالله بن ابیامیه گفتند:
2:17:47
آیا از آیین عبدالمطلب رویگردانی؟
2:17:50
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) زیارت نکرد
2:17:53
آن را بر او عرضه میکند
2:17:55
و آن سخن را بازمیگردانند.
2:17:58
تا آنکه ابوطالب، آخرین سخنی را که با ایشان گفت، فرمود.
2:18:02
بر آیین عبدالمطلب
2:18:05
و از گفتن «لا إله إلا الله» سر باز زد.
2:18:09
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
2:18:12
به الله سوگند، تا وقتی که از تو نهی نشدهام، برای تو استغفار خواهم کرد.
2:18:17
پس الله نازل کرد
2:18:19
شایسته نبود برای پیامبر و کسانی که ایمان آوردهاند
2:18:23
اینکه برای مشرکان طلب آمرزش کنند
2:18:31
و اگر چه خویشاوندان نزدیک (ایشان) باشند.
2:18:34
پس از آنکه برای ایشان روشن شده باشد
2:18:41
آنان یاران دوزخاند
2:18:46
و الله در مورد ابوطالب نازل کرد
2:18:49
تو هرکه را دوست بداری هدایت نمیکنی
2:18:53
ولی الله هرکه را بخواهد هدایت میکند
2:18:58
امام مسلم در صحیح خود آن را روایت کرده است
2:19:03
از ابوهریره رضیاللهعنه روایت است که گفت
2:19:07
فرمود رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
2:19:11
بگو: هیچ معبودی جز الله نیست
2:19:14
بر تو به آن گواهی میدهم در روز قیامت
2:19:17
اگر نه این بود که قریش مرا سرزنش کند
2:19:21
میان گویند: جز این نیست که آنچه او را به آن کار واداشت، بیتابی و ناشکیبایی بود
2:19:25
تو را به این [کار] چشمروشن میکنم.
2:19:28
پس الله نازل کرد
2:19:30
تو هرکه را دوست بداری هدایت نمیکنی
2:19:33
حافظ ابن کثیر گفت
2:19:35
الله به پیامبرش، درود و سلام الله بر او، میفرماید.
2:19:40
ای محمد، همانا تو
2:19:42
تو هرکه را دوست بداری هدایت نمیکنی
2:19:45
این به تو مربوط نیست (ای، این کار به تو واگذار نشده است)
2:19:47
تنها بر عهده تو رساندن (پیام) است.
2:19:49
و الله هرکه را بخواهد هدایت میکند
2:19:52
برای او حکمت رسا و حجت قاطع است.
2:19:56
همانطور که الله سبحانه و تعالی فرمود
2:19:58
تو مسئول هدایت آنان نیستی.
2:20:01
ولی الله هرکه را بخواهد هدایت میکند
2:20:07
و گفته است
2:20:10
و اگرچه حریص باشی، بیشتر مردم مؤمن نخواهند بود
2:20:17
و این آیه از همه اینها خاصتر است
2:20:21
زیرا او فرموده است
2:20:23
تو هرکه را دوست بداری هدایت نمیکنی
2:20:27
ولی الله هرکه را بخواهد هدایت میکند
2:20:32
و او به هدایتیافتگان داناتر است
2:20:37
یعنی او به کسی که شایستهٔ هدایت است داناتر است
2:20:40
از کسی که شایستهٔ گمراهی است
2:20:43
و در صحیحین ثابت شده است
2:20:45
که این آیه درباره ابوطالب نازل شده است
2:20:48
عموی رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
2:20:51
او از پیامبر حمایت و یاری میکرد و در کنار او میایستاد
2:20:56
و او را به محبتی بسیار شدید و طبیعی، نه شرعی، دوست میداشت
2:21:00
چون مرگ او فرا رسید و اجلش نزدیک شد
2:21:04
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) او را فرا خواند
2:21:08
به ایمان و ورود به اسلام
2:21:11
اما تقدیر الهی بر او پیشی گرفت و او از دستش ربوده شد
2:21:15
پس او بر همان کفری که داشت باقی ماند
2:21:19
و حکمت بالغه از آنِ الله است
2:21:22
و امام ابن قیم گفته است
2:21:24
الله تعالی به پیامبرش (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود
2:21:29
و همانا تو به راه راست هدایت میکنی
2:21:36
و فرمود: و برای هر قومی هدایتگری است
2:21:40
و «هدی» همان راهنمایی است که آنان را
2:21:44
در راه رسیدن به الله و سرای آخرت راهنمایی میکند
2:21:47
و این با سخن خداوند تعالی منافات ندارد که فرمود
2:21:50
تو هرکه را دوست بداری هدایت نمیکنی
2:21:53
و نیز سخن او تعالی که فرمود
2:21:55
پس الله هرکه را بخواهد گمراه میکند
2:21:58
و هر که را بخواهد هدایت میکند
2:22:01
زیرا الله سبحانه به هر دو گونه سخن گفته است
2:22:05
پس پیامبرانش هدایت دلالت و بیان را دارند
2:22:10
و او هدایت توفیق و الهام را دارد
2:22:14
پس پیامبرانش، بهراستی، راهنمایانند
2:22:17
و الله سبحانه توفیقدهنده و الهامبخش است
2:22:21
آفریننده هدایتگران در دلهاست
2:22:24
و حافظ ابن کثیر گفته است
2:22:26
الله برای او ایمان را مقدّر نکرد
2:22:29
به سبب حکمت بسیار بزرگی که الله تعالی در این امر دارد
2:22:33
و حجت قاطع، بالغ و کوبندهای که
2:22:37
باید به آن ایمان آورد و در برابرش تسلیم شد
2:22:41
و اگر نبود آنچه الله از استغفار برای مشرکان نهی کرده است
2:22:46
قطعاً برای ابوطالب استغفار میکردیم و بر او رحمت میفرستادیم
2:22:50
شفاعت پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) برای عمویش ابوطالب
2:23:00
شیخان در صحیحین خود روایت کردهاند
2:23:03
از عباس بن عبدالمطلب رضیاللهعنه
2:23:06
که به پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) گفت
2:23:10
چه سودی به عمویت رساندی؟
2:23:12
به خدا سوگند او از تو حمایت میکرد و برای تو خشم میگرفت
2:23:16
پس رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود
2:23:21
او در آتشی کمعمق است
2:23:24
و اگر من نبودم، قطعاً در پایینترین طبقهٔ آتش میبود
2:23:29
و شیخان در صحیحین خود روایت کردهاند
2:23:32
از ابوسعید خدری رضیاللهعنه که گفت
2:23:36
بهراستی رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
2:23:39
از عمویش ابوطالب در نزد او یاد شد
2:23:42
پس رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود
2:23:46
شاید شفاعت من در روز قیامت به او سود رساند
2:23:50
پس او را در آتشی کمعمق قرار میدهند که تا قوزک پایش میرسد
2:23:54
از آن مغزش به جوش میآید
2:23:57
حافظ در فتحالباری گفته است
2:23:59
و سودی که به ابوطالب رسید از ویژگیهای اوست
2:24:03
به برکت پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
2:24:07
و وفات خدیجه بنت خویلد رضیاللهعنها
2:24:13
امالمؤمنین خدیجه بنت خویلد رضیاللهعنها وفات یافت
2:24:20
در همان سالی که ابوطالب وفات کرد
2:24:24
و آن در سال دهم بعثت بود
2:24:27
سه سال پیش از هجرت
2:24:30
ابن اسحاق گفته است
2:24:32
سپس خدیجه بنت خویلد
2:24:35
و ابوطالب در یک سال هلاک شدند
2:24:39
و امام بخاری در صحیح خود روایت کرده است
2:24:42
از عروه بن زبیر که گفت
2:24:44
خدیجه پیش از خروج پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
2:24:49
به مدینه، سه سال قبل از آن وفات کرد
2:24:52
حافظ در فتحالباری گفته است
2:24:54
وفات او رضیاللهعنها سه سال پیش از هجرت بود
2:24:59
و آن به درستیِ قول صحیح، ده سال پس از بعثت بود
2:25:04
فضیلت امالمؤمنین خدیجه رضیاللهعنها
2:25:14
امام ذهبی گفته است
2:25:16
خدیجه، امالمؤمنین
2:25:19
و سرور زنان جهانیان در زمان خود بود
2:25:23
امالقاسم
2:25:25
دختر خویلد بن اسد بن عبدالعزی
2:25:28
بن قصی بن کلاب
2:25:30
قرشیه اسدیه
2:25:33
مادر فرزندان رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
2:25:37
و نخستین کسی که به او ایمان آورد و او را پیش از همه تصدیق کرد
2:25:42
و پایدار و استوار بود
2:25:44
و مناقبش بسیار است
2:25:46
و او از زنانی است که کامل شدند
2:25:49
و خردمند، بزرگوار، دیندار، پاکدامن و بخشنده بود
2:25:55
از اهل بهشت است
2:25:57
و پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) او را ستایش میکرد
2:26:01
و او را بر سایر امالمؤمنین برتری میداد
2:26:05
و در بزرگداشت او مبالغه مینمود
2:26:08
و شیخان در صحیحین خود روایت کردهاند
2:26:11
از ابوهریره رضیاللهعنه که گفت
2:26:14
جبریل نزد پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) آمد و گفت:
2:26:19
ای رسول الله!
2:26:21
این خدیجه است که آمده است،
2:26:23
با ظرفی که در آن خورشت یا غذا یا نوشیدنی است.
2:26:28
پس چون او نزد تو آمد،
2:26:30
از جانب پروردگارش و از جانب من بر او سلام برسان
2:26:34
و او را به خانهای در بهشت، از نی (مروارید یا یاقوت تراشیده)، بشارت ده
2:26:37
که در آن نه فریادی هست و نه رنجی.
2:26:40
بخاری و مسلم در صحیحهای خود روایت کردهاند
2:26:43
از علی بن ابی طالب رضیاللهعنه که گفت:
2:26:47
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
2:26:50
بهترین زنان (جهان) از آن مریم است،
2:26:52
و بهترین زنان (جهان) از آن خدیجه است.
2:26:55
امام نووی گفته است:
2:26:57
روشنترین معنای آن این است که هر یک از این دو،
2:27:01
بهترین زنان روی زمین در روزگار خود بودهاند.
2:27:04
امام احمد در مسند خود روایت کرده،
2:27:07
و ابن حبان در صحیح خود با سند صحیح،
2:27:11
از ابن عباس رضیاللهعنهما که گفت:
2:27:15
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) خطی کشید
2:27:18
در زمین، چهار خط.
2:27:20
سپس فرمود: آیا میدانید این چیست؟
2:27:24
گفتند: الله و رسولش داناترند.
2:27:28
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
2:27:30
برترین زنان اهل بهشت:
2:27:33
خدیجه دختر خویلد،
2:27:35
و فاطمه دختر محمد،
2:27:38
و آسیه دختر مزاحم،
2:27:40
همسر فرعون،
2:27:42
و مریم دختر عمران است.
2:27:44
امام احمد در مسند خود روایت کرده
2:27:47
و ترمذی در جامع خود با سند صحیح،
2:27:50
از انس بن مالک رضیاللهعنه که گفت:
2:27:54
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
2:27:58
تو را از زنان جهانیان همین بس:
2:28:01
مریم دختر عمران،
2:28:03
و خدیجه دختر خویلد،
2:28:05
و فاطمه دختر محمد،
2:28:08
و آسیه همسر فرعون.
2:28:12
شدت آزار قریش نسبت به پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
2:28:16
پس از وفات عمویش ابوطالب
2:28:21
ابن اسحاق گفته است:
2:28:23
چون ابوطالب درگذشت،
2:28:25
قریش از رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) آزاری رساندند
2:28:30
که پیش از این در زمان حیات ابوطالب به آن طمع نمیکردند.
2:28:34
حاکم در مستدرک گفته است:
2:28:36
اخبار متواتر است که رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
2:28:40
چون عمویش ابوطالب درگذشت،
2:28:43
خود و مسلمانان پس از مرگ او از مشرکان آزار دیدند.
2:28:48
حافظ ابن کثیر گفته است:
2:28:50
و به نظر من، بیشتر آنچه درباره افکندن (کثافات) روایت شده،
2:28:53
یعنی انداختن شکمبه شتر میان دو شانه پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
2:28:57
در حالی که نماز میگزارد،
2:28:59
و نیز آنچه عبدالله بن عمر بن عاص رضیاللهعنهما خبر داده،
2:29:04
از خفه کردن رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) توسط آنان،
2:29:08
خفه کردنی شدید،
2:29:10
تا آنکه ابوبکر صدیق رضیاللهعنه میان او و آنان حایل شد،
2:29:14
و همچنین تصمیم ابوجهل – لعنهالله –
2:29:18
برای پایمال کردن گردن پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
2:29:22
در حالی که نماز میگزارد، و میان او و این کار جدایی افتاد،
2:29:26
و مانند این موارد،
2:29:28
همه پس از وفات ابوطالب بوده است.
2:29:30
و الله داناتر است.
2:29:32
حاکم در مستدرک با سند جید روایت کرده
2:29:36
از عایشه رضیاللهعنها که گفت:
2:29:39
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
2:29:42
قریش تا زمانی که ابوطالب درگذشت، (از اذیت من) بازنایستاد (و جرأت نمیکرد).
2:29:47
ابن اسحاق در سیره با سند صحیح مُرسَل روایت کرده
2:29:52
از عروة بن زبیر که گفت:
2:29:54
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
2:29:57
قریش از من چیزی را که ناخوشایند باشد، به دست نیاورد
2:30:01
تا آنکه ابوطالب درگذشت.
2:30:03
امام احمد در مسند خود
2:30:06
و حاکم در مستدرک با سند حسن روایت کردهاند
2:30:09
از ابن عباس رضیاللهعنهما که گفت:
2:30:13
فاطمه بر رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) وارد شد
2:30:17
در حالی که گریه میکرد.
2:30:19
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
2:30:23
ای دخترکم، چه چیز تو را به گریه انداخته است؟
2:30:26
گفت: ای پدر!
