ریاض الصالحین | قسمت (93) | باب وفای به عهد و وفای به عهد

◉ 218 بازدید ⏱ 17:28 صدای ترجمه‌شده — فارسی
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 ریاض الصالحین از سخنان سرور فرستادگان صلی‌الله‌علیه‌وسلم
0:09 باب وفای به عهد و عمل به وعده
0:16 الله تعالی فرموده است: «و به عهد وفا کنید، که عهد مورد پرسش است»
0:26 و فرموده است: «و به عهد الله وفا کنید هنگامی که پیمان بستید»
0:31 و تعالی فرموده است: «ای کسانی که ایمان آورده‌اید، به پیمان‌ها وفا کنید»
0:37 و فرموده است: «ای کسانی که ایمان آورده‌اید، چرا چیزی می‌گویید که انجام نمی‌دهید؟»
0:45 نزد الله بسیار خشم‌انگیز است که چیزی بگویید که انجام نمی‌دهید
0:51 از ابوهریره رضی‌الله‌عنه روایت است که رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم فرمودند:
1:00 «نشانه‌های منافق سه چیز است: هرگاه سخن گوید دروغ گوید، و چون وعده دهد خلف وعده کند»
1:07 «و چون امانت بدو سپرده شود خیانت کند»
1:11 در روایتی از مسلم افزوده شده است: «هرچند روزه بگیرد و نماز بخواند و گمان کند که مسلمان است»
1:18 و از عبدالله بن عمر بن عاص رضی‌الله‌عنهما روایت است که رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم فرمودند:
1:28 «چهار خصلت است که هرکس آنها را داشته باشد، منافق خالص است»
1:33 «و هرکس یکی از آن خصلت‌ها را داشته باشد، تا آنگاه که آن را ترک کند، در او خصلتی از نفاق است»
1:41 «چون امانت سپرده شود خیانت کند، و چون سخن گوید دروغ گوید، و چون پیمان بندد غدر کند»
1:48 «و چون خصومت کند فجور ورزد» — متفق علیه
1:53 «خصلت» یعنی صفت؛ «غدر» یعنی شکستن پیمان.
2:01 «فجر» یعنی در دشمنی افراط کند و از حق منحرف شود.
2:06 از فواید حدیث این است که در حدیث پیشین سه خصلت ذکر شد
2:13 و در این حدیث چهار خصلت، پس ذکر عدد دلالت بر انحصار ندارد
2:18 و میان این دو منافاتی نیست
2:21 از صفات منافق فجور در خصومت است
2:25 و از جابر رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت:
2:30 پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم به من فرمودند:
2:34 «اگر مال بحرین بیاید، به تو این‌قدر و این‌قدر و این‌قدر خواهم داد»
2:41 اما مال بحرین نیامد تا آنکه پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم وفات یافتند
2:47 چون مال بحرین آمد، ابوبکر رضی‌الله‌عنه منادی داد
2:54 «هرکس نزد رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم وعده یا دینی دارد
3:00 نزد ما بیاید.» پس نزد او رفتم و به او گفتم:
3:04 «پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم به من چنین و چنان فرمودند»
3:10 پس او با دو دست برای من بخشید، و آن را شمردم
3:15 ناگهان پانصد بود. به من فرمود: «دو برابر آن را بگیر» — متفق علیه
3:23 «این‌قدر و این‌قدر و این‌قدر»
3:26 اشاره به کیفیت گرفتن، سه بار است
3:30 «قبض» یعنی وفات یافت؛ «عده» یعنی چیزی که به او وعده داده بود
3:38 «فحثی لی حثیة» یعنی با دو دست از مال برای من برداشت
3:43 از فواید حدیث
3:47 استحباب وفای به وعده و اجرای عهد
3:51 همان‌گونه که ابوبکر رضی‌الله‌عنه چنین کرد
3:54 هنگامی که جانشین پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم شد
3:58 آنچه از واجب یا نافله بر عهده آن حضرت بود را به عهده گرفت
4:02 از این رو تمام دین یا وعده‌ای را که بر عهده پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم بود ادا کرد
4:09 پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم وفای به وعده و اجرای عهد را دوست می‌داشت
4:17 خبر واحد به خودی خود حجت است
4:20 و از این رو صدیق (ابوبکر) به بخشیدن به جابر شتافت
4:24 به اعتماد بر خبر او و تصدیق او
4:30 باب مداومت بر کار خیری که به آن عادت کرده است
4:34 خداوند متعال فرموده است:
4:38 «همانا الله حال هیچ قومی را تغییر نمی‌دهد تا آنچه در خودشان است را تغییر دهند»
4:45 و فرموده است:
4:48 «و مانند آن زنی نباشید که رشتهٔ ریسیدهٔ خود را پس از استواری، تکه‌تکه کرد»
4:55 «انکاث» جمع «نکث» است و آن رشته تابیده‌شده‌ای است که باز شده باشد
5:00 و فرموده است:
5:02 «و مانند کسانی نباشید که پیش از این به ایشان کتاب داده شد»
5:06 «پس روزگار بر ایشان طولانی شد، پس دل‌هایشان سخت گشت»
5:10 و فرموده است:
5:12 «پس آن را چنان‌که باید رعایت نکردند»
5:18 از عبدالله بن عمر بن عاص رضی‌الله‌عنهما روایت است که گفت:
5:23 رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم به من فرمودند:
5:27 «ای عبدالله!»
