از مجموعهٔ ریاض الصالحین (باغهای صالحان) (مجموعه کامل شد)
· درس 25 از 190
ریاض الصالحین | قسمت (35) | فصل: دستور اجرای تراست (2)
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
ریاض الصالحین
0:03
از کلام سرور فرستادگان
0:06
صلیاللهعلیهوسلم
0:09
باب امر به ادای امانت
0:14
و از حذیفه و ابوهریره رضیاللهعنهما روایت است که گفت:
0:21
رسول الله صلیاللهعلیهوسلم فرمود:
0:25
الله تبارک و تعالی مردم را گرد میآورد.
0:29
پس مؤمنان برمیخیزند
0:31
تا آنکه بهشت برای ایشان نزدیک آورده شود.
0:34
پس نزد آدم صلوات الله علیه میآیند
0:37
و میگویند:
0:39
ای پدر ما! برای ما درِ بهشت را بگشا.
0:43
او میگوید:
0:44
آیا شما را جز خطای پدرتان از بهشت بیرون آورد؟
0:49
من شایستهٔ این کار نیستم.
0:52
نزد پسرم ابراهیم، خلیل الله، بروید.
0:56
گفت:
0:57
پس نزد ابراهیم میآیند.
0:59
ابراهیم میگوید:
1:01
من شایستهٔ این کار نیستم.
1:04
من تنها خلیلی از ورای ورای بودم.
1:08
به سوی موسی بروید، همان که الله با او سخن گفت، سخن گفتنی.
1:13
پس نزد موسی میآیند.
1:15
او میگوید:
1:16
من شایستهٔ این کار نیستم.
1:19
به سوی عیسی بروید.
1:21
کلمة الله و روح او.
1:24
عیسی میگوید:
1:26
من شایستهٔ این کار نیستم.
1:28
پس نزد محمد صلیاللهعلیهوسلم میآیند.
1:32
پس برمیخیزد
1:34
و به او اجازه داده میشود.
1:37
و امانت و رحم فرستاده میشوند،
1:39
و بر دو کنارهٔ صراط به راست و چپ ایستاده میشوند.
1:44
پس نخستین شما چون برق میگذرد.
1:47
گفتم:
1:48
پدر و مادرم فدایت باد!
1:50
کدام چیز مانند برق است؟
1:53
فرمود:
1:55
آیا ندیدهاید که چگونه در یک چشم به هم زدن میگذرد و بازمیگردد؟
2:00
سپس مانند باد،
2:02
سپس مانند پرنده.
2:05
و مردان نیرومند، اعمالشان ایشان را میبرد.
2:09
و پیامبر شما بر صراط ایستاده و میگوید:
2:13
پروردگارا! سلامت دار، سلامت دار!
2:16
تا آنکه اعمال بندگان ناتوان میشود،
2:19
تا آنکه مردی میآید که جز با خزیدن نمیتواند رفت.
2:24
و در دو کناره صراط، قلابهایی آویخته است،
2:28
مأمور به گرفتن کسانی که بدان مأمور شدهاند.
2:31
پس زخمی رها شده و نجاتیافته است،
2:33
و در آتش فروافتاده است.
2:36
سوگند به آنکه جان ابوهریره در دست اوست،
2:39
ژرفای جهنم هفتاد پاییز است.
2:43
روایت مسلم.
2:45
گفتهٔ او «وراء وراء»
2:48
یعنی من به آن مرتبهٔ بلند نیستم،
2:52
و این عبارتی است که از روی فروتنی گفته میشود.
2:57
الله مردم را گرد میآورد،
3:00
یعنی پس از برانگیخته شدن،
3:02
در سرزمین محشر.
3:05
بهشت برای ایشان نزدیک آورده میشود،
3:07
یعنی بهشت برای ایشان نزدیک میگردد.
3:10
استفتاح
3:12
یعنی برای ما درخواست گشودن آن را بکن.
3:14
خلیل از «خُلّه» گرفته شده،
3:17
و آن بالاترین درجات محبت است.
3:20
رحم:
3:21
یعنی خویشاوندی که پیوند با آن به شرع خواسته شده است.
3:25
جنبتی:
3:27
یعنی بر دو کنار.
3:29
صراط:
3:31
پلی کشیده شده بر پشت جهنم است.
3:35
اهل محشر از روی آن میگذرند.
3:38
پدرم و مادرم فدای تو باد!
3:40
یعنی آن دو را فدای تو میکنم.