2:30:28
چرا نگریم،
2:30:30
این سران قریش در حِجر جمع شدهاند
2:30:33
و به لات و عزی سوگند یاد میکنند
2:30:36
و منات، آن سومین بت دیگر (را شاهد میگیرند)،
2:30:38
که اگر تو را ببینند، به سوی تو برمیخیزند و تو را میکشند؛
2:30:42
و از ایشان کسی نیست
2:30:44
مگر آنکه سهم خود را از خون تو میشناسد.
2:30:47
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
2:30:51
ای دخترکم، برایم آب وضو بیاور.
2:30:54
پس رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) وضو ساخت،
2:30:58
سپس به سوی مسجد بیرون رفت.
2:31:00
چون ایشان را دیدند، گفتند: این همان است!
2:31:04
پس سرهای خود را فروافکندند
2:31:06
و چانههایشان بر سینههایشان افتاد،
2:31:09
و دیدگان خود را بالا نیاوردند.
2:31:12
آنگاه رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) مشتی خاک برگرفت،
2:31:15
و آن را به سوی ایشان پرتاب کرد و فرمود:
2:31:17
(این) چهرهها زشت باد!
2:31:20
پس هیچ مردی از ایشان نبود
2:31:22
مگر آنکه سنگریزهای از آن خاک به او اصابت کرد.
2:31:26
جز آنکه در روز بدر کافری کشته شد
2:31:29
حاکم در المستدرک روایت کرده است
2:31:32
و امام احمد در فضائل الصحابه با سند صحیح
2:31:36
از انس رضیاللهعنه روایت میکند که گفت
2:31:39
کافران رسول الله (ﷺ) را سخت زدند
2:31:43
تا آنکه بیهوش شد
2:31:45
پس ابوبکر رضیاللهعنه برخاست
2:31:48
و شروع کرد به فریاد زدن و گفتن
2:31:50
وای بر شما
2:31:52
آیا مردی را میکشید به سبب آنکه میگوید پروردگارم الله است
2:31:55
گفتند این کیست؟
2:31:57
گفتند این ابن ابی قحافه، آن دیوانه است
2:32:01
امام بخاری در صحیح خود روایت کرده است
2:32:04
از عروه بن زبیر که گفت
2:32:07
از عبدالله بن عمرو بن العاص پرسیدم
2:32:09
مرا خبر ده از سختترین کاری که مشرکان با پیامبر (ﷺ) کردند
2:32:16
گفت
2:32:17
در حالی که پیامبر (ﷺ) در حِجرِ کعبه نماز میگزارد
2:32:22
عقبة بن ابی معیط آمد
2:32:25
جامهاش را بر گردن او انداخت
2:32:27
و او را سخت خفه کرد
2:32:30
پس ابوبکر رضیاللهعنه آمد
2:32:33
تا آنکه شانه او را گرفت و او را از پیامبر (ﷺ) دور کرد
2:32:39
و گفت
2:32:40
آیا مردی را میکشید به سبب آنکه میگوید پروردگارم الله است
2:32:44
ابن حبان در صحیح خود روایت کرده است
2:32:48
و ابویعلی در مسند خود با سند حسن
2:32:52
از عمرو بن العاص رضیاللهعنه روایت میکند که گفت
2:32:55
ندیدم که قریش قصد کشتن رسول الله (ﷺ) را داشته باشند
2:33:01
مگر یک روز
2:33:03
دیدم که آنان در سایه کعبه نشسته بودند
2:33:06
و رسول الله (ﷺ) نزد مقام ابراهیم نماز میگزارد
2:33:11
پس عقبة بن ابی معیط به سوی او برخاست
2:33:14
ردای او را بر گردنش انداخت و سپس او را کشید
2:33:18
تا آنکه زانوی پیامبر (ﷺ) به زمین خورد
2:33:22
و مردم فریاد برآوردند و گمان کردند که او کشته شده است
2:33:27
گفت
2:33:28
و ابوبکر رضیاللهعنه شتابان آمد
2:33:32
تا آنکه از پشت سر پیامبر (ﷺ) را از بازو گرفت
2:33:37
و میگفت
2:33:39
آیا مردی را میکشید به سبب آنکه میگوید پروردگارم الله است
2:33:43
سپس از پیامبر (ﷺ) دور شدند
2:33:47
شیخان در صحیحین خود روایت کردهاند
2:33:50
و لفظ از مسلم است
2:33:52
از عبدالله بن مسعود رضیاللهعنه روایت است که گفت
2:33:56
در حالی که رسول الله (ﷺ) نزد خانه کعبه نماز میگزارد
2:34:01
و ابوجهل و یارانی از او نشسته بودند
2:34:05
و دیروز شتری نحر شده بود
2:34:08
پس ابوجهل گفت
2:34:10
کدامیک از شما برمیخیزد و شکمبهٔ شتر بنی فلان را
2:34:14
میگیرد و آن را بر پشت محمد میاندازد هنگامی که سجده کند؟
2:34:19
پس بدبختترین مردم برخاست و آن را گرفت
2:34:22
چون پیامبر (ﷺ) سجده کرد
2:34:26
آن را میان دو شانهاش نهاد
2:34:28
گفت
2:34:29
پس به خنده افتادند و بعضی بر بعضی میافتادند
2:34:33
و من ایستاده نگاه میکردم
2:34:36
اگر توانی داشتم آن را از پشت رسول الله (ﷺ) میانداختم
2:34:42
و پیامبر (ﷺ) در سجده بود و سر برنمیداشت
2:34:47
تا آنکه کسی رفت و فاطمه را خبر داد
2:34:51
او در حالی که کودکی خردسال بود آمد و آن را از او دور کرد
2:34:55
سپس رو به ایشان کرد و دشنامشان داد
2:34:58
چون پیامبر (ﷺ) نمازش را تمام کرد
2:35:02
صدایش را بلند کرد و بر ایشان نفرین فرستاد
2:35:06
و چون دعا میکرد، سه بار دعا میکرد
2:35:10
و چون درخواست میکرد، سه بار درخواست میکرد
2:35:13
سپس فرمود (ﷺ)
2:35:16
خدایا، قریش را به تو سپردم
2:35:19
سه بار
2:35:21
چون صدایش را شنیدند
2:35:23
خنده از ایشان رفت و از نفرین او هراسان شدند
2:35:26
سپس فرمود (ﷺ)
2:35:29
خدایا، ابوجهل بن هشام را به تو سپردم
2:35:33
و عتبة بن ربیعه را
2:35:35
و شیبة بن ربیعه را
2:35:37
و ولید بن عتبه را
2:35:39
و امیة بن خلف را
2:35:41
و عقبة بن ابی معیط را
2:35:43
عبدالله بن مسعود رضیاللهعنه گفت
2:35:47
پس سوگند به آن که محمد را به حق مبعوث کرد
2:35:52
که دیدم آنان را که نام بردند در روز بدر به خاک افتادهاند
2:35:57
امام احمد در مسند خود روایت کرده است
2:36:00
و ابن ماجه با سند صحیح
2:36:02
از انس بن مالک رضیاللهعنه روایت میکند که گفت
2:36:06
روزی جبریل نزد پیامبر (ﷺ) آمد
2:36:11
در حالی که او نشسته و اندوهگین بود
2:36:13
و بدنش به خون آغشته بود
2:36:15
برخی از اهل مکه او را زده بودند
2:36:18
پس جبریل به او گفت
2:36:21
پیامبر (ﷺ) فرمود
2:36:24
اینها با من چنین و چنان کردند
2:36:27
پس جبریل علیهالسلام به او گفت
2:36:30
آیا دوست داری نشانهای را به تو نشان دهم؟
2:36:33
رسول الله (ﷺ) فرمود
2:36:36
آری
2:36:38
پس به درختی از آنسوی دره نگریست
2:36:41
گفت آن درخت را بخوان
2:36:44
پس آن را خواند
2:36:46
و آن درخت آمد تا آنکه در برابر او ایستاد
2:36:50
فرمود: به آن بگو بازگردد، پس بازگشت
2:36:53
پس به آن فرمان داد و او به جایگاه خود بازگشت
2:36:57
آنگاه پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود
2:37:00
مرا بس است
2:37:02
شیخ علی طنطاوی گفته است
2:37:05
و رفتند تا او را آزار دهند، پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) را
2:37:08
و او را تهدید میکردند
2:37:10
شاید ترساندن در او اثر کند
2:37:12
آنچه ترغیب در او اثر نکرده است
2:37:14
خار را در راهش ریختند
2:37:16
و او [همچنان] ادامه میداد
2:37:18
و شکمبه شتر را بر او افکندند
2:37:20
و او در سجده بود
2:37:22
و او را در طائف با سنگ زدند
2:37:24
و خونش را جاری ساختند
2:37:26
و او را مسخره کردند و سفیهان خود را بر او گماشتند
2:37:28
[بر او مسلط کردند]
2:37:30
پس همه اینها خشم پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) را برنینگیخت
2:37:35
بلکه دلسوزی او را برانگیخت
2:37:38
دلسوزی بزرگ بر کودکان آزاررسان
2:37:41
و خردمند بر دیوانگان
2:37:44
و پاسخ پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) این بود
2:37:48
«خدایا قوم مرا هدایت فرما که نمیدانند»
2:37:52
و قریش در کفر و بازداشتن [مردم از حق] و لجاجت خود افراط کرد
2:37:57
اما آیا قریش میتواند نور الله را خاموش کند؟
2:38:02
خروج رسول (صلیاللهعلیهوسلم) به طائف
2:38:10
پس چون بلا بر رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) و یارانش شدت گرفت
2:38:14
پس از وفات ابوطالب
2:38:18
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) به سوی طائف خارج شد
2:38:23
به امید آنکه او را پناه دهند و بر قومش یاریاش کنند
2:38:26
و او را از ایشان حفظ کنند
2:38:28
و رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) قصد طائف کرد
2:38:32
یا به این سبب که آن پس از مکه، مرکز دوم قدرت و سیادت در حجاز بود
2:38:38
یا به این سبب که اخوال پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
2:38:42
از جانب حلیمه سعدیه از بنی ثقیف بودند
2:38:46
پس رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) دید
2:38:50
که پیاده بر دو پا به طائف برود
2:38:54
و مولایش زید بن حارثه رضیاللهعنه همراهش بود
2:38:58
و از ثقیف یاری و پناهی را در برابر قومش میطلبید
2:39:03
رسیدن رسول (صلیاللهعلیهوسلم) به طائف
2:39:13
پس چون رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) به طائف رسید
2:39:19
به سوی سه برادر رفت
2:39:22
که آنان در آن روز بزرگان و اشراف ثقیف بودند
2:39:26
و ایشان عبد یالیل و مسعود و حبیب بودند
2:39:29
پسران عمرو بن عمیر
2:39:32
پس رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) نزد ایشان نشست
2:39:36
و ایشان را به سوی الله و به یاری اسلام فراخواند
2:39:40
پس یکی از ایشان گفت
2:39:42
اگر الله تو را فرستاده است، پس [آیا] پردههای کعبه را پاره میکند؟
2:39:47
و دیگری گفت
2:39:49
آیا الله کسی را جز تو برای فرستادن نیافت؟
2:39:53
و سومی گفت
2:39:55
به خدا سوگند با تو هرگز سخن نمیگویم
2:39:58
زیرا اگر تو آنگونه که میگویی فرستاده الله باشی
2:40:01
بیگمان تو بزرگتر از آن هستی که به تو پاسخ دهم
2:40:05
و اگر بر الله دروغ ببندی
2:40:08
سزاوار نیست که با تو سخن بگویم
2:40:11
پس رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) از نزد ایشان برخاست
2:40:15
در حالی که از یاری ثقیف نومید شده بود
2:40:18
و به ایشان گفت
2:40:20
اگر آنچه کردید، کردید، پس آن را از من پنهان دارید
2:40:24
اما آنان چنین نکردند
2:40:26
پس رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) ده روز میان ایشان ماند
2:40:31
پس سفیهان و بردگان خود را بر او برانگیختند
2:40:34
که او را دشنام میدادند و فریاد میزدند
2:40:37
و با این همه او را سختترین آزار را رساندند
2:40:40
و از او آنچه را که قومش نرسانده بودند، به او رساندند
2:40:43
و به او گفتند از شهر ما بیرون رو
2:40:47
و سفیهان آنان در دو صف ایستادند
2:40:50
و شروع کردند به سنگباران کردن او
2:40:52
تا آنکه پاهای مبارکش خونآلود شد (صلیاللهعلیهوسلم)
2:40:56
و زید بن حارثه رضیاللهعنه با جان خود از او محافظت میکرد
2:41:01
تا آنکه زخمی به سرش رسید
2:41:04
پس رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) بازگشت
2:41:08
از طائف به سوی مکه، اندوهگین
2:41:11
و در بازگشت آن حضرت (صلیاللهعلیهوسلم) از آن ماجرا
2:41:15
با دعای مشهور به پروردگارش دعا کرد
2:41:18
«خدایا به سوی تو شکایت میبرم از ناتوانی نیرویم و کمی چارهام
2:41:23
و بیارزشیام نزد مردم
2:41:26
ای مهربانترین مهربانان
2:41:28
تو پروردگار مستضعفانی
2:41:31
و تو پروردگار من هستی
2:41:33
مرا به که وامیگذاری؟
2:41:35
به بیگانهای که با من درشتی میکند؟
2:41:38
یا به دشمنی که کارم را به دست او سپردهای؟
2:41:41
اگر بر من خشمی نداشته باشی
2:41:44
پس باکی ندارم
2:41:46
لیکن عافیت تو برای من گشادهتر است
2:41:50
به نور چهرهات پناه میبرم که تاریکیها بدان روشن شد
2:41:55
و امر دنیا و آخرت بدان سامان یافت
2:41:59
از آنکه خشم تو بر من فرود آید
2:42:01
یا غضب تو بر من وارد شود
2:42:04
تو را است رضایت، تا آنگاه که خشنود شوی
2:42:08
و هیچ حول و قوتی نیست جز به تو»
2:42:12
