ریاض الصالحین | قسمت (71) | باب فضیلت گرسنگی، سخت زیستن و ترک امیال (1)

◉ 259 بازدید ⏱ 15:05 صدای اصلی (عربی)
صوت ترجمه‌شده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش می‌شود. متن زیر به‌طور کامل ترجمه شده است.
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 ریاض الصالحین از سخنان سیدالمرسلین صلی‌الله‌علیه‌وسلم
0:09 باب فضیلت گرسنگی و سختی زندگی
0:15 و اکتفا به اندکی از خوراک و نوشیدنی و پوشاک
0:20 و دیگر بهره‌های نفس و ترک شهوات
0:25 الله تعالی فرمود
0:29 پس پس از ایشان جانشینانی آمدند که نماز را تباه کردند و از شهوات پیروی نمودند
0:35 پس به زودی گمراهی را خواهند دید
0:38 مگر کسی که توبه کند و ایمان آورد و کار شایسته انجام دهد
0:42 پس آنان به بهشت داخل می‌شوند و به هیچ‌کس اندکی ستم نمی‌شود
0:48 و الله تعالی فرمود
0:50 پس او با آرایش و زینت خود بر قوم خویش بیرون آمد
0:54 کسانی که خواهان زندگی دنیا بودند گفتند
0:57 ای کاش ما نیز مانند آنچه به قارون داده شده بود (داشتیم)، ای قارون
1:01 به راستی که او بهره‌ای بزرگ دارد
1:04 و کسانی که دانش به ایشان داده شده بود گفتند
1:07 وای بر شما! پاداش الله برای کسی که ایمان آورد و کار شایسته کرد بهتر است
1:12 و الله تعالی فرمود
1:14 سپس در آن روز از نعمت‌ها بی‌شک پرسیده خواهید شد
1:19 و الله تعالی فرمود
1:21 هرکس که زندگی زودگذر را بخواهد، هرچه را بخواهیم و برای هرکس که بخواهیم در همان‌جا زود به او می‌دهیم
1:29 سپس جهنم را برای او قرار می‌دهیم که در آن درآید در حالی که نکوهیده و رانده‌شده است
1:35 و آیات در این باب بسیار و معروف است
1:40 از عایشه رضی‌الله‌عنها روایت است که گفت
1:46 آل محمد صلی‌الله‌علیه‌وسلم
1:51 از نان جو دو روز پی‌درپی سیر نشدند تا آن‌که وفات یافت
1:56 متفق‌علیه
1:58 و در روایتی
2:00 آل محمد صلی‌الله‌علیه‌وسلم
2:04 از زمانی که به مدینه آمد
2:06 از خوراک گندم سه شب پی‌درپی سیر نشدند تا آن‌که وفات یافت
2:11 آل محمد
2:14 مقصود از ایشان همسران او و کسانی است که از خدمتکارانش نگهداری می‌کند
2:19 بر، یعنی گندم
2:24 از فواید حدیث
2:26 روی‌گردانی پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم و خانواده‌اش از دنیا و بی‌رغبتی ایشان نسبت به آن
2:34 جواز ترک خوراک از روی زهد، بدون تباه‌کاری و خروج از شرع
2:40 ترغیب به سیر نشدن از خوراک
2:43 زیرا آن کسالت و پرخوابی می‌آورد
2:46 و بر آن، فوت بسیاری از طاعات مترتب می‌شود
2:53 و از عروه، از عایشه رضی‌الله‌عنها روایت است که می‌گفت
2:58 به خدا سوگند ای خواهرزاده
3:00 ما به هلال می‌نگریستیم
3:03 سپس هلال، سپس هلال
3:06 سه هلال در دو ماه
3:09 و در خانه‌های رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم آتشی افروخته نمی‌شد
3:15 گفتم
3:17 ای خاله
3:19 پس چه چیز شما را زنده نگه می‌داشت؟
3:21 گفت
3:22 آن دو سیاه
3:24 خرما و آب
3:26 جز این که رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم همسایگانی از انصار داشت
3:33 و آنان شترانی شیرده داشتند
3:35 و از شیر آن‌ها برای رسول الله می‌فرستادند
3:39 پس به ما می‌نوشاندند
3:41 متفق‌علیه
3:43 منیحه
