ریاض الصالحین | قسمت (164) | فصل: تبیین آنچه که دروغ گفتن جایز است

◉ 169 بازدید ⏱ 15:58 صدای ترجمه‌شده — فارسی
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 ریاض الصالحین از کلام سید المرسلین (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
0:09 باب تحریم دروغ
0:14 و از سَمُره بن جُندب رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت
0:20 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) بسیار به اصحاب خود می‌فرمود
0:27 آیا هیچ‌کدام از شما رؤیایی دیده است؟
0:31 و آن‌گاه از آن (حدیث) هرچه الله بخواهد برایش بازگو می‌کند.
0:35 و او به ما روزی گفت: «...»
0:38 شب گذشته دو فرشته نزد من آمدند.
0:42 و آن دو به من گفتند: برو
0:46 و اگر همراه آن دو روانه شوی
0:49 و ما بر مردی که به پهلو خوابیده بود گذشتیم
0:52 و هنگامی که دیگری بر او با سنگی ایستاده بود
0:56 و ناگهان [او] سنگ را به سوی سرش فرود می‌آورد
1:00 سرش را خرد می‌کند
1:02 سنگ همین‌جا غلتان فرو می‌افتد.
1:05 سنگ را دنبال می‌کند و آن را برمی‌دارد
1:08 پس به سوی او بازنمی‌گردد تا اینکه سرش مانند گذشته درست شود.
1:13 سپس بر او بازمی‌گردد
1:15 با او همان کاری می‌شود که در بار نخست انجام داد.
1:20 گفت: به آن دو گفتم: سبحان الله، این چیست؟
1:26 به من گفتند: برو، برو
1:30 پس به راه افتادیم
1:32 به مردی رسیدیم که به پشت خوابیده بود
1:36 و چون آخرین (نفر) بر او ایستاده باشد، با قلابی از آهن (بر او ایستاده است).
1:41 و ناگهان او یکی از دو جانب (شِقّ) روی (صورت) را می‌آورد
1:45 [شدقه] او تا پشت گردنش دریده شد
1:48 و سوراخ بینی‌اش تا پشت گردنش
1:50 و چشمش تا پشت گردنش (بیرون می‌زد)
1:53 سپس [او/شخص] به سمت دیگر رو می‌گرداند.
1:57 با او همان کاری می‌شود که با طرف اول کرده شد
2:02 پس از آن که از آن جانب فارغ می‌شود
2:05 تا آن‌که آن جانب درست شود، همان‌گونه که بود
2:09 سپس به او بازمی‌گردد
2:11 همان کاری را می‌کند که در دفعهٔ اول کرد
2:15 گفت: گفتم: سبحان الله! این چیست؟
2:21 گفت
2:23 به من گفتند: برو، برو
2:27 پس راه افتادیم
2:29 و به مانند تنور رسیدیم
2:32 پس گمان می‌کنم که گفته است
2:34 آنگاه در آن سر و صدا و هیاهو بود.
2:37 در آن نگریستیم
2:39 در آنجا مردانی و زنانی برهنه بودند
2:43 و چون ناگهان شعله‌ای از زیر پایشان به سویشان می‌آید
2:48 پس هنگامی که آن شعله‌ی آتش به سراغ‌شان آید
2:50 ضوضأوا
2:52 گفتم: اینان چه کسانی هستند؟
2:54 به من گفتند
2:56 برو، برو
2:58 پس به راه افتادیم
3:00 و به رودخانه‌ای رسیدیم
3:02 گمان کردم که او می‌گفت: «سرخ، مانند خون.»
3:07 و ناگهان در رودخانه مردی شناور بود که شنا می‌کرد.
3:11 و هنگامی که بر کنار رودخانه مردی
3:14 او سنگ‌های بسیاری نزد خود گرد آورده بود.
3:18 و آنگاه آن شناور، آنچه شنا می‌کند شنا می‌کند.
3:22 سپس می‌آید آن کسی که سنگ‌ها را نزد خود گرد آورده است
3:27 فیفغر له فا
3:30 او را با سنگی لقمه‌اش می‌کند
3:32 پس روان می‌شود و شنا می‌کند.