فرود آمدن جبریل و فرشته کوهها
2:42:18
علیهمالسلام
2:42:20
پس الله سبحانه و تعالی فرستاد
2:42:24
به سوی رسولش (صلیاللهعلیهوسلم)
2:42:27
جبریل علیهالسلام را
2:42:29
و با او فرشته کوهها علیهالسلام بود
2:42:32
که از او فرمان میخواهد
2:42:34
پس شیخان در صحیحین خود روایت کردهاند
2:42:37
از امالمؤمنین عایشه رضیاللهعنها
2:42:41
که به پیامبر (ﷺ) گفت
2:42:45
آیا روزی بر تو گذشت
2:42:47
که سختتر از روز احد بود؟
2:42:50
رسول الله (ﷺ) فرمود:
2:42:54
از قوم خود آنچه دیدم، دیدم
2:42:57
و سختترین آنچه از ایشان دیدم، روز عقبه بود
2:43:01
هنگامی که خود را بر ابن عبد یالیل عرضه کردم
2:43:04
پسر عبد کلال
2:43:06
و او آنچه را خواستم پاسخ نداد
2:43:09
پس اندوهگین، بر چهرهام روانه شدم
2:43:12
و به خود نیامدم مگر آنکه در قرن الثعالب بودم
2:43:16
سر خود را بلند کردم
2:43:18
ناگاه ابری دیدم که بر من سایه افکنده است
2:43:21
نگریستم، دیدم جبریل در آن است
2:43:24
مرا ندا داد و گفت
2:43:27
الله سخن قومت را به تو شنید
2:43:30
و آنچه در پاسخ تو گفتند
2:43:32
و فرشته کوهها را به سوی تو فرستاده است
2:43:35
تا به او درباره آنان هرچه خواهی فرمان دهی
2:43:38
پس فرشته کوهها مرا ندا داد
2:43:40
و بر من سلام کرد، سپس گفت
2:43:43
ای محمد
2:43:45
آنگاه گفت: آنچه خواهی همان است
2:43:48
اگر بخواهی، آن دو کوه اخشبین را بر ایشان فرو میبندم
2:43:51
پیامبر (ﷺ) فرمود:
2:43:55
بلکه امیدوارم الله از صلبهای ایشان
2:43:58
کسی را بیرون آورد که الله یگانه را بپرستد
2:44:01
و هیچ چیزی را با او شریک نسازد
2:44:04
حافظ ابن کثیر گفت:
2:44:06
پس جمع میان این [حدیث] و
2:44:08
و میان سخن خداوند متعال در این آیه کریمه چیست
2:44:12
بگو: اگر آنچه را شتاب دارید از آن، نزد من بود
2:44:17
کار میان من و شما قطعاً فیصله مییافت
2:44:21
«و الله به ستمکاران داناتر است»
2:44:26
پاسخ، والله اعلم، این است
2:44:30
که این آیه دلالت دارد بر آنکه
2:44:33
اگر وقوع عذابی که ایشان میخواستند به دست او بود
2:44:37
در هنگام درخواستشان، آن را بر ایشان واقع میکرد
2:44:40
و اما حدیث
2:44:42
در آن نیست که ایشان از او وقوع عذاب را بر خود خواستند
2:44:46
بلکه فرشته کوهها بر او عرضه داشت
2:44:49
که اگر بخواهد، آن دو کوه اخشبین را بر ایشان فرو میبندد
2:44:53
و آن دو، دو کوه مکهاند که از جنوب و شمال آن را در میان گرفتهاند
2:44:58
از این رو [پیامبر] ایشان را مهلت داد و برای ایشان مدارا خواست
2:45:02
بازگشت پیامبر (ﷺ)
2:45:09
رسول الله (ﷺ) به مکه بازگشت
2:45:14
در حالی که قومش در سختترین مخالفت و دشمنی با او بودند
2:45:19
و با پناه مطعم بن عدی وارد آن شد
2:45:22
و رسول الله (ﷺ) این نیکی را
2:45:26
نسبت به مطعم بن عدی فراموش نکرد
2:45:29
پس در روز بدر فرمود (ﷺ):
2:45:34
اگر مطعم بن عدی زنده بود
2:45:38
و درباره این گندیدگان با من سخن میگفت
2:45:41
ایشان را برای او رها میکردم
2:45:43
امام ذهبی گفت:
2:45:46
و مطعم بن عدی
2:45:48
کسی بود که در لغو صحیفه قطیعه قیام کرد
2:45:52
و بر اهل شعب مهربانی میکرد و در نهان به ایشان کمک میرساند
2:45:56
و او بود که پیامبر (ﷺ) را پناه داد
2:45:59
هنگامی که از طائف بازگشت
2:46:01
تا آنکه با عمره طواف کرد
2:46:05
و حافظ در فتح گفت:
2:46:07
سخن پیامبر (ﷺ)
2:46:10
«ایشان را برای او رها میکردم»
2:46:12
یعنی بیفدیه
2:46:14
اسراء و معراج
2:46:17
الله سبحانه و تعالی رسولش (ﷺ) را گرامی داشت
2:46:24
با سفر اسراء و معراج
2:46:27
و آن پس از سالهای طولانی دعوت بود
2:46:31
و این سفر مبارک
2:46:34
به منزله پاداشی برای رسول الله (ﷺ) بود
2:46:39
تا الله برای او جایگاه و منزلتش نزد الله جل جلاله را روشن گرداند
2:46:45
امام ابن قیم گفت:
2:46:47
کرامت رسول الله (ﷺ) در اسراء
2:46:52
غافلگیرانه و بیوعدهگاه بود
2:46:55
تا رنج انتظار را از او بردارد
2:46:57
و ناگهان به کرامت دست یابد
2:47:00
الله سبحانه و تعالی اسراء را در سوره اسراء یاد کرده است
2:47:05
پس فرمود تعالی:
2:47:07
پاک و منزه است آن که بندهاش را شبانگاه از مسجد الحرام به مسجد الاقصی سیر داد
2:47:19
همان که پیرامون آن را برکت دادیم تا از آیات خود به او نشان دهیم
2:47:25
به یقین او همان شنوای بیناست
2:47:31
و سبحانه و تعالی معراج را در سوره نجم یاد کرده است
2:47:36
پس فرمود تعالی:
2:47:38
آیا با او در آنچه میبیند ستیزه میکنید
2:47:41
و قطعاً بار دیگر او را دید
2:47:45
نزد سدرهالمنتهی
2:47:49
که نزد آن بهشت ماوی است
2:47:54
آنگاه که سدره را آنچه پوشانید، میپوشاند
2:47:57
دیدگانش منحرف نشد و از حد نگذشت
2:48:01
به راستی از نشانههای بزرگ پروردگارش را دید»
2:48:06
امام قرطبی گفت:
2:48:08
اسراء در همه مصنفات حدیث ثابت است
2:48:12
و از صحابه در همه اقطار اسلام روایت شده است
2:48:16
پس از این جهت از متواترات است
2:48:19
و امام ابن قیم گفت:
2:48:21
احادیث صحیح متواتر شدهاند
2:48:23
که امت بر صحت و پذیرش آنها اجماع کرده است
2:48:27
اینکه پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
2:48:30
بهسوی پروردگارش معراج داده شد
2:48:32
و اینکه از هفت آسمان گذشت
2:48:35
و اینکه میان موسی (علیهالسلام)
2:48:38
و میان الله عزّ وجلّ بارها رفتوآمد کرد
2:48:41
دربارهی نماز و تخفیف آن
2:48:44
اختلاف در تعیین زمان این سفر
2:48:54
دربارهی زمان سفر اسراء و معراج اختلاف شده است
2:48:57
اختلافی بسیار
2:48:59
و هیچ چیزی در تعیین زمان آن ثابت نیست
2:49:02
شیخالاسلام ابن تیمیه گفته است
2:49:05
دلیل معلومی بر آن اقامه نشده است
2:49:07
نه بر ماه آن، نه بر دهی آن و نه بر تعیین آن
2:49:11
بلکه در این باره میگوییم که سخنان پراکندهاند
2:49:14
و در آن چیزی نیست که بتوان به قطعیت به آن حکم کرد
2:49:17
و حافظ در «الفتح» گفته است
2:49:19
و دربارهی زمان معراج اختلاف شده است
2:49:22
گفته شده که پیش از بعثت بود
2:49:25
و این قول شاذ است
2:49:27
مگر اینکه حمل شود بر اینکه در آن هنگام در خواب واقع شده است
2:49:31
و اکثریت بر این رفتهاند که پس از بعثت بود
2:49:35
سپس در آن اختلاف کردهاند
2:49:37
پس گفته شده که یک سال پیش از هجرت بود
2:49:39
این را ابن سعد و دیگران گفتهاند
2:49:41
و نووی نیز بدان قطعیت داده است
2:49:44
و ابن حزم مبالغه کرده و اجماع بر آن را نقل کرده است
2:49:47
و این سخن مردود است
2:49:49
زیرا در این باره اختلافی بسیار وجود دارد
2:49:51
که بیش از ده قول را دربر میگیرد
2:49:54
اسراء و معراج
2:49:57
با جسد و روح پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) بوده است
2:50:02
حافظ در «الفتح» گفته است
2:50:05
سلف اختلاف کردهاند
2:50:07
بنا بر اختلاف روایاتی که رسیده است
2:50:10
پس برخی بر این رفتهاند که اسراء و معراج
2:50:13
در یک شب واقع شده است
2:50:16
در حال بیداری
2:50:17
با جسد پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
2:50:20
و روحش، پس از بعثت
2:50:23
و جمهور محدثان به این قول رفتهاند
2:50:26
و فقیهان و متکلمان نیز
2:50:29
و ظواهر روایات صحیح بر آن دلالت دارد
2:50:33
و سزاوار نیست که از آن عدول شود
2:50:35
زیرا در عقل چیزی که آن را محال بداند وجود ندارد
2:50:38
تا به تأویل نیاز باشد
2:50:41
و حافظ ابن کثیر گفته است
2:50:43
اکثر علما
2:50:45
بر ایناند که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
2:50:48
با بدن و روحش به سیر برده شد
2:50:50
در حال بیداری، نه در خواب
2:50:53
و انکار نمیشود که رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
2:50:57
پیش از آن در خواب دیده باشد
2:50:59
و سپس پس از آن در بیداری دیده باشد
2:51:02
زیرا پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
2:51:05
هیچ رؤیایی نمیدید
2:51:07
مگر اینکه مانند روشنی سپیدهدم میآمد
2:51:09
و دلیل بر این
2:51:11
سخن جل جلاله است
2:51:13
پاک و منزه است آن که بندهاش را سیر داد
2:51:16
زیرا تسبیح تنها در امور بزرگ گفته میشود
2:51:20
و اگر خواب بود در آن چیز بزرگی نبود
2:51:24
و بزرگشمرده نمیشد
2:51:26
و کفار قریش برای تکذیب او شتاب نمیکردند
2:51:30
و گروهی از کسانی که اسلام آورده بودند مرتد نمیشدند
2:51:34
و نیز بنده عبارت است از مجموع روح و جسد
2:51:39
و عزّ شأنه فرموده است
2:51:41
«به سیر برد بندهاش را در شب»
2:51:44
و تعالی فرموده است
2:51:46
و آن رؤیایی را که به تو نشان دادیم جز آزمایشی برای مردم قرار نندادیم
2:51:51
ابن عباس رضیاللهعنهما گفت
2:51:55
آن رؤیای دیدنی (عینی) بود
2:51:57
که رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) نشان داده شد
2:52:00
در شبی که به سیر برده شد
2:52:02
و «درخت لعنتشده» درخت زقوم است
2:52:05
و تعالی فرموده است
2:52:07
دیدگانش منحرف نشد و از حد نگذشت
2:52:10
و بصر از ابزارهای ذات است
2:52:14
و نیز پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) بر براق سوار شد
2:52:19
و آن جانوری سفیدرنگ است
2:52:21
درخشان که درخشندگی دارد
2:52:24
و این تنها برای بدن است نه برای روح
2:52:28
زیرا روح در حرکتش به مرکبی که بر آن سوار شود نیازی ندارد
2:52:33
و الله اعلم
2:52:35
داستان اسراء و معراج
2:52:40
از انس بن مالک
2:52:42
از مالک بن صعصعه رضیاللهعنهما
2:52:45
که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
2:52:48
برای آنان از شبی که به سیر برده شد سخن گفت
2:52:51
پس فرمود: در حالی که من در «حطیم» بودم
2:52:54
و گاه گفته است در «حجر»
2:52:57
دراز کشیده بودم
2:52:59
که ناگاه آمدکنندهای نزد من آمد و شکافت
2:53:02
گفت و شنیدم که میگوید
2:53:04
پس از این تا آن را شکافت
2:53:08
پس به جارود که در کنار من بود گفتم
2:53:11
مقصودش چیست؟
2:53:13
گفت: از گودی گلوگاه تا پایین شکم او
2:53:17
پس قلبم را بیرون آورد
2:53:19
سپس طشتی از طلا که پر از ایمان بود نزد من آورده شد
2:53:23
پس قلبم را شست
2:53:25
سپس [آن را] پر کرده و بازگردانده شد.
2:53:28
سپس مرکبی برایم آوردند، کوچکتر از قاطر و بزرگتر از الاغ، سفیدرنگ.
2:53:33
پس جارود به او گفت:
2:53:35
«این همان براق است، ای ابا حمزه.»
2:53:38
انس رضیاللهعنه گفت:
2:53:40
«آری.»
2:53:41
[براق] گام خود را در منتهای دیدِ خویش میگذاشت.
2:53:44
و براق زینشده و لگامشده بود.
2:53:48
پس چون رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) خواست بر آن سوار شود،
2:53:53
[براق] بر او رام نشد.
2:53:55
پس جبریل (علیهالسلام) به او گفت:
2:53:58
«ای براق، چنین میکنی؟!
2:54:00
حال آنکه هیچکس هرگز بر تو سوار نشده که نزد الله گرامیتر از محمد باشد.»
2:54:03
[گفت:]
2:54:05
«پس [براق] از شرم عرق کرد.»
2:54:07
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
2:54:10
«پس بر آن سوار شدم تا به بیتالمقدس رسیدم.»
2:54:14
«آن را به حلقهای بستم که پیامبران [مرکبهای خود را] به آن میبستند.»
2:54:18
«سپس وارد مسجد شدم.»
2:54:21
[بیان] امامت پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) بر پیامبران (علیهمالسلام).
