از مجموعهٔ ریاض الصالحین (باغهای صالحان) (مجموعه کامل شد)
· درس 156 از 190
ریاض الصالحین | قسمت (166) | باب نهی از اهانت به مسلمان
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
ریاض الصالحین از کلام سرور فرستادگان صلیاللهعلیهوسلم
0:09
باب تحریم دشنام دادن به مسلمان بدون حق
0:16
الله تعالی فرمود
0:19
«و کسانی که مردان و زنان مؤمن را بی آنکه کاری کرده باشند آزار میدهند، بار بهتان و گناهی آشکار را بر دوش گرفتهاند»
0:31
از ابن مسعود رضیاللهعنه روایت است که گفت
0:34
رسول الله صلیاللهعلیهوسلم فرمود
0:38
دشنام دادن به مسلمان فسق است
0:41
و جنگیدن با او کفر است
0:43
متفق علیه
0:46
فسق
0:48
یعنی خروج از اطاعت الله و رسول
0:51
و در اصطلاح شرع
0:53
شدیدتر از عصیان است
0:55
دشنام
0:58
یعنی ناسزا و فحاشی
1:00
و سخن گفتن درباره انسان به آنچه که او را عیبدار میکند
1:04
از فواید حدیث
1:06
بزرگداشت حق مسلمان
1:08
و حکم به فسق کسی که بی حق به او دشنام دهد
1:13
برخی اعمال بهصورت تغلیظ، کفر نامیده میشوند
1:18
و این از باب «کفر دون کفر» است
1:21
تا زمانی که آن عمل حلال شمرده نشود
1:25
و از ابوذر رضیاللهعنه روایت است
1:28
که شنید رسول الله صلیاللهعلیهوسلم میفرماید
1:33
هیچ مردی مردی دیگر را به فسق یا کفر متهم نکند
1:37
مگر آنکه (آن اتهام) به خودش بازگردد
1:39
اگر طرف مقابل چنان نباشد
1:42
روایت بخاری
1:45
از فواید حدیث
1:48
کسی که به دیگری بگوید
1:50
ای فاسق یا ای کافر
1:52
اگر آن شخص چنین نباشد
1:55
آنگاه آن (اتهام) به خود او بازمیگردد
1:58
جواز آنکه اگر کسی فاسق یا کافری را دید
2:02
و بر آن دلیل روشن داشت
2:05
آن را بیان کند تا (دیگران) از او برحذر باشند
2:08
بازداشتن مسلمانان از طعن زدن به یکدیگر
2:13
با فسق یا کفر
2:15
و از ابوهریره رضیاللهعنه روایت است
2:19
که رسول الله صلیاللهعلیهوسلم فرمود
2:24
دو نفری که به یکدیگر دشنام میدهند، گناه آنچه گفتهاند
2:27
بر عهده کسی است که آغازگر است، تا آنگاه که مظلوم تجاوز کند
2:32
روایت مسلم
2:34
«المتسابّان»
2:37
آن دو کسیاند که هر یک دیگری را دشنام میدهد
2:41
آنچه گفتهاند
2:43
یعنی گناه آنچه از ناسزا گفتهاند
2:46
تا آنگاه که مظلوم تجاوز کند
2:49
یعنی از حد انتصار بگذرد
2:52
از فواید حدیث
2:56
دشنام دادن به مسلمان حرام است
2:58
جواز انتصار فرد دشنامدیده از خود
3:01
به مانند آنچه به او گفته شده
3:03
مادامی که دروغ یا قذف نباشد
3:06
هرگاه فرد دشنامدیده از خود انتصار کند
3:10
حق خود را گرفته است
3:12
و نخستین دشنامدهنده از حقش بری میشود
3:14
و گناه ابتدا بر عهده او باقی میماند
3:17
هرگاه مظلوم در تعدی بیفزاید
3:20
گناه (آن افزونی) بر او خواهد بود
3:23
صبر و گذشت از مسلمانان مستحب است
3:26
تا بنده در تعدی نیفتد
3:29
آغازگر شر و ابتداکننده
3:32
گناه کسانی را که به او اقتدا کردهاند بر عهده دارد
3:35
از بار گناهان آنان چیزی کاسته نمیشود
3:38
و از ابوهریره رضیاللهعنه روایت است که گفت
3:44
نزد پیامبر صلیاللهعلیهوسلم
3:47
مردی را آوردند که شراب نوشیده بود
3:49
فرمود: او را بزنید
3:52
ابوهریره گفت
3:54
پس کسی که با دست میزد
3:56
و کسی که با کفش میزد
3:58
و کسی که با لباسش میزد (بود)
4:00
پس چون (مجلس) پایان یافت
4:02
برخی از حاضران گفتند
4:04
خدا رسوایت کند
4:06
فرمود: اینگونه مگویید
4:09
او را در (کار) شیطان یاری ندهید
4:12
روایت بخاری
4:16
او شراب نوشیده بود
4:17
یعنی شرابخواری کرده بود
4:19
او را در (کار) شیطان یاری ندهید
4:23