3:44 آن گوسفند یا شتر است
3:46 که صاحبش آن را به دیگری می‌دهد
3:49 تا شیر آن را بنوشد
3:51 سپس وقتی شیرش قطع شد، آن را بازپس می‌دهد
3:54 از فواید حدیث
3:59 جواز فاش کردن حال انسان در خانه‌اش
4:02 هرگاه سبب پند و عبرت باشد
4:06 جواز پرسش از حال زندگی
4:08 برای الگوگیری و بهره‌مندی از گفتار و کردار
4:12 چنان‌که عروه بن زبیر
4:14 از خاله‌اش ام‌المؤمنین پرسید
4:17 بر همسایگان لازم است که به یکدیگر نیکی کنند
4:21 و از آنچه بیش از نیازشان است به یکدیگر رسیدگی نمایند
4:25 یا از آنچه نزدشان موجود است، از باب ایثار
4:30 منیحه بز
4:32 از خصلت‌هایی است که موجب بهشت می‌شود
4:36 استحباب توجه مردم به همسایه‌شان
4:39 و حرص ایشان بر فراهم آوردن نیازهایش
4:42 استحباب ایثار خانواده و فرزند بر خویشتن
4:46 چنان‌که پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم انجام می‌داد
4:49 که خانواده‌اش را از شیری که به‌عنوان هدیه به او می‌رسید سیراب می‌کرد
4:54 و از ابوسعید مقبری
4:59 از ابوهریره رضی‌الله‌عنه روایت است
5:02 که بر گروهی گذشت که پیش رویشان گوسفند بریان‌شده‌ای بود
5:06 او را دعوت کردند
5:08 امتناع کرد که بخورد
5:10 و گفت
5:12 رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم از دنیا رفت
5:16 در حالی که از نان جو سیر نشده بود
5:19 روایت بخاری
5:21 مصلیه، یعنی کبابشده
5:26 از فواید حدیث
5:28 استحباب دعوت اهل صلاح و فضیلت به طعام
5:33 جواز خوردن از طیبات بدون اسراف و تبذیر
5:39 حرص صحابه بر پیروی از رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم
5:44 و کم‌گرفتن از شهوات برانگیزنده غرایز
5:48 جواز عذرخواهی از دعوت
5:52 هرگاه چیزی باشد که به تخلف از آن فرا می‌خواند
5:56 بیان آنچه رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم بر آن بود
6:01 از سختی زندگی
6:03 و اکتفا به اندکی از خوراک و نوشیدنی
6:07 و از انس رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت
6:12 پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم نخورد
6:15 بر خوان (سفره) غذا خورد تا وفات یافت.
6:18 و هرگز نان نازک و پهن نخورد تا وفات یافت.
6:22 روایت بخاری.
6:24 و در روایتی از او (بخاری آمده است):
6:27 و هرگز گوسفند بریانِ پوست‌کنده را با چشم خود ندید.
6:32 خوان:
6:34 یعنی آنچه که هنگام خوردن غذا بر آن نهاده می‌شود.
6:37 پس هرگاه بر آن غذا نهاده شود، آن «مائده» است.
6:41 مرققا:
6:43 آن نان‌های پهن، نازک و نرم است.
6:47 شاتا سمیطا:
6:50 یعنی گوسفندی که موی آن با آب داغ زدوده شده باشد
6:54 و با پوستش بریان شده باشد.
6:56 و این کار تنها با بزغاله‌های کم‌سن انجام می‌شود.
7:00 و این از کارهای مترفان (ثروتمندان متنعم) است.
7:03 از فواید حدیث:
7:06 مستحب است که از اهل تنعم، اسراف و خودنمایی در خوردن، نوشیدن و پوشیدن تشبه نشود.
7:11 در خوراک، نوشیدنی و پوشاک.
7:14 زهد رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم در دنیا،
7:19 و روی‌گردانی او از لذت‌های آن،
7:22 و گریز او از شهوات آن.
7:25 و هم‌سفره شدن او با فقرا در خوراک و نوشیدنی‌شان،
7:29 از سر همدلی با آنان و برای دل‌جویی از ایشان.