2:54:29
چون رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) به مسجد الاقصی وارد شد،
2:54:35
همراه با جبریل (علیهالسلام)،
2:54:38
پیامبران و فرستادگان را در صفهایی در مسجد الاقصی دید.
2:54:43
الله جلقدرته ایشان را برای او زنده کرده بود.
2:54:47
پس جبریل (علیهالسلام) او را پیش انداخت تا در نماز امامت کند.
2:54:51
امام احمد در مسند خود با سند صحیح روایت کرده است
2:54:55
از ابن عباس رضیاللهعنهما که گفت:
2:54:59
چون پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) وارد مسجد الاقصی شد،
2:55:04
به نماز ایستاد.
2:55:06
سپس نگاه کرد که همه پیامبران با او نماز میگزارند.
2:55:11
و در روایت امام مسلم در صحیح خود [آمده است]
2:55:15
از ابوهریره رضیاللهعنه که گفت:
2:55:18
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
2:55:22
«چون وقت نماز فرا رسید، من ایشان را امامت کردم.»
2:55:25
[ذکر] ظرفها در بیتالمقدس.
2:55:33
چون رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) فارغ شد
2:55:38
از نمازش با پیامبران، [که] بر او سلام باد.
2:55:42
دو جام آوردند؛ یکی در آن شیر بود
2:55:46
و دیگری در آن شراب بود.
2:55:49
امام مسلم در صحیح خود روایت کرده است
2:55:52
از انس بن مالک رضیاللهعنه که گفت:
2:55:56
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
2:56:00
«سپس وارد مسجد شدم و در آن دو رکعت نماز گزاردم.
2:56:04
سپس بیرون آمدم و جبریل (علیهالسلام) نزد من آمد
2:56:08
با ظرفی از شراب و ظرفی از شیر.
2:56:12
من شیر را برگزیدم. پس جبریل (علیهالسلام) گفت:
2:56:16
"فطرت را برگزیدی."»
2:56:19
عروج رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
2:56:23
در معراج به آسمانها.
2:56:27
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
2:56:31
«دستم را گرفت و مرا به آسمان دنیا بالا برد.»
2:56:35
«چون به آسمان دنیا رسیدم،
2:56:38
جبریل به نگهبان آسمان گفت:
2:56:41
"بگشا." [نگهبان] گفت: "این کیست؟"
2:56:44
[جبریل] گفت: "این جبریل است."
2:56:47
[نگهبان] گفت: "آیا کسی با تو هست؟"
2:56:49
[جبریل] گفت: "آری، محمد (صلیاللهعلیهوسلم) با من است."
2:56:54
[نگهبان] گفت: "آیا برای او فرستاده شده است؟"
2:56:57
[جبریل] گفت: "آری." پس چون گشوده شد،
2:57:00
بر آسمان دنیا بالا رفتیم.
2:57:02
ناگاه مردی را دیدم که نشسته بود،
2:57:04
در طرف راستش گروهی سیاهاند و در طرف چپش گروهی سیاهاند.
2:57:09
چون به سمت راستش نگاه میکند، میخندد،
2:57:12
و چون به سمت چپش نگاه میکند، میگرید.
2:57:15
پس [آن مرد] گفت: "خوش آمدی ای پیامبر صالح
2:57:19
و ای پسر صالح!"
2:57:21
به جبریل گفتم: "این کیست؟"
2:57:24
گفت: "این آدم است،
2:57:27
و این سیاهان در سمت راست و چپ اویند.
2:57:30
[اینان] ارواح فرزندان اویند.
2:57:32
پس اهل راست از ایشان اهل بهشتاند
2:57:35
و سیاهانی که در سمت چپ اویند اهل دوزخاند."
2:57:39
پس چون به سمت راستش نگاه کند، میخندد
2:57:42
و چون به سمت چپش نگاه کند، میگرید.»
2:57:45
عروج پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
2:57:49
به آسمان دوم.
2:57:52
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
2:57:56
«سپس ما را به آسمان دوم بالا بردند.
2:57:59
جبریل (علیهالسلام) درخواست گشودن کرد.
2:58:02
گفته شد: "تو کیستی؟"
2:58:04
[جبریل] گفت: "جبریل."
2:58:06
گفته شد: "و چه کسی با توست؟"
2:58:08
گفت: "محمد."
2:58:10
گفته شد: "آیا به سوی او فرستاده شده است؟"
2:58:13
گفت: "آری، به سوی او فرستاده شده است."
2:58:15
پس برای ما گشوده شد.
2:58:17
ناگاه با دو پسرخالهام،
2:58:19
عیسی بن مریم و یحیی بن زکریا،
2:58:22
[که] درود الله بر ایشان باد، روبهرو شدم.
2:58:25
[آن دو] مرا خوشآمد گفتند و برایم دعای خیر کردند.»
2:58:28
عروج پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
2:58:33
به آسمان سوم.
2:58:36
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
2:58:40
«سپس مرا به آسمان سوم بالا بردند.
2:58:43
جبریل (علیهالسلام) درخواست گشودن کرد.
2:58:46
گفته شد: "تو کیستی؟"
2:58:48
[جبریل] گفت: "جبریل."
2:58:50
گفته شد: "و چه کسی با توست؟"
2:58:52
گفت: "محمد (صلیاللهعلیهوسلم)."
2:58:56
گفته شد: "آیا به سوی او فرستاده شده است؟"
2:58:59
گفت: به سوی او فرستاده شد.
2:59:01
پس برای ما گشوده شد.
2:59:03
ناگاه یوسف (صلیاللهعلیهوسلم) را دیدم.
2:59:07
که به او نیمی از زیبایی داده شده بود.
2:59:11
پس خوشآمد گفت و برایم دعای خیر کرد.
2:59:14
معراج پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
2:59:18
به آسمان چهارم.
2:59:21
رسول الله (ﷺ) فرمود:
2:59:25
سپس مرا به آسمان چهارم بالا بردند.
2:59:29
جبرئیل (علیهالسلام) درخواست گشودن کرد.
2:59:32
گفته شد: این کیست؟
2:59:34
گفت: جبرئیل.
2:59:36
گفته شد: و کسی که با تو است کیست؟
2:59:38
گفت: محمد.
2:59:40
گفته شد: و آیا به سوی او فرستاده شده است؟
2:59:43
گفت: به سوی او فرستاده شده است.
2:59:45
پس برای ما گشوده شد.
2:59:47
ناگاه ادریس (علیهالسلام) را دیدم.
2:59:50
پس خوشآمد گفت و برایم دعای خیر کرد.
2:59:54
سپس رسول الله (ﷺ) این آیه را تلاوت فرمود:
2:59:58
«و او را به جایگاهی بلند برافراشتیم».
3:00:03
معراج پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
3:00:06
به آسمان پنجم.
3:00:09
رسول الله (ﷺ) فرمود:
3:00:14
سپس مرا به آسمان پنجم بالا بردند.
3:00:18
جبرئیل (علیهالسلام) درخواست گشودن کرد.
3:00:21
گفته شد: این کیست؟
3:00:23
پس گفت: جبرئیل.
3:00:25
گفته شد: و کسی که با تو است کیست؟
3:00:27
گفت: محمد.
3:00:29
گفته شد: و آیا به سوی او فرستاده شده است؟
3:00:32
گفت: به سوی او فرستاده شده است.
3:00:34
پس برای ما گشوده شد.
3:00:36
ناگاه هارون (علیهالسلام) را دیدم.
3:00:39
پس خوشآمد گفت و برایم دعای خیر کرد.
3:00:42
معراج پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
3:00:45
به آسمان ششم.
3:00:48
رسول الله (ﷺ) فرمود:
3:00:53
سپس مرا به آسمان ششم بالا بردند.
3:00:57
جبرئیل (علیهالسلام) درخواست گشودن کرد.
3:01:00
گفته شد: این کیست؟
3:01:02
گفت: جبرئیل.
3:01:04
گفته شد: و کسی که با تو است کیست؟
3:01:06
گفت: محمد.
3:01:08
گفته شد: و آیا به سوی او فرستاده شده است؟
3:01:11
گفت: به سوی او فرستاده شده است.
3:01:13
پس برای ما گشوده شد.
3:01:15
ناگاه موسی (علیهالسلام) را دیدم.
3:01:18
پس خوشآمد گفت و برایم دعای خیر کرد.
3:01:21
معراج پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
3:01:25
به آسمان هفتم.
3:01:28
رسول الله (ﷺ) فرمود:
3:01:33
سپس مرا به آسمان هفتم بالا بردند.
3:01:37
جبرئیل (علیهالسلام) درخواست گشودن کرد.
3:01:40
پس گفته شد: این کیست؟
3:01:42
گفت: جبرئیل.
3:01:44
گفته شد: و کسی که با تو است کیست؟
3:01:46
گفت: محمد (صلیاللهعلیهوسلم).
3:01:50
گفته شد: و آیا به سوی او فرستاده شده است؟
3:01:53
گفت: به سوی او فرستاده شده است.
3:01:55
پس برای ما گشوده شد.
3:01:57
ناگاه ابراهیم (علیهالسلام) را دیدم.
3:02:01
که پشت خود را به بیتالمعمور تکیه داده بود.
3:02:04
و ناگهان هر روز هفتاد هزار فرشته به آن داخل میشوند.
3:02:09
که دیگر به آن بازنمیگردند.
3:02:12
چون (از آنجا) رها شدم،
3:02:14
ناگاه ابراهیم (علیهالسلام) (را دیدم).
3:02:17
پس جبرئیل گفت:
3:02:19
این پدر توست، بر او سلام کن.
3:02:22
پس بر او سلام کردم.
3:02:24
او سلام را پاسخ داد.
3:02:26
گفت:
3:02:27
خوش آمدی ای فرزند شایسته و ای پیامبر شایسته.
3:02:31
امام ترمذی در جامع خود روایت کرده است
3:02:34
با سند حسن به کمک شواهد،
3:02:37
از ابن مسعود رضیاللهعنه روایت کرده که گفت:
3:02:41
رسول الله (ﷺ) فرمود:
3:02:45
شبی که مرا به معراج بردند، ابراهیم را ملاقات کردم.
3:02:48
پس گفت: ای محمد!
3:02:50
سلام مرا به امت خود برسان
3:02:53
و به ایشان خبر ده که بهشت خاکش خوشبو
3:02:57
و آبش گوارا است
3:02:59
و آن زمینی هموار و بیدرخت است
3:03:01
و نهالش این است:
3:03:03
«سبحان الله»
3:03:05
و «الحمد لله»
3:03:07
و «لا اله الا الله»
3:03:09
و «الله اکبر».
3:03:11
(پیامبر) ظرفها را نزد بیتالمعمور عرضه کرد.
3:03:16
رسول الله (ﷺ) فرمود:
3:03:21
سپس بیتالمعمور برای من بالا برده شد.
3:03:24
سپس ظرفی از شراب
3:03:27
و ظرفی از شیر
3:03:29
و ظرفی از عسل نزد من آورده شد.
3:03:31
پس شیر را برگرفتم.
3:03:33
گفت:
3:03:34
این فطرتی است که تو و امتت بر آن هستید.
3:03:40
و در روایت امام مسلم آمده است:
3:03:42
رسول الله (ﷺ) فرمود:
3:03:46
سپس بیتالمعمور برای من بالا برده شد.
3:03:49
از جبریل پرسیدم: ای جبریل، این چیست؟
3:03:52
گفت:
3:03:53
این بیت المعمور است.
3:03:56
هر روز هفتاد هزار فرشته به آن داخل میشوند،
3:04:00
و هرگاه از آن بیرون روند، دیگر نوبت بازگشتشان به آن نمیرسد تا آخرینشان.
3:04:05
سپس ظرفی نزد من آوردند
3:04:07
که یکی از آنها شراب و دیگری شیر بود.
3:04:11
هر دو را بر من عرضه کردند.
3:04:12
من شیر را برگزیدم.
3:04:14
پس گفته شد:
3:04:15
درست برگزیدی؛ الله تو را (به این انتخاب) موفق بدارد.
3:04:18
امت تو بر فطرت (پاک) است.
3:04:20
حافظ ابن حجر در «فتح الباری» گفته است:
3:04:23
احتمال دارد که راز آن
3:04:26
آن چیزی باشد که در برخی طرق روایت معراج آمده است،
3:04:29
که پیامبر (ﷺ) تشنه شد
3:04:32
و شیر را بر دیگر نوشیدنیها ترجیح داد،
3:04:35
زیرا در آن برآورده شدن نیازش بود،
3:04:38
نه شراب و نه عسل.
3:04:41
پس این است سبب اصلی برگزیدن شیر.
3:04:45
و همزمان، از چند جهت، برتری آن بر آن دو نیز با این انتخاب همخوان بود.
3:04:50
سدرة المنتهی
3:04:57
رسول الله (ﷺ) فرمود:
3:05:01
سپس مرا به سوی سدرة المنتهی برد.
3:05:04
برگهای آن همچون گوشهای فیل بود،
3:05:08
و میوهاش همچون کوزههای بزرگ.
3:05:11
چون آنچه از امر الله بر آن فرود آمد، فرود آمد، دگرگون شد.
3:05:16
پس هیچ یک از آفریدگان الله نمیتواند از زیبایی آن وصف کند.
3:05:21
و در روایت امام بخاری آمده است:
3:05:24
رسول الله (ﷺ) فرمود:
3:05:28
سپس مرا برد تا به سدرة المنتهی رسید،
3:05:33
و رنگهایی آن را پوشانده بود که نمیدانم چیست.
3:05:37
و در صحیح مسلم آمده است:
3:05:41
عبدالله بن مسعود رضیاللهعنه این سخن خداوند متعال را تلاوت کرد:
3:05:46
آنگاه که سدره را آنچه پوشانید، میپوشاند
3:05:49
و گفت: پروانههایی از طلا بود.
3:05:53
دیدن پیامبر (ﷺ) جبریل (علیهالسلام) را
3:05:59
به صورت حقیقیاش.
3:06:02
رسول الله (ﷺ) جبریل (علیهالسلام) را
3:06:08
به همان صورتی که الله او را بر آن آفریده بود، نزد سدرة المنتهی دید.