3:34 سپس به سوی او بازمی‌گردد
3:36 هرگاه به سوی او بازمی‌گشت، برایش دهان می‌گشود
3:40 پس سنگی به دهانش گذاشت
3:42 به آن دو گفتم
3:44 این دو چیست؟
3:46 به من گفتند
3:48 برو، برو
3:50 پس رفتیم
3:52 به مردی رسیدیم که چهره‌اش ناخوشایند بود.
3:56 یا همچون ناخوشایندترین چیزی که تو بنگری، مردی مرده‌ای
4:00 ناگهان دید که نزد آن آتشی است که آن را برمی‌افروزد و پیرامون آن می‌کوشد.
4:05 به آن دو گفتم
4:07 این چیست؟
4:09 به من گفتند
4:10 برو، برو
4:12 پس راه افتادیم.
4:14 به باغی پر درخت و تاریک رسیدیم که در آن از هر گونه گل بهاری بود.
4:20 و ناگهان، در میان باغی سرسبز، مردی بلندقامت (ظاهر شد)
4:24 به سختی می‌توانم سرِ او را در آسمان به بلندی ببینم
4:28 و هنگامی که مرد را از میان (کسانی که) بیشترین فرزندان را دارند (نگاه کنیم)، هرگز چنین (کسی) ندیده‌ام
4:33 گفتم: این چیست؟
4:35 و اینان چه کسانی هستند؟
4:37 به من گفتند
4:39 برو، برو
4:41 پس روانه شدیم
4:43 پس نزد درختی بزرگ و تنومند آمدیم
4:46 هرگز درختی را ندیدم که از آن بزرگ‌تر و نیکوتر باشد.
4:51 به من گفتند
4:52 شب‌زنده‌داری در آن
4:54 در آنجا به شهری بنا‌شده بالا رفتیم
4:58 با پیاله‌ای از طلا و پیاله‌ای از نقره
5:01 به دروازه شهر آمدیم
5:05 و از او گشودن (باب) را خواستیم.
5:06 پس برای ما گشود
5:08 پس به آن وارد شدیم.
5:10 و به استقبال ما مردانی آمدند
5:12 بخشی از آفرینش ایشان، همچون زیباترین آبی که دیده می‌شود.
5:16 و بخشی از آنان چون زشت‌ترین آبی است که دیده‌ای
5:21 به ایشان گفتند
5:23 بروید و در آن رودخانه فرو روید
5:26 و ناگهان نهری عرضی است که جاری است،
5:30 گویی آبش ناب و سفید است،
5:33 پس رفتند و در آن افتادند،
5:36 سپس به سوی ما بازگشتند، در حالی که آن بدی از ایشان رفته بود،
5:41 و در بهترین صورت شدند.
5:44 (او) گفت:
5:45 آن دو به من گفتند:
5:47 این بهشت عدن است،
5:49 و این جایگاه توست.
5:51 پس با چشمم به بالا نگریستم،
5:54 و ناگهان کاخی دیدم همچون ابر سفید،
5:58 آن دو به من گفتند:
6:00 این جایگاه توست.
6:02 به آن دو گفتم:
6:04 خداوند در شما برکت دهد،
6:06 مرا رها کنید تا داخل شوم.
6:08 (آن دو) گفتند:
6:10 اکنون نه،
6:12 و تو داخل خواهی شد.
6:14 به آن دو گفتم:
6:17 زیرا از امشب شگفتی دیدم،
6:20 این چیزی که دیدم چه بود؟
6:23 آن دو به من گفتند:
6:25 هان، ما تو را آگاه خواهیم کرد:
6:27 اما مردی که نخست بر او گذشتی و سرش را با سنگ می‌شکافت،
6:33 او کسی است که قرآن را می‌گیرد و آن را رها می‌کند،
6:37 و از نماز فریضه می‌خوابد.
