از مجموعهٔ ریاض الصالحین (باغهای صالحان) (مجموعه کامل شد)
· درس 84 از 190
ریاض الصالحین | قسمت (94) | باب عزت و آرامش و دریچه بزرگداشت میهمان
صوت ترجمهشده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش میشود. متن زیر بهطور کامل ترجمه شده است.
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
ریاض الصالحین از کلام سرور فرستادگان صلیاللهعلیهوسلم
0:09
باب وقار و آرامش
0:17
الله تعالی فرمود
0:19
و بندگان خدای رحمان کسانیاند که با فروتنی بر زمین راه میروند
0:24
و هنگامی که نادانان با آنان سخن گویند، میگویند: «سلام».
0:29
از عایشه رضیاللهعنها روایت است که گفت:
0:35
ندیدم رسول الله صلیاللهعلیهوسلم
0:38
هرگز چنانکه کامل بخندد و تا جایی که کام او دیده شود، بخندد
0:44
جز این نیست که لبخند میزد
0:47
متفق علیه
0:49
«لهوات» جمع «لهات» است
0:52
و آن گوشتی است که در انتهای سقف دهان است
0:56
«مستجمعاً» یعنی در خنده مبالغهکننده
1:01
چیزی از او باقی نمیگذاشت
1:06
رسول الله صلیاللهعلیهوسلم چنین بود
1:09
خندهاش لبخند بود
1:11
هنگامی که از چیزی خشنود یا شگفتزده میشد
1:14
بسیار خندیدن و بلند کردن صدا با قهقهه
1:19
از صفات صالحان نیست
1:21
زیرا دل را میمیراند
1:24
باب ترغیب به آمدن به نماز و علم
1:29
و مانند آن دو از عبادات، با آرامش و وقار
1:34
الله تعالی فرمود
1:37
و هر که شعائر الله را بزرگ دارد، پس آن از تقوای دلهاست.
1:44
از ابوهریره رضیاللهعنه روایت است که گفت:
1:50
شنیدم رسول الله صلیاللهعلیهوسلم میفرمود:
1:54
چون نماز برپا شود
1:57
به سوی آن با شتاب نیایید
2:00
و با راه رفتن به سوی آن آیید
2:03
و بر شما باد آرامش
2:05
پس آنچه را درک کردید، نماز بگزارید
2:08
و آنچه از دست شما رفت، کامل کنید
2:11
متفق علیه
2:13
مسلم در روایتی افزوده است: «الله»
2:16
زیرا یکی از شما چون قصد نماز کند
2:20
پس او در نماز است
2:22
از فواید حدیث
2:25
نهی از شتاب هنگام برپایی نماز
2:28
برای درک تکبیرة الاحرام
2:31
زیرا این کار ممکن است خشوع را از نماز ببرد
2:34
یا تدبر هنگام شنیدن قرآن را
2:38
بر بنده شایسته است که با وقار و آرامش به نماز آید
2:42
با وقار و آرامش
2:44
زیرا او در حکم نمازگزار است
2:46
پس شایسته است که بر آنچه نمازگزار باید بر آن تکیه کند، تکیه کند
2:48
آنچه نمازگزار باید بر آن تکیه کند
2:51
و از آنچه نمازگزار باید از آن دوری کند، دوری کند
2:54
مأموم با امام وارد میشود
2:57
بر همان حالی که امام در آن است
3:00
پس آنچه را درک کند، نماز است
3:02
و آنچه از دست بدهد، کامل کند
3:04
نشتاب رفتن
3:07
مستلزم گامهای بسیار است
3:09
و این در آمدن به نماز مقصود است
3:12
کسی که بخشی از نماز را درک کند
3:15
فضیلت جماعت را به دست آورده است
3:17
به دلیل فرموده رسول الله صلیاللهعلیهوسلم
3:20
پس آنچه را درک کردید، نماز بگزارید
