ریاض الصالحین | قسمت (12) | درب نظارتی (1)

◉ 678 بازدید ⏱ 16:28 صدای ترجمه‌شده — فارسی
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 ریاض الصالحین
0:03 از سخنان سرور فرستادگان
0:06 صلی‌الله‌علیه‌وسلم
0:09 باب مراقبه
0:13 الله تعالی فرمود
0:18 کسی که تو را می‌بیند آنگاه که برمی‌خیزی
0:21 و جابه‌جا شدنت در میان سجده‌کنندگان»
0:24 و تعالی فرمود
0:26 «و او با شماست هر جا که باشید»
0:29 و تعالی فرمود
0:31 همانا الله، هیچ چیزی در زمین و آسمان بر او پوشیده نیست
0:37 و تعالی فرمود
0:39 «همانا پروردگارت در کمین است»
0:42 و تعالی فرمود
0:44 «او می‌داند نگاه‌های خیانت‌بار و آنچه سینه‌ها پنهان می‌دارند را»
0:49 و آیات در این باب بسیار و معروف است
0:53 از عمر بن خطاب رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت
0:58 روزی در حضور رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم بودیم
1:03 که ناگهان مردی بر ما درآمد با جامه‌های بسیار سپید
1:07 و موی بسیار سیاه
1:10 که نشانه‌ای از سفر بر او دیده نمی‌شد
1:12 و هیچ‌یک از ما او را نمی‌شناخت
1:15 تا آن‌که نزد پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم نشست
1:19 زانوانش را به زانوان آن حضرت تکیه داد
1:22 و کف دست‌هایش را بر رانهای خود نهاد
1:26 و گفت
1:27 ای محمد، مرا از اسلام خبر ده
1:31 رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم فرمود
1:35 اسلام آن است که گواهی دهی که معبودی جز الله نیست
1:39 و آن‌که محمد رسول الله است
1:42 و نماز را برپا داری و زکات دهی
1:45 و رمضان را روزه بگیری
1:47 و اگر توانایی راه یافتن به آن را داشته باشی، حج خانه کنی
1:51 گفت راست گفتی
1:53 گفت: ما از او شگفت‌زده شدیم، که می‌پرسد و خود تصدیق می‌کند
1:57 گفت: مرا از ایمان خبر ده
2:01 «[او] گفت: این‌که به الله و فرشتگان او و کتاب‌های او و پیامبرانش و روز آخرت ایمان بیاوری»
2:08 و به تقدیر، چه خیر آن و چه شر آن، ایمان آوری
2:12 گفت راست گفتی
2:14 گفت: مرا از احسان خبر ده
2:17 فرمود: آن‌که الله را چنان عبادت کنی که گویی او را می‌بینی
2:21 و اگر تو او را نمی‌بینی، پس او تو را می‌بیند
2:24 گفت: مرا از قیامت خبر ده
2:28 فرمود: پرسیده‌شده از آن، از پرسنده داناتر نیست
2:33 گفت: پس مرا از نشانه‌های آن خبر ده
2:37 فرمود: آن‌که کنیز، آقای خود را بزاید
2:41 و آن‌که برهنگان و پابرهنگان و تهیدستان و چوپانان گوسفند را ببینی که در ساختن بناهای بلند با یکدیگر فخر می‌کنند
2:48 سپس رفت
2:50 و من مدتی درنگ کردم
2:52 سپس فرمود: ای عمر
2:55 آیا می‌دانی پرسنده کیست؟
2:57 گفتم: الله و رسولش داناترند
3:01 فرمود: او جبرئیل است
3:04 آمده بود تا دین شما را به شما بیاموزد
3:07 روایت مسلم
3:09 و معنای «کنیز آقای خود را بزاید»
3:12 یعنی سرور و آقای خود
3:14 و معنای «برهنگان بسیار شوند» [یا: بسیار شدن برهنگان]
3:18 تا آن‌که کنیز دختر آقای خود را بزاید
3:22 و دختر آقا در حکم آقاست
3:25 و گفته شده غیر از این
3:27 و «عاله» به معنای تهیدستان است
