ریاض الصالحین | قسمت (34) | باب امر به معروف و نهی از منکر (3) و باب امر به امانت (1)

◉ 304 بازدید ⏱ 17:44 صدای ترجمه‌شده — فارسی
0:000:00

متن کامل

ترجمهٔ ماشینی — ممکن است خطا داشته باشد
0:00 ریاض الصالحین از کلام سرور فرستادگان (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
0:09 باب امر به معروف و نهی از منکر
0:18 از ابن مسعود رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت:
0:21 رسول الله (ﷺ) فرمود:
0:25 نخستین چیزی که نقص (در دین) بر بنی اسرائیل وارد شد این بود که
0:29 مردی با مردی دیگر دیدار می‌کرد و به او می‌گفت:
0:33 «ای فلانی، از الله بترس و آنچه را انجام می‌دهی رها کن،
0:37 زیرا این کار برای تو روا نیست»،
0:40 سپس روز بعد او را می‌دید و آن مرد همچنان در همان حال بود،
0:43 ولی این امر مانع نمی‌شد که او همدم خوراک و نوشیدنی و همنشین او باشد.
0:49 چون چنین کردند، الله دل‌های برخی از آنان را به دل‌های برخی دیگر دچار ساخت،
0:55 سپس فرمود: «لعنت شد کسانی از بنی اسرائیل که کافر شدند»
1:01 «بر زبان داوود و عیسیٰ بن مریم،
1:04 این به سبب آن است که نافرمانی کردند و از حد می‌گذشتند.
1:08 آنان از زشتی‌ای که انجام می‌دادند باز نمی‌ایستادند.
1:13 چه بد بود آنچه انجام می‌دادند.
1:16 بسیاری از ایشان را می‌بینی که با کسانی که کفر ورزیدند دوستی می‌کنند.
1:21 چه بد است آنچه نفس‌هایشان برای ایشان پیش فرستادند.
1:24 «تا آنجا که فرماید: فاسقون».
1:27 سپس فرمود: «نه، سوگند به الله، باید امر به معروف کنید
1:33 و باید از منکر نهی کنید،
1:35 و باید دست ستمگر را بگیرید،
1:38 و باید او را بر حق وادار کنید، با وادار کردنی (سخت)،
1:41 و باید او را به حق محدود سازید، با محدود ساختنی (جدی)،
1:45 یا الله دل‌های برخی از شما را به دل‌های برخی دیگر دچار خواهد ساخت،
1:49 سپس شما را لعنت خواهد کرد، چنان‌که آنان را لعنت کرد».
1:53 روایت ابوداود و ترمذی.
1:56 این لفظ ابوداود است.
1:58 و لفظ ترمذی این است:
2:00 رسول الله (ﷺ) فرمود:
2:04 چون بنی اسرائیل در گناهان فرو رفتند،
2:08 علمای ایشان آنان را نهی کردند،
2:10 ولی باز نایستادند،
2:12 پس با آنان در مجالسشان همنشین شدند،
2:14 و با ایشان خوراک خوردند و نوشیدند،
2:17 پس الله دل‌های برخی از آنان را به دل‌های برخی دیگر دچار ساخت،
2:21 و بر زبان داوود و عیسیٰ بن مریم لعنتشان کرد،
2:25 این به سبب آن است که نافرمانی کردند و از حد می‌گذشتند.
2:29 آنگاه رسول الله (ﷺ) نشست،
2:33 و تکیه داده بود،
2:35 پس فرمود: «نه، سوگند به آنکه جانم در دست اوست،
2:39 تا آنکه ایشان را بر حق وادار کنید، با وادار کردنی (سخت).
2:43 گفته او «تأطروهم» (ایشان را وادار کنید)،
2:46 یعنی ایشان را به سوی حق متمایل سازید.
2:48 و «لتقصرنه» (او را محدود سازید)،
2:50 یعنی او را باز دارید.
2:52 «النقص» (نقص)
2:55 یعنی نقص در دین.
2:57 «أکیله و شریبه و قعیده» (همدم خوراک و نوشیدنی و همنشین او)،
3:00 یعنی همخوراک و همنوشیدنی و همنشین او.
3:04 از فواید حدیث:
3:08 یهود میان انجام منکر و آشکار ساختن آن جمع کردند،
3:12 و نهی از آن را ترک گفتند؛
3:14 خاموشی در برابر انجام گناهان،
3:18 در حقیقت تشویق به انجام آنهاست،
3:21 و موجب گسترش آنها می‌شود.