6:40 و اما مردی که بر او گذشتی و گوشه دهانش تا پشت گردنش دریده بود،
6:45 و بینی‌اش تا پشت گردنش،
6:48 و چشمش تا پشت گردنش،
6:50 او کسی است که از خانه‌اش بیرون می‌رود
6:53 و دروغی می‌گوید که به همه جا می‌رسد.
6:57 و اما مردان و زنان برهنه
7:00 که در مانند ساختمان تنور هستند،
7:04 ایشان زناکاران و زناکاران‌اند.
7:09 و اما مردی که بر او گذشتی و در رودخانه شنا می‌کرد
7:13 و سنگ می‌بلعید،
7:15 او رباخوار است.
7:18 و اما مرد زشت‌رو
7:21 که کنار آتش است و آن را برمی‌افروزد و گرد آن می‌گردد،
7:25 او مالک، نگهبان دوزخ است.
7:29 و اما مرد بلندقامتی که در باغ است،
7:32 او ابراهیم است.
7:35 و اما کودکانی که پیرامون او هستند،
7:37 پس هر نوزادی که بر فطرت بمیرد
7:40 و در روایت برقانی آمده است:
7:43 بر فطرت زاده شد.
7:45 پس برخی از مسلمانان گفتند:
7:48 ای رسول الله، و فرزندان مشرکان؟
7:52 پس رسول الله (ﷺ) فرمود:
7:56 و فرزندان مشرکان (نیز).
7:59 و اما گروهی که نیمی از ایشان نیکو و نیمی زشت بودند،
8:03 و نیمی از ایشان زشت بود،
8:07 ایشان گروهی‌اند که کار شایسته‌ای با کار بدی آمیختند،
8:10 و دیگری بد بود،
8:12 الله از ایشان درگذشت.
8:15 (این را) بخاری روایت کرده است.
8:18 و در روایتی از او (بخاری) آمده است:
8:20 امشب دو مرد نزد من آمدند
8:23 و مرا به سرزمینی مقدس بردند.
8:26 سپس (راوی) آن را یاد کرد
8:28 و گفت:
8:30 پس به سوی گودالی همچون تنور رفتیم،
8:34 بالایش تنگ و پایینش فراخ بود،
8:37 زیر آن آتشی شعله‌ور بود.
8:40 پس هنگامی که (آتش) بالا می‌آمد،
8:42 ایشان بالا می‌آمدند تا آنکه نزدیک بود بیرون آیند،
8:45 و هنگامی که (آتش) فرو می‌نشست،
8:47 به درون آن بازمی‌گشتند،
8:50 و در آن مردان و زنانی برهنه بودند.
8:53 و در آن (چیزهای دیگری بود)
8:55 تا آنکه به رودخانه‌ای از خون رسیدیم،
8:58 و (راوی) شک نکرد
9:00 که در آن مردی بر میان رودخانه ایستاده بود،
9:04 و بر کنار رودخانه مردی بود
9:06 و پیش روی او سنگ‌هایی بود.
9:09 پس مردی که در رودخانه بود به سوی (کناره) آمد،
9:12 و چون می‌خواست بیرون آید،
9:14 آن مرد کنار با سنگی در دهانش می‌زد،
9:17 و او را به جایی که بود بازمی‌گرداند،
9:19 پس هر بار که می‌آمد تا بیرون آید،
9:22 آن مرد با سنگی در دهانش می‌زد
9:26 و او به همان حالت پیشین بازمی‌گشت.
9:28 و در آن (جای دیگری بود)،
9:30 پس مرا بر درخت بالا بردند
9:32 و مرا به خانه‌ای داخل کردند
9:34 که هرگز زیباتر از آن ندیده بودم،
9:37 در آن مردان پیر و جوان بودند،
9:40 و در آن (چیزهای دیگری بود)،
9:42 و آنکه دیدی گوشه دهانش را می‌دریدند،
9:45 او دروغگویی است که دروغ می‌گفت،
9:48 و (دروغ) از او نقل می‌شد تا به همه جا می‌رسید،
9:52 و با او تا روز قیامت همان می‌شود که دیدی،
9:56 و در آن (کسی بود)
9:59 که دیدی سرش را می‌شکافتند،
10:02 او مردی است که الله قرآن را به او آموخت،
10:05 و او شب‌ها از آن می‌خوابید،
10:08 و روزها به آن عمل نمی‌کرد،
10:11 و با او تا روز قیامت همان می‌شود،
10:14 و خانه نخستین که وارد شدی (این است).