7:33 و از نعمان بن بشیر رضی‌الله‌عنهما روایت است که گفت:
7:39 به راستی پیامبرتان صلی‌الله‌علیه‌وسلم را دیدم
7:43 که حتی خرمای بی‌کیفیت (دقل) نمی‌یافت که شکمش را با آن سیر کند.
7:47 روایت مسلم.
7:49 دقل: خرمای بی‌کیفیت است.
7:54 از فواید حدیث:
7:57 آنکه پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم
8:00 گاه‌گاهی دچار کمبودی می‌شد که در آن، خوراک کافی نمی‌یافت،
8:04 به سبب اشتغال به دعوت،
8:07 و روی‌گردانی از پی‌گیری شهوات.
8:10 و از سهل بن سعد رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت:
8:15 رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم از زمانی که الله تعالی او را برانگیخت
8:20 تا زمانی که الله تعالی روحش را قبض کرد،
8:23 هرگز آرد سفید (نقی) ندید.
8:26 از او پرسیده شد:
8:28 آیا در زمان رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم الک (غربال) داشتید؟
8:33 گفت:
8:35 رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم از زمانی که الله تعالی او را برانگیخت
8:39 تا زمانی که الله تعالی روحش را قبض کرد،
8:42 هرگز الک ندید.
8:45 از او پرسیده شد:
8:47 پس چگونه جو را بدون الک می‌خوردید؟
8:52 گفت:
8:53 آن را آسیاب می‌کردیم و می‌دمیدیم،
8:56 پس آنچه پرواز می‌کرد پرواز می‌کرد
8:58 و آنچه باقی می‌ماند آن را تَرّ می‌کردیم (با آب می‌خمیرکردیم).
9:01 روایت بخاری.
9:03 سخن او «نقی»:
9:05 آن نان سفیدِ خالص است،
9:08 و آن «درمک» است.
9:10 سخن او «ثرّیناه»:
9:12 یعنی آن را تر کردیم و خمیر کردیم.
9:16 نقی:
9:17 یعنی خالص از سبوس.
9:20 حواری:
9:22 یعنی نان سفید.
9:24 درمک:
9:26 آرد نرم حواری است.
9:30 از فواید حدیث:
9:32 جواز دمیدن در جو، گندم و دیگر دانه‌ها پس از آسیاب کردن،
9:38 تا پوسته‌های آن پرواز کند.
9:40 و در این دلالت است که نهی از دمیدن در طعام
9:45 ویژه طعام پخته است.
9:49 بیانی است از آنچه پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم و یارانش می‌خوردند.
9:55 مستحب است که شیوه‌های اهل تنعم در خوراک، نوشیدنی و پوشاک ترک شود.
10:03 و از ابوهریره رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت:
10:06 رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم روزی یا شبی بیرون آمد،
10:12 پس ناگهان با ابوبکر و عمر رضی‌الله‌عنهما روبه‌رو شد.
10:17 فرمود:
10:18 چه چیزی شما دو نفر را در این ساعت از خانه‌هایتان بیرون آورده است؟
10:22 گفتند:
10:24 گرسنگی ای رسول الله.
10:27 فرمود:
10:28 و من هم سوگند به آن‌که جانم در دست اوست،
10:30 آنچه شما را بیرون آورده، مرا نیز بیرون آورده است.
10:34 (ای) گروهی (برخیزید).
10:35 پس با او برخاستند.
10:37 سپس نزد مردی از انصار رفت،
10:39 اما او در خانه‌اش نبود.
10:42 چون زن او را دید گفت:
10:45 خوش آمدی و صفا آوردی.
10:47 پس رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم به او فرمود:
10:52 فلانی کجاست؟
10:53 گفت:
10:54 رفته است برای ما آب گوارا بیاورد.
10:57 در این هنگام آن انصاری آمد،
11:00 و به رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم و همراهش نگریست،
11:05 سپس گفت:
11:06 الحمد لله؛
11:08 امروز هیچ‌کس را از من گرامی‌تر در میهمان‌نوازی نیست.
11:12 پس رفت و خوشه‌ای آورد که در آن بُسر و خرما بود
11:17 و رُطَب (خرمای تازه).
11:18 گفت:
11:19 بخورید.
11:20 و کارد را برداشت.
11:22 رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم به او فرمود:
11:27 از (کشتن) شیرده دوری کن.
11:29 و برای آنان (گوسفند را) ذبح کرد.