3:23 حرمت نشستن با کسی که مرتکب منکر می‌شود.
3:27 انکار قلبی منکر، جدایی از اهل آن را ایجاب می‌کند.
3:32 امت مرحومه (مورد رحمت)
3:34 همان است که یکدیگر را به حق و صبر سفارش می‌کنند،
3:37 و از منکر باز می‌دارند.
3:40 صرف نهی از منکر با زبان کافی نیست،
3:45 با وجود توانایی بر منع با دست و وادار ساختن به حق.
3:49 از ابوبکر صدیق رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت:
3:55 «ای مردم،
3:57 شما این آیه را می‌خوانید:
4:00 ای کسانی که ایمان آورده‌اید، خودتان را (از گمراهی) نگه دارید.
4:05 اگر شما راه یافته باشید، گمراهی کسی به شما زیانی نمی‌رساند.
4:09 و من از رسول الله (ﷺ) شنیدم که می‌فرمود:
4:14 «همانا مردم چون ستمگر را ببینند و دستش را نگیرند،
4:19 نزدیک است که الله همگان را به عقابی از جانب خود فرا گیرد».
4:23 روایت ابوداود و ترمذی و نسائی.
4:28 از فواید حدیث:
4:31 واجب بودن تدبر در کلام الله تعالی و فهم آن،
4:36 حرمت سخن گفتن در قرآن به رأی و نظر شخصی،
4:39 بر امت مسلمان است که میان خود همبستگی داشته باشد
4:45 و یکدیگر را به حق و صبر سفارش کند،
4:48 عقاب الله شامل ستمگر به سبب ستمش،
4:52 و غیرستمگر به سبب رضایت او (از آن) نیز می‌شود.
4:58 باب شدت عقوبت کسی که امر به معروف یا نهی از منکر می‌کند
5:03 و سخنش با عملش مخالف است.
5:07 الله تعالی فرمود:
5:09 آیا مردم را به نیکی فرمان می‌دهید و خودتان را فراموش می‌کنید؟
5:14 با آنکه کتاب را تلاوت می‌کنید؟
5:17 آیا تعقل نمی‌کنید؟»
5:19 و فرمود:
5:21 ای کسانی که ایمان آورده‌اید، چرا چیزی می‌گویید که انجام نمی‌دهید؟
5:26 نزد الله بسیار خشم‌آور است که چیزی بگویید که انجام نمی‌دهید.
5:32 و الله تعالی از شعیب علیه‌السلام خبر داد که فرمود:
5:37 و نمی‌خواهم در آنچه شما را از آن باز می‌دارم با شما مخالفت کنم.
5:42 از ابوزید،
5:46 اسامة بن زید بن حارثه رضی‌الله‌عنهما روایت است که گفت:
5:51 از رسول الله (ﷺ) شنیدم که می‌فرمود:
5:55 روز قیامت مردی را می‌آورند،
5:58 سپس در آتش افکنده می‌شود،
6:00 پس روده‌های شکمش بیرون می‌ریزد،
6:03 و او با آنها می‌چرخد، چنان‌که خر گرد آسیاب می‌چرخد،
6:07 پس دوزخیان نزد او گرد می‌آیند و می‌گویند:
6:11 «ای فلانی، تو را چه شده است؟
6:14 آیا تو امر به معروف و نهی از منکر نمی‌کردی؟»
6:18 او می‌گوید: آری.
6:20 من امر به معروف می‌کردم، اما خودم انجام نمی‌دادم،
6:24 و از منکر نهی می‌کردم، اما خودم مرتکب آن می‌شدم.
6:27 (متفق علیه)
6:29 سخن او «تندلق» (بیرون می‌ریزد)
6:31 یعنی بیرون می‌آید.
6:33 «الأقطاب» (دنده‌ها / محورها)
6:35 «الأمعی» (روده‌ها)
6:36 یک‌واحدش «قتب» است.
6:38 «الرحی» (آسیاب)
6:41 یعنی سنگ آسیاب.
6:43 «آتی» (می‌آورم / انجام می‌دهم)
6:44 یعنی آن را انجام می‌دهم.
6:46 از فواید این حدیث:
6:49 بیان کیفر کسی که گفتارش با رفتارش مخالف است،
6:53 به سبب نافرمانی‌اش با وجود علمی که مقتضی خشیت و دوری از مخالفت است.
6:59 از امور غیبی است که پیامبر (ﷺ) از آن خبر داده است.
7:05 توصیف آتش و توصیف عذاب‌شوندگان در آن.