3:43
طرفة عین:
3:45
یعنی مدت فرود آمدن پلک بر پلک.
3:48
اشد الرجال:
3:50
یعنی نیرومندترین مردان در دویدن سریع.
3:55
تا آنکه اعمال بندگان ناتوان شود:
3:58
یعنی اعمال صالح ایشان از سرعت گذشتن از صراط ناتوان گردد.
4:03
کلالیب
4:05
جمع «کلوب»
4:07
و آن آهنی است با سری خمیده،
4:10
که گوشت بر آن آویخته میشود.
4:12
مخدوش:
4:14
یعنی زخمی و پارهپاره.
4:16
مکردس:
4:18
یعنی با خشونت به سوی جهنم رانده شده،
4:21
و بعضی از آنان بر بعض دیگر در آن افکنده شدهاند.
4:24
خریف:
4:26
یعنی سال.
4:30
از فواید حدیث:
4:32
خبر دادن از سرانجام مردم است،
4:34
و اینکه الله ایشان را در روزی که هیچ شکی در آن نیست به سوی خود گرد میآورد،
4:39
تا اعمالشان را حساب کند.
4:43
بهشت گشوده نمیشود مگر با درخواست گشایش از سوی شفیع، صلیاللهعلیهوسلم.
4:50
اصل بشر از آدم علیهالسلام است،
4:54
و این دانشی یقینی است که شک به آن راه ندارد.
4:58
فروتنی پیامبران.
5:01
پس هر یک از آنان کار را به دیگری حواله میدهد
5:05
و یادآور میشود امری از امور خود در دنیا را
5:09
رسول الله (ﷺ)
5:12
او همان شفاعتکنندهٔ پذیرفتهشده در روز قیامت است
5:16
و این دلیلی است بر فضل و برتری او
5:19
و پیشیگرفتن او بر دیگر پیامبران
5:23
و بلندی جایگاه او نزد پروردگارش سبحانه و تعالی
5:28
بزرگداشت شأن امانت و خویشاوندی
5:31
آنجا که این دو در دو سوی صراط ایستادهاند
5:36
حال مردم بر صراط
5:38
و اینکه آنان با اعمال خود از عذاب رهایی مییابند
5:42
و به رحمت الله داخل بهشت میشوند
5:45
سختی هول جهنم و ژرفای ته آن
5:49
و اینکه آن سرای کافران و منافقان است
5:56
از ابوخبیب عبدالله بن زبیر رضیاللهعنهما روایت است که گفت:
6:02
هنگامی که زبیر در روز جمل ایستاد
6:05
مرا فرا خواند و من به پهلوی او رفتم
6:08
پس فرمود: ای پسرکم
6:11
امروز جز ستمگر یا ستمدیده کشته نمیشود
6:15
و من خود را جز ستمدیدهای که امروز کشته خواهد شد نمیبینم
6:20
و بزرگترین اندوه من وام من است
6:23
آیا میپنداری که وام ما اگر از مال ما چیزی باقی گذارد؟
6:28
سپس فرمود: ای پسرم
6:31
مال ما را بفروش و وام مرا ادا کن
6:34
و یک سوم (مال) را وصیت کرد و یک سوم آن را برای فرزندانش
6:38
یعنی برای فرزندان عبدالله بن زبیر، یک سوم از یک سوم
6:42
گفت: اگر پس از ادای وام، از مال ما چیزی بماند
6:48
پس یک سوم آن از آنِ فرزندانِ توست
6:50
هشام گفت:
6:52
و فرزندان عبدالله برخی با فرزندان زبیر همسن بودند،
6:56
خبیب و عَبّاد
6:58
و او در آن روز نُه پسر و نُه دختر داشت
7:03
عبدالله گفت:
7:05
پس او مرا به ادای وامش سفارش میکرد و میگفت:
7:08
ای پسرم
7:10
اگر از ادای چیزی از آن ناتوان ماندی
7:12
از مولای من یاری بخواه
7:15
گفت:
7:16
به خدا سوگند نفهمیدم مقصودش چیست
7:19
تا آنکه گفتم:
7:21
ای پدر، مولای تو کیست؟
7:23
گفت:
7:24
الله
7:26
گفت:
7:27
به خدا سوگند هر گاه در گرفتاری از وامش فرو میماندم
7:31
جز این نمیگفتم:
7:32
ای مولای زبیر
7:34
وامش را از جانب او ادا کن
