ریاض الصالحین | قسمت (68) | باب فضیلت زهد در دنیا (2)

◉ 246 بازدید ⏱ 15:25 صدای اصلی (عربی)
صوت ترجمه‌شده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش می‌شود. متن زیر به‌طور کامل ترجمه شده است.
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 ریاض الصالحین از کلام سیدالمرسلین (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
0:09 باب فضیلت زهد در دنیا و ترغیب به کم‌گرفتن از آن و فضیلت فقر
0:19 و از ابوذر رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت
0:24 در حالی که با پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) در سنگلاخ‌های مدینه راه می‌رفتم
0:30 در احد با ما روبه‌رو شد
0:32 فرمود: «ای ابوذر!» گفتم: «لبیک ای رسول الله.»
0:39 گفت: «مرا خوش نمی‌آید که به اندازه‌ی این کوه (احد)، طلا داشته باشم.»
0:45 سه روز گذشت و از آن (حدیث/مال) نزد من (یک دینار) باقی است.
0:50 جز چیزی که برای قرض (دین) نگه داشته‌ام.
0:53 جز این‌که درباره بندگان الله این‌گونه و آن‌گونه و این‌گونه بگویم.
0:59 از سمت راست و از سمت چپ و از پشت سرش
1:03 سپس حرکت کرد و فرمود
1:05 بی‌گمان بیشترینِ ایشان، در روز قیامت، کم‌شمارترین‌ها خواهند بود.
1:09 مگر کسی که با مال چنین و چنان و چنین (بگوید/بخشد)
1:14 از راست و از چپ و از پشت سر او
1:18 و (آنان) اندک‌اند.
1:21 سپس به من گفت: «همین‌جا بمان، تکان مخور تا نزد تو بازگردم.»
1:27 سپس در تاریکی شب به راه افتاد تا این‌که از دیده پنهان شد.
1:31 صدایی شنیدم که بلند شده بود
1:34 ترسیدم که کسی برای پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) مانعی ایجاد کرده باشد.
1:40 خواستم نزد او بروم
1:42 پس سخن او را یادآوری کردم که «از اینجا تکان مخور تا نزد تو بیایم».
1:46 تا آنکه (او) نزد من آمد، من از جایم تکان نخوردم.
1:49 گفتم: به‌راستی صدایی شنیدم که از آن ترسیدم.
1:54 پس برایش یادآوری کردم
1:56 آیا این را از او شنیده‌ای؟ گفت: بله
1:59 گفتم: بله
2:01 آن [فرشته] جبرئیل بود که نزد من آمد
2:04 فرمود: هر کس از امت تو بمیرد در حالی که چیزی را با الله شریک قرار نداده باشد،
2:09 داخل بهشت شد
2:11 گفتم: هرچند زنا کند و هرچند دزدی کند
2:15 گفت: «و اگرچه زنا کند و اگرچه دزدی کند»
2:19 و بر آن اتفاق کرده‌اند
2:21 و این لفظ بخاری است
2:23 و از ابوهریره رضی‌الله‌عنه
2:26 از رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
2:29 فرمود
2:30 اگر برای من به اندازه کوه احد طلا می‌بود،
2:33 مرا خوش نمی‌آید که سه شب بر من بگذرد
2:37 و نزد من از آن چیزی هست
2:39 جز چیزی که برای قرض کنار گذاشته‌ام
2:42 متفق علیه
2:45 حر
2:47 این سرزمینی است با سنگ‌های سیاه
2:50 أرصده → «أرصده» به معنای «رصد کردن» یا «کمین کردن» است؛ در فارسی: رصد کردن
2:52 یعنی آن را برمی‌شمرم و حفظ می‌کنم
2:54 همانا بیشترین‌ها، روز قیامت، کمترین‌ها هستند.
2:58 مقصود
3:00 زیاده‌روی در مال و کم‌بودن ثواب
3:04 سرجایت
3:06 یعنی در جای خود بمان
3:08 از جا تکان نخور
3:10 یعنی جایگاه خود را ترک نکن
3:12 پنهان شد
3:14 شخصش از نظر پنهان شد
3:17 دیگر او را نمی‌بینم
3:19 عرضی
3:20 یعنی به او آسیبی برساند
3:23 از فواید حدیث
3:26 تواضع پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) با یارانش
3:31 و نسبت به هیچ‌یک از ایشان برتری‌جویی و سرافرازی نکردن (نفروختن و تکبر نورزیدن بر ایشان)
3:34 حسن ادب ابوذر رضی‌الله‌عنه با رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
3:42 و شدت حرص او بر سلامت‌ماندنش از هر ناخوشایندی
3:46 جواز نگهداری مال برای صاحب بدهیِ غایب
3:50 یا برای ادای قرضی که سررسید آن فرا رسیده است.
