از مجموعهٔ ریاض الصالحین (باغهای صالحان) (مجموعه کامل شد)
· درس 9 از 190
ریاض الصالحین | قسمت (19) | باب مجاهد 1
صوت ترجمهشده برای این درس هنوز در دسترس نیست — ضبط اصلی عربی پخش میشود. متن زیر بهطور کامل ترجمه شده است.
0:000:00
متن کامل
ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00
ریاض الصالحین از کلام سرور فرستادگان، پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
0:09
باب مجاهده
0:14
الله تعالی فرموده است:
0:19
و کسانی که در راه ما جهاد کنند، قطعاً آنان را به راههای خود رهنمون میکنیم، و بیتردید الله با نیکوکاران است.
0:28
و (الله) تعالی فرموده است:
0:30
«و پروردگارت را پرستش کن تا آنکه یقین (مرگ) به سراغت آید»
0:34
و (الله) تعالی فرموده است:
0:36
و نام پروردگارت را یاد کن و با تمام وجود به سوی او روی آور.
0:40
یعنی خود را به او وقف کن
0:42
و (الله) سبحانه و تعالی فرموده است:
0:45
پس هر کس به اندازه ذرهای کار نیک کند، آن را خواهد دید.
0:50
و (الله) تعالی فرموده است:
0:52
و هر خیری را که برای خویش پیش فرستید، آن را نزد الله خواهید یافت.
0:58
آن بهتر و پاداشش بزرگتر است.
1:01
و (الله) تعالی فرموده است:
1:03
و هر خیری را که انفاق کنید، الله به آن داناست.
1:09
و آیات در این باب بسیار و معروفاند
1:13
از ابوهریره رضیاللهعنه روایت است که گفت:
1:18
رسول الله (ﷺ) فرمود:
1:22
«الله تعالی فرموده است:
1:25
هرکس با دوست من دشمنی کند، به جنگ با او اعلام کردهام
1:30
و بندهام با چیزی محبوبتر نزد من به من نزدیک نمیشود از آنچه بر او واجب کردهام،
1:36
و بندهام پیوسته با نوافل به من نزدیک میشود تا او را دوست بدارم.
1:42
پس چون او را دوست بدارم، گوش او میشوم که با آن میشنود،
1:47
و چشم او میشوم که با آن میبیند،
1:50
و دست او میشوم که با آن میگیرد،
1:53
و پای او میشوم که با آن راه میرود.
1:56
و اگر از من درخواست کند، به او عطا میکنم،
1:59
و اگر به من پناه جوید، او را پناه میدهم»
2:02
(این حدیث را) بخاری روایت کرده است
2:05
«آذنت» یعنی او را آگاه کردم که با او میجنگم
2:10
«عادی لی ولیا» یعنی او را دشمن یا هدف (تیر) خود قرار دهد
2:17
«ولی» کسی است که به الله آگاه است، بر طاعت او مداومت دارد و در عبادتش خالص است
2:25
«یتقرب» یعنی طلب نزدیکی میکند
2:29
«نوافل» طاعتهایی است که افزون بر واجبات انجام میشود
2:34
«یبطش بها» یعنی با آن میزند
2:39
از فواید حدیث:
2:43
خطر دشمنی با اولیای الله تعالی
2:46
چه با ناخوشایند داشتن ایشان و چه با آزار رساندن به آنان
2:50
ادای واجبات بر انجام نوافل مقدم است
2:54
از اسباب محبت الله نسبت به بنده:
2:57
نزدیک شدن بنده به الله با نوافل،
3:00
مانند قیام شب، سنتهای مؤکده و تلاوت قرآن
3:05
نزدیکی به الله تعالی با حفظ واجبات
3:11
و انجام نوافل
3:13
سبب اجابت دعای بنده و حفظ و رعایت او توسط الله است
3:19
هنگامی که بنده در عبادت، پروردگارش را راستگو بداند
3:22
تا آنجا که در جایگاه ولایت او قرار گیرد،
3:25
بر الله حق است که دعای او را اجابت کند
3:28
اگر آن برای او خیر باشد،
3:31
یا در دنیا یا در آخرت، چیزی بهتر از آن را جایگزین او کند
3:35
از انس رضیاللهعنه
