از مجموعهٔ ریاض الصالحین (باغهای صالحان) (مجموعه کامل شد)
· درس 63 از 190
ریاض الصالحین | قسمت (73) | باب فضیلت گرسنگی، سخت زیستن و ترک امیال (3)
صوت ترجمهشده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش میشود. متن زیر بهطور کامل ترجمه شده است.
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
ریاض الصالحین از کلام سید المرسلین (صلیاللهعلیهوسلم)
0:09
باب فضیلت گرسنگی و سختی زندگی
0:15
و اکتفا کردن به اندک از خوراکی و نوشیدنی و پوشیدنی
0:20
و دیگر بهرههای نفس و ترک شهوات
0:25
و از محمد بن سیرین
0:29
از ابوهریره رضیاللهعنه روایت است که گفت
0:32
و همانا خودم را دیدم که من در میان کسانی بودم که پیامبر، صلیاللهعلیهوسلم، (ایشان را همراهی نمیکردند) ... بلکه از کسانی بودم که...
0:39
به حجره عایشه رضیاللهعنها [پیامبر (ﷺ) بیهوش شدند / بیهوش افتادم]
0:44
پس میآید، آنگاه پای خود را بر گردنم میگذارد.
0:49
و میبیند که من دیوانهام، در حالی که هیچ دیوانگیای در من نیست.
0:53
جز گرسنگی چیزی نیست
0:56
این حدیث را بخاری روایت کرده است.
0:58
آخر، یعنی ساقط کرد.
1:02
بیهوش شدم
1:04
هر غمی بر من
1:06
پایش را بر گردنم میگذارد
1:10
اینگونه بود عادت کسی که گمان میکند دچار جنون شده است، تا آنکه به هوش آید.
1:16
از فوایدِ حدیث
1:19
خطورت گرسنگی و اینکه آن بنده را به زمین میاندازد
1:24
و او را از توانایی تسلط بر خویش و حواسش محروم میسازد
1:29
شکیبایی صحابه در برابر فقر و گرسنگی
1:32
و پاکدامنیشان (خودداریشان) از درخواست کردن از مردم
1:35
هرکس حقیقت این امر را نشناخته باشد
1:38
معذور بودن در ترک یاریرسانی
1:40
تا آنکه خبر برایش روشن شود
1:42
و آنچه از مسائل لازم برای او است را میداند (آموزش دانسته میشود)
1:45
بیان برخی از عادتهای عرب
1:49
آنجا که پاهایشان را بر گردن دیوانه میگذاشتند تا به هوش آید.
1:54
و از عایشه رضیاللهعنها روایت شده که گفت
1:59
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) از دنیا رحلت فرمود.
2:03
و زرهاش نزد یک یهودی در گرو بود.
2:06
در سی صاع جو
2:09
متفق علیه
2:12
زره آن است که در جنگ پوشیده میشود.
2:17
و آن از آهن است
2:19
گروگان است؛ رهن در لغت به معنای حبس و در شرع (به معنای) ...
2:24
گذاشتن عین مالی بهعنوان وثیقه نزد طلبکار
2:28
تا حق خود را از آن بگیرد
2:30
هرگاه بدهکار از ادای دین ناتوان بماند
2:33
از فواید حدیث
2:37
زهد پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) در دنیا
2:41
وعدهاش از مال و داراییهای فراوان او، و سرگرم بودنش به احوال و امور آن (دنیا)
2:46
و وابستگیاش به بارها و سنگینیهایش
2:50
جواز معامله با اهل کتاب و قرض گرفتن از ایشان
2:56
مشروعیت رهن برای حفظ حقوق
3:02
و از انس رضیاللهعنه روایت است که گفت
3:05
پیامبر (ﷺ) زره خود را در برابر جو گرو گذاشت.
3:10
و به سوی پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) با نان جو رفتم.
3:15
و چربیی گندیده
3:17
و هرآینه از او شنیدم که میگفت
3:20
برای خاندان محمد (ﷺ) حتی یک صاع (غذا) نه صبح بود و نه شب.
3:25
و بیگمان آنان نُه بیت (خانه) بودند.
