ریاض الصالحین | قسمت (180) | فصل نهی از منکر و الفاظ ناپسند

◉ 179 بازدید ⏱ 15:14 صدای ترجمه‌شده — فارسی
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 ریاض الصالحین
0:03 از سخنان سیّد المرسلین
0:06 (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
0:09 باب حرمت گفتن «ای کافر» به مسلمان
0:15 «ای کافر!»
0:19 از ابن عمر (رضی‌الله‌عنهما) روایت است که گفت:
0:22 رسول الله (ﷺ) فرمودند:
0:26 هرگاه مردی به برادر خود بگوید:
0:29 «ای کافر!»
0:31 پس یکی از آن دو به آن (گفتار) بازگشت داده شده است.
0:34 اگر آن‌چنان که گفته است باشد (درست است)،
0:36 وگرنه (آن گفتار) به خود او بازمی‌گردد.
0:39 متفق علیه.
0:42 «باء» یعنی بازگشت.
0:47 و از ابوذر (رضی‌الله‌عنه)
0:50 که شنید رسول الله (ﷺ) می‌فرمود:
0:55 هر کس مردی را به کفر بخواند
0:58 یا بگوید: «دشمن خدا»،
1:00 در حالی که (آن مرد) چنین نیست،
1:02 (آن اتهام) جز به خودش بازنمی‌گردد.
1:04 متفق علیه.
1:07 «حار» یعنی بازگشت.
1:09 از فواید حدیث‌ها:
1:13 بازداشتن شدید از گفتن «ای کافر!» به برادر مسلمان توسط مسلمان.
1:19 فتنه تکفیر است که هیچ‌یک از دو طرف از آن در امان نیستند،
1:24 زیرا اگر برادرش چنان که گفته نباشد،
1:27 تکفیر او به خودش بازمی‌گردد.
1:33 باب نهی از زشت‌گویی و بدزبانی
1:37 از ابن مسعود (رضی‌الله‌عنه) روایت است که گفت:
1:42 رسول الله (ﷺ) فرمودند:
1:46 مؤمن طعنه‌زن و لعنت‌کننده نیست،
1:50 و نه زشت‌گو و نه بدزبان است.
1:54 به روایت ترمذی.
1:56 و از انس (رضی‌الله‌عنه) روایت است که گفت:
1:59 رسول الله (ﷺ) فرمودند:
2:03 زشتی در هیچ چیز نبوده مگر آن‌که آن را عیب‌دار کرده است،
2:09 و حیا در هیچ چیز نبوده مگر آن‌که آن را زینت بخشیده است.
2:14 به روایت ترمذی.
2:16 «فحش» یعنی سخن زشت و بدزبانی.
2:21 «شانه» یعنی آن را عیب‌دار و ناقص کرد.
2:25 «زانه» یعنی آن را آراست و کامل کرد.
2:30 از فواید حدیث:
2:34 نکوهش زشت‌گویی و ترغیب به ترک آن،
2:37 زیرا زشت‌گو بر افتادن در نقص‌ها و عیب‌ها و شکستن جوانمردی جرئت می‌یابد.
2:45 زشتی با هر چیزی از امور بندگان درآمیزد،
2:48 آن را بد و منفور می‌سازد.
2:52 ستایش حیا و ترغیب به آراستگی به آن.
2:57 حیا، بنده را از ترک آنچه بر انجام دادنش سرزنش می‌شود بازمی‌دارد،
3:02 و انسان را از آلوده شدن به عیب و نقص دور می‌کند.
3:06 از این رو، حیا در هیچ چیز یافت نشده مگر آن‌که در دیدگاه بندگان آن را زینت و کامل ساخته است.
3:13 باب کراهت تکلّف در سخن و سخنوری متکلّفانه
3:20 و تکلف در فصاحت،
3:22 و به کار بردن واژه‌های دور از فهم و دقایق اعراب در خطاب با عوام و مانند ایشان.
3:29 از ابن مسعود (رضی‌الله‌عنه)
3:33 که پیامبر (ﷺ) فرمودند:
3:37 «هلاک شدند متنطّعان!»
3:40 این را سه بار فرمودند.
3:42 به روایت مسلم.
3:45 «متنطّعون» یعنی کسانی که در کارها مبالغه و افراط می‌کنند.