3:23
در آن میان کم و زیاد فرق نگذاشته است
3:26
و از ابن عباس رضیاللهعنهما روایت است
3:32
که او با پیامبر صلیاللهعلیهوسلم
3:35
در روز عرفه حرکت کرد
3:37
پس پیامبر صلیاللهعلیهوسلم از پشت سر خود
3:40
صدای سخت بازدارنده و زدن و صدایی برای شتر شنید
3:45
پس با تازیانهاش به آنان اشاره کرد و فرمود:
3:48
ای مردم، بر شما باد آرامش
3:52
زیرا نیکی به شتاب تاختن نیست
3:56
بخاری روایت کرده و مسلم بخشی از آن را روایت کرده است
4:00
«بِر» یعنی طاعت
4:03
و «إیضاع» یعنی شتاب
4:08
از فواید حدیث
4:11
شتاب زیادهروی در رفتن
4:13
از اموری نیست که به وسیله آن به الله تقرب جسته شود
4:16
زیرا به ازدحام و تنهزدن میانجامد
4:19
و آزار مسلمانان
4:22
ولی رسول الله صلیاللهعلیهوسلم
4:25
هرگاه فضایی مییافت، شتاب میکرد
4:28
دلسوزی پیامبر صلیاللهعلیهوسلم نسبت به امتش
4:32
پس آنان را از شتاب نهی کرد
4:35
تا با وجود دوری مسافت، خود را به زحمت نیندازند
4:42
باب اکرام مهمان
4:44
الله تعالی فرمود
4:48
آیا داستان مهمانان گرامی ابراهیم به تو رسیده است؟
4:53
آنگاه که بر او درآمدند و گفتند: «سلام».
4:56
گفت: «سلام، شما قومی ناشناساید.»
5:01
پس به سوی خانوادهٔ خود رفت و گوسالهای فربه آورد.
5:06
آن را نزد ایشان نزدیک کرد و گفت: «آیا نمیخورید؟»
5:10
و فرمود
5:12
و قومش شتابان به سوی او آمدند.
5:15
و پیش از این، آنان کارهای زشت میکردند.
5:19
گفت: «ای قوم من، اینان دخترانماند؛ برای شما پاکتراند.»
5:25
پس از الله بپرهیزید و مرا در مورد مهمانم رسوا نکنید
5:29
آیا از میان شما مردی رشید نیست؟
5:34
از ابوهریره رضیاللهعنه
5:37
که پیامبر صلیاللهعلیهوسلم فرمود
5:41
هر که به الله و روز آخرت ایمان دارد...
5:45
باید مهمانش را گرامی دارد
5:47
و هر که به الله و روز آخرت ایمان دارد
5:51
باید صله رحم کند
5:53
و هر که به الله و روز آخرت ایمان دارد
5:57
باید سخن نیک بگوید یا خاموش بماند
6:00
و از ابو شریح
6:03
خویلد بن عمر خزاعی رضیاللهعنه روایت کرده که گفت:
6:08
از رسول الله (ﷺ) شنیدم که میفرمود:
6:12
هر که به الله و روز آخرت ایمان دارد...
6:16
باید مهمانش را گرامی بدارد و جایزهاش را بدهد.
6:19
گفتند: ای رسول الله، جایزهاش چیست؟
6:24
فرمود: شبانهروز اول (پذیرایی ویژه).
6:27
و میهمانی سه روز است،
6:30
و آنچه بعد از آن باشد
6:33
صدقهای است بر او.
6:35
(این حدیث) متفقعلیه است.
6:37
و در روایتی از مسلم آمده است:
6:39
برای مسلمان روا نیست که نزد برادرش آنقدر بماند که او را به گناه بیندازد.
6:45
گفتند: ای رسول الله،
6:47
چگونه او را به گناه میاندازد؟
6:49
فرمود:
6:50
(میهمان) نزدش میماند در حالی که چیزی ندارد که او را با آن پذیرایی کند.
6:54
«یؤثمه» یعنی:
6:58
او را به گناه میاندازد.
7:00
«یقریه به» یعنی:
7:02
او را با آن گرامی میدارد و پذیرایی میکند.