5:29 «مانند فلانی مباش»
5:31 «که شب‌ها برمی‌خاست»
5:33 «پس قیام شب را ترک کرد»
5:36 متفق علیه
5:38 باب استحباب خوش‌گفتاری و گشاده‌رویی به هنگام دیدار
5:47 خداوند متعال فرموده است:
5:49 «و بال فروتنی خود را برای مؤمنان فرو گستر»
5:52 و فرموده است:
5:54 «و اگر تندخو و سخت‌دل بودی، از پیرامون تو پراکنده می‌شدند»
6:00 از عدی بن حاتم رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت:
6:05 رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم فرمودند:
6:09 «از آتش بپرهیزید، هرچند به نیم دانه خرما باشد»
6:12 «پس هرکس نیافت»
6:14 «پس با سخن خوش»
6:17 متفق علیه
6:19 و از ابوهریره رضی‌الله‌عنه
6:23 که پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم فرمودند:
6:27 «و سخن نیک صدقه است»
6:30 متفق علیه
6:32 و از ابوذر رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت:
6:35 رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم به من فرمودند:
6:39 «از کار نیک هیچ چیز را کوچک مشمار»
6:43 «هرچند آن‌که با برادرت با چهره‌ای گشاده ملاقات کنی»
6:47 روایت مسلم
6:49 باب استحباب روشن‌سازی سخن و توضیح آن برای مخاطب
6:57 و تکرار آن تا اگر جز با آن فهمیده نشود
7:02 از انس رضی‌الله‌عنه
7:05 که پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم
7:08 هرگاه سخنی می‌گفتند
7:11 آن را سه بار تکرار می‌کردند تا از ایشان فهمیده شود
7:15 و چون بر قومی می‌گذشتند و بر ایشان سلام می‌کردند
7:19 سه بار بر ایشان سلام می‌کردند
7:23 روایت بخاری
7:25 از فواید حدیث
7:28 تکرار سلام و سخن
7:30 به هنگام ترس از عدم شنیدن یا فهمیدن
7:33 امری مستحب است
7:36 تکرار سه بار
7:38 غالباً بیان در آن واقع می‌شود
7:41 بیان شیوه خطاب و سخن در تعلیم و موعظه
7:46 عایشه رضی‌الله‌عنها فرمود:
7:52 سخن رسول الله (ﷺ) همواره
7:56 سخنی روشن و جداکننده (حق از باطل) بود،
7:58 به‌گونه‌ای که هر که آن را می‌شنید، آن را می‌فهمید.
8:01 این حدیث را ابوداود روایت کرده است.
8:03 «فصلاً» (روشن و جداکننده)،
8:05 یعنی آشکار و روشن.
8:09 از فواید این حدیث:
8:11 واجب بودن روشنی سخن
8:13 و نبودن ابهام در آن،
8:15 و بیان مقصود حدیث،
8:17 و پرهیز از تردید در بیان حقی که سخن از آن است.
8:22 سخنران باید سخنش را برای شنوندگان چنان روشن کند که فهمیده شود،
8:27 تا بعضی از آنان مقصود بعض دیگر را پنهان نماند.
8:31 تا جایی که توان دارد، صدا را به گوش هر شنونده برساند،
8:36 تا از حضور [در مجلس] فایده حاصل شود.
8:40 بر دعوت‌گر به سوی الله لازم است
8:42 که تمام کوشش خود را به کار گیرد تا سخنش به هر کسی که مایل به شنیدن آن است برسد.
8:48 دعوت‌گر باید نسبت به دعوت‌شوندگان مهربان باشد
8:52 در رساندن حق به ایشان،
8:55 نسبت به آنان حریص [بر هدایت‌شان] باشد،
8:57 و به کار ایشان بیش از کار خویش اهتمام ورزد.
9:00 باب: گوش دادن همنشین به سخن همنشین خویش، در آنچه حرام نیست،
9:08 و خواستن از عالم و واعظ که حاضران مجلسش خاموش شوند.
9:12 از جریر بن عبدالله رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت:
9:17 رسول الله (ﷺ) در حجة الوداع به من فرمود:
9:23 «مردم را خاموش کن»،
9:25 سپس فرمود:
9:27 «بعد از من کافر نشوید که گردن یکدیگر را بزنید.»