10:17 دار عامة المؤمنین
10:20 اما این سرا، خانهٔ عموم مؤمنان است.
10:22 و اما این خانه، خانهٔ شهیدان است.
10:24 و من جبرئیلم.
10:26 و این میکائیل است.
10:28 سرت را بالا کن.
10:30 سرم را بالا بردم.
10:32 ناگهان بالای سرم چیزی چون ابر بود.
10:35 گفت:
10:36 آن منزل توست.
10:38 گفتم:
10:39 بگذار به منزلم داخل شوم.
10:42 گفت:
10:43 همانا برای تو عمری باقی است که آن را تمام نکرده‌ای.
10:47 پس اگر آن را تمام کنی،
10:49 به منزلت خواهی آمد.
10:51 روایت بخاری.
10:53 مقصود از «یثلغ رأسه» این است که سرش را می‌شکافد و درهم می‌کوبد.
10:57 یعنی آن را خرد و شکافته می‌کند.
11:00 مقصود از «یتدهد» این است که می‌غلتد.
11:03 یعنی می‌غلتد و می‌افتد.
11:05 مقصود از «فیشرشر» این است که می‌برد.
11:07 یعنی قطع می‌کند.
11:09 مقصود از «ضوضأ» این است که فریاد می‌زند.
11:11 یعنی به صدای بلند فریاد می‌کشد.
11:13 مقصود از «فیفغر» این است که دهان می‌گشاید.
11:15 یعنی باز می‌کند.
11:17 مقصود از «المرأة» این است که منظره.
11:20 یعنی آنچه دیده می‌شود.
11:22 مقصود از «یحشها» این است که آن را شعله‌ور می‌کند.
11:24 یعنی آن را برمی‌افروزد.
11:26 مقصود از «روضة معتمة» این است که باغی سرسبز و پرگیاه.
11:28 یعنی باغی که گیاهانش فراوان است.
11:30 بلندای آن.
11:32 مقصود از «دوحة» این است که.
11:34 درخت بزرگ است.
11:36 مقصود از «المحض» این است که.
11:38 شیر است.
11:40 مقصود از «فسما بصری» این است که نگاهم بالا رفت.
11:42 یعنی بلند شد.
11:44 و صعدا.
11:46 یعنی بلند و مرتفع.
11:49 و «الربابة».
11:51 آن ابر است.
11:54 از فواید این حدیث:
11:56 تعبیر خواب در هنگام صبح است،
11:58 که از سایر اوقات برتر است.
12:00 به سبب حفظ صاحب خواب آن را.
12:02 به سبب نزدیکی زمان آن به بیداری.
12:04 استحباب پرسیدن
12:06 از کسی که خوابی دیده و شنیدن آن.
12:08 اثبات عذاب
12:11 قبر است،
12:13 و اینکه برخی از گناهکاران
12:15 در برزخ عذاب می‌شوند.
12:17 جواز تلخیص علم،
12:19 و آن این است که مسائل را به‌طور کلی جمع کنند،
12:21 سپس آن‌ها را به ترتیب تفسیر کنند،
12:23 تا در ذهن
12:25 تصور آن‌ها یکجا فراهم شود.
12:28 هشدار از خواب‌رفتن
12:30 و نماز واجب.
12:32 هشدار از رها کردن قرآن
12:34 برای کسی که آن را حفظ کرده است.
12:37 در آن هشدار از زنا
12:39 و ربا و تعمد دروغ است،
12:41 زیرا این‌ها از گناهان کبیره‌اند،
12:43 یعنی گناهان هلاک‌کننده.