3:28
روایت کرده است بخاری
3:30
«اهالة» همان پیه گداخته است
3:34
و «سنخه» آن است که متغیر باشد.
3:37
از فواید حدیث
3:41
کمال تواضع پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
3:45
و زهد او و کمبودن بهرهاش از دنیا
3:48
با آنکه بر آن توانا است
3:50
و کرم او که به سوی آن (ادامه مییابد)، تا آنجا که به عدم ادخار (انباشت نکردن) میانجامد
3:54
تا آنجا که به گرو نهادن زرهش نیاز پیدا کند
3:57
صبر پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
4:00
و خاندان او (اهل بیت او) در سختی زندگی
4:03
و قناعت به اندک
4:05
جواز معامله با کفّار
4:08
در آنچه که تحریم خود معامله در آن محقق نشده است
4:12
و نادیده گرفتن فساد عقیده و معاملاتشان در میان خودشان
4:18
جواز فروش سلاح، گرو گذاشتن آن و اجاره دادن آن به کافر
4:24
تا زمانی که حربی نباشد
4:26
اثبات مالکیت اهل ذمّه بر اموالشان
4:30
اباحت خرید با بهای مؤجل
4:34
آنچه بر بهای مؤجل برای مدت (تعیینشده) افزوده نشود
4:38
مشروعیت رهن در حضر
4:41
بدینترتیب روشن میشود که من در (تفسیر) قید «سفر» در فرمودهٔ سبحانه و تعالی
4:46
و اگر در سفر باشید و نویسندهای نیابید، پس گرویهایی دریافتشده کافی است.
4:53
از غالب قاعده بیرون است.
4:55
عدول پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
4:59
از معاملهی ثروتمندان صحابه تا معاملهی یهودیان
5:03
یا برای بیان جواز است
5:05
یا شاید به این دلیل که در آن زمان، غذای اضافهای بیش از نیاز خودشان نزدشان نبود.
5:11
یا از این بیم داشت که آنان از او بهایی یا عوضی نمیگیرند
5:16
پس نخواست بر آنان تنگ بگیرد.
5:19
و از ابوهریره رضیاللهعنه روایت است که گفت
5:25
من هفتاد نفر از اهل صفّه را دیدهام.
5:29
هیچیک از آنان مردی نبود که بر او ردایی باشد.
5:32
یا ازار و یا کساء
5:35
در گردنهایشان چیزی بستهاند که به نیمهٔ ساقها میرسد.
5:40
و از جمله آنها، (آن که) به دو کعب (مچ پا) میرسد.
5:43
او را با دست خود جمع میکند، از آنرو که نمیخواهد شرمگاهش دیده شود.
5:48
روایت کرده است بخاری
5:50
و از عائشه رضیاللهعنها روایت است که گفت
5:54
بستر رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) از چرم بود و درونش لیف (پوستخرما) بود.
6:01
روایت کرده است بخاری
6:03
آدم، یعنی پوست
6:07
لیف، یعنی پوستهٔ نازک درخت خرما
6:11
فواید حدیث
6:15
تواضع پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
6:18
و رویگردانی او از متاع دنیا
6:21
و به اندکی از آن در پوشاک و لباس و بستر خود خرسند بود.