یعنی نگذارید شیطان به مقصودش برسد
4:26
و به خواستهاش دست یابد
4:28
زیرا او با آراستن معصیت، (بنده را) بدان وامیدارد
4:31
(و هدفش) حصول رسوایی است
4:33
پس چون بر او نفرین رسوایی کنید
4:35
شیطان به آرزوهای خود رسیده است
4:39
از فواید حدیث
4:41
رد بر کسی که گمان برد مرتکب گناه کبیره کافر است
4:47
نفی ایمان از شرابخوار
4:50
مراد از آن نفی کلی نیست
4:52
بلکه نفی کمال ایمان مراد است
4:57
جواز اجرای حد بر شرابخوار با زدن
5:01
جواز زدن با کفش و دست و گوشه لباس
5:05
شیطان خواهان رسوایی بندگان است
5:10
بازداشتن مردم از یاری شیطان در فریب دادن بندگان
5:15
و از ابوهریره رضیاللهعنه روایت است که گفت
5:20
شنیدم رسول الله صلیاللهعلیهوسلم میفرمود
5:25
هرکس بردهاش را به زنا متهم کند
5:28
باید در روز قیامت بر او حد جاری شود
5:31
مگر آنکه آنچه گفته (درست) باشد
5:34
متفق علیه
5:36
قذف یعنی تهمت زدن و نسبت دادن (زنا)
5:40
حد یعنی کیفر معینی که در شرع برای قاذف (تهمتزننده) تعیین شده است
5:45
و آن هشتاد تازیانه است
5:48
از فواید این حدیث
5:51
حدود در شرع، تأدیب و عذاباند
5:55
و آنها بازدارنده و جبرانکنندهاند
5:58
وجوب اجرای حدود بر بندگان
6:02
چه آزاد باشند و چه برده
6:06
هشدار از تهمت زدن بندگان به یکدیگر
6:10
کسی که در دنیا از او قصاص گرفته نشود
6:13
در آخرت از او قصاص گرفته میشود
6:19
باب حرمت دشنام دادن مردگان بدون حق و مصلحت شرعی
6:26
و آن هشدار از پیروی کردن از ایشان در بدعت و فسقشان و مانند آن است
6:32
و در این باب، آیه و احادیثی است که در باب پیش آمد
6:37
از عایشه رضیاللهعنها روایت است که گفت
6:42
رسول الله صلیاللهعلیهوسلم فرمود
6:46
مردگان را دشنام ندهید
6:48
زیرا ایشان به آنچه پیش فرستادهاند رسیدهاند
6:52
روایت بخاری
6:55
«أفضوا» یعنی رسیدهاند
6:59
«ما قدموا» یعنی آنچه از عمل پیش فرستادهاند
7:04
از فواید این حدیث
7:06
حرمت دشنام دادن مردگان
7:09
مردگان به آنچه از خیر یا شر پیش فرستادهاند رسیدهاند
7:13
پس دشنام دادن به ایشان فایدهای ندارد
7:16
حرمت مسلمان مرده همانند حرمت مسلمان زنده است
7:25
باب نهی از آزار رساندن
7:29
خداوند متعال فرموده است
7:31
و کسانی که مردان و زنان مؤمن را بدون آنکه کاری کرده باشند آزار میدهند،
7:36
«بار بهتان و گناهی آشکار را بر دوش کشیدهاند».
7:40
از عبدالله بن عمر بن عاص رضیاللهعنهما روایت است که گفت
7:46
رسول الله صلیاللهعلیهوسلم فرمود
7:50
مسلمان کسی است که مسلمانان از زبان و دستش در امان باشند
7:55
و مهاجر کسی است که آنچه را خداوند از آن نهی کرده ترک گوید
7:59
متفق علیه
8:02
«هجر» یعنی ترک کردن
8:06
از فواید این حدیث
8:09
از نشانههای اسلام مسلمان
8:12
در امان بودن مسلمانان از زبان و دست او
8:16
از نشانههای اسلام مسلمان
8:19
نیکو رفتار بودن بنده با پروردگارش
8:24
زبان بیانگر آنچه در دل است
8:27
و همچنین دست
8:29
وجوب دوری از هر آنچه به مسلمانان آزار و زیان میرساند
8:35
و از عبدالله بن عمر بن عاص رضیاللهعنهما روایت است که گفت
8:41
رسول الله صلیاللهعلیهوسلم فرمود
8:45
هر کس دوست دارد از آتش دور شده و به بهشت داخل گردد
8:50
باید هنگام مرگش در حالی باشد که به الله و روز آخرت ایمان دارد
8:56
و با مردم آنگونه رفتار کند که دوست دارد با او رفتار شود
9:02
روایت مسلم
9:07
باب نهی از کینهورزی و قطع رابطه و پشت کردن به یکدیگر
9:13
خداوند متعال فرموده است
9:15
جز این نیست که مؤمنان برادرند
9:18
و (خداوند) متعال فرموده است
9:20
«در برابر مؤمنان فروتناند، و بر کافران سرفرازند».