3:30 و سخن او «ملیا»
3:32 یعنی مدت طولانی
3:34 و آن سه روز بود
3:37 «اثر السفر»
3:40 یعنی آثار پریشانی سفر
3:42 «ما المسؤول عنها بأعلم من السائل»
3:46 یعنی علم همه خلق در وقت قیامت یکسان است
3:50 زیرا الله علم آن را به خود اختصاص داده است
3:53 «أماراتها»
3:56 یعنی نشانه‌های دال بر نزدیکی آن
3:59 «رعاء»
4:00 جمع «راع» است
4:02 «الشاء»
4:03 جمع «شاه» است
4:05 «یتطاولون فی البنیان»
4:07 یعنی با بلندی ساختمان‌ها به یکدیگر فخر می‌فروشند
4:13 از فواید حدیث
4:15 فضیلت همنشینی با دانشمندان
4:17 و مطالعه و بحث درباره کتاب و سنت
4:20 و آن‌که دین جز با آموزش و یادگیری برپا نمی‌شود
4:24 برای عالم و طالب علم مستحب است
4:27 که در وقت درس، هیئت نیکو داشته باشد
4:30 برای نزدیک شدن به عالم، اجازه خواستن مستحب است
4:34 بیان نشستن شاگرد در برابر استاد
4:39 و آن همانند هیئت تشهد باشد
4:42 و این حالتی است که دلالت بر احترام طالب علم به استادش دارد
4:46 و او را برای شنیدن و فهمیدن و گفتگو برمی‌انگیزد
4:50 جبرئیل پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم را به نامش ندا داد
4:54 با آن‌که الله تعالی فرموده است
4:57 «دعای پیامبر (ﷺ) را در میان خود مانند دعای برخی از شما بر برخی دیگر قرار ندهید»
5:03 برای افزایش پوشیدگی امر او
5:06 یا آن‌که فرشتگان در مفهوم آیه داخل نیستند
5:10 پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم اسلام را تفسیر کرد
5:14 به اعمال ظاهری اعضا از گفتار و کردار
5:18 آنجا که ارکان آن را یاد کرد
5:20 و اما ایمان
5:22 پس آن را به اعتقادات باطنی تفسیر فرمود
5:27 و رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم احسان را تفسیر فرمود
5:31 با اخلاص نیت‌ها (سرائر) و پرهیز از آفات اعمال و بدی‌های آن‌ها
5:36 و از شرور نفس و خواهش‌های آن
5:39 آنجا که بنده، نزدیکی مولای خود را به او حاضر می‌سازد
5:42 و این خود مایهٔ خشیت و ترس و هیبت و تعظیم است.
5:47 و (این امر) نصیحت‌گری در عبادت را واجب می‌کند، و کوشش در نیکو ساختن آن و تمام و کامل کردنش را.
5:54 در گفتگوی جبریل با پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
5:58 راهنمایی تربیتی در شیوه‌ی گفت‌وگو در آموزش
6:03 وقتی از دانشمند (عالم) درباره چیزی پرسیده شود که نمی‌داند،
6:06 پس بر او است که بگوید: «نمی‌دانم»، یا «نمی‌دانم» (ندانستن را بیان کند).
6:11 و این در سخن رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) آشکار است:
6:16 کسی که پرسیده‌ام درباره‌اش از پرسشگر داناتر نیست
6:20 بدان که این (کار) از او نمی‌کاهد.
6:23 بلکه این از پارسایی و دینداری اوست
6:25 زیرا بالای هر صاحب دانشی، دانایی است.
6:30 تعیین روز قیامت
6:32 خداوند متعال هیچ‌یک از مخلوقاتش را بر آن آگاه نکرده است.
6:36 برای حکمت‌های بزرگی
6:37 از جمله آن است که بنده همواره در حالت آمادگی بماند.
6:41 این امر به نیکو انجام دادن عمل و توشه‌اندوزی از کارهای شایسته می‌انجامد.
6:46 برای قیامت نشانه‌های بسیاری است.