6:27
و از ابن عمر رضیاللهعنهما روایت است که گفت
6:32
ما با پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) نشسته بودیم
6:37
که مردی از انصار آمد و بر ایشان سلام کرد
6:41
سپس انصاری بازگشت
6:43
پس پیامبر (ﷺ) فرمود
6:47
ای برادر انصاری
6:49
سعد بن عباده برادرم چگونه است؟
6:52
گفت: خوب است
6:56
پیامبر (ﷺ) فرمود
7:00
کدامیک از شما به عیادت او میرود؟
7:02
پس برخاست و ما با او برخاستیم، و ما دهها نفر بودیم
7:07
نه کفشی داشتیم و نه پاپوشی و نه کلاهی و نه پیراهنی
7:12
در آن شورهزار راه میرفتیم تا به او رسیدیم
7:16
پس قوم او از پیرامونش کنار رفتند
7:19
تا آنکه پیامبر (ﷺ) نزدیک شد
7:23
و اصحابی که با او بودند
7:26
روایت مسلم
7:28
«یعوده» یعنی عیادت، یعنی دیدار از بیمار
7:34
«خفاف» (جمع خف)
7:36
خف کفشی است از چرم
7:38
که به پا پوشیده میشود
7:40
و پوشانندهی دو قوزک است
7:43
«قلانس» (جمع قلنسوه)
7:46
قلنسوه چیزی است که بر سر پوشیده میشود
7:49
«سباخ»
7:51
زمینی است که شوری بر آن غلبه دارد
7:54
و جز بعضی درختان در آن به ندرت میروید
7:58
از فواید حدیث
8:01
حرص صحابه، رضواناللهعلیهم،
8:04
بر همنشینی با پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
8:08
تا در دینشان فقیه شوند
8:11
زهد صحابه و کمبودن پوشاکشان
8:16
و صبرشان بر سختی تنگدستی و خشونت زندگی
8:20
هر کس به قومی وارد شود
8:22
پیش از سخن، ایشان را به سلام آغاز کند
8:25
این است سنت
8:29
بر سرپرست لازم است که از احوال رعیت خود جویا شود
8:32
و از وضعیت آنان بپرسد
8:35
گواهی از جانب پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
8:39
به ایمان سعد بن عباده
8:42
آنجا که فرمود
8:43
سعد بن عباده برادرم چگونه است؟
8:46
استحباب عیادت بیمار و تشویق برادران به آن
8:52
استحباب اینکه کسی که از بیماری پرسیده میشود
8:55
بگوید: خوب است
8:57
استحباب فراخی جا برای دیدارکننده
9:02
و از عمران بن حصین، رضیاللهعنهما،
9:08
از پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) روایت است که فرمود
9:12
بهترین شما قرن من است
9:14
سپس کسانی که پس از ایشانند
9:17
سپس کسانی که پس از ایشانند
9:20
عمران گفت
9:21
نمیدانم
9:22
پیامبر (ﷺ) دو یا سه بار فرمود
9:28
سپس پس از ایشان قومی میآیند که گواهی میدهند و از ایشان گواهی خواسته نمیشود
9:33
و خیانت میکنند و امین شمرده نمیشوند
9:36
و نذر میکنند و به نذر خود وفا نمیکنند
9:39
و در میان آنان چاقی آشکار میشود
9:42
متفق علیه
9:44
«یخونون»
9:47
یعنی حقوق را کم میکنند و امانت را ضایع میسازند
9:51
«ینذرون»
9:53
نذر
9:54
التزام به طاعتی است که در شرع واجب نیست
9:59
«السمن» یعنی گوشت زیاد
10:03
از فواید حدیث
10:06
فضیلت اهل سه قرن نخست بر کسانی که پس از آناناند
10:10
هرچه زمان از عهد پیامبر (ﷺ) دورتر شود
10:15
فضیلت کمتر میشود
10:19
هشدار از گواهی دادن پیش از آنکه گواهی خواسته شود
10:22
مگر آنکه بر گواهی، دفع ستم یا دفاع از تجاوز مترتب باشد
10:28
یا بازگرداندن حق و اثبات آن
10:31
خیانت فسادی بزرگ در جامعه است
10:35
که به بسیاری از شرور میانجامد
10:39
تشویق به وفای به نذر
10:42
زیرا آن از صفات مؤمنان است
10:45
خبر از آنچه که وضع مردم بدان خواهد رسید: ظهور چاقی
10:50
و نشانهی سستی و کاهلی
10:53
و تکیه بر دنیا و ترک جهاد در راه الله
10:59
و از ابوامامه، رضیاللهعنه، روایت است که گفت
11:03
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود
11:07
ای فرزند آدم، اگر مازاد داراییات را ببخشی برای تو بهتر است
11:12
و اگر آن را نگه داری برای تو بد است
11:15
و بر نگه داشتن به اندازهی نیاز سرزنش نمیشوی
11:18
و آغاز کن به کسانی که نفقهشان بر عهدهی توست
11:21
روایت ترمذی
11:23
«الفضل» یعنی آنچه از نیاز زیاد است
11:28
«ولا تلام»
11:30
یعنی از جانب شرع هیچ ملامت و سرزنشی متوجه تو نمیشود
11:34
«کفاف» یعنی نگه داشتن به اندازهی نیاز
11:38
«من تعول»
11:40
یعنی کسانی که نفقهشان بر تو واجب است
11:43
از فواید حدیث
11:48
تشویق به انفاق در راه الله
11:51
و هشدار از بخل و حرص
11:54
جواز نگه داشتن مال به اندازهی نیاز خود و خانواده
12:00
انفاق مقدار زائد مال خیر است
12:04
و نگه داشتن آن غالباً به مفاسد و شرور میانجامد
12:09
بهترین امور میانهروی (بهاندازهی کفاف) است
12:12
و این همان است که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) برای آن دعا کرد
12:17
بهترین صدقه، صدقه بر خانواده و نزدیکان است
12:20
از آنرو که در آن صدقه و صلهرحم است.