7:36
و او ادا میکرد
7:38
گفت:
7:40
پس زبیر کشته شد
7:42
و نه دینار و نه درهمی بر جای نگذاشت
7:45
جز زمینهایی
7:47
از جمله غابه
7:49
و یازده خانه در مدینه
7:52
و دو خانه در بصره
7:54
و یک خانه در کوفه
7:56
و یک خانه در مصر
7:58
گفت:
7:59
و وام او که بر عهده داشت از آن رو بود که
8:03
مردی مالی نزد او میآورد
8:06
و آن را به امانت نزد او مینهاد
8:08
و زبیر میگفت:
8:10
نه
8:11
بلکه این قرض است
8:13
زیرا بیم دارم که (مال) از میان برود
8:16
و هرگز امارت و نه خراجگیری و نه چیز دیگری را بر عهده نگرفت
8:18
مگر آنکه در جهادی همراه رسول الله (ﷺ) باشد
8:21
یا همراه ابوبکر و عمر و عثمان رضیاللهعنهم
8:27
یا با ابوبکر و عمر و عثمان رضیاللهعنهم
8:32
پس میزان وامی را که بر عهده داشت حساب کردم
8:34
و آن را دو میلیون و دویست هزار یافتم
8:37
پس حکیم بن حزام با عبدالله بن زبیر دیدار کرد و گفت:
8:42
پس حکیم ابن حزام با عبدالله ابن زبیر روبهرو شد و گفت:
8:47
برادرم چقدر وام دارد؟
8:48
من (مبلغ را) پنهان کردم و گفتم:
8:51
صد هزار
8:53
حکیم گفت:
8:55
به خدا سوگند نمیبینم اموال شما این را پوشش دهد
8:57
عبدالله گفت:
9:01
به من خبر ده اگر (وام) دو میلیون و دویست هزار باشد
9:03
به من بگو، اگر دو هزار هزار و دویست هزار (دینار) باشد...
9:08
نمیبینم که شما توانِ این را داشته باشید
9:09
اگر از ادای چیزی از آن ناتوان شدید، از من یاری بجویید
9:12
پس اگر از انجام چیزی از آن ناتوان ماندید، از من یاری بجویید.
9:17
و زبیر غابه را به یک صد و هفتاد هزار خریده بود
9:18
پس عبدالله آن را به یک میلیون و ششصد هزار فروخت
9:23
سپس برخاست و گفت:
9:28
هر کس بر زبیر طلبی دارد
9:30
باید در غابه نزد ما بیاید
9:33
آنگاه عبدالله بن جعفر نزد او آمد
9:35
و چهار صد هزار (طلب) بر زبیر داشت
9:38
به عبدالله گفت:
9:42
اگر بخواهید آن را برای شما وامیگذارم
9:44
عبدالله گفت:
9:47
نه
9:49
گفت:
9:50
پس اگر بخواهید آن را در آنچه (در قبال) تأخیر میافتید قرار دهید، اگر تأخیر کنید
9:51
پس اگر بخواهید، آن را در آنچه (از کار) به تأخیر میاندازید قرار دهید، اگر تأخیر کنید.
9:56
پس عبدالله گفت:
9:58
نه
10:00
گفت
10:01
آنها برایم یک تکه را بریدند
10:03
عبدالله گفت
10:05
برای تو از آن اینجا، تا اینجا
10:08
عبدالله از آن (زمین) فروخت.
10:11
پس [الله] از جانب او قرضش را ادا کرد و آن را تماموکمال پرداخت.
10:14
و از آن چهار سهم و نیم باقی ماند
10:18
به نزد معاویه رفت و عمر بن عثمان نزد او بود
10:22
و المنذر بن الزبیر
10:24
وبن زمعة
10:26
معاویه به او گفت
10:28
کم قومت الغابة
10:30
گفت
10:31
هر سهم صد هزار
10:34
گفت
10:35
چهقدر از آن باقی مانده است
10:37
گفت
10:38
چهار سهم و نیم
10:41
منذر بن زبیر گفت
10:43
از آن (سهم) یک سهم بهاندازهٔ صد هزار (درهم/دینار) برداشتم
10:47
و عمر بن عثمان گفت
10:49
از آن سهمی به مبلغ صد هزار (درهم) برداشتهام.
10:53
ابن زمعه گفت
10:55
سهمی به ارزش صد هزار (درهم) برداشتم.