6:48 از جمله‌ی آن‌ها این است که کنیز، ارباب خود را بزاید
6:52 و این اشاره‌ای است به فتح سرزمین‌ها
6:55 فراوانی آوردن بردگان (از سرزمین‌های دیگر)
6:57 تا آنکه زنان بسیار شوند و فرزندانشان فراوان گردد
7:01 پس امت، بنده‌ای (کنیزی) برای آقای خود می‌شود.
7:04 و فرزندانش از آن (زن) به منزلت او هستند.
7:07 و از نشانه‌های قیامت
7:09 این که ببینی برهنه‌پایان و برهنگان و تهیدستان، چوپانان گوسفندان، (در بنیان‌گذاری کاخ‌ها بر یکدیگر فخر می‌فروشند).
7:13 در ساختن بناهای بلند با یکدیگر رقابت می‌کنند.
7:15 و این اشاره‌ای است به فساد نظام دین و دنیا
7:20 اما فساد دین
7:22 زیرا هرگاه سران مردم کسی باشد که فقیر و تهی‌دست است، خانواده‌اش...
7:27 او حقوق بندگان را از آنِ خود می‌کند و مالِ ایشان را از آنان دریغ می‌دارد.
7:31 و اما تباهی دنیا
7:33 زیرا اگر پادشاهان مردم در چنین حالی باشند،
7:37 اگر سایر احوال را برعکس کنی
7:40 دروغگو را راستگو دانست و راستگو را دروغگو
7:43 و خیانتکار را امین می‌دانند و امین را خائن (خیانتکار) می‌شمارند.
7:46 و نادان سخن می‌گوید و عالم سکوت می‌کند.
7:49 یا به‌کلی نبودن
7:51 و رویبضه در امر عامه سخن گوید
7:56 نکوهش خودنمایی و فخرفروشی
7:58 و به‌ویژه در ساختمان‌سازی
8:00 زیرا این امر بر تنعّم و اسراف دلالت دارد
8:04 و امتی که این روش و سیرتش است
8:07 حقیقت به‌جای‌گزینی
8:09 حسن ادب صحابه با رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
8:14 علم را به الله بازگردان و در زندگی‌اش به او.
8:18 برای معلم پسندیده است
8:20 هرگاه از فراگیرنده پاسخ درست بشنود
8:23 اینکه درستیِ آن را با گفته‌اش تأیید کند
8:26 درست گفتی یا نیکو کردی
8:29 همان‌طور که جبرئیل با رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) چنین کرد
8:33 به گفتهٔ او
8:34 راست گفتی
8:35 برای کسی که چیزی از امور دین را دانسته باشد، مستحب است
8:38 و او در میان قومی بود که او را نمی‌شناختند.
8:41 اینکه (انسان) از عالمی بپرسد
8:43 تا آن قوم به پاسخ او گوش فرا دهند
8:45 تا از او بیاموزند
8:47 باید معلّم ابهام را برطرف کند.
8:50 و شگفتی‌ای که فرایند آموزش را فرا گرفته است
8:53 همان‌گونه که رسول الله (ﷺ) انجام داد
8:57 با عمر رضی‌الله‌عنه
8:59 هنگامی که [آن را] از شگفتی‌اش بیرون می‌آورد
9:01 که به او خبر داد که پرسنده جبرئیل (علیه السلام) بود
9:05 او آمد تا به مسلمانان امر دینشان را بیاموزد
9:09 از ابوذر جندب بن جنادة
9:14 و ابو عبدالرحمن
9:16 معاذ بن جبل رضی‌الله‌عنه
9:19 از رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) روایت است که فرمود
9:23 از الله بترس، هر کجا که باشی.
9:26 و بدی را با نیکی دنبال کن تا آن را محو کند.
9:30 و با مردم به خلقی نیکو رفتار کن.
9:35 روایت کرده است ترمذی.
9:37 از الله بترس
9:39 میان خود و کیفر، خشم و غضب او سپری قرار ده
9:44 هرجا که باشی
9:46 هرجا که بودی
9:48 در نهان و آشکار
9:50 در خلوت و در جلوت تو
9:52 «اتبع» یعنی دنبال‌روی کرد، یعنی به آن ملحق شد
9:56 آفریدگار مردم
9:58 یعنی با آنان معامله و معاشرت کن و با ایشان درآمیز.