9:32 متفق علیه است.
9:35 از فواید این حدیث:
9:38 جواز اینکه عالم از مردم بخواهد برای شنیدن سخنش خاموش شوند،
9:43 و سپردن این کار به کسی که آن را به ایشان برساند،
9:46 یا به کسی که توان خاموش کردنشان را دارد.
9:49 گوش دادن (خاموش شنیدن) به علما برای دانش‌آموزان لازم است،
9:53 زیرا علما وارثان پیامبرانند.
9:56 نخستین مرحله دانش، شنیدن است،
9:58 سپس خاموشی و توجه،
10:00 سپس حفظ،
10:01 سپس عمل،
10:02 سپس نشر [دانش].
10:04 پیامبر (ﷺ) امتش را نهی فرمود
10:09 از بازگشت به آنچه در دوران جاهلیت بر آن بودند،
10:13 از حلال شمردن خون یکدیگر،
10:17 و جنگ مسلمانان با یکدیگر.
10:20 این کار شبیه کافران شدن است،
10:22 که الله ما را فرمان داده است از شباهت به ایشان در هیچ امری دوری کنیم،
10:28 و در هر چیزی از ایشان متمایز باشیم،
10:31 تا آنکه بهترین امتی باشیم که برای مردم پدید آمده است.
10:35 این حدیث از نشانه‌های نبوت است،
10:39 زیرا در آن اشاره‌ای از پیامبر (ﷺ) است
10:43 که این امت شمشیر را بر دوش خود خواهد نهاد
10:47 و سرسبزی خود را با دست خویش نابود خواهد کرد.
10:50 پس پیامبر (ﷺ) ایشان را از آن نهی فرمود.
10:55 باب: موعظه و میانه‌روی در آن
11:00 الله تعالی می‌فرماید:
11:02 «به راه پروردگارت با حکمت و اندرز نیکو دعوت کن».
11:07 از ابووائل
11:10 شقیق بن سلمه روایت کرده که گفت:
11:13 ابن مسعود رضی‌الله‌عنه هر پنجشنبه ما را موعظه می‌کرد.
11:18 مردی به او گفت:
11:20 «ای ابا عبدالرحمن!
11:22 دوست داشتم هر روز ما را موعظه می‌کردی.»
11:26 او گفت:
11:27 «آگاه باشید که مانع من از این کار آن است که دوست ندارم شما را خسته کنم،
11:32 و من با موعظه، شما را به‌تدریج و با فاصله پند می‌دهم،
11:35 همان‌گونه که رسول الله (ﷺ) ما را با آن پند می‌داد،
11:41 از ترس اینکه ملول شویم.»
11:44 متفق علیه است.
11:46 «یتخولنا» یعنی: ما را رعایت می‌کرد و در فواصل پند می‌داد.
11:48 «یتعهدنا» یعنی: به ما توجه می‌کرد.
11:50 «السآمة» یعنی:
11:53 ملال و دلتنگی.
11:55 از فواید این حدیث:
11:58 مستحب بودن رعایت فاصله در موعظه،
12:01 از ترس ملالت.
12:03 بیان اینکه محبوب‌ترین کارها نزد الله آن است که پایدار باشد، هرچند اندک باشد.
12:08 مستحب است که واعظ موعظه‌اش را جذاب و شوق‌انگیز کند
12:13 تا مردم به شنیدن آن روی آورند،
12:16 و این جز با دانشی که همراه عمل باشد میسر نیست.
12:21 واعظ نباید به هر آنچه از او خواسته می‌شود پاسخ دهد،
12:25 بلکه خودش به اندازه‌ای که در هر امری شایسته است تعیین کند،
12:30 زیرا او با بصیرت دانش خویش می‌نگرد،
12:33 و مردم با تندی احساسات خود رفتار می‌کنند.
12:37 از ابوالیقظان عمار بن یاسر رضی‌الله‌عنهما روایت است که گفت:
12:43 از رسول الله (ﷺ) شنیدم که می‌فرمود:
12:48 «همانا طولانی بودن نماز مرد و کوتاه بودن خطبه‌اش،
12:52 نشانه‌ای از فقاهت (فهم دین) اوست.
12:54 پس نماز را طولانی و خطبه را کوتاه کنید.»
12:58 این حدیث را مسلم روایت کرده است.
13:00 «مِئنة» یعنی نشانه‌ای که بر فقاهت دلالت دارد.
13:05 از فواید این حدیث:
13:08 نماز جمعه باید از خطبه طولانی‌تر باشد،
13:13 و طولانی کردن [خطبه] نباید به گونه‌ای باشد که نمازگزاران را به زحمت اندازد
13:18 و ضعیفان و نیازمندان را دور کند.