11:31 پس از خرما و آن خوشه‌ی خرما و (از گوشت) خوردند
11:34 و نوشیدند.
11:36 پس چون سیر شدند و سیراب گشتند،
11:38 رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) به ابوبکر و عمر رضی‌الله‌عنهما فرمود:
11:45 سوگند به کسی که جانم در دست اوست،
11:48 قطعاً در روز قیامت از این نعمت پرسیده خواهید شد،
11:52 گرسنگی شما را از خانه‌هایتان بیرون آورد،
11:55 سپس بازنگشتید تا این نعمت به شما رسید.
12:00 (این حدیث را) مسلم روایت کرده است.
12:02 گفتار او «یستعذب» (یعنی: آب گوارا می‌طلبد)
12:04 یعنی آب خوش‌گوار می‌جوید،
12:07 و آن پاکیزه است.
12:09 و «عذق»
12:10 یعنی خوشه (خرما) است،
12:12 و آن شاخه است.
12:13 و «مدیة»
12:15 یعنی کارد است،
12:17 و «حلوب»
12:18 یعنی دارای شیر است.
12:20 و پرسش از این نعمت
12:22 پرسش برای شمردن نعمت‌هاست،
12:24 نه پرسش توبیخ و عذاب.
12:27 و الله داناتر است.
12:29 و این انصاری که به نزد او آمدند
12:32 ابوالهیثم بن التیهان رضی‌الله‌عنه است،
12:36 چنین در روایت ترمذی و غیر او بیان شده است.
12:42 «مرحباً»:
12:44 یعنی جایی گشاده و فراخ یافتی،
12:47 پس فرود آی.
12:48 و «أهلاً»:
12:50 و با خویشان مواجه شدی،
12:52 پس با ایشان انس بگیر.
12:53 «بُسر»:
12:55 یعنی خرمای نارس،
12:58 «تمر»:
12:59 یعنی خرمای خشک‌شده،
13:02 «رطب»:
13:04 یعنی میوه‌ی خرما پیش از خشک شدن.
13:08 از فواید حدیث:
13:11 جواز پرسش از یاران و دوستان درباره‌ی احوال ایشان
13:14 و آنچه بر آنان گذشته است.
13:16 برای کسی که گرسنه است مستحب است که برای جستجوی روزی‌اش بیرون رود و اسباب را به کار گیرد،
13:23 زیرا آسمان نه طلا می‌بارد و نه نقره.
13:27 شایسته است که گرسنگی و فقر تا حد توان برطرف شود،
13:32 زیرا مرد را از خانه‌اش و زن را از حجله‌اش بیرون می‌آورد.
13:37 جواز رفتن به خانه‌ی برادران و یاری خواستن از ایشان
13:42 در صورتی که دانسته شود که ایشان خشنودند.
13:44 از اکرام مهمان است:
13:46 نیکو پذیرایی و خوش‌آمدگویی و گشاده‌رویی.
13:50 شادمانی هنگام دیدار اهل علم و صلاح و فضل.
13:55 روزی بندگان مقدّر است،
13:58 و آدمی نمی‌داند روزی‌اش کجا نهفته است،
14:01 اما بر او کوشش مباح لازم است،
14:03 و به‌کارگیری اسباب مشروع.
14:06 هر آنچه انسان در دنیا از خوراک و نوشیدنی و پوشاک و سایه بهره می‌برد،
14:12 از همان نعمتی است که بندگان روز قیامت از آن پرسیده می‌شوند.
14:17 جواز پذیرایی زن از مهمانان شوهرش و خدمت به ایشان،
14:23 در صورتی که او پوشیده و با حیا باشد،
14:26 و فتنه‌ای در میان نباشد،
14:28 و خلوت (با نامحرم) نباشد.
14:30 این حدیث با جایگاه رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) و یارانش منافات ندارد
14:37 در روی‌گردانی از شکوفه‌ی زندگی دنیا و لذت‌های آن،
14:41 زیرا روی‌گردانی، اصل و کمال است.
14:44 و این دلالت می‌کند بر اباحه‌ی بهره‌مندی از پاکیزه‌ها،
14:48 همراه با واجب بودن به‌جا آوردن شکر،
14:51 و حرمت اسراف و خودپسندی.