از مجموعهٔ ریاض الصالحین (باغهای صالحان) (مجموعه کامل شد)
· درس 159 از 190
ریاض الصالحین | قسمت (169) | فصل نهی از ارتباط دو نفر
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
ریاض الصالحین
0:03
از سخنان سرور فرستادگان
0:06
(صلیاللهعلیهوسلم)
0:09
باب نهی از نجوای دو نفر بدون سومی
0:15
بدون اجازهی او
0:17
مگر به سبب نیاز
0:18
و آن این است که آن دو آهسته سخن بگویند
0:20
بهگونهای که آن سومی نشنود
0:22
و در معنای آن
0:24
است آنچه که آن دو به زبانی سخن بگویند که او نفهمد
0:29
الله تعالی فرموده است
0:31
نجوا (سرّی صحبت کردن) تنها از شیطان است.
0:35
از ابن عمر رضیاللهعنهما
0:39
که رسول الله (ﷺ) فرمود
0:43
«هرگاه سه نفر باشند
0:45
پس نباید دو نفر بدون نفر سوم نجوا کنند»
0:49
متفقعلیه
0:51
و ابوداود آن را روایت کرده و افزوده است
0:55
ابوصالح گفت
0:57
به ابن عمر گفتم
0:59
«پس چهار نفر (چه حکمی دارد)؟»
1:00
گفت
1:01
«به تو زیانی نمیرساند»
1:03
و مالک در موطأ روایت کرده است
1:05
از عبدالله بن دینار که گفت
1:08
من و ابن عمر نزد خانهی خالد بن عقبه، که در بازار است، بودیم
1:14
پس مردی آمد که میخواست با او نجوا کند
1:17
و غیر از من کسی با ابن عمر نبود
1:20
پس ابن عمر مرد دیگری را فراخواند
1:23
تا آنکه ما چهار نفر شدیم
1:25
سپس به من و به مرد سومی که فراخوانده بود گفت
1:30
«کمی عقب بایستید»
1:32
زیرا من از رسول الله (ﷺ) شنیدم که میفرمود
1:37
«دو نفر بدون یک نفر نجوا نکنند»
1:41
«لا یتناجی» یعنی سرّی سخن نگویند
1:44
یعنی آهسته سخن نگویند
1:47
«استأخرا» یعنی
1:49
کمی عقب بروید
1:51
از فواید حدیث
1:55
بیان این که نجوا از نظر شرع جایز است
1:58
به شرط آن که در گناه و تجاوز و نافرمانی پیامبر نباشد
2:03
بیان حدّ شمار افرادی که در صورت حضورشان نجوای دو نفر جایز نیست
2:09
تا آن سوم اندوهگین نشود و بد گمان نگردد که دربارهی او سخن گفته میشود یا از او عیبجویی میشود
2:15
اگر شمار حاضران از سه نفر بیشتر باشد، نجوای دو نفر جایز است
2:22
جلوگیری از پیدایش کینه و دشمنی میان مسلمانان
2:27
برای هیچکس جایز نیست که در حال نجوای دو نفر بر آنان وارد شود
2:34
اسلام دینی است فراگیر برای همهی شئون زندگی
2:38
با رهنمودها، تنظیمات و آداب خود
2:42
پس هیچ کوچک و بزرگی را در زندگی بشر وانگذاشته است
2:46
مگر آن را شمرده و بیان کرده و روشن ساخته است
2:52
و از ابن مسعود رضیاللهعنه (روایت است)
2:55
رسول الله (ﷺ) فرمود
2:59
«هرگاه سه نفر باشید، پس نباید دو نفر بدون نفر دیگر نجوا کنند
3:04
تا آنکه با مردم آمیزش کنید، زیرا این کار او را اندوهگین میکند»
3:09
متفقعلیه «حتی تختلطوا»
3:15
یعنی تا آنکه آن سه نفر با مردم درآمیزند
3:19
از فواید حدیث، جواز نجوا در حال آمیختگی با مردم است
3:27
نهی از نجوا بر سبیل تحریم است
3:30
زیرا این کار نفر سوم را آزرده و اندوهگین میکند
3:33
و آزار دادن مؤمنان به نص قرآن کریم حرام است
3:38
الله تعالی فرموده است
3:40
و کسانی که مؤمنان و مؤمنات را بدون آنچه به دست آوردهاند آزار میدهند،
3:45
به راستی بار بهتان و گناهی آشکار را به دوش کشیدهاند.