7:05
از فواید حدیث:
7:09
گرامی داشتن میهمان واجب است.
7:11
بر این امور دلالت میکند:
7:14
از جمله امر به آن،
7:16
و قرار دادن آن بهعنوان نشانهای بر ایمان به الله و روز آخرت.
7:23
و آنچه بیش از سه روز باشد صدقه است،
7:26
پس دلالت دارد که آنچه پیش از آن است واجب است.
7:29
و نهی میهمان از اینکه میزبان را به گناه بیندازد،
7:33
هنگامی که (میهمان) نزد او بماند و او چیزی برایش فراهم نکرده باشد.
7:37
مدت میهمانی سه روز است،
7:40
و آنچه بیش از آن باشد صدقه و تفضل و احسان است.
7:45
برای میهمان مستحب است که سبکبار باشد،
7:49
و بر میزبان سنگینی نکند.
7:52
باب استحباب مژده دادن و تبریک گفتن به خیر.
7:59
الله تعالی فرموده است:
8:02
«پس بندهگانم را مژده ده،
8:04
کسانی که سخن را میشنوند و از بهترین آن پیروی میکنند.
8:09
و (الله) تعالی فرموده است:
8:11
پروردگارشان ایشان را به رحمتی از جانب خود و خشنودی و بهشتهایی که در آن نعمتی پایدار دارند، مژده میدهد.
8:20
و (الله) تعالی فرموده است:
8:22
و به بهشتی که به شما وعده داده میشد، مژده باد!
8:27
و (الله) تعالی فرموده است:
8:29
«پس او را به پسری بردبار مژده دادیم.»
8:32
و (الله) تعالی فرموده است:
8:34
«و به راستی فرستادگان ما برای ابراهیم مژده آوردند.»
8:39
و (الله) تعالی فرموده است:
8:41
«و همسرش ایستاده بود و خندید.»
8:45
پس او را به اسحاق مژده دادیم و پس از اسحاق، یعقوب را.
8:51
و (الله) تعالی فرموده است:
8:53
پس فرشتگان در حالی که او ایستاده و در محراب نماز میگزارد، او را ندا دادند که: «الله تو را به یحیی مژده میدهد.»
9:02
و (الله) تعالی فرموده است:
9:05
آنگاه که فرشتگان گفتند: «ای مریم، الله تو را به کلمهای از جانب خود مژده میدهد که نامش مسیح است.»
9:13
«الآیه»
9:15
و آیات در این باب بسیار و معروفاند.
9:20
و اما احادیث بسیار زیادند،
9:23
و در صحیحها مشهورند.
9:26
از جمله:
9:29
از ابو ابراهیم، و گفته میشود ابو محمد،
9:33
و گفته میشود ابو معاویه،
9:35
عبدالله بن ابی اوفی رضیاللهعنه،
9:38
که رسول الله (ﷺ)
9:42
خدیجه رضیاللهعنها را به خانهای در بهشت از نی مژده داد،
9:47
که در آن نه سر و صدایی است و نه رنجی.
9:50
(این حدیث) متفقعلیه است.
9:52
«قصب» در اینجا:
9:54
مروارید توخالی است.
9:56
و «صخب»:
9:58
فریاد و هیاهو است،
10:00
و «نصب»:
10:02
رنج و خستگی است.
10:03
از فواید حدیث:
10:06
بیان فضیلت خدیجه بنت خویلد رضیاللهعنها،
10:11
که او از پیشگامان در اسلام است،
10:14
و در سختیهای رسول الله (ﷺ) با هر چیز نفیسی او را یاری کرد،
10:20
دلیلی بر بزرگی جایگاه خدیجه رضیاللهعنها
10:26
در دل رسول الله (ﷺ) است.
10:30
کسانی که به بهشت مژده داده شدهاند بیش از ده نفرند،
10:34
و هنگامی که ذکر «عشره مبشره» میشود،
10:36
مقصود کسانیاند که نامشان در یک حدیث آمده است.