3:50 و از عبدالله بن عمر بن العاص (رضی‌الله‌عنهما)
3:54 که رسول الله (ﷺ) فرمودند:
3:59 الله مردانی را که زبان‌آور و سخنور متکلّف‌اند دشمن می‌دارد،
4:03 کسانی که زبانشان را می‌گردانند چنان‌که گاو (علف را با) زبانش می‌گرداند.
4:08 به روایت ابوداود و ترمذی.
4:14 «یتخلل بلسانه» یعنی با زبانش در سخن به شدت لاف می‌زند و می‌پیچد،
4:18 و آن را می‌پیچاند،
4:21 چنان‌که گاو علف را با زبانش به‌خوبی می‌پیچد.
4:27 از فواید حدیث:
4:29 کراهت تکلّف در سخن از راه لاف‌زدن و آراستن عبارت‌ها با سجع و فصاحت‌نمایی،
4:36 و تصنّع با مقدماتی که متفاصحان به آن‌ها خو گرفته‌اند و زیورسازی در گفتار.
4:42 همه این‌ها از تکلّف نکوهیده است.
4:46 و همچنین است به کار بردن دقایق اعراب و واژه‌های دور از فهم در خطاب با عوام.
4:53 لاف‌زنی و پرگویی در سخن.
4:57 این سبب دشمن داشتن الله تعالی آن متفاصح است.
5:01 و موجب خوار شدن و اهانت و محرومیت او می‌شود.
5:06 و این دلالت دارد بر این‌که نهی برای حرمت است.
5:10 بر مسلمان لازم است که در سخن گفتن بر سرشت و طبیعت خود باقی بماند،
5:15 نه آن‌که خود را به فصاحت و منطق‌دانی بزند و در بلاغت تکلّف کند.
5:22 آراستن الفاظ خطبه‌ها و موعظه‌ها در نکوهش داخل نیست،
5:26 اگر در آن افراط و غرابت نباشد،
5:29 زیرا مقصود، برانگیختن دل‌ها به طاعت الله عزوجل است.
5:34 و برای الفاظ نیکو اثری آشکار است که جز ستیزه‌جو کسی آن را انکار نمی‌کند.
5:40 و از جابر بن عبدالله (رضی‌الله‌عنهما)
5:45 که رسول الله (ﷺ) فرمودند:
5:49 از میان شما، محبوب‌ترین‌تان نزد من و نزدیک‌ترین‌تان به من در روز قیامت در جایگاه،
5:56 نیکوترین‌تان از نظر اخلاق است.
5:59 و از میان شما، منفورترین‌تان نزد من و دورترین‌تان از من در روز قیامت،
6:04 پرحرفان و متشدّقان و متفیهقان‌اند.
6:10 به روایت ترمذی.
6:12 باب کراهت گفتن «خبثت نفسی» (جانم خبیث شد)
6:20 از عایشه (رضی‌الله‌عنها)
6:25 که پیامبر (ﷺ) فرمودند:
6:29 هیچ‌یک از شما نگوید: «جانم خبیث شد»،
6:33 بلکه بگوید: «جانم بیزار و دلگیر شد».
6:38 متفق علیه.
6:41 دانشمندان گفته‌اند:
6:43 معنای «خبثت» یعنی «غثت» (دلم به هم خورد)،
6:46 و این همان معنای «لقست» (بیزار شد) است،
6:48 اما به سبب کراهت لفظ «خبث» (از آن پرهیز شده است).
6:51 از فواید حدیث:
6:55 استفاده از سخنان زشت در توصیف حال مسلمانان مکروه است.