3:06:14
جبریل (علیهالسلام) نزد رسول الله (ﷺ) به صورتهای گوناگون میآمد،
3:06:21
و بیشتر به صورت دحیه بن خلیفه کلبی رضیاللهعنه میآمد.
3:06:28
الله تعالی فرمود:
3:06:30
آیا با او در آنچه میبیند ستیزه میکنید
3:06:34
و همانا او را بار دیگر (در فرودی دیگر) دید.
3:06:37
«نزد سدرة المنتهی،»
3:06:41
«که نزد آن بهشت ماوی است.»
3:06:46
آنگاه که آن درخت سدره را آنچه پوشاند، پوشانید.
3:06:49
نه چشمش منحرف شد و نه از حد درگذشت.
3:06:53
«قطعاً از نشانههای بزرگ پروردگارش را دید.»
3:06:58
امام احمد در مسندش با سندی حسن روایت کرده است
3:07:02
از عبدالله بن مسعود رضیاللهعنه،
3:07:05
که درباره این آیه گفت:
3:07:07
و همانا او را بار دیگر (در فرودی دیگر) دید.
3:07:10
رسول الله (ﷺ) فرمود:
3:07:15
جبریل را نزد سدرة المنتهی دیدم،
3:07:18
که ششصد بال داشت،
3:07:21
و از پرهای او چیزهای رنگارنگ میریخت،
3:07:24
مروارید و یاقوت.
3:07:26
و امام بیهقی گفته است:
3:07:29
و سخن عایشه و ابن مسعود و ابوهریره
3:07:33
در حمل این آیات بر دیدن جبریل (علیهالسلام) درستتر است.
3:07:39
حافظ ابن کثیر گفته است:
3:07:42
و آنچه بیهقی گفته، در این مسئله حق است.
3:07:47
و سخن خداوند تعالی:
3:07:49
«سپس نزدیک شد و آویخته شد،»
3:07:52
مراد جز جبریل (علیهالسلام) نیست،
3:07:55
چنانکه این مطلب در صحیحین از عایشه امالمؤمنین ثابت شده است،
3:07:59
و از ابن مسعود (نیز)،
3:08:01
و همچنین در صحیح مسلم از ابوهریره رضیاللهعنهم (آمده است)،
3:08:07
و از صحابه مخالفی در تفسیر این آیه به این معنا شناخته نمیشود.
3:08:13
ورود پیامبر (ﷺ) به بهشت
3:08:20
رسول الله (ﷺ) فرمود:
3:08:23
سپس مرا به بهشت وارد کردند،
3:08:26
پس در آن، کرانهای از مروارید (دیدم)،
3:08:29
و خاکش مشک بود.
3:08:31
امام احمد در مسندش
3:08:34
و ترمذی در جامعش با سندی حسن روایت کردهاند
3:08:38
از حذیفه بن یمان رضیاللهعنهما که گفت:
3:08:42
به خدا سوگند، براق (با پیامبر) زیادهروی نکرد،
3:08:45
تا آنکه درهای آسمان برای آن دو گشوده شد،
3:08:48
پس بهشت و دوزخ را دید
3:08:51
و وعده آخرت را بهطور کامل.
3:08:53
دیدن پیامبر (ﷺ) نهر کوثر را
3:09:03
امام بخاری در صحیحش روایت کرده است
3:09:07
از انس بن مالک رضیاللهعنه که گفت:
3:09:11
چون پیامبر (ﷺ) به آسمان بالا برده شد،
3:09:16
فرمود: به نهری رسیدم که دو کرانهاش خیمههای مروارید میانتهی بود.
3:09:23
گفتم: ای جبریل، این چیست؟
3:09:26
گفت: این کوثر است.
3:09:29
ابوداود در سننش با سندی صحیح روایت کرده است
3:09:33
از انس بن مالک رضیاللهعنه که گفت:
3:09:37
چون پیامبر الله (ﷺ) در بهشت به معراج برده شد،
3:09:42
یا همانگونه که گفت:
3:09:44
نهری بر او عرضه شد که دو کرانهاش یاقوت تو خالی بود،
3:09:48
یا گفت: میانتهی.
3:09:51
پس فرشتهای که با او بود دست بر آن زد
3:09:54
و مشک برآورد،
3:09:57
پس محمد (ﷺ) به فرشتهای که با او بود گفت:
3:10:00
(...)
3:10:02
این چیست؟
3:10:04
«الکوثر» (آن را که الله عزّ وجلّ به تو عطا فرمود) — گفت:
3:10:09
دیدار پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) با پروردگارش سبحانه
3:10:15
و فرض شدن نمازها
3:10:19
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
3:10:22
سپس مرا به آسمان بالا بردند،
3:10:24
تا آنکه به مرتبهای رسیدم که در آن صدای خشخش قلمها را میشنیدم،
3:10:29
پس الله آنچه را خواست به من وحی فرمود،
3:10:32
و بر من پنجاه نماز در هر شبانهروز فرض شد.
3:10:38
سپس به نزد موسی (علیهالسلام) فرود آمدم، و او گفت:
3:10:42
پروردگارت بر امتت چه فرض کرده است؟
3:10:45
گفتم: پنجاه نماز.
3:10:47
گفت:
3:10:48
به سوی پروردگارت بازگرد و از او تخفیف بخواه،
3:10:52
زیرا امت تو توان این را ندارند،
3:10:55
که من بنیاسرائیل را آزموده و ایشان را شناختهام.
3:10:59
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
3:11:03
پس به سوی پروردگارم بازگشتم و گفتم:
3:11:06
پروردگارا، بر امتم تخفیف ده.
3:11:09
پس پنج نماز از من کاسته شد.
3:11:11
سپس به نزد موسی بازگشتم و گفتم:
3:11:14
پنج نماز از من کم شد.
3:11:16
گفت:
3:11:17
امت تو توان این را ندارند،
3:11:20
پس به سوی پروردگارت بازگرد و از او تخفیف بخواه.
3:11:24
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
3:11:27
پیوسته میان پروردگارم تبارک و تعالی
3:11:31
و موسی (علیهالسلام) رفت و آمد میکردم،
3:11:34
تا آنکه فرمود:
3:11:35
ای محمد، اینها پنج نماز است در هر شبانهروز،
3:11:41
برای هر نمازی ده [پاداش] است،
3:11:43
پس این پنجاه نماز است.
3:11:46
و هر که قصد کار نیکی کند و آن را انجام ندهد،
3:11:49
برای او یک نیکی نوشته میشود،
3:11:51
و اگر آن را انجام دهد، ده [پاداش] برایش نوشته میشود.
3:11:55
و هر که قصد گناهی کند و آن را انجام ندهد،
3:11:58
چیزی برایش نوشته نمیشود،
3:12:00
و اگر آن را انجام دهد، یک گناه برایش نوشته میشود.
3:12:04
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
3:12:08
پس فرود آمدم تا به موسی (علیهالسلام) رسیدم،
3:12:12
و او را آگاه کردم،
3:12:13
و او گفت:
3:12:14
به سوی پروردگارت بازگرد و از او تخفیف بخواه.
3:12:18
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
3:12:22
من به سوی پروردگارم بازگشتم تا آنجا که از او شرمنده شدم.
3:12:28
ترجیح آن است که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
3:12:33
شب معراج پروردگارش را ندید،
3:12:37
سلف و خلف اختلاف کردهاند
3:12:41
که آیا پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) شب معراج پروردگارش را دید یا نه،
3:12:46
یا نه؟
3:12:47
بر دو قول مشهور.
3:12:50
حافظ در «الفتح» گفته است:
3:12:52
عایشه و ابن مسعود (رضیاللهعنهما) به انکار آن رفتهاند،
3:12:57
و از ابوذر (رضیاللهعنه) اختلاف نقل شده است.
3:13:01
سپس اختلاف کردهاند که آیا با چشمش دیده یا با قلبش.
3:13:05
و از ابن عباس (رضیاللهعنهما) روایاتی مطلق آمده،
3:13:10
و روایاتی مقید.
3:13:12
و باید مطلق آن بر مقیدش حمل شود.
3:13:16
و حافظ ابن کثیر گفته است:
3:13:19
و در این باره از صحابه (رضیاللهعنهم) چیزی صحیح نیست.
3:13:24
و سخن بغوی در تفسیرش:
3:13:27
و جماعتی بر آن رفتهاند که او را با چشمش دیده است،
3:13:31
و این قول انس و حسن و عکرمه است.
3:13:34
در آن نظر است، و الله داناتر است.
3:13:37
و امام بیهقی گفته است:
3:13:40
و در حدیث شریک افزونهای است
3:13:43
که بر مذهب کسی که پنداشته پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
3:13:47
پروردگارش عزّ و جلّ را دیده، تنها آن را روایت کرده است،
3:13:50
و قول عایشه و ابن مسعود و ابوهریره (رضیاللهعنهم)
3:13:55
که این آیات را بر دیدن جبرئیل (علیهالسلام) حمل کردهاند، صحیحتر است.
3:14:00
حافظ ابن کثیر در شرح سخن بیهقی گفته است:
3:14:05
و آنچه بیهقی گفته،
3:14:08
در این مسئله حق است.
3:14:11
و امام ابن قیم گفته است:
3:14:13
سلف و خلف اختلاف کردهاند
3:14:16
که آیا این برای سرور فرزندان آدم، درود و سلام الله بر او، حاصل شده است یا نه.
3:14:22
بیشتر ایشان بر آنند که او پروردگار سبحانه را ندیده است،
3:14:26
و عثمان بن سعید دارمی آن را اجماع صحابه نقل کرده است.
3:14:31
پس هر که ادعا کند که دیدنِ آشکار با چشم، حقیقت الهی را کشف کرده،
3:14:36
دچار وهم و خطا شده است.
3:14:38
و اگر بگوید که آن تنها کشفِ دیدنِ قلبی است،
3:14:42
بهگونهای که [پروردگار] سبحانه گویی برای بنده دیدنی میشود،
3:14:46
چنانکه پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
3:14:49
«الله را چنان بپرست که گویی او را میبینی»،
3:14:52
پس این حق است،
3:14:54
و آن تنها قوت یقین و افزونی علم است.
3:14:58
آری،
3:15:00
گاه نوری بزرگ برای او ظاهر میشود،
3:15:03
پس گمان میبرد که آن نور حقیقت است،
3:15:06
و اینکه [حقیقت] بر او تجلی کرده است،
3:15:08
و این نیز اشتباه است،
3:15:11
زیرا نور پروردگار تعالی را هیچ چیز تاب نمیآورد،
3:15:15
و چون اندک چیزی از آن بر کوه ظاهر شد،
3:15:18
کوه فرو ریخت و متلاشی شد.
3:15:21
و امام ذهبی گفته است:
3:15:23
و نصّ صریحی به ما نرسیده
3:15:25
که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) الله تعالی را با چشمانش دیده باشد،
3:15:31
و این مسئله از آن مواردی است که مرد مسلمان در دینش میتواند از آن سکوت کند.
3:15:36
اما خواب،
3:15:38
از وجوه متعدد و مشهور روایت شده است.