10:40
در آن دلالتی است بر نیکی پیمان و حفظ دوستی،
10:45
و رعایت حرمت یار و همنشین، در زندگی و پس از مرگ.
10:50
الله عزوجل از بندگانش هر که را بخواهد، پس از مرگش به آنچه در آخرت برای اوست، مژده میدهد.
10:57
و از ابو موسی اشعری رضیاللهعنه روایت است
11:02
که در خانهاش وضو گرفت،
11:04
سپس بیرون آمد و گفت:
11:06
«حتماً ملازم رسول الله (ﷺ) خواهم شد،
11:10
و امروز را حتماً با او خواهم بود.»
11:14
پس به مسجد آمد
11:16
و از پیامبر (ﷺ) جویا شد،
11:19
گفتند: به این سو رفته است.
11:23
(ابو موسی) گفت:
11:24
پس به دنبال ردّ پای او بیرون رفتم و از او میپرسیدم،
11:27
تا آنکه وارد چاه آریس شد،
11:30
پس نزد در نشستم،
11:32
تا رسول الله (ﷺ) حاجتش را برآورد و وضو گرفت.
11:38
پس به سوی او برخاستم،
11:40
دیدم که او بر لبه چاه آریس نشسته است،
11:43
و میانهی آن (چاه) را گشوده است.
11:45
و ساقهایش را برهنه کرد و هر دو پایش را در چاه آویخت.
11:49
پس بر او سلام کردم و سپس بازگشتم.
11:52
پس نزد در نشستم.
11:54
گفتم:
11:56
«امروز قطعاً دربان رسول الله ﷺ خواهم بود.»
12:01
پس ابوبکر رضیاللهعنه آمد.
12:04
در را فشار داد.
12:06
گفتم: «این کیست؟»
12:08
گفت:
12:09
«ابوبکر.»
12:11
گفتم:
12:12
«آهسته باش.»
12:13
سپس رفتم و گفتم: «ای رسول الله!
12:16
این ابوبکر است که اجازهٔ ورود میخواهد.»
12:19
فرمود:
12:20
«به او اجازه ده و او را به بهشت بشارت ده.»
12:24
پس نزد ابوبکر آمدم و گفتم: «داخل شو،
12:27
...
12:29
و رسول الله تو را به بهشت بشارت میدهد.»
12:32
پس ابوبکر داخل شد و در سمت راست پیامبر ﷺ، همراه او بر آن سکو نشست،
12:39
و پاهای خود را در چاه آویخت،
12:41
همانگونه که رسول الله ﷺ کرده بود،
12:45
و ساقهای خود را برهنه کرد.
12:48
سپس بازگشتم و نشستم،
12:50
در حالی که برادرم را رها کرده بودم که وضو بگیرد و به من ملحق شود.
12:53
پس گفتم:
12:55
«اگر الله برای فلانی خیر بخواهد،
12:57
[یعنی] برای برادرش خیر بخواهد،
12:59
او را (به اینجا) خواهد آورد.»
13:01
ناگاه کسی در را تکان داد.
13:04
گفتم: «این کیست؟»
13:06
گفت:
13:07
«عمر بن الخطاب.»
13:09
گفتم:
13:10
«آهسته باش.»
13:12
سپس نزد رسول الله ﷺ آمدم،
13:16
بر او سلام کردم و گفتم:
13:19
«این عمر است که اجازهٔ ورود میخواهد.»
13:21
فرمود:
13:23
«به او اجازه ده و او را به بهشت بشارت ده.»
13:26
پس نزد عمر آمدم و گفتم:
13:28
«داخل شو،
13:30
و رسول الله ﷺ تو را به بهشت بشارت میدهد.»
13:35
پس عمر داخل شد و در سمت چپ رسول الله ﷺ بر آن سکو نشست،
13:41
و پاهای خود را در چاه آویخت.
13:44
سپس بازگشتم و نشستم و گفتم:
13:48
«اگر الله برای فلانی خیر بخواهد،
13:51
یعنی برای برادرش،
13:53
او را (به اینجا) باز خواهد آورد.»