3:49
باب نهی از شکنجه دادن بنده و چارپا و زن و فرزند
3:57
بدون سبب شرعی یا فراتر از اندازهی ادب
4:02
الله تعالی فرموده است
4:05
«و به پدر و مادر نیکی کنید و به خویشاوندان و یتیمان و مسکینان و همسایهی خویشاوند و همسایهی بیگانه
4:14
و همنشین در پهلو و در راهمانده و آنچه دستهای شما مالک آن است»
4:19
همانا الله کسی را که متکبّر و فخرفروش باشد دوست ندارد.
4:25
از ابن عمر رضیاللهعنهما
4:30
که رسول الله (ﷺ) فرمود
4:34
«زنی به سبب گربهای که آن را حبس کرده بود، عذاب دید تا آنکه مرد
4:39
پس به آتش (دوزخ) داخل شد
4:41
نه به آن غذا داد و نه آب، هنگامی که آن را حبس کرد
4:45
و نه آن را رها کرد تا از حشرات زمین بخورد»
4:50
متفقعلیه
4:52
«خشاش الأرض» یعنی جانوران و حشرات آن
4:57
از فواید حدیث
5:01
حرام بودن کشتن کسی که الله فرمان به کشتن او نداده است، از راه تشنه نگه داشتن، حتی اگر گربه باشد
5:08
عدم جواز حبس حیوان برای آنکه آن را هدف (تیر) قرار دهند
5:13
تشویق به نیکی با حیوان
5:16
عذاب به بندگان میرسد به سبب اموری که آنها کوچک میشمارند
5:23
جواز نگهداری حیواناتی که نگه داشته میشوند
5:26
به شرط آن که کفایت آنها فراهم شود و به آنها نیکی گردد
5:32
و از ابن عمر رضیاللهعنهما (روایت است)
5:35
که او بر جوانانی از قریش گذشت
5:38
که پرندهای را نشانه گرفته بودند و آن را هدف تیر قرار میدادند
5:41
و برای صاحب پرنده، هر تیری را که به خطا میرفت از تیرهای خود، قرار داده بودند
5:46
پس چون ابن عمر را دیدند پراکنده شدند
5:49
ابن عمر گفت: چه کسی این کار را کرده است؟
5:53
الله کسی را که این کار را کرده، لعنت کند
5:56
به یقین رسول الله (ﷺ)
5:59
کسی را که جانداری را هدف قرار دهد، لعنت کرده است
6:04
متفقعلیه
6:07
«الغرض» یعنی هدف و چیزی که به سوی آن تیر انداخته میشود
6:13
«نصبوا طیرا» یعنی پرنده را هدف تیرهای خود قرار داده بودند
6:18
«کل خاطئة من نبلهم»
6:21
یعنی هر تیری که به هدف نخورد
6:25
از فواید حدیث
6:27
رحمت الله بر بندگانش، حتی در حال کشتن (حیوان)
6:33
ضرورت مهربانی با حیوان
6:35
جواز نفرین کسی که جاندار را هدف قرار دهد
6:40
و این دلالت دارد بر جواز نفرین بر اصحاب معاصل معیّن
6:45
وجوب امر به معروف و نهی از منکر در وقت آن
6:50
و جایز نبودن تأخیر بیان از وقت نیاز
6:53
هرکس از منکری نهی کند
6:56
لازم است دلیل شرعی آن را از کتاب و سنت بیان کند
7:00
همانگونه که ابن عمر رضیاللهعنهما چنین کرد
7:04
حرمت تضییع مال
7:06
زیرا پرنده چون بمیرد
7:08
خوردن گوشت آن حرام است
7:10
حرمت لهو باطل
7:13
که برای امت فایدهای ندارد
7:17
و از انس رضیاللهعنه روایت است که گفت:
7:21