3:15:42
اما دیدار خداوند با چشم (عیان) در آخرت
3:15:45
پس امری قطعی است که نصوص به آن متواتر شدهاند
3:15:50
بازگشت پیامبر صلیاللهعلیهوسلم به مکه
3:15:55
و خبر دادن ایشان به مردم از سفر شبانهاش
3:15:58
سپس جبرئیل علیهالسلام رسول الله صلیاللهعلیهوسلم را فرود آورد
3:16:05
از آسمانها تا مسجد الاقصی
3:16:08
سپس بر براق سوار شد و پیش از صبح به مکه بازگشت
3:16:13
امام احمد در مسند خود با سندی صحیح روایت کرده است
3:16:17
از ابن عباس رضیاللهعنهما که گفت
3:16:20
پیامبر صلیاللهعلیهوسلم به بیتالمقدس سیر داده شد
3:16:25
سپس در همان شب بازگشت
3:16:27
پس سفر خود و نشانههای بیتالمقدس و کاروان آنان را برایشان بازگو کرد
3:16:34
و امام احمد در مسند خود روایت کرده است
3:16:37
و ابن ابی شیبه در مسند خود با سندی صحیح
3:16:41
از ابن عباس رضیاللهعنهما که گفت
3:16:44
رسول الله صلیاللهعلیهوسلم فرمود
3:16:48
آن شبی که مرا سیر دادند
3:16:51
و صبحگاه در مکه بودم، دلتنگ و آشفته شدم
3:16:55
و دانستم که مردم مرا تکذیب خواهند کرد
3:16:58
پس گوشهای نشستم، اندوهگین
3:17:01
فرمود: دشمن خدا ابوجهل از کنارم گذشت
3:17:05
آمد تا نزد من نشست
3:17:08
و بهگونهای مسخرهآمیز به من گفت
3:17:10
آیا چیزی تازه روی داده است؟
3:17:12
رسول الله صلیاللهعلیهوسلم فرمود: آری
3:17:17
گفت: آن چیست؟
3:17:19
رسول الله صلیاللهعلیهوسلم فرمود
3:17:23
امشب مرا سیر دادهاند
3:17:25
گفت: به کجا؟
3:17:27
رسول الله صلیاللهعلیهوسلم فرمود
3:17:30
به بیتالمقدس
3:17:33
گفت: سپس صبحگاه میان ما بودی؟
3:17:37
رسول الله صلیاللهعلیهوسلم فرمود: آری
3:17:41
گفت: او آشکارا او را تکذیب نکرد
3:17:45
از ترس اینکه سخن را انکار کند اگر قوم خود را به سوی آن فرا خواند
3:17:49
گفت: اگر قوم تو را فراخوانم، آنچه را به من گفتی برایشان بازگویی؟
3:17:55
رسول الله صلیاللهعلیهوسلم فرمود: آری
3:18:00
گفت: ای گروه بنی کعب بن لؤی، بشتابید
3:18:05
تا آنجا که فرمود: پس مجلسها به سوی او برخاستند
3:18:09
و آمدند تا نزد آن دو نشستند
3:18:12
گفت: آنچه را به من گفتی برای قوم خود بازگو کن
3:18:16
پس رسول الله صلیاللهعلیهوسلم فرمود
3:18:20
امشب مرا سیر دادهاند
3:18:23
گفتند: به کجا؟
3:18:25
رسول الله صلیاللهعلیهوسلم فرمود
3:18:28
به بیتالمقدس
3:18:30
گفتند
3:18:31
سپس صبحگاه میان ما بودی؟
3:18:35
رسول الله صلیاللهعلیهوسلم فرمود: آری
3:18:39
گفت
3:18:40
پس برخی دست میزدند و برخی دست بر سر نهاده، از دروغ شگفتزده بودند
3:18:47
گفتند
3:18:48
آیا میتوانی مسجد را برای ما توصیف کنی؟
3:18:51
و در میان قوم کسانی بودند که به آن شهر و مسجد سفر کرده بودند
3:18:56
پس رسول الله صلیاللهعلیهوسلم فرمود
3:19:00
پس رفتم تا توصیف کنم
3:19:02
پس همچنان توصیف میکردم
3:19:04
تا آنکه برخی از توصیف بر من مشتبه شد
3:19:07
پس مسجد را آوردند و من مینگریستم
3:19:10
تا آنکه نزد خانهای، در برابر عقال یا عقیل، قرار داده شد
3:19:15
پس در حالی که به آن مینگریستم، توصیفش کردم
3:19:18
پس قوم گفتند: اما توصیف، به خدا سوگند درست گفت
3:19:23
و در روایت امام مسلم در صحیحش
3:19:27
رسول الله صلیاللهعلیهوسلم فرمود
3:19:31
مرا دیدم که در حجر بودم
3:19:33
و قریش از سفر شبانهام از من میپرسیدند
3:19:36
پس از چیزهایی درباره بیتالمقدس پرسیدند که آنها را به خاطر نداشتم
3:19:41
پس چنان اندوهی به من دست داد که هرگز مانندش را نداشتم
3:19:45
فرمود: پس خداوند آن را برایم بالا آورد که به آن مینگریستم
3:19:50
هیچ چیزی از من نمیپرسیدند جز آنکه آنان را از آن آگاه میساختم
3:19:54
و امام بخاری در صحیحش روایت کرده است
3:19:57
از جابر بن عبدالله رضیاللهعنهما
3:20:01
که شنید رسول الله صلیاللهعلیهوسلم میفرمود
3:20:06
چون قریش مرا تکذیب کردند، در حجر ایستادم
3:20:10
پس خداوند بیتالمقدس را برایم آشکار ساخت
3:20:13
پس شروع کردم به خبر دادن ایشان از نشانههایش، در حالی که به آن مینگریستم
3:20:18
تصدیق ابوبکر رضیاللهعنه
3:20:24
سیر رسول الله صلیاللهعلیهوسلم
3:20:29
حاکم در المستدرک با سندی ضعیف روایت کرده است
3:20:34
از عایشه رضیاللهعنها که گفت
3:20:37
چون پیامبر صلیاللهعلیهوسلم به مسجد الاقصی سیر داده شد
3:20:41
به مسجد الاقصی
3:20:43
مردم صبحگاه به گفتگو درباره آن پرداختند
3:20:46
پس برخی از کسانی که به او ایمان آورده و تصدیقش کرده بودند، مرتد شدند
3:20:51
و این خبر را نزد ابوبکر رضیاللهعنه بردند
3:20:55
پس گفتند: آیا از دوستت خبر داری؟
3:20:59
او ادعا میکند که امشب به بیتالمقدس سیر داده شده است
3:21:03
گفت: آیا چنین گفته است؟
3:21:06
گفتند: آری
3:21:08
گفت: اگر چنین گفته باشد، راست گفته است
3:21:13
گفتند: آیا تصدیق میکنی که شبانه به بیتالمقدس رفته و پیش از صبح بازگشته است؟
3:21:18
و پیش از صبح بازگشته است
3:21:21
فرمود: رضیاللهعنه، آری
3:21:24
من او را در آنچه دورتر از این است تصدیق میکنم
3:21:28
او را در خبر آسمان، در یک بامداد یا یک شامگاه، تصدیق میکنم
3:21:33
از این رو ابوبکر، صدیق نامیده شد
3:21:37
و امام طحاوی جزم کرده است که سبب نامیدن ابوبکر رضیاللهعنه به صدیق
3:21:44
پیشی گرفتنش بر مردم در تصدیق رسول الله صلیاللهعلیهوسلم بوده است
3:21:49
در سفر شبانه به بیتالمقدس
3:21:51
پس گفت
3:21:53
زیرا پیشی گرفتن در شناخت امور، برای پیشگامان در آن فضیلت میآورد،
3:21:56
همانگونه که این فضیلت برای ابوبکر رضیاللهعنه ثابت است
3:21:59
بهسبب آنکه
3:22:02
او پیش از دیگر مردم، پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) را تصدیق کرد،
3:22:08
در آنچه درباره رفتن او به بیتالمقدس از مکه گفت
3:22:11
و بازگشتن او از آنجا به خانهاش در مکه در همان شب،
3:22:16
تا آنکه به همین سبب «صدیق» نامیده شد.
3:22:19
و اگرچه همه مؤمنان به پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) گواهی میدهند
3:22:25
به مانند این [امر]، هنگامی که بر آن آگاه شوند،
3:22:28
بیهقی در «دلائل النبوة» با سندی صحیح روایت کرده است
3:22:32
از شداد بن اوس رضیاللهعنه که گفت:
3:22:36
گفتیم: ای رسول خدا، اسراء شما چگونه بود؟
3:22:40
فرمود:
3:22:41
من برای یاران خود نماز عتمه را در مکه با آنان خواندم،
3:22:46
و جبرئیل علیهالسلام چارپایی سفید نزد من آورد
3:22:50
که از الاغ بزرگتر و از قاطر کوچکتر بود،
3:22:53
و [راوی] داستان اسراء و معراج را یاد کرد،
3:22:56
سپس [پیامبر] فرمود:
3:22:58
سپس پیش از صبح به نزد یارانم در مکه بازگشتم.
3:23:01
پس ابوبکر رضیاللهعنه نزد من آمد و گفت:
3:23:05
ای رسول خدا،
3:23:07
دیشب کجا بودی؟
3:23:09
من تو را در جای خودت جستجو کردم [و نیافتم].
3:23:12
پس [پیامبر] (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
3:23:15
آیا میدانی که من دیشب به بیتالمقدس برده شدم؟
3:23:19
[ابوبکر] گفت: ای رسول خدا،
3:23:22
[راه] آن یک ماه مسافت است؛
3:23:24
آن را برای من توصیف کن.
3:23:26
[پیامبر] فرمود:
3:23:27
راه [بیتالمقدس] برای من گشوده شد، گویی آن را میبینم،
3:23:31
و هیچ چیزی از من پرسیده نشد مگر آنکه آن را به او خبر دادم.
3:23:35
ابوبکر رضیاللهعنه گفت:
3:23:38
گواهی میدهم که تو رسول خدایی.
3:23:41
مشرکان گفتند:
3:23:43
به پسر ابیکبشه نگاه کنید،
3:23:46
میپندارد که دیشب به بیتالمقدس رفته است.
3:23:49
رسول خدا (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
3:23:53
از نشانه آنچه به شما میگویم این است:
3:23:56
من از کنار کاروان شما در فلان و فلان مکان گذشتم
3:24:00
که شترانی را از دست داده بودند،
3:24:03
و فلان [شخص] آن را جمع کرد.
3:24:05
و کاروانشان در فلان و فلان جا فرود میآیند،
3:24:09
و در فلان روز نزد شما میآیند،
3:24:12
و پیشاپیش آنها شتری خاکستریرنگ است
3:24:15
که بر آن دو کیسهٔ سیاه و پالان سیاه است.
3:24:19
چون آن روز فرا رسید،
3:24:22
مردم برآمدند و منتظر بودند،
3:24:24
تا آنکه نزدیک نیمروز شد،
3:24:27
تا آنکه کاروان فرا رسید،
3:24:30
که آن شتری که [پیامبر] توصیف کرده بود پیشاپیش آنها بود.
3:24:33
رسول خدا (صلیاللهعلیهوسلم) [آن را تأیید کرد].
3:24:36
حافظ ابن کثیر گفته است:
3:24:39
رسول خدا (صلیاللهعلیهوسلم) در آن شب
3:24:43
از نشانهها و امورِ [شگفتی] دیدار کرد
3:24:46
که اگر دیگری آنها را یا برخی از آنها را میدید،
3:24:49
صبحگاه مبهوت یا عقلش آشفته میشد،
3:24:53
اما او (صلیاللهعلیهوسلم)
3:24:56
صبح کرد در حالی که آرام بود،
3:24:58
و از آن میترسید که اگر آغاز کند و به قوم خود آنچه را دیده خبر دهد،
3:25:01
آنان به سرعت او را تکذیب کنند،
3:25:04
پس ابتدا با ملایمت به آنان خبر داد.
3:25:07
هنگامی که در آن شب به بیتالمقدس رسید،
3:25:18
امام قرطبی گفته است:
3:25:21
و در این که جبرئیل علیهالسلام
3:25:24
در بامداد شب اسراء در هنگام زوال [آفتاب] فرود آمد، اختلافی نکردهاند،
3:25:27
پس پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) را
3:25:30
نماز و اوقات آن را آموخت.
3:25:33
حافظ ابن کثیر گفته است:
3:25:36
چون شب اسراء فرا رسید،
3:25:40
خداوند بر رسولش (صلیاللهعلیهوسلم)
3:25:43
نمازهای پنجگانه را واجب گردانید،
3:25:46
و شرایط و ارکان آن را تفصیل داد،
3:25:49
و آنچه پس از آن به آن مربوط است،
3:25:52
کمکم [بیان شد]، و خداوند داناتر است.
3:25:55
شیخان در صحیحین خود روایت کردهاند
3:25:58
از ابن شهاب که عمر بن عبدالعزیز
3:26:01
روزی نماز را به تأخیر انداخت،
3:26:04
پس عروة بن زبیر نزد او آمد
3:26:07
و گفت: مغیرة بن شعبه روزی نماز را به تأخیر انداخت
3:26:10
در حالی که در عراق بود،
3:26:13
پس ابومسعود انصاری نزد او آمد
3:26:16
و گفت: ای مغیره، این چیست؟
3:26:19
آیا ندانستهای که جبرئیل
3:26:22
صلوات الله و سلامه علیه
3:26:25
فرود آمد و نماز گزارد،
3:26:28
و پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) نیز نماز گزارد،
3:26:31
سپس نماز گزارد،
3:26:34
سپس نماز گزارد،
3:26:37
سپس نماز گزارد،
3:26:40
سپس نماز گزارد،
3:26:43
سپس نماز گزارد،
3:26:46
سپس نماز گزارد،
3:26:49
سپس نماز گزارد،
3:26:52
آنگاه گفت: به این [گونه] مأمور شدهام.
3:26:55
امام احمد در مسندش
3:26:58
و حاکم در مستدرکش با سندی صحیح روایت کردهاند
3:27:01
از جابر بن عبدالله انصاری
3:27:04
رضیاللهعنه که گفت:
3:27:07
جبرئیل نزد پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) آمد
3:27:10
هنگامی که خورشید زوال یافت.
3:27:13
او فرمود: برخیز ای محمد، و نماز ظهر را بگزار.
3:27:16
پس برخاست و نماز ظهر را خواند، آنگاه که خورشید زوال کرد.
3:27:19
سپس [او] ماند تا
3:27:22
سایهی انسان برای نماز عصر برابر با قامتش بود
3:27:25
پس آمد و گفت
3:27:28
ای محمد، برخیز و نماز عصر را بگزار.
3:27:31
برخاست و نماز عصر را خواند.
3:27:34
سپس تا غروب خورشید درنگ کرد
3:27:37
پس گفت: برخیز و نماز مغرب را بخوان
3:27:40
پس [پیامبر] نماز آن را بهپا داشت، آنگاه که خورشید غروب کرد.
3:27:43
سپس [پیامبر (ﷺ)] درنگ کرد تا شفق رفت.
3:27:46
پس [مردی] نزد او آمد و گفت
3:27:49
برخیز و نماز عشا را بخوان
3:27:52
پس برخاست و آن را نماز گزارد
3:27:55
پس گفت
3:27:59
«برخیز ای محمد و نماز بگزار»
3:28:01
پس برخاست و نماز صبح را خواند
3:28:04
سپس فردای آن روز، هنگامی که سایهٔ آدمی به اندازهٔ خودش شد، نزد او آمد.
3:28:06
پس گفت
3:28:09
ای محمد برخیز و برای ظهر نماز بگزار.
3:28:12
پس [او] نماز ظهر را برپا داشت
3:28:15
سپس در زمانی نزد او آمد که سایهی مرد برابر با قامتش بود.
3:28:17
پس گفت
3:28:19
برخیز ای محمد، نماز عصر را بخوان
3:28:22
پس عصر برخاست (و نماز عصر را به جماعت برگزار کرد).
3:28:25
مغرب، هنگامی که خورشید غروب کرد، [یکبار] در یک وقت واحد [نماز مغرب را] بدانگونه گزارد که از آن زوال نیافت؛ پس فرمود: برخیز و نماز مغرب را بگزار، نماز مغرب را بگزار.
3:28:35
سپس در حالی که یکسوم نخست شب گذشته بود، وقت عشاء فرا رسید. او فرمود: برخیز و نماز بگزار. (پیامبر) نماز عشاء را خواند. سپس (آن شخص) نزد او آمد
3:28:46
صبح، هنگامی که کاملاً روشن شد، فرمود: «برخیز و نماز صبح را بگزار.» سپس فرمود: «تمام آنچه میان این [دو وقت] است، وقت [نماز] است.»
3:28:57
شقشدن ماه. حافظ ابن کثیر گفته است: این امری است که میان علما اتفاقنظر دارند.
3:29:08
انشقاق ماه در زمان پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) رخ داده است.
3:29:14
و این (قرآن) یکی از معجزات درخشان و آشکار بود.
3:29:18
در صحیحین از انس بن مالک رضیاللهعنه روایت کردهاند که گفت:
3:29:24
اهل مکه از رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) خواستند که به آنان نشانهای (معجزهای) نشان دهد.
3:29:31
پس ماه را به دو نیم به ایشان نشان داد، تا اینکه کوه حراء را میان آن دو نیم دیدند.