3:54 زیرا ادای دین بر صدقهٔ تطوع مقدم است.
4:00 ترغیب و تشویق به انفاق در راه الله
4:03 و عدم گنجینه‌اندوزی اموال
4:05 جواز کنیه گذاشتن انسان برای خودش به منظور صحیح
4:09 مانند آن که کنیه‌اش مشهورتر از نامش باشد
4:14 واجب بودن اطاعت از امر (الهی) و توقف در برابر آن
4:17 بر ارتکاب آنچه با آن مخالف است، از روی رأی و نظر شخصی، اولویت دارد.
4:21 و اگر این در آنچه که رأی اقتضا می‌کند باشد
4:24 این توهّم که مفسده دفع شود، تا آنگاه که آن امر محقق گردد
4:28 پس دفع مفسده اولی‌تر خواهد بود
4:31 پاسخ‌گویی صحابه رضی‌الله‌عنهم به پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
4:38 و مخالفت نکردن با او
4:41 جایز بودن پرسش استاد از شاگردش درباره آنچه که فایده علمی یا غیر آن برای او دارد
4:48 جواز مراجعه‌ی شاگرد نزد استاد خود برای اطمینان یافتن یا رفع امری که مشتبه است
4:54 نباید در مرور و تکرار (درس) اصرار و پافشاری کرد.
4:58 و هر که چنین کند، برای شیخ روا است که او را به آنچه شایسته‌ی اوست، توبیخ و بازدارد.
5:03 توبیخ رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) نسبت به ابوذر
5:08 همچنان که در برخی روایات به این گفته‌اش آمده است
5:11 با آن‌که دربارهٔ ابوذر
5:13 مرتکب کبیره کافر نیست
5:16 سنت وحیی از جانب الله است
5:20 جبریل بر پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) در آن فرود می‌آمد.
5:25 اما آن وحیِ غیرِ تلاوت‌شده است
5:28 جواز به‌کارگیری «لو» هنگام آرزوی خیر
5:32 زهد پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
5:36 او انفاق می‌کرد، چنان‌که کسی که از فقر نمی‌ترسد (بخشش می‌کند)
5:40 و از ابوهریره رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت
5:46 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
5:50 به کسی نگاه کنید که از شما پایین‌تر است
5:54 و به کسی که بالاتر از شماست نگاه نکنید
5:58 پس او سزاوارتر است که نعمت الله بر شما را خوار نشمرید.
6:03 متفق علیه
6:05 و این لفظ مسلم است.
6:07 و در روایتی از بخاری
6:10 هرگاه یکی از شما به کسی بنگرد که در مال و خُلق بر او برتری یافته است،
6:15 باید به کسی نگاه کند که از او پایین‌تر است
6:19 پایین‌تر از شما
6:22 یعنی کسی که در امور دنیا از شما فروتر است
6:25 سزاوارتر
6:27 یعنی شایسته‌تر
6:28 تحقیر نکنید
6:30 کوچک نشمرید و خوار نشمرید
6:33 از فوائد این حدیث
6:37 مستحب بودن نگاه مسلمان به کسی که در امور دنیا از او فروتر است
6:42 و نگاه به کسی که در امور دین از او برتر است
6:47 نگاه به کسی که از او ثروتمندتر است
6:50 موجب دلتنگی و نگرانی می‌شود
6:52 و ناسپاسی نسبت به نعمت‌های الله بر او
6:55 نگاه به کسی که دینش از او برتر است
6:59 انسان را به افزایش طاعت و روی آوردن به الله تعالی با عبادت برمی‌انگیزد
7:06 و از ابوهریره رضی‌الله‌عنه
7:10 از پیامبر (ﷺ) روایت است که فرمود
7:14 نابود باد بنده دینار و درهم و قطیفه و خمیصه
7:19 اگر به او داده شود خشنود می‌شود و اگر داده نشود خشنود نمی‌شود
7:24 روایت بخاری
7:26 «تعس» یعنی هلاک شد