7:09 انجام دادن معروف و ترک منکر.
7:12 این دو از ورود به آتش جلوگیری می‌کنند.
7:16 مردم روز قیامت یکدیگر را می‌شناسند،
7:20 و برخی با برخی دیگر رو‌در‌رو سخن می‌گویند،
7:22 پس از کنار رفتن پرده و آشکار شدن امور غیبی.
7:28 باب: امر به ادای امانت.
7:33 الله تعالی فرمود:
7:35 «إن الله یأمرکم أن تؤدوا الأمانات إلی أهلها» — «بی‌گمان الله به شما فرمان می‌دهد که امانت‌ها را به صاحبانشان بازگردانید.»
7:41 و فرمود:
7:43 ما امانت را بر آسمان‌ها و زمین و کوه‌ها عرضه کردیم.
7:48 «فأبین أن یحملنها وأشفقن منها» — «پس از برداشتن آن سر باز زدند و از آن هراسیدند،»
7:52 «وحملها الإنسان» — «و انسان آن را برداشت،»
7:55 «او بسیار ستمکار و نادان بود.»
7:59 از ابوهریره رضی‌الله‌عنه روایت است
8:04 که رسول الله (ﷺ) فرمود:
8:08 نشانه‌های منافق سه چیز است:
8:11 هنگامی که سخن می‌گوید، دروغ می‌گوید،
8:13 و هنگامی که وعده می‌دهد، خلف وعده می‌کند،
8:16 و هنگامی که امانت به او سپرده شود، خیانت می‌کند.
8:18 (متفق علیه)
8:20 و در روایتی دیگر آمده است:
8:22 «و اگرچه روزه بگیرد و نماز بخواند،»
8:24 «و گمان کند که مسلمان است.»
8:26 «آیة» یعنی نشانه،
8:29 یعنی علامت.
8:31 «أخلف» یعنی:
8:32 به آنچه وعده داده، وفا نمی‌کند.
8:34 «و إن زعم»
8:36 یعنی: «و اگرچه ادعا کند و دعا کند.»
8:38 از فواید این حدیث:
8:42 نفاق عبارت است از مخالفت ظاهر با باطن.
8:46 و نفاق دو قسم است:
8:48 نفاق در اعتقاد،
8:50 که بزرگ‌تر است،
8:52 و آن کفر است.
8:53 و نفاق در اعمال،
8:55 که کوچک‌تر است،
8:57 و آن ریاست.
8:59 و منافق کسی است که اسلام را برای اهلش آشکار می‌کند،
9:02 و غیر آن را در باطن پنهان می‌دارد.
9:04 اقتصار بر این نشانه‌ها (از سوی پیامبر ﷺ)
9:08 به این دلیل است که این نشانه‌ها بر غیر آن‌ها تنبیه می‌کنند،
9:11 و بر فساد سایر موارد دلالت دارند،
9:15 زیرا اصل دین در سه چیز منحصر است:
9:18 گفتار، کردار و نیت.
9:21 پس با دروغ، بر فساد گفتار تنبیه کرده،
9:24 و با خیانت، بر فساد کردار،
9:27 و با خلف وعده، بر فساد نیت.
9:31 کسی که این صفات در او جمع شود،
9:34 در نفاقی قرار می‌گیرد که ادعای اسلام او را سودی نمی‌بخشد.
9:38 مسلمان باید گفتارش با کردارش مطابق باشد.
9:43 نماز و روزه عبادت‌اند،
9:45 که نفس را تهذیب و پاک می‌کنند،
9:48 و آن را به مکارم اخلاق فرا می‌خوانند.
9:51 از حذیفه بن یمان رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت:
9:57 رسول الله (ﷺ) دو حدیث برای ما بیان فرمود:
10:02 یکی از آن دو را دیده‌ام،
10:04 و منتظر دیگری هستم.
10:06 فرمود:
10:08 امانت در ریشه دل‌های مردان نازل شد،
10:12 سپس قرآن نازل شد،
10:14 پس از قرآن آموختند و از سنت آموختند.
10:18 سپس درباره برداشته شدن امانت برای ما سخن گفت و فرمود:
10:22 مرد به خواب می‌رود، خوابی،
10:24 پس امانت از دلش گرفته می‌شود،
10:27 و اثر آن مانند اثر تاول باقی می‌ماند،
10:30 سپس می‌خوابد، خوابی دیگر،
10:32 پس امانت از دلش گرفته می‌شود،
10:35 و اثر آن مانند اثر تاولی باقی می‌ماند،
10:38 همچون اخگری که آن را بر پایت غلتانده‌ای و آبله زده است،
10:42 پس آن را برآمده می‌بینی، در حالی که در آن چیزی نیست.