13:55
ناگاه کسی آمد و در را تکان داد.
13:58
گفتم: «این کیست؟»
14:01
گفت:
14:02
«عثمان بن عفان.»
14:04
گفتم:
14:05
«آهسته باش.»
14:07
و نزد پیامبر ﷺ آمدم و او را آگاه کردم.
14:11
فرمود:
14:12
«به او اجازه ده،
14:14
و او را به بهشت بشارت ده، همراه با بلایی که به او میرسد.»
14:18
پس آمدم و گفتم:
14:20
«و رسول الله ﷺ تو را به بهشت بشارت میدهد، همراه با بلایی که به تو میرسد.»
14:27
پس داخل شد و دید که جای خالی برای او در سکو گذاشته شده است.
14:30
پس نشست، رو به روی آن دو، از طرف دیگر چاه.
14:34
سعید بن مسیّب گفت:
14:37
«من آن [نشستن] را به قبرهایشان تعبیر کردم.»
14:39
متفق علیه.
14:41
و در روایتی افزوده است:
14:43
«و رسول الله ﷺ مرا به نگهبانی در مأمور فرمود.»
14:49
و در آن [روایت] آمده که عثمان هنگامی که بشارت یافت،
14:52
الله تعالی را حمد گفت،
14:54
سپس فرمود:
14:56
«الله (یاریدهنده) است.»
14:58
گفتار [راوی]: «وجه»
15:00
یعنی «توجه».
15:02
چاه أریس،
15:04
باغی در مدینه نزدیک قبا [است].
15:07
و «قف» (سکو)
15:08
همان [سکوی] ساختهشده پیرامون چاه است.
15:12
و گفتار [پیامبر]: «علی رسلک»
15:14
یعنی «با مدارا».
15:17
از فواید حدیث:
15:19
رسول الله ﷺ دربان ثابت و معینی نداشت،
15:25
بلکه ابوموسی را بر در گماشت
15:28
به اندازهٔ آنکه حاجتش را برآورد و وضو بگیرد.
15:31
اما ابوموسی از خودش ادامه داد.
15:35
این حدیث دربردارندهٔ آداب اجازهخواستن است.
15:40
از جمله:
15:41
اجازهخواستن پیش از ورود بر مردم ضروری است.
15:45
اجازهخواستن باید با ادب نیکو باشد.
15:49
ذکر نام هنگام اجازهخواستن [لازم است].
15:53
کسی که اجازه میخواهد تا به او اجازه داده نشود، داخل نشود.
15:57
کسی که بر کاری گماشته شود،
15:59
شایسته نیست که در چیزی تصرف کند
16:02
جز با اجازهٔ کسی که او را گماشته است.
16:05
بیان فضایل ابوبکر و عمر و عثمان،
16:09
و اینکه ایشان از اهل بهشتاند.
16:12
این حدیث از دلایل نبوت است،
16:15
زیرا رسول الله ﷺ به عثمان خبر داد
16:19
از آنچه به او خواهد رسید،
16:20
و آنچه رسول الله ﷺ خبر داده بود، واقع شد.
16:25
قول سعید بن المسیب رحمهالله
16:29
«فأولتها قبورهم» (آن را به قبورشان تأویل کردند)
16:31
در آن، وقوع تأویل در بیداری وجود دارد
16:34
و این همان چیزی است که «فراست» نامیده میشود
16:37
و مقصود او، همنشینی آن دو صاحب با پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) در دفن است
16:43
و جدا بودن عثمان از ایشان در بقیع
16:47
ورود ابوبکر و عمر و عثمان بهترتیب، بر رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
16:55
سخنی دربارهٔ ترتیب آنان در خلافت
16:59
استحباب مژده دادن به خیر
17:02
چنانکه رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) انجام داد
17:06
آنجا که یاران سهگانهٔ خود را به بهشت مژده داد
17:10
ریاض الصالحین