7:30 قطیفه جامه‌ای است که پرز دارد
7:35 خمیصه یعنی پارچه‌ی چهارگوش
7:39 از فوائد این حدیث
7:43 هشدار از بندگی غیر الله
7:46 و به‌ویژه بندگی این چیزهای فانی
7:49 مانند مال و پارچه
7:52 بندگی الله
7:54 رضایت و قناعت به بار می‌آورد
7:56 برخلاف بندگی غیر الله
7:59 که حرص و بخل و ناشکیبایی و آز را می‌زاید
8:05 و جمع‌آوری و مالکیت نکوهیده همان است که از نیاز فراتر رود
8:09 و از الله تعالی بازدارد
8:12 و در راه امر الله به کار گرفته نشود
8:15 و از ابوهریره رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت
8:20 هفتاد نفر از اهل صفه را دیدم
8:24 که هیچ‌یک از آنان ردایی بر تن نداشت
8:27 یا ازار بود یا پارچه‌ای
8:30 که آن را به گردن‌هایشان بسته بودند
8:33 برخی از آنها تا نصف ساق‌ها می‌رسید
8:36 و برخی تا برآمدگی دو مچ پا می‌رسید
8:39 پس او آن را با دستش جمع می‌کرد، از ترس اینکه عورتش دیده شود
8:43 روایت بخاری
8:45 اهل صفه از زاهدان صحابه بودند
8:50 فقرا و غریبانی بودند
8:52 آنان در صفه‌ای در پایان مسجد پیامبر (ﷺ) پناه می‌گرفتند
8:58 و آن جای سایه‌دار بود
9:00 بینوایان به آن پناه می‌آوردند
9:03 ردا
9:06 یعنی آنچه تنها بالای بدن را می‌پوشاند
9:09 و ازار
9:11 آنچه تنها پایین بدن را می‌پوشاند
9:14 از فوائد این حدیث
9:16 جواز پوشیدن یک جامه
9:19 حرص مؤمن بر پوشاندن عورت خود
9:23 جواز بیتوته‌ی مردان در مسجد
9:27 زهد اهل صفه و وقف کردن خود برای علم و جهاد در راه الله
9:33 و از ابوهریره رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت
9:39 رسول الله (ﷺ) فرمود
9:43 دنیا زندان مؤمن و بهشت کافر است
9:47 روایت مسلم
9:49 از فوائد این حدیث
9:53 خوار بودن دنیا نزد الله
9:56 ترغیب مؤمن به روی‌گردانی از دوستی دنیا
10:00 و فرو نرفتن در کالاهای آن
10:03 و اشتیاق او به سرای آخرت
10:06 کافر در زندگی دنیا پاکیزگی‌هایش را از دست می‌دهد
10:11 و از ابن عمر رضی‌الله‌عنهما روایت است که گفت
10:17 رسول الله (ﷺ) دست مرا گرفت و فرمود
10:23 در دنیا چنان باش که گویی غریب هستی یا رهگذری
10:28 و ابن عمر رضی‌الله‌عنهما می‌گفت
10:32 هنگامی که شب کردی، منتظر صبح مباش
10:36 و هنگامی که صبح کردی، منتظر شب مباش
10:40 و از سلامتی‌ات برای بیماری‌ات توشه برگیر
10:43 و از زندگی‌ات برای مرگ‌ات
10:46 روایت بخاری
10:48 دانشمندان در شرح این حدیث گفته‌اند
10:52 معنایش این است که به دنیا تکیه نکن و آن را وطن نگیر
10:57 و در دل خود به ماندن طولانی در آن نیندیش
11:01 و به آبادانی آن اهتمام مورز
11:04 و جز به آنچه غریب در سرزمین غیر وطنش بدان دل می‌بندد، دل نبند
11:10 و در آن به کاری مشغول نشو که غریبی که قصد بازگشت به خانواده‌اش را دارد، بدان مشغول نمی‌شود
11:17 و توفیق از الله است
11:20 از فوائد این حدیث
11:23 پیامبر (ﷺ) دست عبدالله پسر عمر را گرفت
11:28 دلیل بر محبت او نسبت به وی
11:31 و هشدار دادن به اهمیت آنچه به او می‌گوید
11:35 حرص پیامبر (ﷺ)
11:39 ترغیب به زهد در دنیا و بسنده کردن به آنچه ناگزیر است
11:45 و هرکس این را بخواهد
11:47 مانند رهگذر خواهد بود