10:46 سپس سنگریزه‌ای برداشت،
10:48 و آن را بر پایش غلتاند.
10:51 صبح مردم داد و ستد می‌کنند،
10:54 اما نزدیک نیست کسی امانت را ادا کند،
10:57 تا آنجا که گفته شود:
10:59 در میان بنی فلان مردی امین است،
11:03 و تا آنجا که درباره مردی گفته شود:
11:05 چه زیرک است!
11:07 چه خوش‌مشرب است!
11:08 چه خردمند است!
11:10 با آنکه در دلش ذره‌ای ایمان نیست.
11:12 ذرّه‌ای از ایمان، به اندازهٔ دانهٔ خردل
11:16 و قطعاً زمانی بر من گذشت
11:19 و برایم مهم نبود که با کدام‌یک از شما بیعت می‌کردم،
11:22 اگر او مسلمان بود،
11:24 قطعاً او را به دینش بازمی‌گرداند،
11:27 و اگر نصرانی یا یهودی بود،
11:31 قطعاً او را به کارگزار (مأمور وصول) خود بازمی‌گرداند،
11:34 امّا امروز،
11:36 با هیچ‌یک از شما بیعت نمی‌کنم
11:38 جز با فلانی و فلانی.
11:41 متفق‌علیه.
11:43 گفتهٔ او: «جذر»
11:45 جذر،
11:46 یعنی اصل هر چیز است.
11:48 و «وقت»
11:49 یعنی اثر اندک.
11:51 و «مجل»
11:53 یعنی برآمدگی و تاول در دست و مانند آن،
11:56 از اثر کار و غیر آن.
11:58 گفتهٔ او:
11:59 «منتبراً»،
12:01 یعنی برجسته و برآمده.
12:03 گفتهٔ او: «ساعیه»،
12:05 یعنی والیِ او (کارگزار جمع‌آوری زکات).
12:07 «تُقبض»
12:10 یعنی از او گرفته شود.
12:12 از فواید حدیث:
12:16 گفتهٔ او:
12:17 «امانت در ریشهٔ دل‌های مردان فرود آمد»
12:21 این سخن افاده می‌کند که اخلاق در اسلام
12:24 هرگز روکشی طلایی نبوده که مردم برای به دست آوردنش به یکدیگر هجوم آورند.
12:27 (اخلاق در اسلام)
12:30 اخلاق در اسلام
12:32 بزرگ‌تر از مفهوم «انسانیت» است
12:35 که نهادها
12:37 و جمعیت‌های جاهلیّت معاصر آن را برافراشته‌اند،
12:40 و با زرق‌وبرق سخن
12:42 و آرایش آن، اقوام و قبایل را فریفته‌اند.
12:45 اخلاق در اسلام
12:47 گسترده می‌شود تا جانوران و گیاهان را نیز دربرگیرد،
12:51 و مقرر می‌دارد که پیوند مسلمان با دیگران
12:54 مودّت و رحمت را ایجاب می‌کند،
12:56 حتی در کشتن و ذبح کردن.
12:59 پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
13:02 «همانا الله احسان را بر هر چیزی مقرر فرموده است.
13:06 پس هرگاه کشتید، نیکو بکشید،
13:09 و هرگاه ذبح کردید، نیکو ذبح کنید،
13:12 و باید هر یک از شما تیغ خود را تیز کند،
13:15 و ذبیحهٔ خود را آسوده گرداند.»
13:17 اخلاق در اسلام
13:20 ژرف‌تر از مفهوم «انسانیت» معاصر است،
13:24 زیرا از ظواهر و محسوسات فراتر می‌رود
13:27 و به باطن و اسرار جان‌ها می‌رسد.
13:30 اخلاق در اسلام
13:32 پایدارتر از مفهوم «انسانیت» معاصر است
13:36 که پایان می‌پذیرد
13:37 با پایان نسل بشر بر این زمین.
13:41 امّا اخلاق، مسلمان را به آخرت پیوند می‌دهد،
13:45 جایی که با رحمت پروردگارش جاودانه می‌ماند
13:48 در باغ‌های نعیم،
13:50 و بهشت برین را به میراث می‌برد،
13:53 به اندازهٔ بهره‌اش از اخلاق،
13:55 چنان‌که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) فرمود:
13:59 «همانا محبوب‌ترین شما نزد من و نزدیک‌ترین شما به من در مجلس
14:03 روز قیامت،
14:05 نیکوخوی‌ترین شماست.»