3:29:37
در صحیحین از عبدالله بن مسعود رضیاللهعنه روایت کردهاند که گفت
3:29:44
ماه شکافته شد و ما با پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) در منا بودیم.
3:29:50
پس فرمود: گواه باشید؛ و گروهی (از آن) به سوی کوه رفتند. حافظ در «فتح» گفته است:
3:29:58
این سخن با قول انس رضیاللهعنه که آن (واقعه) در مکه بوده است، تعارضی ندارد.
3:30:04
زیرا او تصریح نکرده که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) در آن شب در مکه بوده است.
3:30:11
و بنا بر فرض تصریح او، «منی» از جمله مکه است، پس تعارضی نیست.
3:30:17
طیالسی در مسندش با سند صحیح آن را روایت کرده است.
3:30:21
از عبدالله بن مسعود رضیاللهعنه روایت است که گفت
3:30:25
ماه در زمان پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) شکافته شد.
3:30:30
قریش گفتند: این جادوست، پسر ابیکبشه.
3:30:35
و گفتند: منتظر بمانید تا آنچه را که [آن کسی که دعوت شما را میآورد] برای شما بیاورد، ببینید.
3:30:40
زیرا محمد نمیتواند همه مردم را سحر کند
3:30:45
گفت: پس فرستادگان آمدند و گفتند آن (چنین است).
3:30:50
و الله در این باره (در آیهٔ) فرمود «...» — سبحانه و تعالی
3:30:54
ساعت نزدیک شد و ماه شکافته شد.
3:30:59
و اگر هر نشانهای ببینند، روی گردانند و میگویند: این جادویی پیوسته است.
3:31:07
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) خود را بر قبایل عرب عرضه میکرد.
3:31:17
ابن اسحاق گفت
3:31:19
سپس رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) وارد مکه شد
3:31:23
و قومش در مخالفت با او و جدایی از دینش، سختتر از همیشه بودند.
3:31:28
جز اندکی از مستضعفانی که به او ایمان آوردند
3:31:32
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) چنین بود
3:31:36
در موسمها خود را بر قبیلههای عرب عرضه میکرد، هنگامی که...
3:31:41
او ایشان را به سوی الله فرا میخواند و به آنان خبر میدهد که او پیامبری فرستادهشده است.
3:31:46
از آنان میخواهد که او را تصدیق کنند و او را باز میدارند تا آنچه را که الله او را به آن برانگیخته، بیان کند
3:31:52
امام احمد در مسند خود با سند صحیح آن را روایت کرده است.
3:31:57
از جابر ابن عبدالله رضیاللهعنهما روایت است که گفت
3:32:02
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) ده سال در مکه ماند
3:32:07
مردم در منازل خود، در عکاظ و مجنّه (بازارهای جاهلیت) پیروی میشدند.
3:32:12
و در موسمها در منا
3:32:14
میفرماید: «چه کسی مرا پناه میدهد؟ چه کسی یاریام میکند تا پیام پروردگارم را برسانم؟»
3:32:21
و برای او بهشت است
3:32:23
ابوداوود و ترمذی و ابن ماجه با سند صحیح آن را روایت کردهاند.
3:32:28
از جابر بن عبدالله رضیاللهعنهما روایت است که گفت
3:32:32
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) در موقف (عرفات) خود را بر مردم عرضه میکرد و میفرمود:
3:32:39
آیا مردی هست که مرا به سوی قومش ببرد؟
3:32:42
زیرا قریش مرا از رساندن کلام پروردگارم، عزّ و جلّ، منع کردهاند.
3:32:48
اسلام إیاس بن معاذ الأشهلی رضیاللهعنه
3:32:55
ایاس بن معاذ رضیاللهعنه اسلام آورد.
3:33:00
او نخستین کسی از انصار بود که مطلقاً اسلام آورد.
3:33:04
داستان اسلام آوردن او را امام احمد در مسند روایت کرده است.
3:33:08
و حاکم در المستدرک با سندی حسن (روایت کرده است).
3:33:12
از محمود بن لبید، برادر بنی عبدالاشهل
3:33:16
گفت: هنگامی که ابوالحیسر انس بن رافع به مکه آمد
3:33:22
و همراه او جوانانی از بنی عبدالاشهل بودند
3:33:25
در میان آنان ایاس بن معاذ رضیاللهعنه بود.
3:33:29
آنان از قریش پیمان میخواستند تا علیه قوم خود، یعنی خزرج، یاری بگیرند.
3:33:34
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) از آنان آگاه شد.
3:33:38
پس نزد ایشان آمد و با آنان نشست.
3:33:41
آیا برای شما راهی به چیزی بهتر از آنچه برای آن آمدهاید وجود دارد؟
3:33:45
گفتند: «و آن چیست؟»
3:33:47
فرمود پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم):
3:33:51
من فرستادهٔ الله هستم
3:33:53
مرا به سوی بندگان فرستاد تا ایشان را به پرستش الله دعوت کنم، و چیزی را با او شریک نسازند.
3:33:59
و بر من کتابی نازل کرد
3:34:02
سپس اسلام را برای آنان یادآوری کرد و قرآن را بر ایشان تلاوت نمود.
3:34:06
ایاس بن معاذ رضیاللهعنه گفت:
3:34:11
و او نوجوانی کمسن بود.
3:34:13
قسم به الله، این (کار) از آنچه شما برای آن آمدهاید بهتر است.
3:34:18
ابوالحیسر یک مشت از خاک بطحاء برداشت.
3:34:23
با آن (شمشیر/سلاح) به صورت ایاس بن معاذ رضیاللهعنه زد
3:34:27
گفت: ما را از خودت رها کن
3:34:30
به جانم سوگند، ما برای غیر این آمدهایم
3:34:33
فصمت إیاس
3:34:35
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) برخاست
3:34:39
پس به سوی مدینه بازگشتند
3:34:42
جنگ بعاث میان اوس و خزرج روی داد.
3:34:46
(او) گفت:
3:34:47
پس از آن، ایاس بن معاذ رضیاللهعنه چندی درنگ نکرد که درگذشت.
3:34:52
محمود بن لبید گفت:
3:34:55
کسانی از قومم که هنگام مرگش حاضر بودند، برایم نقل کردند
3:34:59
که پیوسته او را میشنیدند که لا اله الا الله میگفت و اللهاکبر میگفت،
3:35:03
و الحمدلله و سبحان الله میگفت، تا آنکه درگذشت.
3:35:07
پس در این که او مسلمان مرده است، تردیدی نداشتند.
3:35:11
بهراستی که او در آن مجلس، اسلام را در دل احساس کرده بود،
3:35:15
هنگامی که از رسول الله (ﷺ) آنچه را شنیده بود، شنید.
3:35:21
آغاز اسلام انصار، رضیاللهعنهم، (چنین بود).
3:35:27
پس چون الله عزّ و جلّ خواست دین خود را آشکار کند
3:35:31
و پیامبرش (ﷺ) را عزت بخشد
3:35:35
و وعدهاش را به او تحقق بخشد،
3:35:37
رسول الله (ﷺ) در موسم (حج) بیرون آمد،
3:35:41
همانگونه که در هر موسمی چنین میکرد.
3:35:44
پس در حالی که نزد عقبه بود،
3:35:48
با گروهی از خزرج روبهرو شد
3:35:50
که الله خیر را برای آنان خواسته بود.
3:35:53
رسول الله (ﷺ) به ایشان فرمود:
3:35:57
شما کیستید؟
3:35:59
گفتند: گروهی از خزرجیم.
3:36:02
رسول الله (ﷺ) فرمود:
3:36:06
آیا از همپیمانان یهودیانید؟
3:36:08
گفتند: آری.
3:36:10
رسول الله (ﷺ) فرمود:
3:36:14
آیا نمینشینید تا با شما سخن بگویم؟
3:36:17
گفتند: چرا.
3:36:19
پس با او نشستند.
3:36:21
او ایشان را به سوی الله عزّ و جلّ فراخواند
3:36:23
و اسلام را بر ایشان عرضه کرد
3:36:25
و قرآن را بر ایشان تلاوت نمود.
3:36:28
و از آنچه الله در (پذیرش) اسلام برای ایشان مقدّر کرده بود، این بود
3:36:32
که یهودیان با ایشان در سرزمینشان همسایه بودند،
3:36:35
و آنان اهل کتاب و علم بودند،
3:36:38
و ایشان اهل شرک و بتپرستی بودند.
3:36:42
و (یهودیان) ایشان را در سرزمینشان مغلوب کرده بودند.
3:36:45
پس هرگاه میان ایشان چیزی (اختلافی) پیش میآمد،
3:36:48
(یهودیان) به ایشان میگفتند:
3:36:50
«بهزودی پیامبری مبعوث میشود که هماکنون زمانش فرا رسیده است؛
3:36:54
ما از او پیروی میکنیم و همراه او شما را چون قوم عاد و ارم خواهیم کشت.»
3:36:59
پس چون رسول الله (ﷺ) با آن گروه سخن گفت
3:37:03
و ایشان را به سوی الله فراخواند،
3:37:05
(آنان)
3:37:07
به یکدیگر گفتند:
3:37:09
«ای قوم! به خدا سوگند میدانید که او همان پیامبری است که یهودیان ما را به (ظهور) او تهدید میکردند.
3:37:16
پس مبادا آنان در پذیرفتن او بر شما سبقت گیرند.»
3:37:19
پس به آنچه بدان فراخوانده شدند، پاسخ مثبت دادند،
3:37:22
و او را تصدیق کردند و از آنچه از اسلام بر ایشان عرضه شد، پذیرفتند.
3:37:27
و این گروه از خزرج
3:37:30
از خردمندان یثرب بودند.
3:37:32
جنگ داخلی که اندکی پیش گذشته بود، ایشان را فرسوده کرده بود،
3:37:36
و شعلهاش هنوز برافروخته بود.
3:37:39
پس امیدوار شدند که دعوت او (ﷺ) سبب پایان یافتن جنگ شود.
3:37:45
پس به رسول الله (ﷺ) گفتند:
3:37:50
«ما قوم خود را ترک کردهایم،
3:37:53
و هیچ قومی میانشان به اندازه (قوم ما) دشمنی و شرارت نیست.
3:37:58
امید است الله ایشان را به وسیله تو گرد هم آورد.
3:38:01
پس بهزودی بر ایشان وارد خواهیم شد
3:38:03
و ایشان را به امر تو فرا خواهیم خواند
3:38:05
و آنچه را که ما به آن پاسخ مثبت دادهایم از این دین بر ایشان عرضه خواهیم کرد.
3:38:10
پس اگر الله ایشان را بر آن گرد آورد،
3:38:13
دیگر مردی عزیزتر از تو نخواهد بود.»
3:38:15
سپس از نزد رسول الله (ﷺ) بازگشتند
3:38:19
و به سوی سرزمین خود برگشتند،
3:38:22
در حالی که ایمان آورده و تصدیق کرده بودند.
3:38:24
نامهای گروه بزرگوار خزرج، رضیاللهعنهم
3:38:35
و این گروه بزرگوار شش نفر از خزرج بودند،
3:38:40
چنانکه ابن اسحاق یاد کرده است؛
3:38:42
و ایشان از بنی نجار بودند:
3:38:45
اسعد بن زراره رضیاللهعنه،
3:38:49
و عوف بن حارث رضیاللهعنه،
3:38:52
که پسر عفراء بود و عفراء مادرش بود.
3:38:57
و از بنی زریق:
3:38:59
رافع بن مالک بن عجلان رضیاللهعنه.
3:39:03
و از بنی سلمه:
3:39:05
قطبه بن عامر رضیاللهعنه.
3:39:08
و از بنی حرام بن کعب:
3:39:11
عقبه بن عامر رضیاللهعنه.
3:39:14
و از بنی عبید بن عدی:
3:39:17
جابر بن عبدالله بن رئاب رضیاللهعنه،
3:39:22
و او جابر بن عبدالله بن عمرو بن حرام رضیاللهعنه نیست،
3:39:27
همان که مشهور است و از پرروایتترین راویان حدیث از پیامبر (ﷺ) است.
3:39:34
بیعت عقبه اولی
3:39:38
پس چون این شش نفر به مدینه بازگشتند،
3:39:44
قوم خود را از رسول الله (ﷺ) آگاه ساختند
3:39:49
و ایشان را به اسلام فراخواندند، تا آنکه (اسلام) در میانشان گسترش یافت.
3:39:53
پس هیچ خانهای از خانههای انصار باقی نماند
3:39:56
مگر آنکه در آن از رسول الله (ﷺ) یاد شد.
3:40:01
امام احمد در مسندش به سند صحیح روایت کرده است
3:40:05
از جابر بن عبدالله انصاری، رضیاللهعنهما، که گفت:
3:40:10
«تا آنکه الله از یثرب کسانی را برای او برانگیخت.
3:40:15
پس ما او را پناه دادیم و تصدیقش کردیم.
3:40:18
پس هر مردی از ما بیرون میآمد و به او ایمان میآورد
3:40:21
و قرآن را بر او میخواند،
3:40:23
و سپس به خانوادهاش بازمیگشت و آنان نیز با اسلام او مسلمان میشدند.
3:40:27
تا آنکه هیچ خانهای از خانههای انصار باقی نماند
3:40:31
مگر آنکه در آن گروهی از مسلمانان بودند که اسلام را آشکار میکردند.
3:40:36
تا آنکه سال آینده فرا رسید
3:40:39
و دوازده مرد از انصار به موسم حج آمدند.
3:40:44
دو نفر از اوس و ده نفر از خزرج،
3:40:48
که از میان آنان پنج نفر از شش نفری بودند که در سال پیش با رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) دیدار کرده بودند.