13:21 دادن حق هر امری و قرار دادن آن در جایگاه خودش،
13:25 و ورود به آن از همان درِ مشروعی که الله تعیین کرده،
13:28 جز با فقاهت در دین حاصل نمی‌شود.
13:32 از معاویه بن حکم سلمی رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت:
13:38 در حالی که من با رسول الله (ﷺ) نماز می‌خواندم،
13:43 هنگامی که مردی از میان قوم عطسه زد،
13:46 گفتم:
13:47 «یرحمک الله» (الله به تو رحم کند)
13:49 مردم با چشمان خود مرا نگریستند (با نگاه‌های تند به من خیره شدند)،
13:52 گفتم:
13:53 «وا ثکل أمیاه» (وای بر مادرم که داغ فرزند بر دلش نهادند)
13:55 «چه شده که به من خیره شده‌اید؟»
13:58 پس شروع کردند به زدن دست‌هایشان بر رانشان
14:02 و چون دیدم که مرا ساکت می‌کنند،
14:05 اما من سکوت کردم.
14:07 چون رسول الله (ﷺ) نماز را به پایان برد،
14:11 پدر و مادرم فدای او باد!
14:13 هرگز پیش و پس از او، معلمی ندیده‌ام که در تعلیم، بهتر از او باشد.
14:19 به خدا سوگند، نه مرا تندی کرد، نه زد و نه دشنام داد.
14:24 فرمود:
14:25 «این نماز را هیچ‌یک از سخنان مردم در آن روا نیست،
14:30 بلکه آن جز تسبیح و تکبیر
14:33 و خواندن قرآن نیست.»
14:36 یا همان‌گونه که رسول الله (ﷺ) فرمود.
14:40 گفتم: ای رسول الله!
14:44 من تازه از دوران جاهلیت آمده‌ام
14:47 و الله اسلام را برای ما آورده است،
14:50 و در میان ما مردانی هستند که نزد کاهنان می‌روند.
14:54 فرمود:
14:55 «پس نزد ایشان مرو.»
14:57 گفتم:
14:58 و در میان ما مردانی هستند که فال بد می‌زنند.
15:01 فرمود:
15:02 «آن چیزی است که در سینه‌هایشان می‌یابند،
15:06 اما نباید آنان را از کاری باز دارد.»
15:08 روایت مسلم.
15:10 «ثکل» یعنی مصیبت و داغ فرزند.
15:14 «ما کهرنی» یعنی مرا نهیب نزد (تندی نکرد).
15:18 از فواید این حدیث:
15:22 جواز انجام کار اندک در نماز به سبب نیاز،
15:26 و اینکه باطل شدن نماز با حرکت، به سه حرکت محدود نمی‌شود.
15:32 بیان آنچه رسول الله (ﷺ) بدان آراسته بود،
15:37 که الله تعالی بر آن گواهی داده است.
15:41 مدارای پیامبر (ﷺ) با فرد نادان،
15:45 و مهربانی و دلسوزی ایشان نسبت به امتش.
15:49 حرام بودن سخن گفتن در نماز،
15:52 چه به سبب نیاز باشد و چه غیر آن،
15:56 و چه به مصلحت نماز باشد و چه غیر آن.
16:00 سخن نادان به سبب نیاز در نماز، نماز را باطل نمی‌کند
16:05 اگر اندک باشد،
16:07 و با سخن خود آن را از نماز بودن خارج نکند.
16:12 نهی از «تشمیت» عطسه‌زننده در نماز،
16:15 و اینکه آن از سخنان مردم است که در نماز حرام است،
16:19 و با آن، اگر عالم و عامد باشد، نماز فاسد می‌شود.
16:23 حرام بودن آمدن نزد کاهنان،
16:26 زیرا آنان درباره علم غیب سخن می‌گویند،
16:30 که جز الله عز وجل کسی آن را نمی‌داند.
16:33 رفتن نزد کاهنان به اجماع حرام است،
16:38 و هرکس نزد ایشان رود، نماز او تا چهل روز پذیرفته نمی‌شود.
16:43 و هرکس از ایشان بپرسد و آنان را تصدیق کند،
16:46 به آنچه بر محمد (ﷺ) نازل شده کافر شده است.
16:51 طیره (فال بد زدن) نباید مسلمان را
16:55 از انجام کاری که بدان اقدام کرده است، باز دارد.
17:00 و از عرباض بن ساریه رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت:
17:04 رسول الله (ﷺ) برای ما موعظه‌ای فرمود
17:09 که دل‌ها از آن هراسان شد و چشم‌ها از آن اشک ریخت.
17:13 و حدیث را ذکر کرد.
17:15 و پیش‌تر به‌طور کامل در باب «امر به محافظت بر سنت» گذشت.
17:21 ریاض الصالحین.