رسول الله (ﷺ) نهی فرمود
7:24
از آنکه چهارپایان بهصبر کشته شوند
7:27
متفقعلیه
7:29
و معنای آن این است که حبس شوند برای کشته شدن
7:32
از فواید حدیث
7:36
حرمت کشتن حیوان بهصبر
7:39
حرمت حبس حیوان برای غیر مصلحت
7:43
و از ابوعلی
7:46
سوید بن مقرن رضیاللهعنه روایت کرده که گفت:
7:50
همانا خودم را دیدم که هفتمین از هفت نفر از بنی مقرن بودم
7:54
ما خدمتکاری جز یک کنیز نداشتیم
7:58
کوچکترین ما به او سیلی زد
8:00
پس رسول الله (ﷺ) به ما دستور داد
8:04
که او را آزاد کنیم
8:06
روایت مسلم
8:08
و در روایتی آمده:
8:10
هفتمین از برادرانم
8:12
از فواید حدیث
8:16
جواز اطلاق خادم بر کنیز
8:19
شدت عذاب مملوک و تعدی بر او
8:24
آزاد کردن مملوک کفاره زدن اوست
8:28
کوچکترین قوم
8:30
همه قوم به کار او مؤاخذه میشوند
8:33
و از ابومسعود بدری رضیاللهعنه روایت است که گفت:
8:39
غلامی داشتم که با تازیانه او را میزدم
8:43
پس صدایی از پشت سرم شنیدم
8:46
«بدان ای ابامسعود!»
8:48
از شدت خشم صدا را نفهمیدم
8:51
تا اینکه او نزدیک من آمد
8:53
که ناگهان رسول الله (ﷺ) بود
8:57
و دیدم که میفرماید:
8:59
«بدان ای ابامسعود!»
9:01
که الله بر تو تواناتر است از تو بر این غلام
9:06
گفتم:
9:08
دیگر هرگز مملوکی را نخواهم زد
9:11
و در روایتی آمده:
9:13
از هیبت او تازیانه از دستم افتاد
9:16
و در روایتی:
9:18
گفتم:
9:19
ای رسول الله!
9:21
او برای رضای الله تعالی آزاد است
9:24
فرمود:
9:26
«اگر این کار را نمیکردی،
9:28
آتش تو را میسوزاند،
9:30
یا آتش به تو میرسید»
9:32
روایت مسلم با این روایات
9:36
«دنا» یعنی نزدیک شد
9:40
«لفحتک» یعنی تو را میسوزاند
9:43
از فواید حدیث
9:47
ترغیب به مهربانی با مملوک
9:50
ترغیب به عفو و فرو خوردن خشم
9:53
همانگونه که الله با بندگانش رفتار میکند
9:55
با آمرزش و عفو
9:59
وجوب انقیاد برای پند و هشدار
10:01
رسول الله (ﷺ)
10:04
آزاد کردن مملوک کفاره زدن اوست
10:08
هرگاه بر بندگان قدرت یافتی
10:11
قدرت الله بر تو را به یاد آور
10:14
روی گرداندن از نصیحت رسول، به آتش میکشاند
10:18
پذیرش صحابه نسبت به رسول الله (ﷺ)
10:23
و حرص آنان بر بهرهگیری از آنچه ایشان را پند میدهد
10:28
هیبت رسول الله (ﷺ)
10:31
در نفوس اصحابش
10:33
و از ابن عمر رضیاللهعنهما روایت است
10:37
که پیامبر (ﷺ) فرمود:
10:41
هرکس غلامی از خود را حدّی بزند که بر او واجب نبوده
10:45
یا به او سیلی بزند
10:47
کفارهاش آن است که او را آزاد کند
10:50
روایت مسلم
10:52
«حدّا» یعنی کیفر مقرّر در شرع
10:58
«لم یأته» یعنی آن را انجام نداده باشد
11:01
«لطمه» یعنی با دست بر صورتش بزند
11:06
از فواید حدیث
11:09
ترغیب به مهربانی با مملوکان