12:45 بیان ترغیب به طلب علم،
12:47 و پیروی از کسی که آن را می‌جوید
12:49 از او.
12:51 بیان فضیلت شهیدان،
12:53 و اینکه منازل ایشان
12:55 برترین منازل است.
12:58 کسی که نیکی‌ها و بدی‌هایش برابر شود،
13:00 خداوند از ایشان درمی‌گذرد
13:02 به رحمت خود.
13:04 باب آنچه جایز است
13:09 از دروغ.
13:12 بدان که دروغ
13:14 هرچند اصلش حرام است،
13:16 در برخی احوال جایز می‌شود،
13:18 به شرطی که آن را روشن کرده‌ام
13:20 در کتاب الاذکار،
13:22 و خلاصه آن این است:
13:24 که سخن وسیله‌ای است
13:26 برای رسیدن به مقاصد.
13:28 پس هر مقصود پسندیده‌ای
13:30 که بتوان آن را بدون دروغ به دست آورد،
13:32 دروغ در آن حرام است.
13:34 و اگر به دست آوردن آن
13:36 جز با دروغ ممکن نباشد،
13:38 دروغ جایز می‌شود.
13:40 سپس اگر دست یافتن به آن مقصود
13:42 مباح باشد،
13:44 دروغ هم مباح است.
13:46 و اگر واجب باشد،
13:48 دروغ هم واجب است.
13:50 پس هرگاه مسلمانی از ستمگری
13:52 که قصد کشتن او یا گرفتن مالش را دارد، پنهان شود،
13:54 و مال خود را پنهان کند
13:56 و کسی از او بپرسد
13:58 دروغ گفتن به سبب پنهان کردن آن واجب می‌شود
14:00 و همچنین اگر امانتی نزد او باشد
14:02 و ستمگری بخواهد آن را بگیرد
14:04 دروغ گفتن واجب می‌شود
14:06 به سبب پنهان کردن آن
14:08 و احتیاط در همهٔ این موارد
14:10 این است که توریه کند
14:12 و معنای توریه
14:14 این است که با عبارت خود مقصودی را اراده کند
14:16 که درست است و همان نیست
14:18 و نسبت به خود او دروغ نیست
14:20 هرچند در ظاهر لفظ دروغ باشد
14:22 و نسبت
14:24 به آنچه شنونده از آن می‌فهمد
14:26 و اگر ترک کند
14:28 و عبارت دروغ را رها کند
14:30 پس حرام نیست
14:32 در این حال
14:34 و علما استدلال کرده‌اند
14:36 به جواز دروغ گفتن در این حال
14:38 به حدیثی
14:41 از ام کلثوم
14:43 رضی‌الله‌عنها
14:45 که شنید رسول الله
14:47 (ﷺ) می‌فرمود
14:49 دروغگو نیست
14:51 آن کس که میان مردم صلح برقرار می‌کند
14:53 پس سخن خیر را منتقل می‌کند
14:55 یا سخن خیر می‌گوید
14:57 و این مورد اتفاق است
14:59 مسلم در روایتی افزوده است
15:01 ام کلثوم گفت
15:03 و از او نشنیدم
15:05 که در چیزی اجازه دهد
15:07 از آنچه مردم می‌گویند، جز در سه مورد
15:09 یعنی جنگ
15:12 و اصلاح میان مردم
15:14 و سخن مرد
15:16 با همسرش و سخن
15:18 زن با شوهرش
15:20 دروغگو نیست
15:22 یعنی دروغ مذموم شرعی نیست
15:24 پس منتقل کند
15:27 یعنی برساند
15:29 از فواید حدیث
15:32 آن که میان مردم اصلاح کند
15:34 دروغگوی مذموم نامیده نمی‌شود
15:36 دروغ مذموم
15:38 آن است که به سبب آن
15:40 زیان حاصل شود
15:43 جواز دروغ گفتن در آن امور
15:45 سه‌گانهٔ یادشده در حدیث
15:47 زیرا مصلحت حاصل‌شده
15:49 راجح‌تر است
15:51 ریاض الصالحین