11:49 زیرا جز به اندازه‌ی نیاز خود توشه برنمی‌دارد
11:52 و از بارها و سنگینی‌ها سبک می‌شود
11:55 که حرکتش را کند کرده و سفرش به مقصد را قطع می‌کند
12:00 مؤمن در دنیا غریب است
12:03 زیرا بهشت وطن نخستین اوست
12:06 دشمنش و اسارتش او را از آنجا بیرون کرد
12:09 پس او از آنچه او را به جایگاه بلندتر می‌رساند توشه برمی‌دارد
12:13 شتاب در انجام هر کار در وقت خودش
12:18 ترغیب به غنیمت شمردن فرصت‌ها برای افزایش طاعت
12:22 و در انجام آن تأخیر و کندی نکردن
12:25 تندرستی و زندگی برای مؤمن فرصتی است،
12:29 که باید از آن با کارهای نیک بهره ببرد،
12:33 پس شایسته نیست که در آن کوتاهی کند،
12:36 پس شایسته نیست که در آن دو [یعنی تندرستی و زندگی] کوتاهی کند، در آنچه که برای آخرتش سودی ندارد.
12:43 و از ابوالعباس
12:45 سهل بن سعد الساعدی رضی‌الله‌عنه روایت کرده که گفت:
12:49 مردی نزد پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) آمد و گفت:
12:54 ای رسول الله!
12:56 مرا به عملی راهنمایی کن که اگر آن را انجام دهم، الله مرا دوست بدارد
13:01 و مردم نیز مرا دوست بدارند.
13:03 پس فرمود:
13:04 در دنیا زهد ورز تا الله تو را دوست بدارد،
13:07 و نسبت به آنچه نزد مردم است زهد ورز تا مردم تو را دوست بدارند.
13:12 این حدیث را ابن ماجه روایت کرده است.
13:14 از فواید این حدیث:
13:18 حرص صحابه رضی‌الله‌عنهم بر شناخت آنچه ایشان را به الله نزدیک می‌کند
13:23 و در میان مردم سودمند است، تا زندگی‌شان با مردم استوار گردد.
13:28 و این از بابِ جمع میان خیر دنیا و آخرت است.
13:32 هر که در دنیا کم‌توقع باشد و به آنچه نزد الله است چشم بدوزد
13:37 و مشتاق دیدار او باشد، الله او را دوست می‌دارد،
13:41 زیرا هر که دیدار الله را دوست بدارد، الله نیز دیدار او را دوست می‌دارد.
13:46 چشم ندوختن به آنچه در دست مردم است، موجب دوستی مردم می‌شود.
13:52 و از همین روست که همه پیامبران از مردم مزدی نمی‌خواستند.
13:57 و از نعمان بن بشیر رضی‌الله‌عنهما روایت است که گفت:
14:04 عمر بن خطاب رضی‌الله‌عنه از آنچه از دنیا به مردم رسیده بود یاد کرد
14:10 و گفت: به یقین دیدم که رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) روزی را سپری می‌کرد که از شکم‌گرسنگی بر خود می‌پیچید،
14:18 و از خرمای بد [نیز] آنچه را که شکم خود را با آن پر کند نمی‌یافت.
14:22 این را مسلم روایت کرده است. «دقل» یعنی خرمای نامرغوب.
14:27 «ما أصاب الناس» یعنی آنچه مردم به دست آوردند و بدان دست یافتند.
14:32 «من الدنیا» یعنی از مال و جاه و غیر آن.
14:37 «یظل الیوم یلتوی» یعنی آن روز بر شکم شریفش از گرسنگی خم می‌شد.
14:45 از فواید این حدیث:
14:49 شایسته است که یاران و شاگردان، حال بزرگ و عالم خود را بشناسند،
14:55 پس به حال او اندوهگین شوند و به شادی او شاد گردند،
14:59 چنان که یاران رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) چنین بودند.
15:04 زهد پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) در دنیا،
15:08 و شکیبایی او بر گرسنگی، از سر ترجیح آخرت بر دنیا،
15:13 و تربیت یاران خویش.
15:16 ریاض الصالحین