3:39
از پیامبر (ﷺ)
3:42
در آنچه از پروردگارش عزوجل روایت میکند
3:45
«اگر بنده یک وجب به من نزدیک شود،
3:48
من یک ذراع به او نزدیک میشوم،
3:51
و اگر یک ذراع به من نزدیک شود،
3:54
من یک باع به او نزدیک میشوم،
3:57
و اگر به سوی من با راه رفتن بیاید،
3:59
من با دویدن به سوی او میآیم»
4:02
(این حدیث را) بخاری روایت کرده است
4:04
«اگر بنده یک وجب به من نزدیک شود»
4:09
یعنی هرکس اندکی از طاعات را انجام دهد
4:13
با برابر چندین برابر اکرام با او برخورد میشود
4:17
و هرچه در طاعت بیفزاید، من در ثواب او میافزایم
4:21
«ذراع»
4:23
یعنی از ساعد تا آرنج
4:26
«باع»
4:28
به اندازه گشودن دو دست و فاصله میان آن دو از بدن است
4:32
«هرولة»
4:35
نوعی دویدن است که در آن گامها شتابان برداشته میشود
4:38
از فواید حدیث:
4:42
دلالت بر کرم کریمترین کریمان
4:45
که در برابر عملی اندک، عطایی بسیار میدهد
4:49
اثبات صفت آمدن و آمدن (الله)
4:52
و ما بدان بدون کیفیتپردازی یا تحریف ایمان داریم
4:56
و بیآنکه تعطیل یا تمثیل کنیم
4:59
و این صفتی است ثابت به کتاب و سنت
5:03
از ابن عباس رضیاللهعنهما روایت است که گفت:
5:09
رسول الله (ﷺ) فرمود:
5:13
دو نعمت است که بسیاری از مردم در آنها زیاندیدهاند:
5:17
تندرستی و فراغت
5:20
(این حدیث را) بخاری روایت کرده است
5:22
«مغبون»
5:25
غبن یعنی خریدن به چند برابر بها یا فروختن به کمتر از بهای مثل
5:28
(چنین است)
5:32
از فواید حدیث:
5:36
انسان مکلف، تاجر است
5:38
و تندرستی و فراغت سرمایه اوست
5:41
پس هرکس سرمایه خود را نیک به کار گیرد، سود میبرد
5:45
و هرکس آن را تباه کند، زیان میبیند و پشیمان میشود
5:48
پس او زیاندیده است
5:50
باید از تندرستی و فراغت بهره برد
5:53
برای نزدیکی به الله تعالی و انجام کارهای نیک
5:57
پیش از از دست رفتن آن دو
5:59
زیرا فراغت را گرفتاری در پی دارد
6:02
و تندرستی را بیماری در پی دارد
6:05
اسلام بر وقت حریص است زیرا آن زندگی است
6:08
و بر سلامت بدنها (نیز حریص است)
6:11
زیرا آنها بر کمال دین یاری میرسانند
6:15
دنیا کشتزار آخرت است.
6:18
پس شایسته است که با تقوا توشه برگیرد،
6:20
و نعمت الله را در اطاعت او به کار گیرد،
6:23
شکر نعمتهای الله
6:25
همان است که آنها را در طاعت الله به کار گیرد.
6:28
از عایشه رضیاللهعنها روایت است که
6:32
پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم)
6:35
از شب برمیخاست و نماز میگزارد،
6:37
تا جایی که دو پای مبارکش ورم میکرد.
6:40
به او گفتم:
6:42
ای رسول الله، چرا این کار را میکنی،
6:45
در حالی که الله گناهان گذشته و آیندهات را بخشیده است؟
6:50
فرمود:
6:51
«آیا دوست نداشته باشم که بندهٔ سپاسگزار باشم؟»
6:55
متفق علیه است.
6:57
«تتفطر» یعنی ترک میخورد و شکافته میشود.
7:02
«شکورا» [یعنی]
7:04
بسیار سپاسگزار.
7:06
کسی که نعمتها را با گفتار و کردار میپذیرد.
7:09
از فواید حدیث:
7:13
کوشش بسیار رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
7:17
در عبادت الله.
7:19
کسی که الله به او نعمتی ارزانی دارد،
7:22
و او را به فضیلتی ویژه گرداند،
7:24
بر او واجب است که شکر آن را ادا کند.
7:26
باید نعمت سبب افزایش شکر شود.