12:23
و از عبیدالله بن محصن الانصاری الخطمی (رضیاللهعنه) روایت است که گفت:
12:32
رسول الله (ﷺ) فرمود:
12:36
«هر کس از شما صبح کند در حالی که در سرای خود ایمن است،
12:40
در بدنش سالم باشد،
12:42
و خوراک روزش نزدش باشد،
12:45
گویی که دنیا با همهٔ حذافیرش برای او گرد آورده شده است.»
12:50
روایت ترمذی.
12:52
«سِرّ به» یعنی خود او، و گفته شده: قومش.
12:58
«حیزت» یعنی گرد آورده شد.
13:02
«بِحذافیرها» یعنی با تمام اطراف و جوانبش.
13:07
از فواید حدیث:
13:11
نیاز بنده در دنیا، امنیت و کفایت است.
13:16
پس هر کس آن دو را داشته باشد، گویی تمام دنیا را در اختیار دارد.
13:20
روزی با زور و نیرو به دست نمیآید،
13:24
بلکه با تلاش و توکل بر الله تعالی حاصل میشود.
13:28
و از عبدالله بن عمرو بن العاص (رضیاللهعنهما) روایت است
13:34
که رسول الله (ﷺ) فرمود:
13:39
«قطعاً رستگار شد کسی که اسلام آورد،
13:41
و روزیاش به اندازهٔ نیاز بود،
13:44
و الله او را به آنچه داده است قانع گردانید.»
13:47
روایت مسلم.
13:50
«أفلح» (رستگار شد)،
13:52
یعنی پیروز شد.
13:54
«قنّعه» یعنی او را به آنچه برایش مقدر شده راضی کرد.
13:59
از فواید حدیث:
14:03
هر کافری زیانکار است،
14:05
و اهل ایمان در دنیا و آخرت پیروزند.
14:10
هنگامی که روزی به اندازهٔ نیاز باشد،
14:14
انسان را از خواری نگه میدارد،
14:17
و غالباً او را از طغیان باز میدارد.
14:20
و قناعت، حقیقت بینیازی است.
14:23
ایمان به الله و روز آخرت،
14:26
رضا و قناعت را به بار میآورد،
14:29
و این دو، پایهٔ خیر در دنیا و آخرتاند.
14:33
و از ابو محمد
14:37
فضالة بن عبید الانصاری (رضیاللهعنه) روایت است
14:41
که شنید رسول الله (ﷺ) میفرماید:
14:46
«خوشا به حال کسی که به اسلام هدایت شد،
14:49
و زندگیاش به اندازهٔ نیاز بود،
14:52
و قانع گشت.»
14:54
روایت ترمذی.
14:56
«طوبی» از ریشهٔ «طیب» (پاکیزگی و خوشی) است.
15:00
و از رسول الله (ﷺ) ثابت شده است
15:04
که این بر آن دلالت دارد که طوبی درختی در بهشت است.
15:08
«هُدِیَ» یعنی راهنمایی و توفیق یافت.
15:13
از فواید حدیث:
15:17
سعادت انسان در کمال دینش و کفایت زندگیاش و قناعت او به آنچه الله به او داده، است.
15:21
[این خط در متن تکرار شده است.]
15:25
ریاض الصالحین، یا ریاض الصالحین.