10:01 از فواید حدیث
10:05 استحباب سفارش (وصیت) مسلمان به برادر مسلمانش
10:08 و یادآوری او به آنچه بر او در برابر پروردگارش و نسبت به خویشتن واجب است
10:12 و برادران مسلمانش
10:15 بنده باید در همه‌ی حالات و اوقات خود مراقب مولای خویش باشد.
10:20 نیکی، بدی را پاک می‌کند.
10:23 و این در غیر گناهان است
10:25 مربوط به حقوق مردم
10:28 از نیکویی اخلاق
10:31 خوشرویی
10:32 بازداشتن از آزار
10:34 و بخشش نیکی
10:35 و با مردم همان‌گونه رفتار کردن که دوست داری با تو رفتار کنند
10:40 این حدیث، وصیتی بزرگ است
10:43 از جوامع الکَلِم که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) به آن عطا شده بود
10:49 از ابن عباس رضی‌الله‌عنهما روایت است که گفت
10:54 روزی پشت سر پیامبر (ﷺ) بودم که فرمود:
10:59 «ای پسرک!
11:01 همانا کلماتی به تو می‌آموزم:
11:03 الله را حفظ کن (در حفظ حدودش باش)، او تو را حفظ می‌کند.
11:06 الله را حفظ کن، او را پیش روی خود خواهی یافت.
11:09 هرگاه درخواست کردی، از الله درخواست کن،
11:12 و هرگاه یاری جستی، از الله یاری بجوی.
11:15 و بدان که اگر امت گرد آیند تا به چیزی تو را سود رسانند،
11:20 جز به چیزی که الله برای تو مقدر کرده، سودت نخواهند رساند؛
11:25 و اگر گرد آیند تا به چیزی تو را زیان رسانند،
11:28 جز به چیزی که الله بر تو مقدر کرده، زیانت نخواهند رساند.
11:33 قلم‌ها برداشته شد و صحیفه‌ها خشک گشت.»
11:37 این حدیث را ترمذی روایت کرده است.
11:39 و در روایتی غیر از روایت ترمذی آمده است:
11:42 «الله را حفظ کن، او را پیش روی خود خواهی یافت.
11:45 در آسایش، خود را به الله بشناسان،
11:48 تا در سختی تو را بشناسد.
11:50 و بدان که آنچه از تو فوت شد، برای تو نبود که به تو برسد،
11:54 و آنچه به تو رسید، برای تو نبود که از تو فوت شود.
11:58 و بدان که یاری با صبر است،
12:01 و گشایش با اندوه،
12:03 و همراه سختی آسانی است.»
12:08 «غلام» کودکی است از زمان از شیر گرفته شدن تا رسیدن به بلوغ.
12:13 الله را حفظ کن:
12:15 یعنی دین خود را با ملازمت تقوا حفظ کن،
12:18 و از آنچه نمی‌پسندد دوری گزین.
12:22 او تو را حفظ می‌کند،
12:23 یعنی تو را نگهداری و حمایت می‌کند،
12:25 و نیرومندت می‌سازد و یاری‌ات می‌دهد.
12:27 او را پیش روی خود خواهی یافت،
12:29 یعنی در همه احوالت با توست،
12:31 تو را فرا می‌گیرد و یاری‌ات می‌دهد و حفظت می‌کند.
12:34 و این همراهی ویژهٔ بنده است.
12:38 یاری جستی:
12:39 یعنی یاری طلبیدی.
12:41 قلم‌ها برداشته شد و صحیفه‌ها خشک گشت:
12:44 یعنی نوشتن آن‌ها ترک شده،
12:47 زیرا امر از مدت‌ها پیش فراغت یافته است،
12:50 چرا که نوشتن همهٔ مقدرات پیش‌تر انجام شده است.
12:54 «رخاء» یعنی نعمت.
12:58 «فرج» یعنی رهایی از غم و اندوه.