3:40:56
ایشان از خزرج و از بنی النجار بودند:
3:41:00
اسعد بن زراره رضیاللهعنه،
3:41:04
عوف بن الحارث، که پسر عفرا است، رضیاللهعنه،
3:41:09
معاذ بن الحارث، که پسر عفرا است، رضیاللهعنه،
3:41:15
و از بنی زریق:
3:41:17
رافع بن مالک بن العجلان رضیاللهعنه،
3:41:22
ذکوان بن عبدقیس رضیاللهعنه،
3:41:26
و از بنی عوف بن الخزرج:
3:41:29
عباده بن الصامت رضیاللهعنه،
3:41:33
یزید بن ثعلبه رضیاللهعنه،
3:41:36
و از بنی سالم بن عوف:
3:41:39
العباس بن عباده بن نضله رضیاللهعنه،
3:41:44
و از بنی سلمه: قطبه بن عامر رضیاللهعنه،
3:41:49
و از بنی حرام بن کعب: عقبه بن عامر رضیاللهعنه،
3:41:55
و از اوس، از بنی عبدالاشهل: ابوالهیثم مالک بن التیهان رضیاللهعنه،
3:42:04
و از بنی عمرو بن عوف: عویم بن ساعده رضیاللهعنه.
3:42:10
این بیعت عقبه اولی را یادآور میشویم.
3:42:18
شیخان در صحیحین خود از عباده بن الصامت رضیاللهعنه روایت کردهاند که گفت:
3:42:25
با رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) بر شنیدن و فرمانبرداری در سختی و آسانی،
3:42:32
و در خرسندی و ناخرسندی، و بر آنکه بر ما برتری داده شود، و بر آنکه با اهل امر به ستیز برنخیزیم، بیعت کردیم،
3:42:40
و بر آنکه هرجا باشیم حق را بگوییم و در راه الله از سرزنش هیچ سرزنشگری نترسیم، بیعت کردیم.
3:42:47
و بیهقی در دلائل النبوه با سندی نیکو روایت کرده است
3:42:52
از عباده بن الصامت رضیاللهعنه که گفت:
3:42:56
ما با رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) بر شنیدن و فرمانبرداری در نشاط و کسالت بیعت کردیم،
3:43:04
و بر انفاق در سختی و آسانی،
3:43:07
و بر امر به معروف و نهی از منکر،
3:43:11
و بر آنکه در راه الله سخن حق بگوییم و سرزنش هیچ سرزنشگری ما را باز ندارد،
3:43:17
و بر آنکه چون رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) به یثرب نزد ما آید، او را یاری دهیم
3:43:24
با آنچه خود و زنان و فرزندانمان را از آن باز میداریم، و بهشت برای ماست.
3:43:30
این است بیعت رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) که با او بر آن بیعت کردیم.
3:43:36
این روایت مشهور است. میگویم: اما توصیف بیعت عقبه اولی
3:43:43
به مانند آنچه رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) با زنان بیعت کرد،
3:43:48
پس آن از وهم برخی راویان است.
3:43:51
زیرا در بیعت عقبه اولی نه ذکری از زنان بود و نه در بندهای آن.
3:43:58
مصعب و پسر ام مکتوم رضیاللهعنهما به مدینه فرستاده شدند.
3:44:07
موسم حج به پایان رسید و آن گروه به سرزمینهای خود بازگشتند.
3:44:14
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) مصعب بن عمیر را همراه ایشان فرستاد
3:44:20
و پسر ام مکتوم رضیاللهعنهما را.
3:44:24
و به آن دو فرمان داد که به انصار قرآن بیاموزند
3:44:27
و اسلام را تعلیم دهند و در دین فقیهشان کنند.
3:44:31
امام بخاری در صحیح خود روایت کرده است
3:44:34
از براء بن عازب انصاری رضیاللهعنه که گفت:
3:44:39
نخستین کسی از اصحاب پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) که نزد ما آمد
3:44:44
مصعب بن عمیر و پسر ام مکتوم رضیاللهعنهما بودند.
3:44:49
آن دو به قرائت قرآن برای ما پرداختند،
3:44:52
و به دست آن دو، گروه بسیاری از اوس و خزرج اسلام آوردند،
3:44:57
از جمله سعد بن معاذ و اسید بن حضیر رضیاللهعنهما.
3:45:03
و با اسلام آن دو در آن روز، همه مردان و زنان بنی عبدالاشهل اسلام آوردند،
3:45:10
جز اصیرم عمرو بن ثابت بن وقش رضیاللهعنه،
3:45:16
که اسلامش تا روز احد به تأخیر افتاد.
3:45:20
پس در آن هنگام اسلام آورد و جنگید،
3:45:23
و در روز احد به شهادت رسید رضیاللهعنه، در حالی که یک سجده هم برای الله نکرده بود.
3:45:29
پس پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) درباره او خبر داد
3:45:33
و فرمود: «او از اهل بهشت است».
3:45:46
جابر بن عبدالله انصاری رضیاللهعنهما گفت:
3:45:50
سپس الله ما را برانگیخت و گرد هم آمدیم،
3:45:53
و هفتاد مرد از ما جمع شدیم.
3:45:56
گفتیم: تا کی رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) را رها کنیم که در کوههای مکه آواره باشد و بترسد؟
3:46:05
پس کوچ کردیم تا در موسم نزد او آمدیم،
3:46:09
و با او در شعب عقبه وعده گذاشتیم.
3:46:12
این بیعت بزرگ که سبب هجرت به مدینه شد، تفصیلش را
3:46:19
امام احمد در مسندش
3:46:22
و ابن حبان در صحیحش با سندی حسن روایت کردهاند
3:46:25
از کعب بن مالک رضیاللهعنه که گفت:
3:46:29
ما همراه حاجیان قوممان از مشرکان بیرون رفتیم،
3:46:33
در حالی که نماز میگزاردیم و فقه آموخته بودیم،
3:46:36
و براء بن معرور، بزرگ و سرور ما، همراه ما بود.
3:46:40
چون رو به سفر نهادیم و از مدینه بیرون آمدیم،
3:46:45
گفت: پس بیرون رفتیم و از رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) میپرسیدیم،
3:46:51
و او را نمیشناختیم و پیش از آن ندیده بودیمش.
3:46:55
پس مردی از اهل مکه با ما برخورد کرد،
3:46:58
و از رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) پرسیدیم.
3:47:02
گفت: آیا او را میشناسید؟
3:47:05
گفتیم: نه.
3:47:08
گفت: آیا عباس بن عبدالمطلب، عموی او را میشناسید؟
3:47:13
گفت: آری.
3:47:15
گفت: و ما عباس را میشناختیم،
3:47:18
که همواره برای تجارت نزد ما میآمد.
3:47:22
گفت: چون وارد مسجد شدید،
3:47:25
آن مردی که با عباس نشسته است، همان است.
3:47:28
پس وارد مسجد شدیم و دیدیم عباس نشسته است،
3:47:32
و رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) نیز با او نشسته است.
3:47:37
سلام کردیم و سپس نزد او نشستیم.
3:47:40
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) به عباس فرمود:
3:47:44
«ای ابوالفضل، آیا این دو مرد را میشناسی؟»
3:47:48
گفت: آری، این براء بن معرور است، سرور قومش،
3:47:51
و این کعب بن مالک است.
3:47:55
کعب گفت: به خدا سوگند فراموش نمیکنم سخن رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) را
3:48:01
که فرمود: «شاعر است؟» گفت: آری.
3:48:04
کعب رضیاللهعنه گفت:
3:48:07
پس رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) در میانه ایام تشریق با ما در عقبه وعده گذاشت.
3:48:14
چون از حج فارغ شدیم
3:48:16
و شبی که رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) با ما وعده کرده بود فرارسید،
3:48:22
و عبدالله بن عمرو بن حرام همراه ما بود،
3:48:25
ابوجابر، یکی از سروران ما،
3:48:29
و ما به کسانی از قوممان که مشرک بودند، کار خود را پنهان میداشتیم.
3:48:34
پس با او سخن گفتیم و به او گفتیم:
3:48:36
«ای ابوجابر، تو یکی از سروران ما هستی،
3:48:40
و شریفی از اشراف ما
3:48:43
و ما از آنچه تو در آن هستی بیزاریم
3:48:46
که فردا هیزم آتش شوی
3:48:49
سپس او را به اسلام دعوت کردم
3:48:51
و او را از وعدگاه رسول الله (ﷺ) آگاه ساختم
3:48:56
پس اسلام آورد و با ما در عقبه حضور یافت
3:48:59
و او نقیب بود
3:49:01
گفت: آن شب را با قوم خود در منازلمان خوابیدیم
3:49:06
تا آنگاه که یکسوم شب گذشت
3:49:09
از منازلمان برای وعدگاه رسول الله (ﷺ) بیرون آمدیم
3:49:14
پنهانی و آهسته، چون گربهها بیرون میخزیدیم
3:49:18
تا آنکه در دره، نزد عقبه گرد آمدیم
3:49:21
و ما هفتاد مرد بودیم و با ما دو زن از زنانشان بود
3:49:26
نسیبه دختر کعب، ام عماره
3:49:30
یکی از زنان بنی مازن بن نجار
3:49:33
و اسماء دختر عمرو بن عدی بن ثابت
3:49:37
یکی از زنان بنی سلمه
3:49:39
و او ام منیع است
3:49:41
گفت: در دره گرد آمدیم
3:49:44
در انتظار رسول الله (ﷺ)
3:49:48
تا آنکه نزد ما آمد
3:49:50
و آن روز عمویش عباس بن عبدالمطلب همراهش بود
3:49:54
و او در آن روز بر دین قوم خود بود
3:49:57
جز آنکه دوست داشت در کار برادرزادهاش حاضر باشد و برای او اطمینان حاصل کند
3:50:03
پس چون نشستیم
3:50:05
عباس بن عبدالمطلب نخستین کسی بود که سخن گفت و فرمود
3:50:10
ای گروه خزرج!
3:50:12
و عرب این قبیله از انصار را خزرج مینامیدند
3:50:17
اوس و خزرج هر دو
3:50:19
محمد، چنانکه خود میدانید، از ماست
3:50:23
و ما او را از قوم خود حفظ کردهایم
3:50:25
از کسانی که همانند رأی ما دربارهاش نیستند
3:50:28
و او در میان قوم خود عزیز و در شهر خود محفوظ است
3:50:32
گفتیم: آنچه گفتی شنیدیم
3:50:37
پس ای رسول الله سخن بگو
3:50:39
و برای خود و پروردگارت هرچه دوست داری بگیر
3:50:43
پس رسول الله (ﷺ) سخن گفت
3:50:47
قرآن تلاوت فرمود و به سوی الله عزّوجلّ دعوت کرد
3:50:50
و به اسلام ترغیب نمود
3:50:52
سپس فرمود:
3:50:54
با شما بیعت میکنم که مرا از آنچه زنان و فرزندان خود را از آن حفظ میکنید، حفظ کنید
3:51:00
پس براء بن معرور رضیاللهعنه دست او را گرفت و گفت:
3:51:05
آری، سوگند به آنکه تو را به حق برانگیخت
3:51:08
ما تو را از آنچه خود و زنانمان را از آن حفظ میکنیم، حفظ خواهیم کرد
3:51:12
پس ای رسول الله با ما بیعت کن
3:51:15
که ما اهل جنگ و اهل سلاحیم
3:51:18
این را از بزرگ به بزرگ به ارث بردهایم
3:51:21
و در روایت جابر رضیاللهعنه
3:51:24
در مسند امام احمد
3:51:26
و صحیح ابن حبان با سندی حسن
3:51:29
جابر رضیاللهعنه گفت:
3:51:32
کوچ کردیم تا در موسم نزد او آمدیم
3:51:36
با او در دره عقبه وعده گذاشتیم
3:51:39
پس عمویش عباس گفت:
3:51:41
ای برادرزاده!
3:51:43
من نمیدانم این مردمی که نزد تو آمدهاند چه کسانیاند
3:51:47
من به اهل یثرب آگاهی دارم
3:51:50
پس یک یا دو مرد از ما نزد او گرد آمدیم
3:51:54
چون عباس در چهرههای ما نگریست، گفت:
3:51:58
اینان مردمیاند که نمیشناسم
3:52:01
اینان جوانانند
3:52:03
گفتیم: ای رسول الله
3:52:05
بر چه چیز با تو بیعت کنیم؟
3:52:07
پس رسول الله (ﷺ) فرمود:
3:52:11
با من بیعت کنید بر شنیدن و فرمانبرداری، چه در نشاط و چه در کسالت
3:52:16
و بر انفاق در تنگدستی و توانگری
3:52:19
و بر امر به معروف و نهی از منکر
3:52:23
و بر آنکه درباره الله سخن حق بگویید
3:52:26
و در این راه سرزنش ملامتگری شما را باز ندارد
3:52:29
و بر آنکه مرا یاری کنید چون به یثرب آمدم
3:52:33
و مرا از آنچه خود و همسران و فرزندانتان را از آن حفظ میکنید، حفظ کنید
3:52:39
و برای شما بهشت است
3:52:41
جابر رضیاللهعنه گفت:
3:52:44
پس برخاستیم و با او بیعت کردیم
3:52:46
و امام احمد در مسند خود با سندی حسن روایت کرده است
3:52:50
از جابر رضیاللهعنه که گفت:
3:52:53
عباس دست رسول الله (ﷺ) را گرفته بود
3:52:58
و رسول الله (ﷺ) از ما پیمان میگرفت
3:53:01
چون فارغ شدیم
3:53:03
رسول الله (ﷺ) فرمود:
3:53:07
گرفتی و دادی
3:53:09
و حاکم در مستدرک با سندی که راویانش ثقهاند روایت کرده است
3:53:14
از ابن شهاب زهری که گفت:
3:53:17
میان شب عقبه و هجرت رسول الله (ﷺ)
3:53:23
سه ماه
3:53:25
یا نزدیک به آن فاصله بود
3:53:27
و بیعت انصار با رسول الله (ﷺ) در شب عقبه بود
3:53:33
در ماه ذیالحجه
3:53:35
و رسول الله (ﷺ) در ماه ربیعالاول به مدینه رسید
3:53:39
(پایان سطرهای این بخش)
3:53:42
کتاب «المختصر فی السیرة النبویة»
3:53:48
تألیف شیخ موسی بن راشد عازمی
3:53:53
با تقدیم جمعیت مودت در کشور بحرین
3:54:00
اگر شوق جهانیان به یکدیگر طولانی شود
3:54:06
شوق من به تو را حدی نیست
3:54:13
الله بر تو درود فرستد تا آنگاه که ندا بلند است
3:54:19
و با آنچه از جان باقی مانده، لبها به حرکت درآیند