7:32
ابن ابی جمره گفته است:
7:34
نباید به ذهن ما خطور کند
7:37
که گناهانی که الله تعالی خبر داده است،
7:40
به فضل خود برای پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) بخشیده،
7:44
از همان قبیل گناهانی است که ما در آن میافتیم.
7:47
پناه بر الله!
7:49
این تنها از باب ادای آنچه برای ربوبیت از بزرگداشت، تکبیر و شکر لازم است،
7:56
و از باب فروتنی بشری، هرچند که مقام او را بالا برد،
8:01
زیرا او با توصیف خود از این کار ناتوان است، چون از جملهٔ مخلوقات حادث است.
8:06
و فزونی نعمتها بر کسی که مقامش از دیگران بالاتر است،
8:11
حقوق [الهی] بر او دوچندان میشود،
8:13
پس ناتوانی پدید میآید،
8:15
و آمرزش [الهی] به همین سبب است.
8:17
از عایشه رضیاللهعنها روایت است که گفت:
8:22
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم)
8:26
وقتی دهه [آخر رمضان] فرا میرسید، شب را زنده میداشت
8:29
و خانوادهاش را بیدار میکرد،
8:31
کوشش میکرد و کمر همت میبست.
8:34
متفق علیه است.
8:36
مراد، ده شب آخر ماه رمضان است.
8:40
«مئزر» یعنی ازار (لنگ و تهبند).
8:43
و این کنایه از کنارهگیری از زنان است.
8:47
و گفته شده است:
8:48
مراد، آماده شدن برای عبادت است.
8:51
گفته میشود:
8:52
«برای این کار کمر بستم»،
8:55
یعنی آماده شدم و خود را برای آن فارغ کردم.
8:59
از فواید حدیث:
9:03
از دوراندیشی است که اوقات فاضل با اعمال صالح غنیمت شمرده شود.
9:09
زنده داشتن شب در رمضان مستحب است،
9:12
به ویژه دهه آخر آن،
9:15
زیرا آن را فضیلتی ویژه است.
9:17
کسی که بخواهد در عبادت کوشا باشد،
9:20
باید خود را از آنچه او را سست یا ناتوان میکند،
9:24
یا او را از عبادت باز میدارد، حفظ کند.
9:26
برترین نماز بنده پس از فریضه،
9:30
آن است که در شب باشد، به ویژه در پایان شب.
9:34
انسان خردمند کسی است که خیر را به اهلش عام گرداند.
9:38
بر بنده شایسته است که نسبت به خانوادهاش حریص باشد،
9:42
آنان را به عبادت فرمان دهد و بر آن صبور باشد،
9:46
و با همین کار ایشان را از آتش جهنم نگاه دارد.
9:49
از ابوهریره رضیاللهعنه روایت است که گفت:
9:54
رسول الله (صلیاللهعلیهوسلم) فرمود:
9:58
مؤمن نیرومند
10:00
بهتر و محبوبتر نزد الله است از مؤمن ناتوان،
10:04
و در هر دو خیر است.
10:06
بر آنچه تو را سود میرساند حریص باش،
10:09
و از الله یاری بجوی و ناتوان مشو.
10:12
و اگر چیزی به تو رسید،
10:14
مگو: «اگر من چنین کرده بودم، چنان و چنین میشد»،
10:19
بلکه بگو: «قدر الله است و آنچه او بخواهد انجام میدهد»،
10:24
زیرا «اگر» راه عمل شیطان را میگشاید.
10:28
روایت مسلم.
10:30
«قوی» [یعنی]
10:33
در دین و بدن خود،
10:35
و نفس و عقل خود،
10:37
کسی که شایستهٔ حمل دین و دعوت به آن و دفاع از آن باشد.
10:42
و «ضعیف» برعکس آن است.
10:44
و در هر دو خیر است،
10:46
زیرا در اصل ایمان مشترکاند.
10:49
«لا تعجز»
10:52
یعنی در طلب آنچه تو را سود میرساند کوتاهی مکن.
10:55
«تفتح عمل الشیطان»
10:58
یعنی وسوسههای او که به زیان میانجامد.
11:02
از فواید حدیث:
11:05
تفاوت اهل ایمان در ایمانشان،
11:09
هرچند در اصل آن مشترکاند.
11:11
ایمان گفتار و کردار است،
11:15
با طاعت افزوده و با معصیت کاسته میشود.