13:03 از فواید حدیث:
13:05 جواز سوار کردن شخص دیگر پشت سر خود بر مرکب،
13:09 استحباب آموزش علم سودمند به مردم
13:13 با سخن کوتاه، مفید و جامع،
13:16 و اهتمام به نوجوانان مسلمان،
13:19 زیرا آموزش در کودکی،
13:21 مانند نقش بر سنگ است.
13:23 بر عالم است که توجه طالب علم را برانگیزد،
13:27 و با مدارای خود او را به این امر راغب سازد،
13:30 یا با تذکر دادن به اهمیت آن.
13:33 پاداش از جنس عمل است:
13:36 پس هر که الله را حفظ کند، الله او را حفظ می‌کند.
13:38 الله تعالی فرموده است:
13:40 «آیا پاداش نیکی جز نیکی است؟»
13:44 حفظ بنده دین الله بر دو مرتبه است:
13:49 نخست:
13:50 حفظ حدود و حقوق او،
13:52 و اوامر و نواهی او،
13:54 مانند حفظ نمازها و حفظ ایمان.
13:57 دوم:
13:59 حفظ اعضای بدن انسان،
14:01 مانند چشم و گوش و شکم و زبان.
14:05 و حفظ الله نسبت به بنده دو نوع را دربرمی‌گیرد:
14:09 یکی:
14:10 حفظ او در مصالحش،
14:12 مانند حفظ او در دنیا و بدنش،
14:15 و فرزند و خانواده و مالش.
14:18 دوم:
14:19 حفظ الله بنده را در دین و ایمانش،
14:23 پس او را از شبهات گمراه‌کننده،
14:26 و شهوات سوزان نگه می‌دارد.
14:28 بر بنده شایسته است که در حدود الله توقف کند،
14:32 و از آن‌ها تجاوز نکند،
14:34 و آن‌ها را بزرگ بشمارد و در برابر فرمان پروردگارش، در ظاهر و باطن، تسلیم باشد.
14:39 حرمت درخواست از غیر الله تعالی
14:42 در اموری که جز او بر آن‌ها قادر نیست،
14:45 مانند روزی، شفا، آمرزش، پیروزی و غیر آن‌ها.
14:49 اما آنچه عادت مردم بر آن جاری است که در امور قابل‌انجام برای خود، به یکدیگر یاری می‌رسانند،
14:55 در درخواست از ایشان مانعی نیست،
14:58 مانند عاریه خواستن، قرض گرفتن، راهنمایی خواستن و جز آن.
15:03 آنچه در علم الله تعالی است،
15:05 یا آنچه سبحانه در «ام‌الکتاب» ثبت کرده،
15:09 ثابت است و تغییر و تبدیل و نسخ نمی‌پذیرد.
15:13 و آنچه واقع شده و آنچه واقع خواهد شد، همه به علم او تعالی است.
15:18 از لطایف اقتران گشایش با اندوه و آسانی با سختی:
15:23 آن است که چون اندوه شدت یابد و به نهایت رسد،
15:26 بنده از همهٔ مخلوقات نومید گردد،
15:29 و دلش تنها به الله بپیوندد.
15:32 و این حقیقت توکل بر الله است،
15:35 و آن از بزرگ‌ترین وسایلی است که با آن نیازها طلب می‌شود.
15:39 «و هر که بر پروردگارش توکل کند، او را کافی است.»
15:42 «و هر که بر الله توکل کند، پس او برای وی کافی است»
15:46 ناتوانی همهٔ مخلوقات و نیازمندی ایشان به الله،
15:50 بر بنده واجب است که الله را خشنود کند، هرچند مردم ناخشنود شوند.
15:55 پس هر که چنین کند، الله مؤنهٔ مردم را از او کفایت می‌کند.
15:59 بنده نمی‌تواند برای خود سودی فراهم آورد
16:04 و زیانی را جز به اذن الله دفع کند.
16:07 نیرنگ نیرنگ‌بازان، هرچند بسیار باشند، جز به خودشان بازنمی‌گردد.
16:12 تا آنگاه که الله بلا را برای بنده مقدر نکرده باشد.
16:16 ایمان به قدر حق است و بر بنده واجب است.