10:58
معاویه گفت
11:00
چهقدر از آن باقی مانده است؟ گفت: یک سهم و نیم سهم. گفت: من آن را به صد و پنجاه هزار گرفتهام. گفت:
11:12
عبدالله بن جعفر سهم خود را از معاویه به صد هزار [درهم] فروخت، پس چون
11:20
ابن زبیر از ادای دین خود فارغ شد. ابن زبیر گفت: میراثمان را میان ما تقسیم کنید.
11:27
گفت: به الله سوگند، میان شما تقسیم نمیکنم تا آنکه چهار سال در موسم ندا دهم که هر کس برای او
11:37
زبیر بدهکار بود؛ هر که از او طلبی دارد، نزد ما بیاید تا آن را ادا کنیم. پس او هر سال اعلام میکرد
11:44
موسم را گذراندند، و چون چهار سال گذشت، (عمر) آن را میان ایشان تقسیم کرد و یکسوم را پرداخت، و سهم زبیر (بر عهدهاش بود).
11:53
چهار زن؛ پس به هر زنی یک میلیون و دویست هزار رسید، پس مجموع مالش
12:01
پنجاه هزار هزار و دویست هزار؛ این را بخاری روایت کرده است. روز جمل همان واقعهای است
12:12
جنگ معروفی که میان علی بن ابی طالب رضیاللهعنه و کسانی که
12:17
با او و عایشه رضیاللهعنها و کسانی که با ایشان بودند؛ و این نبرد «جمل» نامیده شد
12:24
زیرا عایشه رضیاللهعنها سوار بر شتری بزرگ بود که آن را در
12:31
صف و این در سال سیوششم هجرت بود؛ [جز ستمگری] کشته نمیشود
12:39
یا مظلوم است، زیرا آنان یا صحابیای هستند که تأویل کردهاند، پس مظلوم است، و یا غیر (صحابی)
12:47
صحابیای که برای دنیا جنگید، پس ستمکار است؛ و «ازی» یعنی برابر دانست؛ «کربة» یعنی اندوه.
12:57
(آن را) به نفس میگیرد؛ غابه سرزمینی بزرگ از عوالی مدینه است، پیشتر (از این) گذشت.
13:06
اگر بخواهید، آن را در آنچه به تأخیر میاندازید قرار دهید
13:16
کسی که درخواست کرد که قرض خود را بر زبیر به تأخیر اندازد، همراه با دیون دیگری که پرداخت آنها را به تأخیر میاندازند
13:23
موسم، یعنی موسم حج؛ از فواید حدیث، جایگاه زبیر بن عوام رضی
13:35
رضیاللهعنه نزد خود، و او حواری رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) است، و اعتماد (او)
13:42
بالله و رویآوردن به او و خشنودی به حکم او و یاریجستن از او در سختی کار
13:50
دین، زیرا مانند زبیر رضیاللهعنه، با همهٔ سابقههایی که پیش از این داشت،
13:56
و برای او از فضایل ثابت شده است که از دین ترسید، و این ترس حتی پس از مرگ نیز مشروع است.
14:04
وصیت هنگام جنگ، زیرا که ممکن است به مرگ منجر شود؛ جواز قرضگرفتن
14:11
و وجوب ادای دین از ترکهی میت توسط ورثه، پیش از اجرای وصیت و پیش از تقسیم (ارث)
14:18
ترکه، جایز است که مالکیت خانهها و زمین، هرچقدر هم زیاد باشد، (مجاز باشد) اگر آن از راه (حلال و) مشروع باشد.
14:26
محافظت بر امانات از نظر شرعی — قوت نفس عبدالله بن زبیر رضیاللهعنه
14:34
از الله عنهما و عفّت او به نپذیرفتن آنچه حکیم بن حزام رضیاللهعنه درخواست کرده بود،
14:41
از کمکرسانی... و آنچه عبدالله بن جعفر رضیاللهعنهما از او خواست
14:47
برکت از نشانههای (الله) است؛ هرگاه در چیزی قرار گیرد، اندک را بسیار میکند.
14:54
و هرگاه چیزی را از آن بیرون بکشی که وبال خطیری بوده است، باید از آنچه واقع شده خودداری کرد.
15:02
میان صحابه رضیاللهعنهم از فتنهها، همهشان عادلاند و چنین نبود
15:08
در میان آنان کسانی هستند که در این مسئله اجتهاد کردهاند و تأویل نمودهاند، و نیت نیکو (آنان را) از (گناه) بازمیدارد
15:16
با صاحبش، به آسانکردن کارهایش و ادای بدهیهایش، همانگونه که برای زبیر پیش آمد
15:23
زبیر بن عوام رضیاللهعنه؛ ریاض الصالحین