11:18
بر مؤمن شایسته است که با نفس خود مجاهده کند
11:21
تا به درجهٔ مؤمنان نیرومند و کامل برسد.
11:26
ترغیب به جمعآوری نیروی ایمانی
11:29
همراه با نیروی بدنی.
11:31
نیرو و ناتوانی [در ایمان و بدن هر دو مطرحاند]
11:33
این تنها نسبت به مجاهدهٔ نفس است
11:37
و نگهداری از طاعت
11:39
و انجام آنچه برای مردم سودمند است
11:41
و دفع شر از آنان
11:43
انسان باید به آنچه در آن سودش است حریص باشد.
11:48
بهویژه آنچه به ایمانش مربوط میشود
11:51
ارشاد به درمان هنگام وقوع مقدّر
11:55
و این به تسلیم در برابر امر الله است
11:58
و خشنودی به قضا و قدر او
12:01
و رویگردانی از توجه به آنچه گذشته است
12:04
زیرا که این (سخن/راه) به زیانکاری میانجامد.
12:07
و این به گفتار (او/خداوند) است
12:09
آنچه الله مقدّر کرد و خواست، همان انجام داد
12:12
پشیمانی بر آنچه گذشته، آن را بازنمیگرداند.
12:15
و بر انسان است که در جبران آن، با رضایت (به قضای الهی) تلاش کند.
12:19
به آنچه الله مقدر کرده است
12:21
و افزایش در طاعات آینده
12:24
پشیمانی از آنچه گذشته است
12:27
از چیزهای خاص شیطان
12:29
با آن، دل انسان فاسد میشود
12:32
و او را اندوهگین و نومید از رحمت الله میسازد.
12:36
ایمان به قدر، خیرش و شرّش
12:39
و اینکه آنچه الله اراده کرد، همان شد.
12:42
هیچکس حکم او را برنمیگرداند و هیچکس قضای او را رد نمیکند.
12:46
از ابوهریره رضیاللهعنه
12:51
اینکه رسول الله (ﷺ) فرمود
12:55
پردههای دوزخ با شهوتها
12:58
و پردههای بهشت با ناخوشایندیها پوشانده شده است.
13:01
متفق علیه
13:03
و در روایتی از مسلم
13:06
«حفة» بهجای «حجبة»
13:08
و این به معنای
13:10
یعنی میان او و آن (زن)، این حجاب (قرار دارد).
13:13
اگر آن (عمل) را انجام دهد، داخل آن (بهشت) میشود.
13:16
شهوات
13:19
هر آنچه از امور دنیا که انسان از آن لذت میبرد
13:22
از آنچه شرع از انجام آن منع کرده است
13:25
و به همین ترتیب، شبهات (شکبرانگیزیها) نیز به آن پیوست میشوند.
13:28
ناخوشایندیها
13:29
هر آنچه که مکلّف به آن امر شده است
13:31
با مجاهده کردن نفس خود در آن، هم در انجام دادن و هم در ترک کردن (کارها)
13:35
مانند انجام دادن عبادات بر وجه صحیح و کامل آنها
13:38
و محافظت بر آنها
13:40
و از منهیات، چه در گفتار و چه در کردار، دوری کنیم.
13:44
فوایدِ حدیث
13:48
سبب افتادن در شهوات
13:50
این، آراستهکردن شیطان است که زشت و ناپسند را در نظر میآراید.
13:54
تا آنجا که نفس آن را نیکو ببیند
13:56
و به سوی او میل میکند
13:58
ممکن است نفس چیزهایی را ناخوش بدارد
14:00
و در آن خیر بسیاری است
14:02
همانگونه که سبحانه و تعالی فرمود
14:04
جهاد بر شما مقرّر شده است.
14:06
و آن برای شما ناپسند است.
14:09
و چه بسا چیزی را ناخوش بدارید و حال آنکه آن برای شما خیر است.
14:13
و چه بسا چیزی را دوست بدارید و حال آنکه آن برای شما شر است.
14:18
و الله میداند و شما نمیدانید.
14:22
ناگزیر باید با نفس مجاهده کرد
14:26
و جدا کردن نفس از شهوات و عادات مألوف آن
14:30
دوزخ و بهشت هر دو موجودند و آفریده شدهاند
14:35
ریاض الصالحین