6:58 در وصف حال مسلمانان
7:02 تشویق به ادب در گفتار با همه چیز
7:06 حتی با خویشتن
7:08 استحباب تغییر نام زشت
7:11 و دوری گزیدن از الفاظ زشت در همه حال
7:15 شایسته نیست که مسلمان خویشتن را به پلیدی توصیف کند
7:19 زیرا الله او را گرامی داشته است
7:21 و کسی که آنچه را از آن نهی شده انجام دهد
7:23 در واقع به نفس خود یاری‌رسان شیطان بوده است
7:27 باب کراهت نامیدن انگور «کرم»
7:35 از ابوهریره رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت:
7:40 رسول الله (ﷺ) فرمود:
7:44 انگور را «کرم» نامید
7:47 زیرا «کرم» همانا مسلمان است
7:50 متفق علیه
7:52 و این لفظ مسلم است
7:54 و در روایتی آمده است:
7:56 همانا «کرم» دل مؤمن است
8:00 و در روایتی برای بخاری و مسلم آمده است:
8:04 می‌گویند «کرم»
8:06 همانا «کرم» دل مؤمن است
8:11 نامیدن
8:13 یعنی بر آن این نام را اطلاق نکنید
8:17 زیرا «کرم» همانا مسلمان است
8:20 یعنی مسلمان است که سزاوار این نام است
8:24 و از ابن حجر رضی‌الله‌عنه
8:29 از پیامبر (ﷺ) روایت است که فرمود:
8:33 نگویید «کرم»
8:35 بلکه بگویید:
8:37 «العنب» و «الحبلة»
8:39 روایت مسلم
8:41 «الحبلة»
8:44 درخت انگور
8:46 از فواید احادیث:
8:49 نامیدن انگور «کرم» مکروه است
8:53 عرب درخت انگور را «کرم» می‌نامید
8:58 به سبب فراوانی منافع و خیر آن
9:01 پس پیامبر (ﷺ) آن را ناپسند شمرد
9:04 نامیدنش به نامی که جان‌ها را به سوی آن برانگیزد
9:07 بر دوستی آن
9:09 و دوستی آنچه از آن ساخته می‌شود از مسکرات
9:12 و آن ام‌الخبائث است
9:15 پس ناپسند شمرد که اصل آن به بهترین نام‌ها و جامع‌ترین آنها برای خیر نامیده شود
9:18 و جامع‌ترین آنها برای خیر
9:20 آنان درخت انگور را «کرم» می‌نامیدند
9:23 به سبب فراوانی منافع آن
9:25 و دل مؤمن یا مرد مسلمان
9:29 یا [سزاوارتر] به این نام از آن است
9:31 زیرا مؤمن تماماً خیر و سود است
9:35 باب نهی از توصیف زیبایی‌های زن برای مرد
9:42 مگر آنکه برای غرضی شرعی بدان نیاز افتد
9:46 مانند ازدواج با او و مانند آن
9:48 از ابن مسعود رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت:
9:54 رسول الله (ﷺ) فرمود:
9:58 زنی با زن دیگر تماس بدنی برقرار نکند
10:01 تا آن را برای شوهرش توصیف کند گویی که او به وی می‌نگرد
10:06 متفق علیه
10:08 «تباشر» (تماس برقرار کند)
10:11 یعنی به او نگاه کند یا پوست او را لمس کند
10:14 تا لطافت او یا آنچه در اوست را دریابد
10:17 از زیبایی‌های آشکار و پنهان
10:20 گویی که به او می‌نگرد
10:23 یعنی گویی که او را مشاهده می‌کند
10:26 از فواید حدیث:
10:30 این حدیث اصلی است در سدّ ذرائع
10:33 زیرا حکمت نهی
10:36 ترس از آن است که شوهر از توصیف مذکور خوشش آید
10:39 پس این امر به طلاق دادن توصیف‌کننده منجر شود
10:43 یا به فریفته شدن به آن زن موصوفه
10:47 این حکم شامل تحریم تماس بدنی زن با زن
10:52 و همچنین مرد با مرد نیز می‌شود
10:55 تحریم نگاه زن به عورت زن
10:58 و همچنین نگاه مرد به عورت مرد
11:02 بر زنان مسلمان واجب است
11:06 که جلوه‌های زیبایی و جذابیت خود را در برابر زنانی آشکار نکنند
11:11 که در بازگو کردن زیبایی‌های آنان برای مردان پروایی ندارند
11:16 باب کراهت آنکه انسان بگوید:
11:22 «خدایا، اگر بخواهی مرا بیامرز»