14:08 مرجعیّت اخلاق اسلامی
14:12 به فقه در دین بازمی‌گردد،
14:14 پس هرچه انسان در دین خود فقیه‌تر شود،
14:18 معیارش در اخلاق بیشتر می‌شود.
14:21 گفتهٔ او:
14:22 «مرد خوابی می‌کند،
14:24 پس امانت از دلش گرفته می‌شود،
14:27 و اثر آن مانند اثر «وَقت» باقی می‌ماند»
14:30 تا آخر حدیث.
14:33 و حاصل آن این است که از برداشته شدن امانت هشدار داده شده است،
14:37 و این‌که کسی که به امانت توصیف شده، آن را از دست می‌دهد،
14:40 تا جایی که پس از آن‌که امین بود، خائن می‌شود.
14:44 و این امر واقع می‌شود
14:47 بر آنچه در کسانی که خصلت خیانت در آن‌ها آفریده شده، مشاهده می‌شود،
14:51 زیرا او خائن می‌شود،
14:53 چون همنشین از همنشین خود پیروی می‌کند.
14:56 از اخلاق، برخی غریزی است
14:59 و برخی اکتسابی است.
15:02 این مرد امانت را کسب کرده بود
15:04 و امین شده بود،
15:06 امّا چون آن را پاس نداشت،
15:09 به طبع خیانت‌کارش بازگشت.
15:12 اخلاق قابل تغییر است،
15:16 و اگر چنین نبود،
15:18 برای موعظه‌ها و پندها فایده‌ای نداشت.
15:22 گفتهٔ او:
15:23 «گفته می‌شود: در بنی فلان مردی امین است»
15:27 و به مرد گفته می‌شود:
15:29 «چه عاقل است! و چه زیرک است! و چه نیرومند است!»
15:34 امّا در دلش
15:36 ذرّه‌ای از ایمان، به اندازهٔ دانهٔ خردل نیست.
15:39 این افاده می‌کند که اخلاق و ایمان
15:42 با یکدیگر همراه‌اند،
15:44 پس هرگاه یکی از آن‌ها برداشته شود،
15:46 رفع آخر (آن) را
15:48 و بر این دلالت دارد فرمودهٔ پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم)
15:52 زندگی و ایمان با هم قرین شده‌اند، همه‌شان
15:56 پس چون یکی از آن دو برداشته شود
15:58 دیگری نیز برداشته می‌شود
16:00 سخن او
16:01 «علی‌رغم زمان (بد) و برایم اهمیتی ندارد که کدام‌یک از شما را بیعت کرده‌ام»
16:05 دلالت دارد بر وجوب وجود بازدارنده‌ای
16:08 که مردم را از زشتی‌ها باز دارد
16:10 و آنان را به کار شایسته برانگیزد
16:13 و این اشاره دارد به ضرورت سپردن امور به اهل علم و صلاح و فضیلت و اولوالامر
16:19 برای راست کردن و اصلاح مردم
16:22 وگرنه رشتهٔ کارشان از هم می‌گسلد
16:24 اخلاق در تصور بهترین قرون، عقیده‌ای بود
16:30 و در زندگی‌شان جایگاهی بلند یافت
16:34 پس کتاب‌های تاریخ، سیرت آنان را با حروفی خوش‌بو نوشتند
16:38 که زندگی را از فضیلت و خیر سرشار می‌کرد
16:41 و از صلاح و اصلاح
16:44 اما چون زمانه دگرگون شد
16:46 و زندگی و ایمان برافتادند
16:49 می‌بینی که مردی را
16:51 و می‌گویی
16:52 چه عاقل است، چه زیرک است، چه چابک است!
16:56 اما او، بر تخت‌های خود تهی است
16:59 در دلش به اندازهٔ دانه‌ای خردل از ایمان نیست
17:04 این حدیث از نشانه‌های نبوت پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) است
17:10 که امانت از سینه‌ها برافتاد، جز اندکی از آن باقی ماند
17:15 و در معاملات مردم برافتاد، جز در اندکی از مردم
17:20 همانا نابودی امانت میان مردم
17:23 نفاق و فریب‌کاری را جای آن می‌نشاند
17:26 و ارزش‌های اصیل تباه می‌شوند
17:28 و ظاهرهای فریبنده جای آن‌ها را می‌گیرند
17:32 و این به ویرانی و هلاکت امت می‌انجامد
17:37 ریاض الصالحین