9:25
و (خداوند) متعال فرموده است
9:27
محمد فرستاده خداست
9:30
«و کسانی که با او هستند، در برابر کافران سختگیر و میان خود مهرباناند».
9:36
از انس رضیاللهعنه روایت است
9:40
که پیامبر صلیاللهعلیهوسلم فرمود
9:44
یکدیگر را دشمن ندارید
9:46
و بر یکدیگر حسادت نورزید
9:48
و به یکدیگر پشت نکنید
9:50
و از یکدیگر قطع رابطه نکنید
9:52
و ای بندگان خدا، با هم برادر باشید
9:55
و برای مسلمان روا نیست که برادرش را بیش از سه روز ترک گوید
10:00
متفق علیه
10:04
حسد
10:05
آرزوی زوال نعمت از کسی که سزاوار آن است
10:09
تدابر (پشت کردن)
10:11
قطع رابطه و دوری گزیدن
10:13
از آن گرفته شده که مرد به دوستش پشت کند
10:17
و از او با چهرهاش روی گرداند
10:19
و این همان قطع رابطه است
10:23
از فواید این حدیث
10:25
نهی مسلمانان از کینهورزی به یکدیگر در غیر راه خدای متعال
10:30
بلکه بر پایه هواهای نفسانی
10:32
زیرا خداوند مسلمانان را برادر یکدیگر قرار داده است
10:35
و برادران یکدیگر را دوست دارند و کینه نمیورزند
10:40
نهی مسلمانان از حسد و آرزوی بدی برای یکدیگر
10:45
پس یکی از شما بر دیگری حسد نورزد
10:48
نهی از پشت کردن و قطع رابطه و ترک کردن بیش از سه روز
10:53
و همه اینها در قطع رابطه به سبب امور دنیوی است
10:57
اما اگر به خاطر دین باشد
10:59
پس افزودن بر سه روز جایز است
11:02
تشویق به برادری در دین
11:06
و اینکه آن برترین رشتههای ایمان است
11:10
و از ابوهریره رضیاللهعنه روایت است
11:14
که رسول الله صلیاللهعلیهوسلم فرمود
11:18
درهای بهشت در روز دوشنبه و روز پنجشنبه گشوده میشود
11:23
پس برای هر بندهای که چیزی را شریک الله قرار نداده بخشوده میشود
11:28
مگر مردی که میان او و برادرش کینهای باشد
11:33
پس گفته میشود: این دو را مهلت دهید تا آشتی کنند
11:42
روایت مسلم
11:44
و در روایتی از او
11:46
اعمال در هر پنجشنبه و دوشنبه عرضه میشود
11:51
و او مانند آن را ذکر کرده و «شحناء» یعنی دشمنی
11:57
این دو را نگه دارید، یعنی آنها را به تأخیر اندازید.
12:01
از فواید حدیث
12:04
بیان برتری روز دوشنبه و پنجشنبه
12:09
اعمال هر دوشنبه و پنجشنبه بالا برده میشود.
12:12
و بر الله عرضه میگردد، که هیچ چیزی بر او پوشیده نیست.
12:17
همه گناهان با استغفار آمرزیده میشود،
12:20
مگر شرک و کینهورزی.
12:22
بیان علت حرمت کینهورزی
12:26
و آن به سبب قرین بودن آن با شرک است.
12:29
وجوب اصلاح میان مردم
12:32
و یاری رساندن به مظلوم
12:33
و بازداشتن ستمگر جنایتکار
12:36
باب تحریم حسد
12:41
و آن آرزوی زوال نعمت از صاحب آن است.
12:45
خواه نعمت دین باشد یا دنیا.
12:49
الله تعالی فرمود:
12:52
«یا به مردم بر آنچه الله از فضل خود به ایشان داده رشک میبرند؟»
12:59
و در این باب، حدیث انس که در باب پیش گذشت، آمده است.
13:04
و از ابوهریره رضیاللهعنه روایت است
13:08
که پیامبر (ﷺ) فرمود:
13:12
از حسد بپرهیزید،
13:15
زیرا حسد نیکیها را میخورد،
13:18
همانگونه که آتش هیزم را میخورد،
13:21
یا فرمود: گیاه را.
13:24
روایت ابوداود.
13:26
از فواید حدیث
13:30
نهی از حسد،
13:32
زیرا آن نیکیها را از میان میبرد و به سرعت باطل میکند،
13:36
همانگونه که آتش بر هیزم و گیاه خشک چیره میشود.
13:40
ریاض الصالحین