11:25 بلکه در درخواست قاطعیت داشته باشد
11:28 از ابوهریره رضی‌الله‌عنه
11:32 که رسول الله (ﷺ) فرمود:
11:36 هیچ یک از شما نباید بگوید:
11:39 «خدایا، اگر بخواهی مرا بیامرز»
11:42 «خدایا، اگر بخواهی بر من رحم کن»
11:45 باید خواسته را با جزم بیان کند
11:47 زیرا هیچ کس او را مجبور نمی‌کند
11:50 متفق علیه
11:52 و در روایتی برای مسلم آمده است:
11:55 بلکه باید قاطعانه بخواهد
11:57 و رغبت خود را بزرگ دارد
11:59 زیرا الله تعالی
12:01 هیچ چیزی را که عطا کند بزرگ نمی‌شمارد
12:05 «لیعزم المسألة» (باید خواسته را جزم کند)
12:08 یعنی در طلب آن قاطعیت داشته باشد
12:10 و بی‌هیچ تردید و ضعفی آن را محکم بیان کند
12:12 نه آنکه آن را به مشیّت الهی معلّق سازد
12:15 رغبت را بزرگ دارد
12:18 یعنی کوشش کند و اصرار ورزد و در خواسته خود مبالغه نماید
12:22 و از انس رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت:
12:27 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
12:31 هرگاه یکی از شما دعا کند،
12:33 باید خواسته‌اش را با قاطعیت بیان کند،
12:35 و نباید بگوید:
12:37 «خدایا، اگر بخواهی،
12:39 به من عطا کن،»
12:41 زیرا برای او هیچ مجبوری نیست.
12:44 متفق علیه.
12:46 از فوایـد این احادیث:
12:50 مستحب بودن قاطعیت در درخواست،
12:53 و بزرگ‌داشت اشتیاق،
12:55 و نهی از سستی در طلب،
12:58 و کراهت آویختن درخواست
13:00 به خواست الله سبحانه و تعالی،
13:04 زیرا در این کار این توهم هست که
13:06 انسان از برآورده شدن خواسته بی‌نیاز است،
13:09 و این توهم که (خواسته) بر الله سبحانه و تعالی سبک است،
13:13 حال آنکه او را هیچ مجبوری نیست.
13:15 و هیچ چیزی در زمین
13:17 و نه در آسمان، او را ناتوان نمی‌سازد،
13:19 و همهٔ آفریدگان به او نیازمندند.
13:22 بر دعاکننده لازم است
13:24 در دعا کوشش کند،
13:26 و با امید به اجابت باشد،
13:28 و از رحمت الله نومید نشود،
13:31 زیرا او بخشنده‌ای بزرگوار را می‌خواند.
13:33 باب کراهت گفتن
13:39 «آنچه الله بخواهد و فلان بخواهد»
13:42 از حذیفه بن یمان رضی‌الله‌عنه
13:47 از پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) روایت است که فرمود:
13:51 نگویید: «آنچه الله بخواهد و فلان بخواهد»،
13:56 بلکه بگویید:
13:58 «آنچه الله بخواهد»،
14:00 سپس (بگویید): «آنگاه فلان بخواهد».
14:02 روایت ابو داود.
14:05 از فوایـد این حدیث:
14:09 حرام بودن شریک قرار دادن بنده با الله، دیگری را،
14:12 در لفظ یا در معنا.
14:14 الله سبحانه و تعالی
14:17 متصرف در امور بندگان است
14:20 و تدبیرکنندهٔ کارهای ایشان،
14:22 و در این کار شریکی ندارد.
14:25 جایز نیست خواست بنده
14:27 بر خواست پروردگار تبارک و تعالی عطف شود،
14:30 زیرا آن (عطف با «واو») بر شرکت در حکم و غیر آن دلالت دارد.
14:34 درست آن است که خواست بنده
14:38 بر خواست پروردگار عطف شود
14:40 با «ثم» که بر ترتیب دلالت دارد
14:43 همراه با تراخی (فاصلهٔ زمانی).
14:45 و این حق است،
14:47 زیرا خواست الله تعالی
14:49 مقدم بر خواست بنده است،
14:52 و خواست بنده
14:54 مترتب بر خواست الله است.
14:56 پس جز آنچه الله بخواهد، هیچ‌چیز نمی‌شود،
14:59 آنچه او بخواهد، می‌شود،
15:01 و آنچه نخواهد، نمی‌شود.
15:05 ریاض الصالحین.