11:12
و خوشرفتاری با ایشان
11:14
و دفع آزار از ایشان
11:16
جواز اقامه حد بر مملوک
11:20
آزاد کردن مملوک کفاره زدن اوست
11:24
و از هشام بن حکیم بن حزام رضیاللهعنهما روایت است
11:30
که او در شام بر گروهی از انباط گذشت
11:34
که در آفتاب نگاه داشته شده بودند
11:36
و بر سرهایشان روغن زیتون ریخته شده بود
11:39
پس گفت: «این چیست؟»
11:42
گفته شد:
11:43
«در خراج عذاب داده میشوند»
11:45
و در روایتی:
11:47
در جزیه زندانی شدند
11:49
پس هشام گفت
11:51
گواهی میدهم که از رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) شنیدم که میفرمود
11:56
«همانا الله کسانی را که مردم را در دنیا عذاب میدهند، عذاب خواهد کرد»
12:02
پس بر امیر وارد شد و (آن را) بازگو کرد
12:05
پس دستور داد آنان را رها کنند و آزاد شدند
12:08
روایت مسلم
12:10
انباط
12:13
کشاورزان غیرعرب
12:15
پس رها شدند
12:18
یعنی از عذاب رها شدند
12:21
از فواید حدیث
12:23
حرمت عذاب دادن مردم بدون حق
12:27
استحباب پذیرش نصیحت از سوی امیر از جانب رعیت
12:32
حق رعیت، خیرخواهی برای حاکم و امیر است
12:37
حرص مسلمان بر بهرهمندی از راهنماییها و دستورات رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
12:45
و از ابن عباس رضیاللهعنهما روایت است که گفت
12:50
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) الاغی را دید که صورتش داغ شده بود
12:56
پس (آن را) ناپسند شمرد
12:58
و فرمود
12:59
«به الله سوگند که آن را جز از دورترین نقطه صورت داغ نمیکنم»
13:04
و دستور داد الاغش را
13:06
پس در دو جاعرتین داغ شد
13:09
پس او نخستین کسی است که دو جاعرتین را داغ کرد
13:12
روایت مسلم
13:14
جاعرتین
13:17
ناحیهی دو ران، پیرامون مقعد
13:20
موسوم الوجه
13:22
یعنی صورتش داغشده
13:24
برای نشانهگذاری و تمیز دادن آن از دیگران
13:28
از فواید حدیث
13:31
نهی از داغ کردن صورت حیوان
13:34
جواز داغ کردن حیوانات در غیر صورت
13:39
وجوب انکار منکر
13:43
و از ابن عباس رضیاللهعنهما
13:47
که پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
13:50
بر الاغی گذشت که صورتش داغ شده بود
13:54
پس فرمود
13:56
«الله کسی را که داغ کرده لعنت کند»
13:59
روایت مسلم
14:01
و در روایتی دیگر از مسلم نیز آمده است
14:04
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) نهی فرمود
14:07
از زدن بر صورت
14:09
و از داغ کردن بر صورت
14:14
از فواید حدیث
14:16
جواز لعن کسی که بر صورت داغ میکند
14:19
داغ کردن صورت از گناهان کبیره است
14:21
زیرا او مستحق لعنت است
14:24
حرمت زدن بر صورت حیوانات
14:27
امر به مدارا با حیوان
14:31
ریاض الصالحین